Interpelacja w sprawie masowego ścigania kierowców za brak opłaty za przejazd autostradą - działania opresyjne państwa
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8620
do ministra finansów, ministra infrastruktury
w sprawie masowego ścigania kierowców za brak opłaty za przejazd autostradą - działania opresyjne państwa
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 14-03-2025
Szanowny Panie Ministrze Finansów, Szanowny Panie Ministrze Infrastruktury,
od kilku dni media donoszą o skandalicznych działaniach Krajowej Administracji Skarbowej, która rozpoczęła masowe egzekwowanie kar od tysięcy kierowców za przejazdy autostradami bez uiszczenia opłaty. Łącznie mówi się o 40 tysiącach osób, które są obecnie ścigane przez skarbówkę, choć ich rzekome przewinienia miały miejsce nawet kilka lat temu.
Przez długi czas władze chwaliły się cyfryzacją systemu poboru opłat drogowych, który miał być nowoczesny, intuicyjny i przyjazny obywatelom. Jednak dziś okazuje się, że w rzeczywistości setki tysięcy ludzi nieświadomie stały się „dłużnikami państwa“, a zamiast nowoczesnej administracji mamy do czynienia z opresyjną machiną urzędniczą, która po latach domaga się spłaty rzekomych należności.
Fiasko systemu e-TOLL – państwo nie poinformowało kierowców w skuteczny sposób.
Nasuwa się oczywiste pytanie: dlaczego teraz? System e-TOLL działał od 1 grudnia 2021 r. do 1 lipca 2023 r., a kary zaczęły być egzekwowane dopiero w 2025 roku. Jeśli celem rządu była rzeczywista ściągalność opłat, to kierowcy powinni być na bieżąco informowani o ewentualnych zaległościach, a nie otrzymywać po latach listy z KAS, które obciążają ich karami za dawno zapomniane przejazdy.
Z dostępnych danych jasno wynika, że system informowania obywateli nie zadziałał, a państwo dopiero teraz uznało, że kierowców należy masowo ścigać. Jest to całkowicie nieakceptowalne – organa państwa miały narzędzia do informowania ludzi na bieżąco, ale nie skorzystały z nich w odpowiedni sposób. Nie wszyscy obywatele śledzą zmiany w systemie poboru opłat, nie każdy korzystał z aplikacji mobilnej czy śledził niejasne komunikaty Ministerstwa Infrastruktury.
Państwo nie może działać na zasadzie pułapki prawnej.
Obowiązkiem władz publicznych jest zapewnienie przejrzystości systemu opłat, a nie zastawianie pułapek na obywateli, którzy często nie mieli świadomości, że nie opłacili przejazdu.
Państwo prawa nie może działać w taki sposób, że najpierw przez lata milczy na temat nieopłaconych przejazdów, a potem nagle zaczyna karać tysiące kierowców z mocą wsteczną. To podejście drapieżne, skrajnie niesprawiedliwe i niezgodne z zasadami dobrego zarządzania.
Dodatkowo wielu ukaranych twierdzi, że nawet nie było świadomych, że musieli uiścić opłatę, co jednoznacznie wskazuje na wadliwość systemu informacyjnego i brak odpowiedniego powiadamiania kierowców o potencjalnych zaległościach.
Czy celem jest łatanie dziury budżetowej kosztem obywateli?
Nie sposób nie zauważyć, że nagłe przypomnienie sobie przez rząd o karach za stare przejazdy zbiega się z narastającym kryzysem finansów publicznych. Czyżby kierowcy mieli stać się kolejną grupą, którą dosięgnie fiskalna łapanka? W ten sposób nie odbudowuje się zaufania do instytucji państwowych, a jedynie tworzy kolejne podziały i wzbudza gniew obywateli.
Biorąc pod uwagę powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:
Dlaczego kierowcy, którzy naruszyli przepisy systemu e-TOLL, nie byli informowani na bieżąco o konieczności uregulowania należności, tylko po kilku latach egzekwuje się od nich kary?
Czy ministerstwo planuje umorzenie kar dla osób, które były nieświadome naruszeń, podobnie jak to miało miejsce w przypadku błędów administracyjnych w innych sektorach?
Czy rząd zamierza przeprowadzić audyt systemu informowania obywateli o zaległościach w opłatach drogowych?
Czy kierowcy, którzy udowodnią, że nie byli świadomi naruszenia i nie otrzymali żadnego wcześniejszego powiadomienia, będą mogli uniknąć kar finansowych?
Czy ministerstwo planuje jakiekolwiek rekompensaty dla kierowców, którzy zostali ukarani na podstawie wadliwego systemu informowania?
W imieniu tysięcy polskich kierowców, którzy stali się ofiarami nieskutecznego systemu informowania i opresyjnych działań fiskalnych, domagam się pilnych wyjaśnień oraz rewizji decyzji o masowym ściganiu obywateli po latach. Państwo nie może traktować swoich obywateli jak przestępców tylko dlatego, że nie było w stanie ich skutecznie poinformować o obowiązkach.
Podsekretarz stanu Małgorzata Krok
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8678 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 4 kwietnia 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 8620 Poseł Jarosław Sachajko w sprawie masowego
ścigania kierowców za brak opłaty za przejazd autostradą - działania
opresyjne państwa.
Znak sprawy: DPO5.054.1.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 8620 z 19 marca 2025 roku, złożoną przez posła na
Sejm RP – Pana Jarosława Sachajko, w sprawie masowego ścigania kierowców za
brak opłaty za przejazd autostradą i działań opresyjnych państwa, przedstawiam
poniższe wyjaśnienia.
Na wstępnie należy wskazać, że przejazdy użytkowników samochodów osobowych,
motocykli oraz zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej
nieprzekraczającej 3,5 tony po autostradach zarządzanych przez Generalnego
Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (A2 Konin - Stryków, A4 Wrocław – Sośnica)
od 1 lipca 2023 r. są zwolnione z opłat.
Natomiast zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o
autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. poz. 1193) w przypadku przejazdu ww. pojazdów powyższymi
autostradami rozpoczętego przed 1 lipca 2023 r. stosuje się przepisy ustawy z dnia
27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu
Drogowym w brzmieniu sprzed 1 lipca 2023 r. (dalej: „ustawa”).
Zgodnie z art. 37a ust. 1 zd. 1 ustawy za przejazd autostradą są pobierane opłaty.
Do wniesienia powyższej opłaty zobowiązano:
1) właściciela pojazdu albo
2) posiadacza pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca
1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450, z późn. zm.),
albo
-- 1 of 4 --
2/4
3) użytkownika pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia
20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Opłata za przejazd mogła być wniesiona z wykorzystaniem Systemu Poboru Opłaty
Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej lub na podstawie e-biletu
autostradowego wydawanego przed rozpoczęciem przejazdu po autostradzie.
Kontrola prawidłowości wnoszenia opłaty za przejazd autostradą wykonywana była
w dwóch trybach:
1) bezpośrednio na autostradach przez funkcjonariuszy Służby Celno-
Skarbowej oraz inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, a także przez
funkcjonariuszy Policji;
2) zdalnie z wykorzystaniem urządzeń kontrolnych rejestrujących przejazdy
pojazdów.
Wynikiem kontroli, o której mowa w pkt 1, jeżeli wykazała ona brak wniesionej
opłaty za przejazd, było nałożenie kary grzywny w drodze mandatu karnego.
W wyniku kontroli, o której mowa w pkt 2, wystawiane są wezwania do wniesienia
tzw. opłaty dodatkowej za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą. Przejazdy
po autostradach, które miały miejsce w okresie grudzień 2021 – czerwiec 2023 r.
i zostały zarejestrowane przez urządzenia kontrolne, są indywidualnie badane pod
kątem ewentualnego naruszenia obowiązku wniesienia opłaty za przejazd.
Wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej są generowane metodycznie w
przypadku wykrycia naruszenia.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że konieczność wniesienia opłaty za przejazd
autostradą była obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa (art. 37a ust. 1
ustawy), który w przypadku jego niewykonania przekształca się w obowiązek
wniesienia opłaty dodatkowej (art. 37ge ust. 1 ustawy).
Kierujący pojazdem również z mocy prawa zobowiązany był do nierozpoczynania
przejazdu autostradą lub jej odcinkiem w przypadku niewniesienia opłaty za ten
przejazd (art. 37a ust. 28 ustawy).
Wystawienie dokumentu wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej jest natomiast
dokumentem inicjującym postępowanie, w toku którego przysługuje prawo do
wniesienia sprzeciwu w terminie 14 dniu od dnia doręczenia tego wezwania (art.
37gf ust. 1 ustawy).
Należy również zaznaczyć, że opłata dodatkowa nie jest pobierana, jeżeli w terminie
3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem została wniesiona
opłata za ten przejazd, jak również, że jest pobierana w niższej wysokości w
przypadku wniesienia jej w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do jej
wniesienia.
Obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od
ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym opłata dodatkowa powinna zostać
wniesiona.
Tak więc działania w zakresie poboru opłaty dodatkowej prowadzone są zgodnie z
obowiązującymi przepisami prawa z poszanowaniem praw korzystających z
autostrad.
