Interpelacja nr 8647
Interpelacja w sprawie oskarżania rolnictwa o powodowanie suszy zamiast wykorzystywania potencjału, jaki tkwi w rolnictwie, jeśli chodzi o retencję wody
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie oskarżania rolnictwa o powodowanie suszy zamiast wykorzystywania potencjału, jaki tkwi w rolnictwie, jeśli chodzi o retencję wody
Interpelacja nr 8647
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie oskarżania rolnictwa o powodowanie suszy zamiast wykorzystywania potencjału, jaki tkwi w rolnictwie, jeśli chodzi o retencję wody
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 16-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z realizacją programu „Stop Suszy” oraz wątpliwościami dotyczącymi kierunków i sposobów działań tego programu zwracam się do Pana z interpelacją dotyczącą stanowiska Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w tym zakresie.
W ramach programu „Stop Suszy” promowane są narracje skupiające się na negatywnym wpływie rolnictwa na zasoby wodne. Tymczasem rolnictwo jako sektor strategiczny dla bezpieczeństwa żywnościowego kraju, borykając się z coraz większymi problemami wynikającymi z deficytu wody, jest jednocześnie obszarem największego potencjału do zwiększania tej retencji.
Ambasador programu „Stop Suszy” zwrócił uwagę na problem marnowania żywności i wody w hotelach all-inclusive, gdzie równocześnie organizowane są również konferencje i spotkania poświęcone retencji i zarządzaniu wodą w ramach programu „Stop Suszy”.
W związku z tym pojawiają się pytania o zasadność takiego modelu edukacji i konieczność zmiany podejścia do promocji działań związanych z ochroną zasobów wodnych.
W imieniu polskich rolników i lokalnych partnerstw wodnych zwracam uwagę Panu Ministrowi, ministrowi infrastruktury oraz prezesowi Wód Polskich na wielką niestosowność organizowania konferencji „Stop Suszy” w pięciogwiazdkowych hotelach i jednoczesnego tworzenia filmów edukacyjnych, w których znany aktor jako „ambasador programu” opowiada o tym, jak dużo wody zużywa się do produkcji wołowiny czy produkcji roślinnej i jak wiele żywności marnuje się w hotelach all-inclusive.
Pomimo wieloletniej współpracy lokalnych partnerstw wodnych z urzędnikami państwowymi, wizyt na terenach zalewowych w dolinie Stobrawy, gdzie dzięki rolnikom wypas bydła umożliwia zachowanie obszarów Natura 2000, państwo polskie nadal finansuje materiały filmowe, w których ambasador programu „Stop Suszy” powiela nieprawdziwe informacje o negatywnym wpływie produkcji wołowiny czy produkcji roślinnej na zasoby wodne.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Jeśli w hotelach all-inclusive marnuje się tyle wody i żywności, czy zgodzi się Pan Minister z tym, że należy przenieść szkolenia i konferencje do gospodarstw rolników, którzy mają rzeczywiste doświadczenie w retencji wody, zamiast organizować je w luksusowych hotelach dla urzędników i celebrytów?
Czy Pan Minister zdaje sobie sprawę z tego, że w klimacie Europy hodowla bydła na wolnym wybiegu jest jedną z metod ochrony i odtwarzania terenów mokradłowych i wodonośnych, a bydło to hoduje się właśnie dla wołowiny – i w wielu krajach Europy wykorzystuje się ten model w ramach programów ochrony torfowisk?
Dlaczego zamiast przekazywać kluczową wiedzę w ramach programu „Stop Suszy”, skupia się on na atakowaniu rolników? Jakie działania zamierza podjąć Pan Minister w tym zakresie?
Jakie działania Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmuje w celu przeciwdziałania skutkom suszy, jednocześnie wspierając rolników, zamiast ich obarczać odpowiedzialnością za pogarszający się bilans wodny?
Czy ministerstwo planuje przeznaczenie środków na edukację terenową dzieci i młodzieży, edukację wodną harcerzy czy np. wsparcie budowy modnych w całej Europie wodnych placów zabaw, gdzie dzieci mogą od najmłodszych lat oswajać się z wodą w środowisku którym żyją?
Czy jest możliwość, by dofinansować takie innowacje np. ze środków KOWR w ramach inwestycji na terenach popegeerowskich? Zróbmy coś praktycznego zamiast wydawać kolejne miliony na organizację konferencji w hotelach all-inclusive.
Czy ministerstwo dostrzega problem marnowania żywności i wody podczas organizacji wydarzeń związanych z programem „Stop Suszy”, o czym mówi sam ambasador tego programu, i jakie działania zamierza podjąć w tej sprawie?
Czy ministerstwo rozważa zmianę podejścia do edukacji ekologicznej, przykładowo poprzez promowanie działań praktycznych w rolnictwie, organizowanie spotkań w edukacyjnych gospodarstwach rolnych, tworzenie praktycznych modeli retencyjnych czy wyznaczanie obszarów priorytetowych, gdzie można by zobaczyć realne rozwiązania stosowane w zakresie retencji i ochrony wód?
Z uwagi na powagę sytuacji i rosnące napięcia wśród rolników wynikające z oskarżania ich o marnowanie wody, jak i problemy generowane przez susze, proszę o szczegółową odpowiedź na powyższe pytania.
Interpelacja nr 8647
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie oskarżania rolnictwa o powodowanie suszy zamiast wykorzystywania potencjału, jaki tkwi w rolnictwie, jeśli chodzi o retencję wody
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 16-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z realizacją programu „Stop Suszy” oraz wątpliwościami dotyczącymi kierunków i sposobów działań tego programu zwracam się do Pana z interpelacją dotyczącą stanowiska Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w tym zakresie.
W ramach programu „Stop Suszy” promowane są narracje skupiające się na negatywnym wpływie rolnictwa na zasoby wodne. Tymczasem rolnictwo jako sektor strategiczny dla bezpieczeństwa żywnościowego kraju, borykając się z coraz większymi problemami wynikającymi z deficytu wody, jest jednocześnie obszarem największego potencjału do zwiększania tej retencji.
Ambasador programu „Stop Suszy” zwrócił uwagę na problem marnowania żywności i wody w hotelach all-inclusive, gdzie równocześnie organizowane są również konferencje i spotkania poświęcone retencji i zarządzaniu wodą w ramach programu „Stop Suszy”.
W związku z tym pojawiają się pytania o zasadność takiego modelu edukacji i konieczność zmiany podejścia do promocji działań związanych z ochroną zasobów wodnych.
W imieniu polskich rolników i lokalnych partnerstw wodnych zwracam uwagę Panu Ministrowi, ministrowi infrastruktury oraz prezesowi Wód Polskich na wielką niestosowność organizowania konferencji „Stop Suszy” w pięciogwiazdkowych hotelach i jednoczesnego tworzenia filmów edukacyjnych, w których znany aktor jako „ambasador programu” opowiada o tym, jak dużo wody zużywa się do produkcji wołowiny czy produkcji roślinnej i jak wiele żywności marnuje się w hotelach all-inclusive.
Pomimo wieloletniej współpracy lokalnych partnerstw wodnych z urzędnikami państwowymi, wizyt na terenach zalewowych w dolinie Stobrawy, gdzie dzięki rolnikom wypas bydła umożliwia zachowanie obszarów Natura 2000, państwo polskie nadal finansuje materiały filmowe, w których ambasador programu „Stop Suszy” powiela nieprawdziwe informacje o negatywnym wpływie produkcji wołowiny czy produkcji roślinnej na zasoby wodne.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Jeśli w hotelach all-inclusive marnuje się tyle wody i żywności, czy zgodzi się Pan Minister z tym, że należy przenieść szkolenia i konferencje do gospodarstw rolników, którzy mają rzeczywiste doświadczenie w retencji wody, zamiast organizować je w luksusowych hotelach dla urzędników i celebrytów?
Czy Pan Minister zdaje sobie sprawę z tego, że w klimacie Europy hodowla bydła na wolnym wybiegu jest jedną z metod ochrony i odtwarzania terenów mokradłowych i wodonośnych, a bydło to hoduje się właśnie dla wołowiny – i w wielu krajach Europy wykorzystuje się ten model w ramach programów ochrony torfowisk?
Dlaczego zamiast przekazywać kluczową wiedzę w ramach programu „Stop Suszy”, skupia się on na atakowaniu rolników? Jakie działania zamierza podjąć Pan Minister w tym zakresie?
Jakie działania Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmuje w celu przeciwdziałania skutkom suszy, jednocześnie wspierając rolników, zamiast ich obarczać odpowiedzialnością za pogarszający się bilans wodny?
Czy ministerstwo planuje przeznaczenie środków na edukację terenową dzieci i młodzieży, edukację wodną harcerzy czy np. wsparcie budowy modnych w całej Europie wodnych placów zabaw, gdzie dzieci mogą od najmłodszych lat oswajać się z wodą w środowisku którym żyją?
Czy jest możliwość, by dofinansować takie innowacje np. ze środków KOWR w ramach inwestycji na terenach popegeerowskich? Zróbmy coś praktycznego zamiast wydawać kolejne miliony na organizację konferencji w hotelach all-inclusive.
Czy ministerstwo dostrzega problem marnowania żywności i wody podczas organizacji wydarzeń związanych z programem „Stop Suszy”, o czym mówi sam ambasador tego programu, i jakie działania zamierza podjąć w tej sprawie?
Czy ministerstwo rozważa zmianę podejścia do edukacji ekologicznej, przykładowo poprzez promowanie działań praktycznych w rolnictwie, organizowanie spotkań w edukacyjnych gospodarstwach rolnych, tworzenie praktycznych modeli retencyjnych czy wyznaczanie obszarów priorytetowych, gdzie można by zobaczyć realne rozwiązania stosowane w zakresie retencji i ochrony wód?
Z uwagi na powagę sytuacji i rosnące napięcia wśród rolników wynikające z oskarżania ich o marnowanie wody, jak i problemy generowane przez susze, proszę o szczegółową odpowiedź na powyższe pytania.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.3 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
19081 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 07 kwietnia 2025 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.5.2025
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 8647
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją z dnia 19 marca 2025 r., nr 8647 Posła Jarosława Sachajko
oraz Poseł Anny Gembickiej w sprawie oskarżania rolnictwa o powodowanie suszy
zamiast wykorzystywania potencjału, jaki tkwi w rolnictwie, jeśli chodzi o retencję
wody, przekazuję poniższe informacje.
Ad. 1. Kampania społeczna „Stop Suszy” realizowana jest przez Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, które samodzielnie decyduje o sposobie realizacji
programu i wyborze miejsc, w których organizowane są szkolenia i konferencje. Minister
Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie nadzoruje Wód Polskich i wybory te nie są konsultowane z
resortem rolnictwa.
Niezależnie od miejsca, w którym organizowana jest konferencja, tj. czy jest to
„luksusowy hotel all-inclusive” czy lokal innej kategorii, organizator zawsze powinien
mieć na względzie minimalizowanie strat żywności oraz wody.
Należy zauważyć, że gospodarstwa rolne nie są ukierunkowane na prowadzenie usług
typu organizacja szkoleń czy konferencji. Nie posiadają wymaganego zaplecza
technicznego (sala, rzutnik, nagłośnienie, zaplecze sanitarne), niemniej jednak
doświadczenie rolników w retencji wody może być wykorzystywane np. poprzez wizyty
studyjne w gospodarstwie.
Ad. 2. Wiele ekosystemów wilgotnych użytków zielonych jest zależnych od
prowadzonego na nich wypasu. Dotyczy to przede wszystkim błoni nadrzecznych, ale
-- 1 of 9 --
także pewnych innych typów pastwiskowych zbiorowisk. Użytkowanie wypasowe,
oprócz tego, że zapobiega ekspansji pospolitych chwastów i roślinności krzewiastej,
wytwarza zróżnicowanie strukturalne roślinności, przyczyniając się do zachowania
bogactwa biotopów i związanych z nimi gatunków roślin i zwierząt. Wypas to nie tylko
zgryzanie, to także powstawanie rozdeptanych miejsc przy wodopojach czy mulistych
brzegów.
Ad. 3. Plan przeciwdziałania skutkom suszy (PPSS) to najważniejszy dokument w walce z
suszą w Polsce i jest opracowany przez Ministerstwo Infrastruktury. Powstaje na
podstawie wytycznych unijnej Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz przepisów prawa
krajowego – ustawy Prawo wodne. Pierwszy PPSS został opracowany na lata 2021-
2027 i, zgodnie z ustawą, podlega aktualizacji, przynajmniej raz na sześć lat.
Zakończenie realizacji prac nad projektem aPPSS planowane jest na 2027 r., a przyjęcie
aPPSS, w drodze rozporządzenia ministra właściwego ds. gospodarki wodnej ma
nastąpić na przełomie 2027 i 2028 r. Integralnym elementem opracowania aPPSS będą
półroczne konsultacje społeczne, strategiczna ocena oddziaływania na środowisko oraz
działania informacyjno-promocyjne, których nadrzędnym celem będzie podniesienie
świadomości społecznej na temat kluczowej roli wody oraz zagrożeń związanych z
wystąpieniem suszy. Należy wskazać, że w ramach prac nad aPPSS dokument będzie
uzgadniany m.in. z MRiRW. Dialog prowadzony w ramach uzgodnień i konsultacji
umożliwi opracowanie efektywnych działań skutecznie minimalizujących ryzyko
związane ze zjawiskiem suszy oraz jego negatywnych skutków równoważąc
jednocześnie potrzeby i oczekiwania wobec zwiększania potrzeb wodnych rolnictwa.
