Interpelacja w sprawie uregulowania minimalnych odległości biogazowni rolniczych od zabudowań mieszkalnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8625
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie uregulowania minimalnych odległości biogazowni rolniczych od zabudowań mieszkalnych
Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz
Data wpływu: 13-03-2025
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
obecnie obowiązujące przepisy dotyczące lokalizacji biogazowni rolniczych nie precyzują minimalnej odległości tych instalacji od zabudowań mieszkalnych. Nie biorą pod uwagę również potencjalnej infrastruktury towarzyszącej biogazowniom (np. w postaci silosów na kiszonkę, które to potrafią wytwarzać ostry odór w wyniku zepsucia). W praktyce prowadzi to do sytuacji, w których biogazownie są planowane w bezpośrednim sąsiedztwie domów, co budzi uzasadnione obawy mieszkańców dotyczące potencjalnych uciążliwości takich inwestycji.
Brak jednoznacznych przepisów: Obecne regulacje nie określają minimalnej odległości biogazowni rolniczych od zabudowy mieszkaniowej, co prowadzi do sytuacji, w których takie instalacje są planowane w odległości zaledwie 150 metrów od domów mieszkalnych.
Propozycje zmian: W odpowiedzi na takie sytuacje pojawiły się propozycje wprowadzenia minimalnej odległości biogazowni od zabudowy mieszkaniowej wynoszącej 2 kilometry, jednak nie zostały one uwzględnione w obowiązujących przepisach.
Porównanie z innymi inwestycjami: Dla porównania, w przypadku elektrowni wiatrowych wprowadzono minimalną odległość od zabudowań mieszkalnych wynoszącą 700 metrów, co ma na celu ochronę mieszkańców przed potencjalnymi uciążliwościami związanymi z takimi instalacjami.
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie przepisów określających minimalną odległość biogazowni rolniczych od zabudowy mieszkaniowej? Jeśli tak, to jaka odległość jest rozważana i jaki jest przewidywany termin wprowadzenia takich regulacji?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie obowiązkowych konsultacji społecznych przed wydaniem zgody na budowę biogazowni rolniczych? Jeśli nie, to jakie inne mechanizmy są planowane, aby zapewnić udział społeczności lokalnych w procesie decyzyjnym dotyczącym takich inwestycji?
Czy ministerstwo analizowało wpływ braku określonych minimalnych odległości biogazowni rolniczych od zabudowy mieszkaniowej na jakość życia mieszkańców oraz na akceptację społeczną dla tego typu inwestycji? Jeśli tak, to jakie wnioski płyną z tych analiz i jakie działania są planowane w celu rozwiązania ewentualnych problemów?
Z poważaniem Piotr Górnikiewicz
Podsekretarz stanu Miłosz Motyka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15341 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOZE-VIII.050.3.2025.JP
3704881.14797637.11923850
Warszawa, 07-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Pana Posła Piotra Górnikiewicza w sprawie uregulowania
minimalnych odległości biogazowni rolniczych od zabudowań mieszkalnych,
nr K10INT8625, proszę przyjąć następującą odpowiedź.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska dostrzega istotną rolę oraz potencjał tkwiący
w odnawialnych źródłach energii, w tym w biogazie i biometanie. Rozwój instalacji
wykorzystujących biogaz do produkcji energii elektrycznej, cieplnej lub biometanu
może stanowić uzupełnienie krajowego miksu energetycznego, co może wpłynąć
na zmniejszenie zapotrzebowania na zewnętrzne dostawy paliw, a także pozwoli
wytworzyć wartość dodaną w lokalnych społecznościach.
Korzyści z budowy biogazowni jest wiele. Instalacje biogazu stanowią dodatkowe
źródło przychodów dla budżetów samorządów lokalnych. Tworzenie tzw. lokalnych
łańcuchów wartości dodanej to nie tylko aktywizacja gospodarcza wsi oraz
zwiększenie zatrudnienia wśród społeczności lokalnej oraz jednostek
gospodarczych branży rolniczej. To również zagadnienia związane z tzw. rozwojem
sektora local-content związanymi z zapewnieniem efektywnego wykorzystania
i maksymalizacji krajowych zdolności w zakresie techniki i technologii biogazowych
i biometanowych oraz posiadanego w tym obszarze potencjału intelektualnego,
z uwzględnieniem optymalizacji międzynarodowej współpracy. Równie ważny jest
wpływ rozwoju biogazowni na terenach wiejskich na zwiększenie rentowności
branży rolniczej i jej innowacyjności oraz obniżenie emisji gazów cieplarnianych
w rolnictwie, poprzez prowadzenie produkcji w sposób zrównoważony z większym
poszanowaniem środowiska naturalnego. Powstawanie biogazowni przyczynia się
do zmniejszenia śladu węglowego produktów rolno-spożywczych, co ma istotne
znaczenie w przypadku ich importu. Zaś wykorzystanie ciepła z biogazowni stanowi
idealną alternatywę dla ogrzewania przy wykorzystaniu paliw kopalnych.
-- 1 of 4 --
Poferment z biogazowni stanowi bardzo dobry środek poprawiający jakość gleby
i może zastąpić drogie nawozy mineralne produkowane z wykorzystaniem paliw
kopalnych.
Odnosząc się do kwestii lokalizacji inwestycji w postaci biogazowni, uprzejmie
informuję, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest świadome niskiego poziomu
akceptacji lokalnych społeczności dla inwestycji w biogazownie. Taki stan rzeczy
wymaga odpowiedniej edukacji zarówno po stronie administracji rządowej jak
i samych inwestorów. Często brak akceptacji lokalnej społeczności jest wynikiem
braku wiedzy na temat tego jak funkcjonują biogazownie – stąd obawa przed
wybuchem instalacji, odorem, gryzoniami czy wzmożonym ruchem.
Z tym wyzwaniem mierzy się nie tylko Polska, ale wiele państw w Europie.
Wzrost świadomości społecznej i edukacja na temat korzyści płynących
z wytwarzania biogazu oraz obalenie niepochlebnych mitów na temat biogazowni
mogą przyczynić się do pokonania jednej z głównych barier, które ogranicza rozwój
tego sektora, tj. braku akceptacji społecznej.
Powstawanie instalacji biogazowych w Polsce podlega kompleksowej ocenie, która
obejmuje szereg procedur administracyjnych, podczas których weryfikowane jest
spełnienie przez nie określonych wymogów prawnych dotyczących różnych sfer
funkcjonowania. Warto też nadmienić, że biogazownie zaliczają się do grupy
przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Przeprowadzenie tych procedur ma zapewnić efektywną, bezpieczną
i zrównoważoną środowiskowo eksploatację tego typu projektów.
W przypadku biogazowni, zależnie od jej rodzaju, mowa tutaj o takich procedurach
administracyjnych jak między innymi:
1. Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;
2. Uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, uchwalenie miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego (jeśli nie obowiązuje) lub zmiana MPZP
(jeśli obowiązujący nie przewiduje lokalizacji danego rodzaju instalacji OZE)
lub uchwalenie zintegrowanego planu inwestycyjnego wraz z umową
urbanistyczną;
3. Uzyskanie pozwoleń środowiskowych:
pozwolenie zintegrowane,
pozwolenie na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi,
zezwolenie na wytwarzanie odpadów;
4. Uzyskanie warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej;
5. Uzyskanie warunków przyłączenia do sieci ciepłowniczej (opcjonalnie);
6. Uzyskanie pozwolenia na budowę;
7. Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie;
8. Uzyskanie koncesji na wytwarzanie ciepła (opcjonalnie);
-- 2 of 4 --
9. Uzyskanie wpisu do rejestru wytwórców biogazu prowadzonego przez
Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa albo Urząd Regulacji Energetyki.
Weryfikacja przebiegu inwestycji i wydawania zgód administracyjnych leży
po stronie organów właściwych w danym zakresie.
Proszę mieć na uwadze, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. –
Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.)
stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego
lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu
na swój interes prawny lub obowiązek, co stanowi podstawę do włączenia się
każdego zainteresowanego w proces uzyskiwania administracyjnych zgód dla danej
inwestycji. W zależności od rodzaju postępowania, w przypadku stwierdzenia
nieprawidłowości, strony mogą zwrócić się do Samorządowego Kolegium
Odwoławczego, wojewody czy sądu administracyjnego. W przypadku decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej przez Regionalnego Dyrektora
Ochrony Środowiska, organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu
postępowania administracyjnego jest Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska.
Biorąc pod uwagę kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego należy
wskazać, że mechanizm konsultacji społecznych przed wydaniem zgody na budowę
biogazowni rolniczych pośrednio już istnieje – procedura uchwalania miejscowego
planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP). Zgodnie z art. 17. ust. 13 ustawy
z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Wójt,
burmistrz albo prezydent miasta przeprowadza konsultacje społeczne, a następnie
wprowadza zmiany do projektu planu miejscowego wynikające z tych konsultacji.
Uwagi społeczności mogą mieć rzeczywisty wpływ na lokowanie konkretnych
obszarów w planie, w tym także terenów pod budowę biogazowni.
MPZP to forma zapewnienia pożądanych kierunków rozwoju miasta czy gminy
i zabezpieczenia interesów mieszkańców. Postanowienia MPZP będą wiążące dla
potencjalnych inwestorów, mieszkańców i organów administracji publicznej.
Narzędzie to nabiera szczególnego znaczenia w kwestii lokalizacji nowych
inwestycji, tj. bliskości określonych obiektów od domostw lokalnej społeczności.
Uwzględniając powyższe uprzejmie informuję, że Ministerstwo Klimatu
i Środowiska nie planuje podjęcia działań mających na celu zmianę przepisów prawa
dotyczących lokalizacji inwestycji takich jak biogazownie, w tym wyznaczania
minimalnych odległości biogazowni od zabudowań mieszkalnych. Nie planuje
również przyjęcia dedykowanych przepisów wprowadzających obowiązkowe
konsultacje społeczne przed wydaniem zgody na budowę biogazowni.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie analizowało wpływu braku określonych
-- 3 of 4 --
minimalnych odległości biogazowni rolniczych od zabudowy mieszkaniowej na
jakość życia mieszkańców oraz na akceptację społeczną dla tego typu inwestycji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 10 kwietnia 2025 r.
znak sprawy: DRE.oze.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 8625 w sprawie uregulowania minimalnych odległości
biogazowni rolniczych od zabudowań mieszkalnych
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację posła Piotra Górnikiewicza nr 8625 z dnia 19 marca
2025 r. w sprawie uregulowania minimalnych odległości biogazowni rolniczych od
zabudowań mieszkalnych przedstawiam następujące stanowisko.
Ad 1. i 3. Warunki techniczne dla budowli rolniczych, do których zaliczane są elementy
instalacji biogazowi rolniczych m.in. zbiorniki na produkty pofermentacyjne w postaci
płynnej, komory fermentacyjne i zbiorniki biogazu, zostały określone
w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2023 r.
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich
usytuowanie (Dz. U. z 2023 r. poz. 297). Szczegółowe odległości dla tych budowli
reguluje § 6 ust. 1 i 2 oraz § 7 rozporządzenia.
Przepisy rozporządzenia odnoszą się do budowli rolniczych, przez które zgodnie z tym
rozporządzeniem należy rozumieć budowle dla potrzeb rolnictwa i przechowalnictwa
produktów rolnych. Oznacza to, że należy je stosować wyłącznie w odniesieniu do
instalacji, które otrzymują paliwa gazowe z surowców rolniczych, produktów
ubocznych rolnictwa, płynnych lub stałych odchodów zwierzęcych, produktów
ubocznych lub pozostałości przemysłu rolno-spożywczego.
-- 1 of 4 --
2
Ad 2. Zgodnie z ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu
i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu
(Dz. U. poz. 1597, zwana dalej specustawą) biogazownię rolniczą realizuje się na
podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 19
ust. 2). Sporządzanie oraz zmiana miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego podlega konsultacjom społecznym na podstawie przepisów ustawy
z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, z późn. zm.).
Jednocześnie dopuszcza się realizację biogazowni rolniczej niezależnie od istnienia lub
ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pod warunkiem że nie
jest sprzeczna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy oraz uchwałą o utworzeniu parku kulturowego, a rada gminy
uchwaliła uchwałę o ustaleniu lokalizacji biogazowni rolniczej (art. 19 ust. 4
specustawy). W okresie do dnia 31 grudnia 2025 r. w takim przypadku wniosek
o ustalenie lokalizacji biogazowni rolniczej jest zamieszczany przez wójta (burmistrza,
prezydenta miasta) na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej lub stronie
internetowej gminy, (art. 19 ust. 10 specustawy). Wniosek ten podlega także
uzgodnieniom i opiniowaniu przez organy wymienione w art. 19 ust. 12 i ust. 14
specustawy.
Art. 19 ust. 4 specustawy stanowi przepis szczególny wobec przepisów ogólnych
wynikających z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepis ten
dotyczy biogazowni rolniczych lokalizowanych na terenach, dla których przewidziano
kierunek zabudowy związanej z rolnictwem lub produkcją. Jego wprowadzenie miało
na celu z jednej strony ułatwienie w lokalizacji biogazowni rolniczych powstających
przy gospodarstwach rolnych, z drugiej strony zapewnienie możliwości udziału
społeczeństwa w procesie planowania takich obiektów.
W celu zapewnienia szerszego udziału społeczeństwa w lokalizacji biogazowni
rolniczych, w projekcie ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni
wiatrowych oraz niektórych innych ustaw1, zaproponowano, aby przepisy dotyczące
budowy biogazowni rolniczych na podstawie art. 19 ust. 4 specustawy objęły
wszystkie biogazownie rolnicze, których, w zależności od przedmiotu działalności,
1 https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=4C27EE6EC8E5ECEEC1258C57004A4617
-- 2 of 4 --
3
łączna moc zainstalowana elektryczna jest większa niż 1 MW, łączna moc osiągalna
cieplna w skojarzeniu jest większa niż 3 MW, roczna wydajność produkcji biogazu
rolniczego przekracza 4 mln m3 lub roczna wydajność produkcji biometanu z biogazu
rolniczego przekracza 2,4 mln m3.
Warto również zwrócić uwagę, że dla biogazowni rolniczych o mocy powyżej 0,5 MW
przygotowywany jest raport oddziaływania inwestycji na środowisko. Tym samym
inwestycja taka musi uzyskać i na tym etapie akceptację społeczną.
Jednocześnie podkreślić należy, że biogazownie rolnicze powstające przy
gospodarstwach rolnych przyczyniają się do obniżenia negatywnego wpływu
działalności rolniczej na środowisko. Biogazownie rolnicze w 2024 r. wykorzystały
7,55 mln ton surowców, z czego 91,6 % stanowiły produkty uboczne i pozostałości
z rolnictwa (w tym odchody zwierzęce) oraz przemysłu rolno-spożywczego.
W wyniku wytworzenia biogazu rolniczego w 2024 r. powstało blisko 6,056 mln ton
produktu ubocznego (pofermentu), który jest wykorzystywany jako nawóz, zastępując
nawożenie mineralne oraz bezpośrednie stosowanie odchodów zwierzęcych.
W procesie fermentacji metanowej ww. surowców, wytwórcy uzyskali ponad
468,517 mln m3 biogazu rolniczego oraz wyprodukowano blisko 1 012,183 GWh
energii elektrycznej, co odpowiada potrzebom ponad 506 tys. gospodarstw
domowych.
Dodatkowo informuję, że biogazownie rolnicze mogą stanowić istotną rolę
w zapewnieniu lokalnej samowystarczalności energetycznej, nie tylko w kwestii
zaopatrzenia w energię elektryczną, ale również w ciepło, chłód i paliwo gazowe.
Warunkiem jest dialog i współpraca pomiędzy inwestorem, lokalną społecznością oraz
władzami samorządowymi, co pozwala na wypracowanie rozwiązań przynoszących
wszystkim wymierne korzyści. W mojej ocenie do zapewnienia tej współpracy
przyczyniają się opisane wcześniej istniejące i planowane przepisy ustawy
o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni
rolniczych, a także ich funkcjonowaniu.
Wskazać należy, że w Polsce funkcjonuje bardzo dużo biogazowni rolniczych, które
poprzez odpowiednią lokalizację oraz dostosowanie do ilości lokalnie dostępnych
substratów z rolnictwa lub przetwórstwa rolno-spożywczym, mogą służyć jako
-- 3 of 4 --
4
przykład dobrej współpracy dla wspólnych korzyści. Lokalizowane są np. w odległości
nawet 75-120 m od zabudowań mieszkalnych, skąd dzięki budowie sieci ciepłowniczej
dostarczane jest ciepło do odbiorców po znacząco obniżonych kosztach.
Dotychczasowe doświadczenia wynikające z prowadzonych inwestycji w biogazownie
rolnicze wskazują, że najczęstszą przyczyną braku akceptacji dla lokalizacji biogazowni
rolniczej są istniejące konflikty społeczne spowodowane innymi działalnościami
inwestora lub brakiem chęci podjęcia dialogu z lokalną społecznością, a tym samym
poszukiwania kompromisowych rozwiązań.
W celu zwiększenia transparentności prowadzenia procesu budowy biogazowni
rolniczych, w odniesieniu do biogazowni o mocy powyżej 1MW przewidziano
specjalny tryb wyboru lokalizacji, tj. w oparciu o uchwałę rady gminy, gdy na danym
terenie nie będzie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania. Aktualnie
w Sejmie trwają prace w tym zakresie, które doprecyzują zarówno zakres inwestycji
objętych tymi wymogami, jak również wydłużą okres ich stosowania.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --