Odpowiedź na interpelację w sprawie postępów w realizacji polsko-niemieckiego "Planu działania" przyjętego podczas polsko-niemieckich konsultacji międzyrządowych w dniu 2 lipca 2024 r. Odpowiedź na interpelację nr 8650 w sprawie postępów w realizacji polsko-niemieckiego "Planu działania" przyjętego podczas polsko-niemieckich konsultacji międzyrządowych w dniu 2 lipca 2024 r. Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 05-05-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 8650 Pana Posła Szymona Szynkowskiego vel Sęk w sprawie postępów w realizacji polsko-niemieckiego "Planu działania" przyjętego podczas polsko-niemieckich konsultacji międzyrządowych w dniu 2 lipca 2024 r., uprzejmie informuję, co następuje. Przyjęcie „Planu Działania” jest efektem ożywienia relacji polsko-niemieckich w 2024 r., na wszystkich płaszczyznach. Powróciliśmy do regularnych i konstruktywnych kontaktów politycznych, po sześcioletniej przerwie odbyły się konsultacje międzyrządowe. „Plan Działania” powstał na podstawie wkładów poszczególnych resorów i zawiera zarówno nowe projekty, jak również podsumowanie i przegląd bieżącej współpracy polsko-niemieckiej. Realizacja zapisów „Planu Działania” rozpoczęła się zgodnie z ustaleniami przyjętymi podczas polsko-niemieckich konsultacji międzyrządowych. Dokument nakreśla obszary współpracy w różnych dziedzinach w perspektywie wieloletniej, a jego realizacja ma podlegać okresowym ocenom. Pierwsza ocena podsumowująca wstępny okres realizacji „Planu Działania” dokonana została w grudniu 2024 roku. Z uwagi na koordynacyjną rolę Ministerstwa Spraw Zagranicznych niniejsza informacja ma charakter ogólny, w celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji dotyczących realizacji „Planu Działania” w poszczególnych dziedzinach, sugerujemy kontakt z właściwymi resortami. 1. Realizacja „Planu” w obszarze „Współpraca w sprawach dwustronnych” pozostaje intensywna, aczkolwiek rozwój sytuacji wewnętrznej w Niemczech (przyspieszone wybory) miał przełożenie na tempo realizacji części założeń Planu. Kwestie historyczne pozostają niezmiennie stałym elementem politycznej agendy relacji polsko-niemieckich. Zgodnie z zapisem z Planu Działania niezmiennie przekazujemy stronie niemieckiej, że pamięć o II wojnie światowej i popełnionych w tym czasie przez Niemców zbrodniach jest w Polsce wciąż żywa i wymaga adekwatnej odpowiedzi strony niemieckiej. Pewnemu zahamowaniu uległ proces legislacyjny dotyczący utworzenia Domu Niemiecko-Polskiego w Berlinie, jednak podejmowane są aktywne starania strony polskiej na rzecz doprowadzania po latach oczekiwania do adekwatnego upamiętnienia polskich ofiar niemieckiej okupacji i II wojny światowej w centrum Berlina. Dzięki zaangażowaniu Ambasady RP w Berlinie w perspektywie kilku najbliższych miesięcy są szanse na realizację tego projektu w formie tymczasowego pomnika, co stanowić będzie przełamanie wieloletniego impasu. Jest to wyraźny sygnał, że udało się uświadomić stronie niemieckiej wagę tych kwestii dla polskiej opinii publicznej. Ministerstwo Edukacji Narodowej dopuściło do użytku czwarty tom polskoniemieckiego podręcznika do historii. Stanowi to ważny element kształtowania wrażliwości społeczeństwa niemieckiego na ważne dla nas aspekty historii. Trwają intensywne przygotowania do obrad „Okrągłego Stołu” ws. polskiej społeczności w Niemczech i niemieckiej mniejszości w Polsce, w ścisłej współpracy z Polonią. Za współpracę archiwów odpowiedzialne są instytucje archiwalne obu państw (Archiwa Państwowe i Bundesarchiv), z koordynacją Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Trwają przygotowania do 20. edycji Forum Polsko-Niemieckiego, które odbędzie się w Berlinie w siedzibie Ambasady RP w dniach 4-5 czerwca br. Forum zorganizowane zostanie po siedmioletniej przerwie i skoncentruje się na omówieniu takich kwestii, jak bezpieczeństwo, rosyjska agresja przeciwko Ukrainie, kontekst przewodnictwa Polski w Radzie UE, ale także współpraca społeczna i przygraniczna oraz trudne dziedzictwo II wojny światowej. W dniu 14 lutego br., na marginesie Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa, ministrowie spraw zagranicznych Polski i Niemiec wręczyli prof. Ricie Süssmuth Specjalną Nagrodę Polsko-Niemiecką w uznaniu całokształtu jej działalności na rzecz partnerskich stosunków obu państw. W obszarze współpracy transgranicznej kluczową rolę odgrywają Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwo Zdrowia, które koordynują działania w zakresie ratownictwa medycznego i współpracy służb granicznych. W tej materii procedowane jest nowe porozumienie między województwem zachodniopomorskim a niemieckimi powiatami Märkisch-Oderland i Uckermark. W dniu 5 grudnia 2024 roku w Szczecinie odbyło się posiedzenie Polsko-Niemieckiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej. Komisja podkreśliła m.in. negatywny wpływ jaki na życie obywateli mieszkających na obszarach przygranicznych mają przywrócone przez stronę niemiecką kontrole graniczne na polsko-niemieckiej granicy lądowej. Za współpracę policyjną i graniczną odpowiada Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Pozytywnie oceniono koordynację działań podczas letnich powodzi na Dolnym Śląsku w 2024 roku. Z dniem 1 stycznia 2025 roku rozpoczęła działalność wspólna Polsko-Niemiecka Placówka Straży Granicznej w Tuplicach. Współpraca transgraniczna realizowana jest w zakresie ratownictwa medycznego i służb granicznych, a także dotyczy organizacji wspólnych patroli. Walka z nielegalną migracją pozostaje stałym tematem rozmów przedstawicieli obu rządów na różnych szczeblach. Zapisy Planu dotyczące współpracy naukowej zostały zrealizowane m.in. poprzez odnowienie deklaracji o badaniach, finansowanie projektów z zakresu historii i sztucznej inteligencji, badania nad relacjami polsko-niemieckimi, rozwój Centrów Doskonałości Naukowej Dioscuri, wsparcie dla infrastruktury badawczej, promowanie wolności badań, oraz zaangażowanie w infrastrukturę badawczą w UA. 2. W obszarze „Bezpieczeństwo i obronność, wsparcie dla Ukrainy” Polska i Niemcy intensywnie współpracują w zakresie wzmacniania międzynarodowego systemu kontroli zbrojeń, m.in. broni chemicznej. Polska wraz z Niemcami jest w grupie państw żądających wyjaśnień od Rosji dotyczących użycia broni chemicznej w Ukrainie oraz działa na rzecz wzmocnienia Konwencji o zakazie broni chemicznej w kontekście rosyjskiej agresji. Oba kraje prowadzą konsultacje dotyczące wsparcia NATO dla Ukrainy, w tym planów na uruchomienie unijnych sił szybkiego reagowania. W zakresie cyberbezpieczeństwa, współpraca między polską Naukową i Akademicką Siecią Komputerową a federalnym Urzędem Bezpieczeństwa Informacji koncentruje się na wymianie informacji i wspólnych szkoleniach, a także na budowie lepszych standardów bezpieczeństwa. Kolejnym ważnym elementem współpracy jest utworzenie dowództwa morskiego NATO na Bałtyku, z rotacyjnym dowodzeniem przez Polskę, Niemcy i Szwecję, a w 2028 r. przejęciem dowództwa przez Polskę. Polska i Niemcy współpracują także w zakresie rozszerzania sankcji wobec Rosji oraz egzekwowania prawa sankcyjnego, a także w kwestii wsparcia dla Ukrainy. Ponadto, realizowana jest współpraca w zakresie kształcenia zawodowego oraz projektów edukacyjnych dla młodych ludzi, szczególnie z Bałkanów Zachodnich. 3. W obszarze „Wzmacnianie Unii Europejskiej” Polska i Niemcy prowadzą regularne konsultacje na temat reform wewnętrznych UE. Współpraca z Ministerstwem Gospodarki i Klimatu Niemiec dotyczy przyszłości polityki spójności UE, szczególnie w kontekście Polskiego Przewodnictwa w Radzie UE w I poł. 2025 roku. Regularnie odbywają się spotkania eksperckie, dotyczące powiązania polityki spójności z reformami UE oraz Funduszem Sprawiedliwej Transformacji. Oba kraje współpracują również w zakresie Społecznego Funduszu Klimatycznego, wspierając gospodarstwa domowe i przedsiębiorców w transformacji energetycznej oraz wdrożeniu systemu ETS 2. 4. W ramach realizacji części „Gospodarka i Transport”, Polska i Niemcy podejmują szereg działań wspierających rozwój gospodarczy i transportowy. Departament Rozwoju Inwestycji MRiT przygotował i wprowadził nowelizację ustawy oraz rozporządzenia dotyczącego wspierania nowych inwestycji, dostosowując system wsparcia do obecnych warunków gospodarczych. Zorganizowane zostały PolskoNiemieckie Forum Gospodarcze oraz konsultacje na temat polityki spójności UE, w tym przyszłości tej polityki. W obszarze cyfryzacji, strona polska współpracuje ze stroną niemiecką w zakresie harmonizacji przepisów dotyczących danych cyfrowych. Ponadto, rozwijana jest współpraca w zakresie transportu i infrastruktury cyfrowej. W sferze współpracy celnej, Polska jest aktywnie zaangażowana w projekt EUCABET, którego celem jest umożliwienie wspólnego zarządzania granicami celno-skarbowymi. Polska i Niemcy współpracują w ramach przygotowań do wydarzeń w Brukseli promujących wymiar miejski polityki spójności UE, a także podejmują wspólne inicjatywy dotyczące kształcenia zawodowego i dostosowania edukacji do potrzeb rynku pracy, z uwzględnieniem priorytetów polskiej prezydencji w UE. 5. Realizując postanowienia Planu Działania w części "Energetyka, Klimat i Środowisko", Polska i Niemcy podejmują działania w zakresie energii, gazu ziemnego, ropy naftowej i ochrony środowiska. Projekt Nordycko-Bałtyckiego Korytarza Wodorowego (NBHC) otrzymał status „Projektu wspólnego zainteresowania” (PCI), co przyspiesza jego realizację. Zakończono wstępne studium wykonalności, a także przygotowano wnioski do analizy technicznej i ekonomicznej, a także podpisano list poparcia dla GAZ-SYSTEM S.A. w celu uzyskania dofinansowania z UE. W sektorze gazu ziemnego, monitorowane są deklaracje Niemiec dotyczące zniesienia opłat granicznych od 2025 r. W zakresie ropy naftowej, koordynowane są dostawy ropy do Niemiec przez PERN, w tym do PCK Schwedt i TRM Leuna, a także wspierany jest tranzyt ropy kazachskiej do PCK Schwedt. W obszarze paliw transportowych, realizowane są działania ułatwiające import paliw gotowych, jak benzyna i olej napędowy, oraz umowy dotyczące magazynowania gazu LPG w niemieckim terminalu HES Wilhelmshaven. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nawiązało kontakt z niemieckimi ministerstwami Środowiska, Ochrony Natury, Bezpieczeństwa Nuklearnego i Ochrony Konsumenta oraz Gospodarki i Ochrony Klimatu. Realizowana jest wymiana polskich i niemieckich ekspertów w zakresie energii, klimatu i środowiska. Współpraca w tym obszarze mierzy się także z problemem nielegalnego przemieszczenia niemieckich odpadów do Polski, co wymaga większego zaangażowania Niemiec w celu ich usunięcia. Polscy eksperci współpracują również z niemieckimi przedstawicielami w zakresie produkcji ekologicznej w Komisji Europejskiej. Należy zauważyć, że Plan Działania jest dokumentem, wyznaczającym ramy współpracy polsko-niemieckiej na wiele lat. Wiele projektów, inicjatyw znajduje się we wstępnej fazie koncepcyjnej. Dlatego błędne byłoby na tym etapie przeprowadzać kompleksową ocenę stanu ich realizacji, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że przez kilka ostatnich miesięcy w Niemczech toczyła się intensywna kampania wyborcza, która w naturalny sposób ograniczyła możliwości pogłębiania współpracy w oparciu o ten dokument ramowy. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu