Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 08 kwietnia 2025 r.
Znak sprawy: DPB.bk.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 8652 w sprawie „rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju
wsi chroniącego torfowiska i tereny podmokłe”
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 8652 Pani Anny Gembickiej Poseł na Sejm RP oraz Pana
Jarosława Sachajko Posła na Sejm RP w sprawie „rozporządzenia ministra rolnictwa
i rozwoju wsi chroniącego torfowiska i tereny podmokłe”, przekazuję następujące
informacje.
Na wstępie warto podkreślić, że norma GAEC 2 ma na celu ochronę torfowisk i obszarów
podmokłych użytkowanych rolniczo z jednoczesnym uwzględnieniem prowadzenia
działalności rolniczej pozwalającej zakwalifikować te grunty jako użytki rolne. Norma
ta jest elementem obowiązkowej do wdrożenia przez wszystkie państwa członkowskie
Unii Europejskiej warunkowości w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 -2027
(dalej „warunkowość”).
Obowiązująca od 2023 r. warunkowość uzależnia otrzymanie pełnego wsparcia
w ramach:
 płatności bezpośrednich (w tym ekoschematów),
 płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych,
 płatności ekologicznych, premii z tytułu zalesień, zadrzewień lub systemów rolno-
leśnych oraz
 płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi
ograniczeniami (ONW),

-- 1 of 8 --

od spełniania przez beneficjentów norm i wymogów warunkowości obejmujących obszar:
klimat i środowisko, zdrowie publiczne, zdrowie roślin i dobrostan zwierząt.
Konieczność wprowadzenia normy GAEC 2 wynika wprost z obowiązujących zapisów
załącznika nr III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115
i dotyczy wszystkich państw członkowskich UE.
W Polsce norma GAEC 2 obowiązuje od 15 marca 2025 r. Zgodnie z zapisami
rozporządzenia 2021/2115 powinna obowiązywać od roku 2023 r., jednak w wyniku
negocjacji z Komisją Europejską dotyczących zapisów Planu Strategicznego dla Wspólnej
Polityki Rolnej na lata 2023-2027, w 2022 r. uzyskano akceptację na opóźnienie
jej wdrożenia do 2025 r. Dzięki temu rolnicy zyskali więcej czasu na dostosowanie się
do nowych wymogów warunkowości oraz przygotowanie się do ich implementacji.
Niemniej jednak należy mieć na względzie, że już od 2022 r. rolnicy byli informowani
o ogólnych założeniach normy.
Kryteria definiujące obszary do objęcia normą ujęto w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2025 r. w sprawie torfowisk i obszarów podmokłych
objętych normą GAEC 2 (Dz. U. poz. 307).
W celu utrzymania prowadzenia działalności rolniczej na obszarach objętych ochroną
w ramach normy GAEC 2, pozwalającej zakwalifikować grunty jako użytki rolne, rolnicy
wnioskujący m.in. o przyznanie płatności bezpośrednich lub o płatności obszarowe
realizowane w ramach II filaru Wspólnej Polityki Rolnej, powinni przestrzegać wymogów
określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 marca 2025 r.
zmieniającym rozporządzenie w sprawie norm oraz szczegółowych warunków
ich stosowania (Dz. U. poz. 293).
Na obszarze GAEC 2 w przypadku:
trwałych użytków zielonych (TUZ) gruntów ornych (GO)
 nie przekształca się ich i nie
zaoruje, z wyłączeniem możliwości
wykonania zabiegu renowacji z
zastosowaniem płytkiej uprawy
gleby i podsiewu nie częściej niż raz
na 4 lata,
 nie wydobywa się z nich torfu,
 nie buduje się na nich i nie odnawia
rowów i instalacji drenujących do
odwadniania lub odprowadzania
wody z terenu.
 nie zaoruje się ich, z wyłączeniem
możliwości płytkiej uprawy gleby
do głębokości 15 cm,
 nie wydobywa się z nich torfu,
 nie buduje się na nich i nie odnawia
rowów i instalacji drenujących do
odwadniania lub odprowadzania
wody z terenu.

-- 2 of 8 --

Należy zauważyć, że dzięki staraniom Polski zmianie uległy przepisy unijne
i gospodarstwa do 10 ha nie podlegają kontrolom i sankcjom z tytułu warunkowości
(czyli ok. 73% wszystkich gospodarstw).
Poniżej przekazuję odpowiedzi na pytania ujęte w interpelacji nr 8652.
Ad. pyt. 1
W jaki sposób rolnicy mają zapewnić paszę dla zwierząt, jeśli ich łąki są zalane, a GAEC 2
uniemożliwia odnawianie rowów melioracyjnych? oraz
Ad. pyt. 2
Czy ministerstwo przewiduje wyjątki pozwalające na konserwację systemów
odwadniających w sytuacji, gdy zalanie gruntów uniemożliwia zbiór paszy?
Pragnę poinformować, że w przypadku trwałych użytków zielonych (łąk i pastwisk
wykorzystywanych rolniczo - TUZ), położonych na obszarach objętych ochroną w ramach
normy GAEC 2, istnieje możliwość prowadzenia działalności rolniczej z uwzględnieniem
obowiązujących wymogów.
Jednocześnie, w kontekście rowów i instalacji drenujących, pragnę zwrócić szczególną
uwagę, że zakaz odnowy rowów i instalacji drenujących do odwadniania
lub odprowadzania wody z terenu - nie obejmuje ich konserwacji.
Tym samym na TUZ objętych normą GAEC 2 dopuszczone są tzw. konserwacje:
 bieżące, tj. koszenie skarp, dna rowów i usuwanie przetamowań oraz
 gruntowne (okresowe, np. nie częściej niż raz na trzy lata), tj. odmulanie rowów,
wylotów drenarskich, wycinanie zakrzaczenia z dna rowów, udrażnianie
rurociągów drenarskich.
Ponieważ wymogi normy GAEC 2 nie dotyczą rowów i instalacji do nawodnień
(podsiąkowych czy zalewowych), to w przypadku istniejących rowów i zbieraczy
drenarskich powinny być one w pełni funkcjonalne.
Powyższe informacje zostały opublikowane w komunikacie z dnia 1 kwietnia 2025 r.
dostępnym na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW):
 w aktualnościach na stronie głównej:
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/norma-gaec-2--mozliwe-dzialania-
zwiazane-z-utrzymaniem-rowow-i-urzadzen-melioracyjnych oraz
 w „KOMUNIKATACH” w zakładce dotyczącej warunkowości:

-- 3 of 8 --

https://www.gov.pl/web/rolnictwo/mozliwe-dzialania-zwiazane-z-
utrzymaniem-rowow-i-urzadzen-melioracyjnych-na-obszarach-objetych-norma-
gaec-2
Ad. pyt. 3
Czy rolnicy będą mogli wnioskować o indywidualne pozwolenia na odwodnienie swoich łąk
objętych GAEC 2, jeśli ich grunty są kluczowe dla utrzymania hodowli?
Zakres możliwych działań związanych z utrzymaniem i konserwacją obecnych rowów
i urządzeń melioracyjnych (opisany w odpowiedzi na pyt. 1), ma na celu ochronę torfowisk
i obszarów podmokłych użytkowanych rolniczo, z jednoczesnym uwzględnieniem
prowadzenia działalności rolniczej pozwalającej zakwalifikować te grunty jako użytki
rolne.
Ad. pyt. 4
Czy ministerstwo planuje jakiekolwiek wsparcie dla rolników, którzy w wyniku GAEC 2 stracą
możliwość zbioru paszy z własnych łąk? oraz
Ad. pyt. 5
Czy w sytuacjach, gdy GAEC 2 powoduje utratę plonów paszowych, rolnicy będą mogli liczyć
na dodatkowe dopłaty lub rekompensaty?
Zgodnie z obowiązującymi wymogami, rolnicy powinni mieć możliwość zbioru pasz
z posiadanych łąk. Jednocześnie uprzejmie informuję, że rolnicy posiadający w swoich
gospodarstwach obszary podlegające ochronie w ramach normy GAEC 2, o ile spełniają
warunki i kryteria dostępu, mogą ubiegać się o płatności w ramach ekoschematu
Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych. Warunkiem uzyskania płatności
w ramach tego ekoschematu jest wystąpienie na TUZ zalania lub podtopienia (przy czym
zalanie lub podtopienie występuje, gdy stan wysycenia profilu glebowego wodą
utrzymuje się: (i) na poziomie przynajmniej 80%, (ii) przez co najmniej 12 następujących
po sobie dni między 1 maja a 30 września roku, w którym został złożony wniosek
o przyznanie płatności). Rolnik, składając wniosek o przyznanie płatności w ramach
ekoschematu Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych, nie wskazuje
konkretnych działek, które mogą być zalane wodą, a jedynie zaznacza we wniosku chęć
ubiegania się o tę płatność. Informacje o wystąpieniu zalania lub podtopienia TUZ
przekazywane są przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa-Państwowy

-- 4 of 8 --

Instytut Badawczy (IUNG-PIB) do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
(ARiMR) do dnia 2 października na podstawie danych satelitarnych.
Jednocześnie, na zasadach ogólnych, rolnicy mogą ubiegać się o wsparcie na obszarach
objętych normą GAEC 2 w ramach płatności bezpośrednich, w tym m.in. o praktykę
Ekstensywne użytkowanie trwałych użytków zielonych z obsadą zwierząt w ramach
ekoschematu Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi lub o płatności
rolno-środowiskowo-klimatyczne, czy płatności dla ONW.
Ad. pyt. 6
Czy ministerstwo przeprowadziło analizę, ilu rolników utrzymujących zwierzęta może mieć
problem z zapewnieniem paszy w związku z nowymi ograniczeniami GAEC 2?
Należy podkreślić, że norma GAEC 2 jest elementem warunkowości Wspólnej Polityki
Rolnej w okresie 2023-2027. Warunkowość jest obowiązkowa dla rolnika wnioskującego
m.in. o przyznanie płatności bezpośrednich lub o płatności obszarowe realizowane
w ramach II filaru Wspólnej Polityki Rolnej i obowiązuje wszystkich rolników w całej Unii
Europejskiej. Jest to również baza do określenia wymagań dla dodatkowo płatnych,
dobrowolnych działań podejmowanych przez rolnika.
W tym kontekście pragnę poinformować, że ogólne założenia dotyczące normy GAEC 2
wynikają wprost z przepisów unijnych. Założenia dotyczące kryteriów definiujących
obszary GAEC 2 (torfowisk i obszarów podmokłych użytkowanych rolniczo) przyjęte były
w 2022 r. w zaakceptowanym przez Komisję Europejską Planie Strategicznym
dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027 (PS WPR). Kryteria te odwoływały się
do zawartości materii organicznej na poziomie co najmniej 30% i miąższości na poziomie
co najmniej 40 cm. Na podstawie tych kryteriów szacowana powierzchnia obszarów
objęta normą wyniosłaby ok. 578 tys. ha, z czego grunty orne stanowiłyby ok. 12,09%.
W wyniku przeprowadzonych negocjacji ustalono kryterium zawartości materii
organicznej na poziomie co najmniej 40% (przy miąższości na poziomie co najmniej
40 cm). Tym samym powierzchnia objęta normą GAEC 2 wynosi obecnie ok. 399,9 tys.
ha, z czego grunty orne stanowią 9,58%, tj. ok. 38,3 tys. ha, a trwałe użytki zielone
ok. 361,6 tys. (ok. 90,42%). Oznacza to, że w skali kraju powierzchnia obszarów
użytkowanych rolniczo do objęcia normą GAEC 2 zmniejszyła się o ok. 178 tys. ha
w stosunku do powierzchni przyjętej w PS WPR w 2022 r. Znaczna część tych obszarów
pokrywa się z obszarami chronionymi w ramach NATURA 2000, co oznacza, że już
obecnie podlegają one ochronie.

-- 5 of 8 --

Uwzględniając powyższe, należy bardzo wyraźnie podkreślić, że pomimo konieczności
obniżenia w toku negocjacji progu zawartości materii organicznej do co najmniej 40%
- przyjęcie rozwiązania kompromisowego jest korzystniejsze dla rolników w stosunku
do założeń z 2022 r.
Ponadto, należy zauważyć, że obowiązujące wymogi na obszarach GAEC 2 zapewniają
możliwość utrzymania TUZ i tym samym możliwe powinno być pozyskiwanie pasz
dla zwierząt w gospodarstwie rolnika.
Ad. pyt. 7
Jeśli rolnik nie może zebrać paszy, to czy ministerstwo przewiduje możliwość jej zakupu
w ramach specjalnego wsparcia, np. dopłat do paszy dla gospodarstw objętych GAEC 2?
Norma GAEC 2 ma na celu ochronę torfowisk i obszarów podmokłych użytkowanych
rolniczo z jednoczesnym uwzględnieniem prowadzenia działalności rolniczej pozwalającej
zakwalifikować te grunty jako użytki rolne.
Mając na uwadze powyższe, istnieje możliwość wykorzystywania rolniczego TUZ
z uwzględnieniem obowiązujących w tym zakresie wymogów. Tym samym możliwe
powinno być pozyskiwanie pasz dla zwierząt w gospodarstwie rolnika.
Ad. pyt. 8
Jak będą wyglądały kontrole przestrzegania GAEC 2 w przypadku gospodarstw
hodowlanych? Czy rolnicy będą mogli wykazać, że ich działania (np. drobna konserwacja
rowów) były konieczne do zapewnienia paszy dla zwierząt?
Kontrole na miejscu w zakresie warunkowości przeprowadzane są zgodnie z przepisami
unijnymi. Co do zasady kontroli takiej podlega 1% rolników wnioskujących o przyznanie
płatności. Należy jednak podkreślić, że gospodarstwa do 10 ha użytków rolnych
(73% gospodarstw kraju) nie podlegają kontroli i sankcjom związanym z realizacją
warunkowości, w tym normy GAEC 2. W przypadku pozostałych gospodarstw, w sytuacji
stwierdzenia niezgodności z wymogami, może być zastosowane zmniejszenie płatności,
które co do zasady wynosi 3%. Niemniej jednak poziom zmniejszenia zależy od rodzaju
i skali naruszenia norm i wymogów. Obecnie trwają prace nad rozporządzeniem MRiRW
zmieniającym rozporządzenie w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej
niezgodności oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów
przypisanych stwierdzonym niezgodnościom.

-- 6 of 8 --

Wyjaśnienia dotyczące zakresu możliwych konserwacji rowów i urządzeń melioracyjnych
ujęto w odpowiedzi na pyt. 1
Ad. pyt. 9
Czy na terenie oznaczonym normą GAEC 2 można konserwować czyli odmulać rowy
melioracyjne? oraz
Ad. pyt. 10
Co w sytuacji gdy na części działki jest strefa GAEC 2 a na części działki nie. Jak wtedy można
wykonywać prace melioracyjne? oraz
Ad. pyt. 11
Czy Wody Polskie będą mogły konserwować urządzenia melioracji podstawowej
w przypadku gdy te tereny znalazły się w strefie GAEC 2?
Wyjaśnienia dotyczące zakresu możliwych konserwacji rowów i urządzeń melioracyjnych
ujęto w odpowiedzi na pyt. 1
Niemniej jednak należy mieć na względzie, że ochronie w ramach GAEC 2 podlega obszar
wyznaczony przez IUNG-PIB.
Ad. pyt. 12
Co w przypadku gdy ktoś jesienią 2024 wykonał orkę i chce wystąpić o przekształcenie TUZ
na grunty orne?
Zarówno rozporządzenie MRiRW w sprawie torfowisk i obszarów podmokłych objętych
normą GAEC 2 (Dz. U. poz. 307), jak i rozporządzenie MRiRW zmieniające rozporządzenie
w sprawie norm oraz szczegółowych warunków ich stosowania (Dz. U. poz.293)
obowiązują od 15 marca 2025 r.
Należy jednak zauważyć, że w odniesieniu do TUZ istnieją jeszcze dwie normy – GAEC 1
„Utrzymywanie trwałych użytków zielonych (TUZ) w oparciu o udział powierzchni TUZ
w powierzchni użytków rolnych (UR) na poziomie krajowym”, jak również GAEC 9
„Zakaz przekształcania lub zaorywania TUZ wyznaczonych jako wrażliwe pod względem
środowiskowym (cennych) na obszarach Natura 2000”. Rolnik zobowiązany jest
do przestrzegania wymogów w ramach tych norm.

-- 7 of 8 --

Ad. pyt. 13
Czy jeśli rolnik nie zaznaczy danej działki znajdującej się w strefie GAEC 2 do dopłat
bezpośrednich to czy za wykonaną konserwację rowów melioracyjnych będzie ukarany?
Zgodnie z przepisami unijnymi - art. 84 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,
zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013
(Dz. Urz. UE L 435 z 6.12.2021, str. 187, z późn. zm.), państwa członkowskie zobowiązane
są do ustanowienia systemu kar administracyjnych z tytułu warunkowości wobec
beneficjentów otrzymujących m.in. płatności bezpośrednie, którzy nie przestrzegają
w danym roku kalendarzowym obowiązków określonych w tytule III rozdział I sekcja 2
rozporządzenia (UE) 2021/21151. Uprzejmie informuję, że obecnie trwają prace
nad rozporządzeniem MRiRW zmieniającym rozporządzenie w sprawie liczby punktów,
jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości kary administracyjnej
w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom - gdzie będą
określone zmniejszenia z tytułu nieprzestrzegania wymogów w ramach normy GAEC 2.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające
przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach
wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu
Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
(EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435
z 06.12.2021, str. 1, z późn. zm

-- 8 of 8 --