Interpelacja w sprawie rozszerzenia listy chorób zakaźnych zwalczanych z urzędu u bydła
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8615
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie rozszerzenia listy chorób zakaźnych zwalczanych z urzędu u bydła
Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka
Data wpływu: 13-03-2025
Biłgoraj, 12.03.2025 r.
Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora niniejszym kieruję do Pana interpelację w sprawie rozszerzenia listy chorób zakaźnych zwalczanych z urzędu u bydła. Do mojego biura poselskiego wpłynęło pismo z Lubelskiej Izby Rolniczej, w którym zaalarmowano o licznych sygnałach ze strony rolników hodowców bydła, o objęcie monitoringiem i zwalczaniem z urzędu oraz refundacją szczepionek wirusowych chorób zakaźnych bydła IBR (zakaźne zapalenie nosa i tchawicy bydła) i BVD (wirusowa biegunka bydła). IBR charakteryzuje się zapaleniem górnych dróg oddechowych spowodowanym herpeswirusem bydła typu 1 (BHV-1). Zwierzę zakażone tą chorobą automatycznie staje się nosicielem. Do zakażenia dochodzi poprzez drogi oddechowe, czemu sprzyja kontakt między zwierzętami. Stres ma niekorzystny wpływ na możliwość reaktywacji (przebudzenia z uśpienia) wirusa i jego wydalanie, zwiększając ryzyko zakażeń w stadzie. Zakażone bydło po wyzdrowieniu może rozwinąć pod wpływem stresu bezobjawowe zakażenie utajone. Powszechnie wiadomo, że utajone zakażenie IBR rozwija się u prawie wszystkich zwierząt pierwotnie zakażonych, przy czym wirus pozostaje zwykle w stanie uśpienia przez długi czas - aż do momentu, gdy stres wywoła wydalanie wirusa. Wirus może przenosić się na niezakażone bydło poprzez bezpośredni kontakt, skażone materiały i sprzęt oraz drogą kropelkową.
Rozprzestrzenianie wirusa BVD następuje również głównie drogą oddechową między zakażonym bydłem w stadzie. Zwierzęta mogą zostać zarażone również pośrednio, np. przez styczność ze skażonym sprzętem, innymi gatunkami, w tym owcami - lub przez kontakt z osobami odwiedzającymi gospodarstwo. Problemy z płodnością, takie jak aborcja i bezpłodność, wraz z niską odpowiedzią immunologiczną są oznaką infekcji. Ta niska odporność sprawia, że zakażone zwierzęta są podatne również na inne choroby. Jeśli matka zostanie zarażona w czasie ciąży, urodzi cielę trwale zakażone, które będzie zakażać inne zwierzęta. Cielęta takie mogą być małe, słabe i mało wydajne, częściej jednak wydają się zdrowe i mogą pozostać niewykryte w stadzie. Wirus BVD może również powodować u zwierząt wystąpienie śmiertelnej choroby błony śluzowej (MD) z krwawą biegunką, gorączką i zmianami błony śluzowej jamy ustnej, a także owrzodzeniami pyska, nosa, krawędzi kopyta i szpary międzyracicowej.
Wprowadzony w roku 2018 program zwalczania ww. chorób ze względu na obecna sytuacje ekonomiczną gospodarstw rolnych nie spełnia swoich założeń. Wynika to przede wszystkim z olbrzymich kosztów, które muszą ponieść hodowcy bydła. Zwłaszcza obecnie w wyniku spadku cen mleka i żywca wielu gospodarstwom grozi utrata płynności finansowej. Przeniesienie finansowania programu na Skarb Państwa w znacznym stopniu przyczyniłoby się do eliminacji zakaźnych chorób bydła w stadach w naszym kraju. Ponieważ IBR i BVD są chorobami wysoce zakaźnymi, które z dużą łatwością przenoszą się między zwierzętami, konieczne jest wdrożenie środków bezpieczeństwa biologicznego i immunoprofilaktyki w celu zminimalizowania ryzyka zakażenia.
Zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytanie:
1. Czy ministerstwo planuje rozszerzenie listy chorób zakaźnych zwalczanych z urzędu o IBR i BVD?
2. Czy istnieje możliwość objęcia hodowców bydła pełną refundacją kosztów szczepień przeciwko tym chorobom?
3. Czy ministerstwo zamierza podjąć działania w celu zmiany finansowania programu zwalczania IBR i BVD, aby zmniejszyć obciążenie finansowe rolników?
Z poważaniem Małgorzata Gromadzka
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5987 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 07 kwietnia 2025 r.
Znak sprawy: DŻW.zz.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 8615 w sprawie rozszerzenia listy chorób zakaźnych
zwalczanych z urzędu u bydła
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8615 z 12 marca 2025 r. Pani Małgorzaty Gromadzkiej
Posłanki na Sejm RP dotyczącą rozszerzenia listy chorób zakaźnych zwalczanych z
urzędu u bydła uprzejmie informuję, co następuje.
Zgodnie z obowiązującymi krajowymi przepisami prawnymi zakaźne zapalenie nosa i
tchawicy/otręt bydła (IBR/IPV)1) oraz wirusowa biegunka bydła i choroby błon
śluzowych (BVD/MD)2) są chorobami zakaźnymi bydła objętymi obowiązkiem rejestracji.