Ad. 4. Jednym z ważniejszych utrudnień, które dotykają polskie rolnictwo jest niedobór
wody. Polska jest krajem o małych zasobach wodnych, zmiennych czasowo i
terytorialnie oraz posiadającym zbiorniki retencyjne o małej pojemności. Następujące w
przyrodzie zmiany klimatyczne są coraz bardziej odczuwalne i mogą zwiększyć ryzyko
deficytów wody i pogorszyć bezpieczeństwo wodne, a także zwiększyć ryzyko suszy i
powodzi. Jednocześnie cechą charakterystyczną klimatu Polski jest nierównomierny
rozkład opadów atmosferycznych i w konsekwencji występowanie okresów
nadmiernego i niedostatecznego uwilgotnienia, co powoduje duże straty w rolnictwie.
Wraz z postępowaniem zmian klimatu, obserwowany jest wzrost częstości i
intensywności występowania susz, który powoduje dalszy wzrost zapotrzebowania na
wodę. Dlatego szczególnie ważna jest racjonalna gospodarka wodna, dzięki której
można przeciwdziałać zjawiskom suszy i powodzi. Ma to ogromne znaczenie na
-- 2 of 9 --
terenach wiejskich, które są narażone na niedobory wody i suszę rolniczą, ale też
problem podtopień. Lokalne działania z zakresu małej retencji pozwalają gromadzić
wodę i zatrzymać lub spowolnić powierzchniowy spływ wód. Na poziomie regionalnym
to przede wszystkich budowa nowych, małych zbiorników retencyjnych i odtwarzanie
prawidłowo działających systemów melioracyjnych, które nie tylko mają odprowadzać
wodę, ale także umożliwiać jej zatrzymanie. Tego rodzaju inwestycje, w szczególności na
gruntach, gdzie występują okresowe nadmiary wody, poprzez zatrzymanie jej spływu
poprawiają bilans wodny w danej okolicy.
Chcąc poprawiać możliwości gospodarowania wodą na obszarach wiejskich oraz
ograniczać ryzyko deficytu wody, realizowane są działania mające na celu poprawę
gospodarki wodnej i zwiększenie retencji.
W kończącym się Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w
ramach działania „Wsparcie na inwestycje związane z rozwojem, modernizacją i
dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa” realizowany jest typ operacji Zarządzanie
zasobami wodnymi. Jest to instrument, w którym można pozyskać środki na inwestycje
związane z gospodarką wodną. Wsparcie ma na celu zwiększanie możliwości
retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w zlewniach rolniczych. Działanie
skierowane jest do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (które może
realizować inwestycje w zakresie budowy, przebudowy lub remontu urządzeń wodnych
lub budowli hydrotechnicznych na ciekach wodnych naturalnych albo sztucznych) oraz
do gmin (które otrzymują wsparcie na budowę lub przebudowę otwartych zbiorników
retencyjnych o powierzchni nieprzekraczającej 5000 m2 oraz głębokości
nieprzekraczającej 3 m od naturalnej powierzchni terenu).
Działania służące retencji wodnej są również dostępne w ramach Planu Strategicznego
WPR 2023-2027. Do działań takich należy ekoschemat Retencjonowanie wody na
stałych użytkach zielonych. Celem tego ekoschematu jest promowanie retencjonowania
wody, które poprawia gospodarkę wodną, a także ogranicza emisję dwutlenku węgla do
atmosfery (poprzez ograniczenie rozkładu materii organicznej). Warunkiem uzyskania
płatności jest wystąpienie na trwałym użytku zielonym zalania lub podtopienia, przy
czym zalanie lub podtopienie występuje, gdy stan wysycenia profilu glebowego wodą
utrzymuje się na poziomie przynajmniej 80% przez co najmniej 12 następujących po
sobie dni między 1 maja a 30 września roku, w którym został złożony wniosek o
przyznanie płatności. Płatność w ramach tego ekoschematu dotyczy TUZ, objętych
równolegle wsparciem: ekologicznym lub w ramach praktyki Ekstensywne TUZ z obsadą
-- 3 of 9 --
zwierząt (w ramach płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami
odżywczymi) lub rolnośrodowiskowo- klimatycznym związanym z zachowaniem
niektórych cennych siedlisk przyrodniczych (z wyłączeniem wariantu Murawy) i siedlisk
zagrożonych gatunków ptaków poza obszarami Natura 2000 lub na obszarach Natura
2000 lub rolnośrodowiskowo- klimatycznym w ramach interwencji ekstensywne
użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000.
W ramach ekoschematu Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych w
kampanii 2023 wsparciem objęto ok. 107,2 tys. ha na kwotę ok. 31,3 mln PLN.
W ramach PS WPR dostępne są także Płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne.
Działanie to polega na ekstensywnym użytkowaniu TUZ-ów i obszarów przyrodniczych
(niebędących użytkami rolnymi), w tym:
siedlisk hydrogenicznych tj. zależnych od wody np. zmiennowilgotnych łąk
trzęślicowych, zalewowych łąk selernicowych i słonorośli, półnaturalnych łąk
wilgotnych i świeżych oraz torfowisk,
siedlisk lęgowych ptaków (tj. rycyka, kszyka, krwawodzioba, czajki, dubelta,
kulika wielkiego, wodniczki oraz derkacza).
W ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych ukierunkowanych na ochronę
ww. siedlisk w 2023 r. wsparto łącznie ok. 590,5 tys. ha na kwotę ok. 776,2 mln PLN.
Dodatkowo, od 2023 r. istnieje możliwość przyznawania dodatkowej „płatności
retencyjnej” do obszarów przyrodniczych niebędących użytkami rolnymi w przypadku
ich zalania lub podtopienia w ramach PS WPR 2023-2027 oraz w ramach wieloletnich
zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych ukierunkowanych na cenne siedliska
PROW 2014- 2020. Informacja o wystąpieniu podtopienia lub zalania jest oparta na
monitoringu satelitarnym (analogicznie jak w przypadku ekoschematu Retencjonowanie
wody na trwałych użytkach zielonych).
Kolejne interwencje w ramach PS WPR związane z retencją to:
Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu, w których
możliwe jest realizowanie inwestycji mających na celu poprawę gospodarowania wodą,
w tym: budowa, zakup lub instalacja elementów infrastruktury technicznej niezbędnych
do pozyskiwania, magazynowania w zamkniętych zbiornikach oraz zagospodarowania
wody deszczowej oraz budowa lub zakup instalacji do powtórnego obiegu wody lub
oszczędnego gospodarowania wodą.
-- 4 of 9 --
O dofinansowanie może ubiegać się rolnik lub grupa rolników na inwestycje m.in.
dotyczące:
magazynowania wody opadowej w gospodarstwach rolnych tj. zakupu
zamkniętych zbiorników na deszczówkę oraz instalacji do pozyskiwania i
zagospodarowania wody deszczowej,
instalacji do powtórnego obiegu wody lub oszczędnego gospodarowania wodą.
Scalanie gruntów wraz z zagospodarowaniem poscaleniowym; w ramach tej
interwencji preferowane będą operacje uwzględniające, m.in inwestycje przyczyniające
się do zwiększenia retencji wodnej na gruntach rolnych, tj.:
tworzenie lub odtworzenie śródpolnych oczek wodnych lub zachowanie
istniejących mokradeł;
budowa lub przebudowa:
− małych zbiorników wodnych (o łącznej powierzchni co najmniej 500 m2);
− istniejących urządzeń melioracji wodnych oraz innych urządzeń wodnych w
celu zmiany ich funkcji, tj. zmiana funkcji urządzeń melioracji z odwadniających
na nawadniająco–odwadniające.
Jednocześnie ustawowo rozszerzono zakres zagospodarowania poscaleniowego o
budowę lub przebudowę urządzeń wodnych mających na celu zwiększenie retencji wód,
co oznacza, że inwestycje będą mogły stanowić koszt kwalifikowalny w ramach tej
interwencji.
W ramach Krajowego Planu Odbudowy MRiRW realizowana jest inwestycja B 3.3.1
„Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach
wiejskich”, której celem jest wsparcie przedsięwzięć na obszarach wiejskich w zakresie
poprawy gospodarowania wodą oraz efektywności wykorzystania jej zasobów. W
ramach projektu finansowane będą głównie prace związane z budową, przebudową,
odbudową, rozbudową urządzeń melioracji wodnych oraz urządzeń wodnych, w
szczególności ograniczających odpływ wody, z uwzględnieniem jej retencjonowania dla
przeciwdziałania skutkom suszy (obszar B). Prace związane z budową lub przebudową
urządzeń melioracyjnych mają przywrócić funkcję nawadniająco-odwadniającą tych
urządzeń, chroniąc tym samym grunty rolne przed powodzią i suszą. Wskazany obszar
dedykowany jest gminom. W ramach tego obszaru możliwa będzie realizacja tzw.
projektów parasolowych. W przypadku tych projektów wnioskodawcą będzie gmina, a
beneficjentem końcowym - mieszkańcy obszarów wiejskich, w tym rolnicy. W ramach
-- 5 of 9 --
projektu parasolowego gmina będzie odpowiadać za przeprowadzenie wyboru
beneficjentów w drodze otwartego naboru i podpisywać z nimi stosowne umowy.
Dodatkowo gmina będzie odpowiadać za przygotowanie, realizację, rozliczenie oraz
utrzymanie trwałości projektu.
Ad 5 i 6. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa realizuje zadania, o których mowa w art.
24 ust. 10 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami
rolnymi Skarbu Państwa (dalej jako „ugnrSP”), m.in. w formie udzielania bezzwrotnej
pomocy finansowej. Udzielana przez KOWR bezzwrotna pomoc finansowa może
dotyczyć m.in.:
działalności wydawniczej, prowadzenia badań naukowych, szkoleń, konferencji,
seminariów i konkursów w zakresie zadań KOWR (art. 24 ust. 12 pkt 2 ugnrSP),
przedsięwzięć edukacyjnych, kulturalnych i turystycznych realizowanych na
obszarach wiejskich oraz działalności z zakresu kultury fizycznej i zdrowia
publicznego na obszarach wiejskich (art. 24 ust. 12 pkt 4 ugnrSP),
wsparcia działalności podmiotów realizujących zadania w obszarze umacniania i
doskonalenia hodowli roślin uprawnych oraz hodowli zwierząt gospodarskich,
ochrony środowiska, a także zapobiegania pożarom, klęskom żywiołowym i innym
miejscowym zagrożeniom na obszarach wiejskich (art. 24 ust. 12 pkt 5 ugnrSP).
Bezzwrotna pomoc finansowa na przedsięwzięcia, o których mowa powyżej, dotyczy w
szczególności realizacji przedsięwzięć związanych z rozwojem obszarów wiejskich
mających na celu:
1. poprawę warunków życia na obszarach wiejskich w zakresie gospodarczym,
środowiskowym i społecznym poprzez podejmowanie działań zmierzających do
poprawy jakości życia, podnoszenia kwalifikacji zawodowych osób młodych,
aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych i starszych oraz przeciwdziałania
wykluczeniu społecznemu;
2. rozpowszechnianie kultury i folkloru wiejskiego oraz rozwój turystyki;
3. propagowanie wśród osób zamieszkałych na obszarach wiejskich zdrowego trybu
życia, promocji zdrowia oraz kultury fizycznej;
4. podejmowanie działań w zakresie ochrony środowiska, przeciwdziałania pożarom
i innym klęskom żywiołowym na obszarach wiejskich;
-- 6 of 9 --
5. racjonalne zagospodarowanie mienia Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
oraz ochronę obiektów zabytkowych wchodzących w skład tego Zasobu;
6. upowszechnianie postępu biologicznego w rolnictwie w zakresie hodowli roślin
uprawnych oraz hodowli zwierząt gospodarskich, w tym dotyczących działań
promocyjnych, informacyjnych oraz edukacyjnych.
Pomoc może być udzielana na pokrycie do 80% faktycznie poniesionych kosztów
kwalifikowanych w związku z realizacją przedsięwzięcia, nie więcej niż 500 tys. zł na jedno
przedsięwzięcie. Bezzwrotna pomoc finansowa udzielana jest na wniosek uprawnionego
podmiotu, który będzie realizował przedsięwzięcie i ponosił koszty z tym związane.
Rozpatrując wniosek KOWR dokonuje:
1) weryfikacji kompletności, poprawności wniosku oraz wymaganych załączników, a
także poprawności jego złożenia, w tym dochowania terminu złożenia wniosku,
2) sprawdzenia, czy wniosek został złożony przez podmiot uprawniony do ubiegania
się o bezzwrotną pomoc finansową,
3) oceny przedsięwzięcia pod względem zgodności z art. 24 ust. 12 ugnrSP,
4) oceny celu przedsięwzięcia pod względem zgodności z art. 24 ust. 10 ugnrSP, w
tym m.in. przewidywanych efektów realizacji celów,
5) oceny kwalifikowalności rodzajów kosztów podanych w harmonogramie
rzeczowo-finansowym przedsięwzięcia,
6) sprawdzenia, czy wnioskowana kwota wsparcia ma pokrycie w środkach
finansowych przeznaczonych w planie finansowym Zasobu Własności Rolnej
Skarbu Państwa na bezzwrotną pomoc finansową,
7) oceny wniosku pod względem występowania przesłanek pomocy publicznej, w
szczególności pomocy de minimis i pomocy de minimis w sektorze rolnym,
8) weryfikacji spełnienia wymagań, o których mowa art. 24 ust. 13 ugnrSP (w
przypadku, gdy wnioskowane wsparcie ma charakter pomocy de minimis).
Ad. 7. MRiRW nie organizuje wydarzeń związanych z programem „Stop Suszy”, więc nie
jest w stanie wypowiedzieć się na temat ewentualnego marnowania żywności podczas
tych spotkań.
Ze swojej strony MRiRW prowadzi ogólnopolskie kampanie skierowane do ogółu
społeczeństwa, dotyczące niemarnowania żywności – np. w 2024 r.:
-- 7 of 9 --
wyemitowano spot telewizyjny informujący o różnicach między oznaczeniami
dat przydatności do spożycia produktów spożywczych, tj. „należy spożyć do"
oraz „najlepiej spożyć przed”;
wyemitowano spoty radiowe wskazujące proste sposoby ograniczenia
marnowania żywności (planuj, przetwarzaj, przechowuj, podziel się);
zorganizowano konkursy dla dzieci i młodzieży związane z niemarnowaniem
żywności, które służą edukacji w zakresie niemarnowania żywności;
opracowano broszurę informacyjną dotyczącą właściwego rozumienia oznaczeń
dat na produktach spożywczych „należy spożyć do" oraz „najlepiej spożyć przed”
oraz zawierającej wskazówki przechowywania żywności. Broszura będzie
rozdawana przy okazji różnych wydarzeń związanych z żywnością.
Ponadto MRiRW, od 2022 r. co roku w swojej siedzibie, organizuje konferencję
naukową dla przedstawicieli całego łańcucha dostaw żywności, tj. administracji,
przetwórców, handlu, organizacji zajmujących się redystrybucją żywności na cele
społeczne, instytutów naukowych, uczelni wyższych. Resort rolnictwa, organizując
wszystkie wydarzenia, nie tylko związane z tematyką niemarnowania żywności, dokłada
wszelkich starań, aby podczas tych spotkań nie dochodziło do marnowania żywności.
Ad. 8. Jednym ze sposobów promowania działań praktycznych w rolnictwie przez
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest finansowanie przedsięwzięć w ramach
zadania „Kształtowanie retencji gleb jako elementu przeciwdziałania suszy rolniczej i
racjonalnej gospodarki wodnej” (dotacja celowa dla Instytutu Uprawy, Nawożenia i
Gleboznawstwa – PIB w Puławach). W 2020 roku, w ramach dotacji, powołano Żywe
Laboratorium (Aqua da Vida Living Lab), które służy jako mechanizm oceny praktyk
rolniczych. Nie jest to tradycyjne laboratorium, lecz rzeczywista przestrzeń, dzięki której
ocenione zostaną zastosowane rozwiązania w warunkach polowych. Living Lab
wykorzystuje technologie sensoryczne Rolnictwa 4.0, dzięki czemu możliwe jest
gromadzenie danych niezbędnych do oceny efektywności wdrażanych praktyk
opisanych w Kodeksie Dobrych Praktyk Wodnych w Rolnictwie (ocena możliwa po
zebraniu danych z kilku lat). Żywe Laboratorium pełni również funkcję ośrodka
upowszechniania wiedzy, prezentującego zarówno dobre praktyki wodne, jak i
nowoczesne technologie. W ramach dotacji co roku organizowane są pokazy
demonstracyjne tzw. „ShowField” – w tym roku zaplanowano prezentację systemu
-- 8 of 9 --
nawodnienia w uprawie ziemniaka w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym w
Grabowie.
Ponadto, jednym ze sposób szerzenia edukacji ekologicznej jest działalność Lokalnych
Partnerstw ds. Wody. Partnerstwa swoją działalnością obejmują obręb powiatu, ich
celem jest poprawa gospodarki wodnej. Sprawnie funkcjonujące LPW może
identyfikować problemy i podejmować inicjatywy prawne w zakresie niezbędnych zmian
– zgłaszać do ministra właściwego ds. gospodarki wodnej, aktywizować i umacniać
współpracę pomiędzy wszystkimi zaangażowanymi podmiotami. Oprócz działań
promocyjnych, dla LPW przewidziana jest także rola edukacyjna – szerzenie informacji
dotyczących racjonalnej gospodarki wodnej poprzez szkolenia, wykłady czy warsztaty
skierowanie do mieszkańców danego powiatu.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 9 of 9 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 07 kwietnia 2025 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.5.2025
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 8647
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją z dnia 19 marca 2025 r., nr 8647 Posła Jarosława Sachajko
oraz Poseł Anny Gembickiej w sprawie oskarżania rolnictwa o powodowanie suszy
zamiast wykorzystywania potencjału, jaki tkwi w rolnictwie, jeśli chodzi o retencję
wody, przekazuję poniższe informacje.
Ad. 1. Kampania społeczna „Stop Suszy” realizowana jest przez Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, które samodzielnie decyduje o sposobie realizacji
programu i wyborze miejsc, w których organizowane są szkolenia i konferencje. Minister
Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie nadzoruje Wód Polskich i wybory te nie są konsultowane z
resortem rolnictwa.
Niezależnie od miejsca, w którym organizowana jest konferencja, tj. czy jest to
„luksusowy hotel all-inclusive” czy lokal innej kategorii, organizator zawsze powinien
mieć na względzie minimalizowanie strat żywności oraz wody.
Należy zauważyć, że gospodarstwa rolne nie są ukierunkowane na prowadzenie usług
typu organizacja szkoleń czy konferencji. Nie posiadają wymaganego zaplecza
technicznego (sala, rzutnik, nagłośnienie, zaplecze sanitarne), niemniej jednak
doświadczenie rolników w retencji wody może być wykorzystywane np. poprzez wizyty
studyjne w gospodarstwie.
Ad. 2. Wiele ekosystemów wilgotnych użytków zielonych jest zależnych od
prowadzonego na nich wypasu. Dotyczy to przede wszystkim błoni nadrzecznych, ale
-- 1 of 9 --
także pewnych innych typów pastwiskowych zbiorowisk. Użytkowanie wypasowe,
oprócz tego, że zapobiega ekspansji pospolitych chwastów i roślinności krzewiastej,
wytwarza zróżnicowanie strukturalne roślinności, przyczyniając się do zachowania
bogactwa biotopów i związanych z nimi gatunków roślin i zwierząt. Wypas to nie tylko
zgryzanie, to także powstawanie rozdeptanych miejsc przy wodopojach czy mulistych
brzegów.
Ad. 3. Plan przeciwdziałania skutkom suszy (PPSS) to najważniejszy dokument w walce z
suszą w Polsce i jest opracowany przez Ministerstwo Infrastruktury. Powstaje na
podstawie wytycznych unijnej Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz przepisów prawa
krajowego – ustawy Prawo wodne. Pierwszy PPSS został opracowany na lata 2021-
2027 i, zgodnie z ustawą, podlega aktualizacji, przynajmniej raz na sześć lat.
Zakończenie realizacji prac nad projektem aPPSS planowane jest na 2027 r., a przyjęcie
aPPSS, w drodze rozporządzenia ministra właściwego ds. gospodarki wodnej ma
nastąpić na przełomie 2027 i 2028 r. Integralnym elementem opracowania aPPSS będą
półroczne konsultacje społeczne, strategiczna ocena oddziaływania na środowisko oraz
działania informacyjno-promocyjne, których nadrzędnym celem będzie podniesienie
świadomości społecznej na temat kluczowej roli wody oraz zagrożeń związanych z
wystąpieniem suszy. Należy wskazać, że w ramach prac nad aPPSS dokument będzie
uzgadniany m.in. z MRiRW. Dialog prowadzony w ramach uzgodnień i konsultacji
umożliwi opracowanie efektywnych działań skutecznie minimalizujących ryzyko
związane ze zjawiskiem suszy oraz jego negatywnych skutków równoważąc
jednocześnie potrzeby i oczekiwania wobec zwiększania potrzeb wodnych rolnictwa.
Ad. 4. Jednym z ważniejszych utrudnień, które dotykają polskie rolnictwo jest niedobór
wody. Polska jest krajem o małych zasobach wodnych, zmiennych czasowo i
terytorialnie oraz posiadającym zbiorniki retencyjne o małej pojemności. Następujące w
przyrodzie zmiany klimatyczne są coraz bardziej odczuwalne i mogą zwiększyć ryzyko
deficytów wody i pogorszyć bezpieczeństwo wodne, a także zwiększyć ryzyko suszy i
powodzi. Jednocześnie cechą charakterystyczną klimatu Polski jest nierównomierny
rozkład opadów atmosferycznych i w konsekwencji występowanie okresów
nadmiernego i niedostatecznego uwilgotnienia, co powoduje duże straty w rolnictwie.
Wraz z postępowaniem zmian klimatu, obserwowany jest wzrost częstości i
intensywności występowania susz, który powoduje dalszy wzrost zapotrzebowania na
wodę. Dlatego szczególnie ważna jest racjonalna gospodarka wodna, dzięki której
można przeciwdziałać zjawiskom suszy i powodzi. Ma to ogromne znaczenie na
-- 2 of 9 --
terenach wiejskich, które są narażone na niedobory wody i suszę rolniczą, ale też
problem podtopień. Lokalne działania z zakresu małej retencji pozwalają gromadzić
wodę i zatrzymać lub spowolnić powierzchniowy spływ wód. Na poziomie regionalnym
to przede wszystkich budowa nowych, małych zbiorników retencyjnych i odtwarzanie
prawidłowo działających systemów melioracyjnych, które nie tylko mają odprowadzać
wodę, ale także umożliwiać jej zatrzymanie. Tego rodzaju inwestycje, w szczególności na
gruntach, gdzie występują okresowe nadmiary wody, poprzez zatrzymanie jej spływu
poprawiają bilans wodny w danej okolicy.
Chcąc poprawiać możliwości gospodarowania wodą na obszarach wiejskich oraz
ograniczać ryzyko deficytu wody, realizowane są działania mające na celu poprawę
gospodarki wodnej i zwiększenie retencji.
W kończącym się Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w
ramach działania „Wsparcie na inwestycje związane z rozwojem, modernizacją i
dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa” realizowany jest typ operacji Zarządzanie
zasobami wodnymi. Jest to instrument, w którym można pozyskać środki na inwestycje
związane z gospodarką wodną. Wsparcie ma na celu zwiększanie możliwości
retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w zlewniach rolniczych. Działanie
skierowane jest do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (które może
realizować inwestycje w zakresie budowy, przebudowy lub remontu urządzeń wodnych
lub budowli hydrotechnicznych na ciekach wodnych naturalnych albo sztucznych) oraz
do gmin (które otrzymują wsparcie na budowę lub przebudowę otwartych zbiorników
retencyjnych o powierzchni nieprzekraczającej 5000 m2 oraz głębokości
nieprzekraczającej 3 m od naturalnej powierzchni terenu).
Działania służące retencji wodnej są również dostępne w ramach Planu Strategicznego
WPR 2023-2027. Do działań takich należy ekoschemat Retencjonowanie wody na
stałych użytkach zielonych. Celem tego ekoschematu jest promowanie retencjonowania
wody, które poprawia gospodarkę wodną, a także ogranicza emisję dwutlenku węgla do
atmosfery (poprzez ograniczenie rozkładu materii organicznej). Warunkiem uzyskania
płatności jest wystąpienie na trwałym użytku zielonym zalania lub podtopienia, przy
czym zalanie lub podtopienie występuje, gdy stan wysycenia profilu glebowego wodą
utrzymuje się na poziomie przynajmniej 80% przez co najmniej 12 następujących po
sobie dni między 1 maja a 30 września roku, w którym został złożony wniosek o
przyznanie płatności. Płatność w ramach tego ekoschematu dotyczy TUZ, objętych
równolegle wsparciem: ekologicznym lub w ramach praktyki Ekstensywne TUZ z obsadą
-- 3 of 9 --
zwierząt (w ramach płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami
odżywczymi) lub rolnośrodowiskowo- klimatycznym związanym z zachowaniem
niektórych cennych siedlisk przyrodniczych (z wyłączeniem wariantu Murawy) i siedlisk
zagrożonych gatunków ptaków poza obszarami Natura 2000 lub na obszarach Natura
2000 lub rolnośrodowiskowo- klimatycznym w ramach interwencji ekstensywne
użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000.
W ramach ekoschematu Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych w
kampanii 2023 wsparciem objęto ok. 107,2 tys. ha na kwotę ok. 31,3 mln PLN.
W ramach PS WPR dostępne są także Płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne.
Działanie to polega na ekstensywnym użytkowaniu TUZ-ów i obszarów przyrodniczych
(niebędących użytkami rolnymi), w tym:
siedlisk hydrogenicznych tj. zależnych od wody np. zmiennowilgotnych łąk
trzęślicowych, zalewowych łąk selernicowych i słonorośli, półnaturalnych łąk
wilgotnych i świeżych oraz torfowisk,
siedlisk lęgowych ptaków (tj. rycyka, kszyka, krwawodzioba, czajki, dubelta,
kulika wielkiego, wodniczki oraz derkacza).
W ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych ukierunkowanych na ochronę
ww. siedlisk w 2023 r. wsparto łącznie ok. 590,5 tys. ha na kwotę ok. 776,2 mln PLN.
Dodatkowo, od 2023 r. istnieje możliwość przyznawania dodatkowej „płatności
retencyjnej” do obszarów przyrodniczych niebędących użytkami rolnymi w przypadku
ich zalania lub podtopienia w ramach PS WPR 2023-2027 oraz w ramach wieloletnich
zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych ukierunkowanych na cenne siedliska
PROW 2014- 2020. Informacja o wystąpieniu podtopienia lub zalania jest oparta na
monitoringu satelitarnym (analogicznie jak w przypadku ekoschematu Retencjonowanie
wody na trwałych użytkach zielonych).
Kolejne interwencje w ramach PS WPR związane z retencją to:
Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu, w których
możliwe jest realizowanie inwestycji mających na celu poprawę gospodarowania wodą,
w tym: budowa, zakup lub instalacja elementów infrastruktury technicznej niezbędnych
do pozyskiwania, magazynowania w zamkniętych zbiornikach oraz zagospodarowania
wody deszczowej oraz budowa lub zakup instalacji do powtórnego obiegu wody lub
oszczędnego gospodarowania wodą.
-- 4 of 9 --
O dofinansowanie może ubiegać się rolnik lub grupa rolników na inwestycje m.in.
dotyczące:
magazynowania wody opadowej w gospodarstwach rolnych tj. zakupu
zamkniętych zbiorników na deszczówkę oraz instalacji do pozyskiwania i
zagospodarowania wody deszczowej,
instalacji do powtórnego obiegu wody lub oszczędnego gospodarowania wodą.
Scalanie gruntów wraz z zagospodarowaniem poscaleniowym; w ramach tej
interwencji preferowane będą operacje uwzględniające, m.in inwestycje przyczyniające
się do zwiększenia retencji wodnej na gruntach rolnych, tj.:
tworzenie lub odtworzenie śródpolnych oczek wodnych lub zachowanie
istniejących mokradeł;
budowa lub przebudowa:
− małych zbiorników wodnych (o łącznej powierzchni co najmniej 500 m2);
− istniejących urządzeń melioracji wodnych oraz innych urządzeń wodnych w
celu zmiany ich funkcji, tj. zmiana funkcji urządzeń melioracji z odwadniających
na nawadniająco–odwadniające.
Jednocześnie ustawowo rozszerzono zakres zagospodarowania poscaleniowego o
budowę lub przebudowę urządzeń wodnych mających na celu zwiększenie retencji wód,
co oznacza, że inwestycje będą mogły stanowić koszt kwalifikowalny w ramach tej
interwencji.
W ramach Krajowego Planu Odbudowy MRiRW realizowana jest inwestycja B 3.3.1
„Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach
wiejskich”, której celem jest wsparcie przedsięwzięć na obszarach wiejskich w zakresie
poprawy gospodarowania wodą oraz efektywności wykorzystania jej zasobów. W
ramach projektu finansowane będą głównie prace związane z budową, przebudową,
odbudową, rozbudową urządzeń melioracji wodnych oraz urządzeń wodnych, w
szczególności ograniczających odpływ wody, z uwzględnieniem jej retencjonowania dla
przeciwdziałania skutkom suszy (obszar B). Prace związane z budową lub przebudową
urządzeń melioracyjnych mają przywrócić funkcję nawadniająco-odwadniającą tych
urządzeń, chroniąc tym samym grunty rolne przed powodzią i suszą. Wskazany obszar
dedykowany jest gminom. W ramach tego obszaru możliwa będzie realizacja tzw.
projektów parasolowych. W przypadku tych projektów wnioskodawcą będzie gmina, a
beneficjentem końcowym - mieszkańcy obszarów wiejskich, w tym rolnicy. W ramach
-- 5 of 9 --
projektu parasolowego gmina będzie odpowiadać za przeprowadzenie wyboru
beneficjentów w drodze otwartego naboru i podpisywać z nimi stosowne umowy.
Dodatkowo gmina będzie odpowiadać za przygotowanie, realizację, rozliczenie oraz
utrzymanie trwałości projektu.
Ad 5 i 6. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa realizuje zadania, o których mowa w art.
24 ust. 10 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami
rolnymi Skarbu Państwa (dalej jako „ugnrSP”), m.in. w formie udzielania bezzwrotnej
pomocy finansowej. Udzielana przez KOWR bezzwrotna pomoc finansowa może
dotyczyć m.in.:
działalności wydawniczej, prowadzenia badań naukowych, szkoleń, konferencji,
seminariów i konkursów w zakresie zadań KOWR (art. 24 ust. 12 pkt 2 ugnrSP),
przedsięwzięć edukacyjnych, kulturalnych i turystycznych realizowanych na
obszarach wiejskich oraz działalności z zakresu kultury fizycznej i zdrowia
publicznego na obszarach wiejskich (art. 24 ust. 12 pkt 4 ugnrSP),
wsparcia działalności podmiotów realizujących zadania w obszarze umacniania i
doskonalenia hodowli roślin uprawnych oraz hodowli zwierząt gospodarskich,
ochrony środowiska, a także zapobiegania pożarom, klęskom żywiołowym i innym
miejscowym zagrożeniom na obszarach wiejskich (art. 24 ust. 12 pkt 5 ugnrSP).
Bezzwrotna pomoc finansowa na przedsięwzięcia, o których mowa powyżej, dotyczy w
szczególności realizacji przedsięwzięć związanych z rozwojem obszarów wiejskich
mających na celu:
1. poprawę warunków życia na obszarach wiejskich w zakresie gospodarczym,
środowiskowym i społecznym poprzez podejmowanie działań zmierzających do
poprawy jakości życia, podnoszenia kwalifikacji zawodowych osób młodych,
aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych i starszych oraz przeciwdziałania
wykluczeniu społecznemu;
2. rozpowszechnianie kultury i folkloru wiejskiego oraz rozwój turystyki;
3. propagowanie wśród osób zamieszkałych na obszarach wiejskich zdrowego trybu
życia, promocji zdrowia oraz kultury fizycznej;
4. podejmowanie działań w zakresie ochrony środowiska, przeciwdziałania pożarom
i innym klęskom żywiołowym na obszarach wiejskich;
-- 6 of 9 --
5. racjonalne zagospodarowanie mienia Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
oraz ochronę obiektów zabytkowych wchodzących w skład tego Zasobu;
6. upowszechnianie postępu biologicznego w rolnictwie w zakresie hodowli roślin
uprawnych oraz hodowli zwierząt gospodarskich, w tym dotyczących działań
promocyjnych, informacyjnych oraz edukacyjnych.
Pomoc może być udzielana na pokrycie do 80% faktycznie poniesionych kosztów
kwalifikowanych w związku z realizacją przedsięwzięcia, nie więcej niż 500 tys. zł na jedno
przedsięwzięcie. Bezzwrotna pomoc finansowa udzielana jest na wniosek uprawnionego
podmiotu, który będzie realizował przedsięwzięcie i ponosił koszty z tym związane.
Rozpatrując wniosek KOWR dokonuje:
1) weryfikacji kompletności, poprawności wniosku oraz wymaganych załączników, a
także poprawności jego złożenia, w tym dochowania terminu złożenia wniosku,
2) sprawdzenia, czy wniosek został złożony przez podmiot uprawniony do ubiegania
się o bezzwrotną pomoc finansową,
3) oceny przedsięwzięcia pod względem zgodności z art. 24 ust. 12 ugnrSP,
4) oceny celu przedsięwzięcia pod względem zgodności z art. 24 ust. 10 ugnrSP, w
tym m.in. przewidywanych efektów realizacji celów,
5) oceny kwalifikowalności rodzajów kosztów podanych w harmonogramie
rzeczowo-finansowym przedsięwzięcia,
6) sprawdzenia, czy wnioskowana kwota wsparcia ma pokrycie w środkach
finansowych przeznaczonych w planie finansowym Zasobu Własności Rolnej
Skarbu Państwa na bezzwrotną pomoc finansową,
7) oceny wniosku pod względem występowania przesłanek pomocy publicznej, w
szczególności pomocy de minimis i pomocy de minimis w sektorze rolnym,
8) weryfikacji spełnienia wymagań, o których mowa art. 24 ust. 13 ugnrSP (w
przypadku, gdy wnioskowane wsparcie ma charakter pomocy de minimis).
Ad. 7. MRiRW nie organizuje wydarzeń związanych z programem „Stop Suszy”, więc nie
jest w stanie wypowiedzieć się na temat ewentualnego marnowania żywności podczas
tych spotkań.
Ze swojej strony MRiRW prowadzi ogólnopolskie kampanie skierowane do ogółu
społeczeństwa, dotyczące niemarnowania żywności – np. w 2024 r.:
-- 7 of 9 --
wyemitowano spot telewizyjny informujący o różnicach między oznaczeniami
dat przydatności do spożycia produktów spożywczych, tj. „należy spożyć do"
oraz „najlepiej spożyć przed”;
wyemitowano spoty radiowe wskazujące proste sposoby ograniczenia
marnowania żywności (planuj, przetwarzaj, przechowuj, podziel się);
zorganizowano konkursy dla dzieci i młodzieży związane z niemarnowaniem
żywności, które służą edukacji w zakresie niemarnowania żywności;
opracowano broszurę informacyjną dotyczącą właściwego rozumienia oznaczeń
dat na produktach spożywczych „należy spożyć do" oraz „najlepiej spożyć przed”
oraz zawierającej wskazówki przechowywania żywności. Broszura będzie
rozdawana przy okazji różnych wydarzeń związanych z żywnością.
Ponadto MRiRW, od 2022 r. co roku w swojej siedzibie, organizuje konferencję
naukową dla przedstawicieli całego łańcucha dostaw żywności, tj. administracji,
przetwórców, handlu, organizacji zajmujących się redystrybucją żywności na cele
społeczne, instytutów naukowych, uczelni wyższych. Resort rolnictwa, organizując
wszystkie wydarzenia, nie tylko związane z tematyką niemarnowania żywności, dokłada
wszelkich starań, aby podczas tych spotkań nie dochodziło do marnowania żywności.
Ad. 8. Jednym ze sposobów promowania działań praktycznych w rolnictwie przez
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest finansowanie przedsięwzięć w ramach
zadania „Kształtowanie retencji gleb jako elementu przeciwdziałania suszy rolniczej i
racjonalnej gospodarki wodnej” (dotacja celowa dla Instytutu Uprawy, Nawożenia i
Gleboznawstwa – PIB w Puławach). W 2020 roku, w ramach dotacji, powołano Żywe
Laboratorium (Aqua da Vida Living Lab), które służy jako mechanizm oceny praktyk
rolniczych. Nie jest to tradycyjne laboratorium, lecz rzeczywista przestrzeń, dzięki której
ocenione zostaną zastosowane rozwiązania w warunkach polowych. Living Lab
wykorzystuje technologie sensoryczne Rolnictwa 4.0, dzięki czemu możliwe jest
gromadzenie danych niezbędnych do oceny efektywności wdrażanych praktyk
opisanych w Kodeksie Dobrych Praktyk Wodnych w Rolnictwie (ocena możliwa po
zebraniu danych z kilku lat). Żywe Laboratorium pełni również funkcję ośrodka
upowszechniania wiedzy, prezentującego zarówno dobre praktyki wodne, jak i
nowoczesne technologie. W ramach dotacji co roku organizowane są pokazy
demonstracyjne tzw. „ShowField” – w tym roku zaplanowano prezentację systemu
-- 8 of 9 --
nawodnienia w uprawie ziemniaka w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym w
Grabowie.
Ponadto, jednym ze sposób szerzenia edukacji ekologicznej jest działalność Lokalnych
Partnerstw ds. Wody. Partnerstwa swoją działalnością obejmują obręb powiatu, ich
celem jest poprawa gospodarki wodnej. Sprawnie funkcjonujące LPW może
identyfikować problemy i podejmować inicjatywy prawne w zakresie niezbędnych zmian
– zgłaszać do ministra właściwego ds. gospodarki wodnej, aktywizować i umacniać
współpracę pomiędzy wszystkimi zaangażowanymi podmiotami. Oprócz działań
promocyjnych, dla LPW przewidziana jest także rola edukacyjna – szerzenie informacji
dotyczących racjonalnej gospodarki wodnej poprzez szkolenia, wykłady czy warsztaty
skierowanie do mieszkańców danego powiatu.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 9 of 9 --