-- 2 of 4 --
3/4
W odniesieniu do informowania użytkowników dróg o obowiązku wniesienia opłaty
za przejazd po drogach płatnych, należy wskazać, że wszystkie drogi płatne w Polsce
są określone przepisami prawa a dodatkowo odpowiednio i czytelnie oznakowane.
Ministerstwo Finansów (MF) i Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) podjęły
szereg działań, które miały na celu rozpowszechnienie informacji nt. zmiany
sposobu pobierania opłat na odcinkach autostrad A2 Konin-Stryków oraz A4
Wrocław-Sośnica dla pojazdów o DMC poniżej 3,5 tony i motocykli. W ich ramach
prowadzona była aktywna polityka medialna oraz przeprowadzona została
kampania informacyjna. Informacje na temat wdrażanych zmian były przekazywane
opinii publicznej na bieżąco już na etapie wprowadzania systemu e-TOLL dla
pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony między innymi w trakcie spotkań z
dziennikarzami, a w ich następstwie pojawiły się liczne artykuły w mediach.
Komunikaty o systemie zamieszczane były na stronach internetowych ministerstwa
i w mediach społecznościowych MF i KAS. Przedstawiciele MF i KAS wypowiadali
się w mediach na temat wprowadzanych zmian. Udzielane były także odpowiedzi
pisemne na zapytania dotyczące systemu e- TOLL kierowane do MF przez
dziennikarzy oraz przez jego użytkowników.
Przeprowadzona została również ogólnopolska kampania informacyjna w radiu –
emisja spotów w stacjach ogólnopolskich i regionalnych, w telewizji - emisja spotów
w stacji ogólnopolskiej, kampania w Internecie z wykorzystaniem narzędzi takich
jak: Google Ads, GDN, YouTube, FB, portali internetowych oraz w internetowej
aplikacji drogowej Janosik. Na stacjach partnerskich dystrybułowane były materiały
w formie wobblerów (tj. stojaków reklamowych), naklejek oraz plakatów.
Kampania ta była przeprowadzona miesiąc przed ostatecznym wygaszeniem MSPO.
Działania informacyjne zostały przeprowadzone również bezpośrednio na
odcinkach autostrad A2 Konin-Stryków oraz A4 Wrocław-Sośnica w ramach
kampanii outdoorowej w postaci dedykowanych bilbordów i potykaczy
rozmieszonych pomiędzy bramkami. Aktywne działania informacyjne w tym
zakresie podjęły także jednostki administracji skarbowej, w tym 16 rzeczników izb
administracji skarbowych w regionach, którzy na bieżąco przekazywali informacje
mediom regionalnym, mediom branżowym i portalom internetowym. W urzędach
skarbowych, urzędach celno-skarbowych oraz w oddziałach celnych udostępnione
zostały materiały informacyjne (plakaty i ulotki).
Działania komunikacyjne w ww. zakresie zostały skierowane również do odbiorców
zagranicznych. Materiały w kampanii outdoorowej przygotowano w wersji
dwujęzycznej (PL-EN), na przejściach granicznych zostały udostępnione ulotki
informacyjne (PL-EN-UA), przeprowadzona została również kampania internetowa
w państwach sąsiedzkich. Dodatkowo w celu poszerzenia zasięgu przekazano
materiały informacyjne m.in. ambasadom oraz Wewnątrzeuropejskiej Organizacji
Administracji Podatkowych (Intra-European Organisation of Tax Administrations -
IOTA) w celu dalszego udostępniania tych informacji obywatelom tych państw.
1 grudnia 2021 r. na wszystkich placach poboru opłat na szybach kiosków zostały
zamontowane naklejki z informacją o tym, że pomimo podniesionych szlabanów
użytkownicy wjeżdżają na płatny odcinek autostrady. Została na nich również
umieszczona informacja, że aby opłacić przejazd należy kupić e-bilet autostradowy
-- 3 of 4 --
4/4
lub opłacić przejazd z wykorzystaniem aplikacji e-TOLL PL lub urządzeń
geolokalizacyjnych OBU/ ZSL dopuszczonych do systemu. Dodatkowo wspólnie z
Partnerami, którzy dystrybuowali e-bilet autostradowy prowadzona była spójna
komunikacja i promocja równolegle własnymi kanałami dystrybucji.
Podsumowując powyższe należy wskazać, że korzystający z autostrad powinni być
świadomi swoich praw i obowiązków związanych z poruszaniem się po nich, a
dodatkowe działania informacyjne pozwalały tę świadomość dodatkowo utrwalać u
szerokiego grona odbiorców.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Małgorzata Krok
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
-- 4 of 4 --