IBR/IPV oraz BVD/MD, również na podstawie przepisów unijnych, tj. rozporządzenia
2016/4293) oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia 2018/18824), nie zostały
zakwalifikowane jako choroby podlegające obowiązkowej likwidacji, a co za tym idzie, w
przypadku ich wystąpienia nie ma konieczności podejmowania natychmiastowych
środków likwidacji choroby.
Choroby te zostały włączone do kategorii chorób, które mogą być przez państwa
członkowskie UE dobrowolnie eliminowane w ramach zatwierdzonych programów ich
likwidacji. Koszty takiego działania nie podlegają jednak współfinansowaniu ze środków
UE.
-- 1 of 4 --
Od 2010 r. na terytorium Polski, w ramach badań realizowanych przez organy Inspekcji
Weterynaryjnej, w oparciu o § 14b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi5)
określający częstotliwość badań kontrolnych przeprowadzanych na próbkach krwi
pobieranych od bydła, prowadzony jest monitoring IBR/IPV. W 2023 r., w związku z
monitoringiem w kierunku IBR/IPV przebadano 1631 stad, w tym 4965 zwierząt. W
2023 r. w Polsce stwierdzono 30 ognisk IBR/IPV, a chorobę potwierdzono u 62 sztuk
zwierząt. W odniesieniu do BVD/MD, w 2023 r. stwierdzono 1 ognisko u 1 sztuki bydła.
W 2024 r. stwierdzono natomiast 47 ogniska IBR/IPV oraz 4 ogniska BVD/MD.
W Polsce w latach 2018-2022 realizowany był także dobrowolny program zwalczania
zakaźnego zapalenia nosa i tchawicy/otrętu bydła oraz wirusowej biegunki bydła i
choroby błon śluzowych6) przygotowany na wniosek Polskiej Federacji Hodowców
Bydła i Producentów Mleka (PFHBiPM).
Pomimo zaangażowania pracowników Państwowego Instytutu Weterynaryjnego –
Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach w działania informujące hodowców o
korzyściach wynikających ze stosowania ww. programu w stadzie, rozpowszechniane
podczas konferencji bujatrycznych, szkoleń dla hodowców oraz doradców ośrodków
doradztwa rolniczego, zainteresowanie podmiotów utrzymujących bydło tym
programem okazało się ostatecznie marginalne.
Łącznie, w ciągu całego okresu obowiązywania tego programu, tj. przez 5 lat,
zgłoszonych zostało do jego realizacji jedynie 36 stad w odniesieniu do zwalczania
IBR/IPV i 34 stada w odniesieniu do zwalczania BVD/MD.
W Polsce nie ma zakazu szczepień przeciwko IBR/IPV i BVD/MD, a do obrotu
dopuszczone są immunologiczne weterynaryjne produkty lecznicze (IWPL)
przeznaczone do szczepień profilaktycznych przeciwko tym chorobom. Należy mieć
również na uwadze, że zgodnie z obowiązującymi przepisami UE, wdrożenie
nieobowiązkowego programu zwalczania IBR/IPV oraz wprowadzenie w ramach tego
programu powszechnego programu szczepień wiązałoby się z ograniczeniami
dotyczącymi przemieszczania bydła utrzymywanego w Polsce.
Mając na uwadze unijną kategoryzację chorób 3),4)oraz związane z nią zasady
postępowania, dane epidemiologiczne w odniesieniu do stwierdzonych w Polsce w
latach ubiegłych ognisk IBR/IPV i BVD/MD, marginalne zainteresowanie dobrowolnym
-- 2 of 4 --
programem zwalczania tych jednostek chorobowych oraz powszechną dostępność
IWPL, zmiana krajowych przepisów prawa dotyczących wykazu chorób zakaźnych
zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania, w tym postępowania w odniesieniu do
IBR/IPV i BVD/MD, a także objęcie refundacją kosztów szczepień przeciwko tym
chorobom oraz wprowadzenie nieobowiązkowego programu zwalczania IBR/IPV i
BVD/MD przy współudziale środków pochodzących z budżetu państwa nie są aktualnie
rozważane.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075)
(2) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 listopada 2012 r. w
sprawie określenia wykazu chorób zakaźnych zwierząt podlegających
obowiązkowi rejestracji (Dz. U. poz. 1304, z późn. zm.)
(3) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca
2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające i uchylające
niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”) (Dz.
Urz. UE L 84 z 31.03.2016, str. 1, z późn. zm.)
(4) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/1882 z dnia 3 grudnia 2018 r.
w sprawie stosowania niektórych przepisów dotyczących zapobiegania
chorobom oraz ich zwalczania do kategorii chorób umieszczonych w wykazie
oraz ustanawiające wykaz gatunków i grup gatunków, z którymi wiąże się
znaczne ryzyko rozprzestrzeniania się chorób umieszczonych w tym wykazie
(Dz. Urz. UE L 308 z 04.12.2018, str. 21, z późn. zm.)
(5) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w
sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz
zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt (Dz. U. z 2019 r. poz. 2161, z późn.
zm.)
(6) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 sierpnia 2017 r. w
sprawie wprowadzenia programu zwalczania zakaźnego zapalenia nosa i
tchawicy/otrętu bydła oraz wirusowej biegunki bydła i choroby błon śluzowych
w wybranych stadach bydła (Dz. U. poz. 1722)
-- 3 of 4 --
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --