tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 31 marca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację poselską nr 8603
Znak sprawy: DD6.054.4.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8603 wniesioną przez Panią Poseł Agnieszkę Ścigaj
w sprawie trudności z uzyskaniem opinii zabezpieczającej, uprzejmie przedstawiam
poniższe wyjaśnienia.
Odnosząc się do pierwszego pytania, zawierającego tezę o „utrudnianiu” przez
aparat skarbowy korzystania z fundacji rodzinnych - w kontekście podniesionej we
wstępie do interpelacji okoliczności trudności w uzyskaniu opinii zabezpieczającej w
sprawie fundacji rodzinnej - w pierwszej kolejności należy wskazać, że procedura
wnioskowania o wydanie opinii zabezpieczającej jest wysoko ceniona przez
podatników za możliwość przedstawienia Szefowi KAS zagadnień złożonych pod
względem podatkowym, nierzadko dotyczących nowych regulacji (tak jak w
przypadku fundacji rodzinnych), co do których brak jest praktyki administracyjnej,
orzecznictwa lub literatury1.
W takich sytuacjach wnioskodawcy poszukują właśnie środka, który umożliwi
im zweryfikowanie, czy czynności, które podjęli lub planują, mogą być pod pewnymi
warunkami uznane za unikanie opodatkowania. Odmowa wydania opinii
zabezpieczającej nie może być poczytane jako „utrudnianie” działania podatników.
1 Do końca 2024 r. złożono ponad 200 wniosków o wydanie opinii zabezpieczającej, por.
https://www.podatki.gov.pl/abc-podatkow/klauzula-przeciwko-unikaniu-
opodatkowania/statystyka-gaar/

-- 1 of 6 --

2/6
Sama kwestia ryzyka nadużywania fundacji rodzinnych do unikania opodatkowania
była wielokrotnie omawiana w mediach branżowych2. Zatem to, że Szef KAS
w swoich rozstrzygnięciach określa, co jest, a co nie jest potencjalnie unikaniem
opodatkowania– w świetle pytania Pani Poseł – nie jest „utrudnieniem korzystania z
fundacji rodzinnych”, a wręcz odwrotnie – jest ułatwieniem korzystania z tej
instytucji. Korzystanie to musi jednak następować w celu, do którego fundacje
rodzinne zostały powołane3, a nie do unikania opodatkowania.
Co ważne wskazana procedura ma charakter wnioskowy, co oznacza, że jest
dobrowolna. Ponadto przewiduje szerokie możliwości spotykania się z organem
podatkowym i wzajemnego przekonywania (dopuszcza się organizację tzw.
spotkania uzgodnieniowego). Ponadto, na rozstrzygnięcie Szefa KAS stronie
przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Odmowa wydania opinii zabezpieczającej nie wpływa w żaden sposób na możliwość
realizacji czynności, której sprawa dotyczy. Opinia zabezpieczająca, ani odmowa
opinii, nie są aktami wymierzającymi podatek i nie wywołują żadnych skutków
w innych obszarach prawa, tudzież w obszarze legalności czynności prawnych, które
zostały lub zostaną podjęte.
Bardzo ważnym jest odnotowanie, że w odniesieniu do problematyki
wykorzystywania fundacji rodzinnych Szef KAS wydawał również rozstrzygnięcia
pozytywne. Można wskazać np. na wydaną przez Szefa KAS opinię zabezpieczającą
z 21 grudnia 2023 r. Odnośnie natomiast przypadków objętych pytaniem
interpelacji należy zaznaczyć, że Szef KAS nie otrzymał skarg na odmowy wydania
opinii zabezpieczającej4 negujące schemat czysto transakcyjnego wykorzystywania
fundacji rodzinnych do zbywania udziałów, jeśli operacje te były planowane
wcześniej lub były już w toku.
W charakterze kwestii ogólnych i dotyczących konkretnych przepisów należy
ponadto wyjaśnić, że procedura wydawania opinii zabezpieczających – określona
w przepisach Rozdziału 4 „Opinie zabezpieczające” Działu III „Przeciwdziałanie
2 Np. „Uwaga na optymalizacje w fundacji rodzinnej” aut. M. Pogroszewska prawo.pl
https://www.prawo.pl/podatki/fundacja-rodzinna-a-optymalizacje-podatkowe-kiedy-
powstaje-ryzyko-sporow,523835.html, „Fundacje rodzinne. Próby optymalizacji podatkowej
mogą przynieść efekty odwrotne do oczekiwanych” aut. I. Górnicka Dziennik Gazeta Prawna
https://www.gazetaprawna.pl/firma-i-prawo/artykuly/9680133,fundacje-rodzinne-proby-
optymalizacji-podatkowej-moga-przyniesc-efek.html
3 „Zapewnienie wielopokoleniowej sukcesji. Budowanie ładu rodzinnego i korporacyjnego,
oddzielającego biznes od spraw rodzinnych. Gromadzenie i chronienie polskiego kapitału.
Rozwijanie działalności inwestycyjnej.”; Informacja prasowa Ministra Rozwoju i Technologii,
https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/przepisy-o-fundacji-rodzinnej-wchodza-dzis-
w-zycie
4 DKP1.8082.3.2024 z dnia 16 grudnia 2024, DKP1.8082.4.2024 z dnia 18 grudnia 2024,
DKP1.8082.7.2023 z dnia 19.12.2024 r.

-- 2 of 6 --

3/6
unikaniu opodatkowania” Ordynacji podatkowej5 – jest taka sama w odniesieniu
do wszelkich czynności wskazanych we wnioskach osób zainteresowanych
uzyskaniem opinii zabezpieczającej. Szef KAS w żaden sposób nie różnicuje
ani sposobu wydania opinii zabezpieczającej, ani sposobu oceny przedstawionej
we wniosku czynności – w zależności od rodzaju zagadnienia prawnopodatkowego
wskazanego przez osoby zainteresowane. Wnioski o wydanie opinii
zabezpieczającej w zakresie fundacji rodzinnej nie stanowią w tym zakresie żadnego
wyjątku.
Należy zauważyć, że stosownie do art. 119y §1 Ordynacji podatkowej, Szef KAS
wydaje opinię zabezpieczającą, jeżeli przedstawione we wniosku okoliczności
wskazują, że do wskazanej we wniosku korzyści podatkowej wynikającej z czynności
nie ma zastosowania art. 119a §1. Na podstawie art. 119y §2 Ordynacji podatkowej,
Szef KAS odmawia wydania opinii zabezpieczającej, jeżeli przedstawione
we wniosku okoliczności wskazują, że do wskazanej we wniosku korzyści
podatkowej wynikającej z czynności może mieć zastosowanie art. 119a §1.
Odmawiając wydania opinii zabezpieczającej, wskazuje się okoliczności świadczące
o tym, że do wskazanej we wniosku korzyści podatkowej wynikającej z czynności
może mieć zastosowanie art. 119a §1 Ordynacji podatkowej.
Art. 119a §1 Ordynacji podatkowej, do którego odwołują się przytoczone powyżej
przepisy, określa warunki, jakie muszą być spełnione, aby dana czynność została
uznana za unikanie opodatkowania oraz określa konsekwencje, jakie rodzi w sferze
prawa podatkowego stwierdzenie, że dane działanie spełnia te kryteria. Przy ocenie,
czy do danej czynności może mieć zastosowanie klauzula przeciwko unikaniu
opodatkowania konieczne jest przede wszystkim ustalenie, czy odpowiada ona
hipotezie normy wskazanego przepisu. Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 119a
§1 Ordynacji podatkowej, czynność nie skutkuje osiągnięciem korzyści podatkowej,
jeżeli osiągnięcie tej korzyści, sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem
lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu, było głównym lub jednym z głównych
celów jej dokonania, a sposób działania był sztuczny (unikanie opodatkowania).
Prawne określenie pojęcia unikania opodatkowania wskazuje zatem, że jest nim taka
czynność, której głównym lub jednym z głównych celów dokonania było osiągnięcie
korzyści podatkowej sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem
ustawy podatkowej lub jej przepisu, a sposób działania był sztuczny. Wskazać w tym
miejscu należy, że w celu stwierdzenia, że dana czynność stanowi unikanie
opodatkowania w rozumieniu art. 119a §1 Ordynacji podatkowej,
należy zidentyfikować łącznie występujące przesłanki wymienione w zdaniu
poprzedzającym.
5 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2024 r. poz. 111,
z późn. zm.), dalej: „Ordynacja podatkowa”.

-- 3 of 6 --

4/6
Celem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania jest bowiem zapobieganie takim
działaniom, które choć formalnie są zgodne z prawem, to jednak podważają cel
obowiązujących regulacji podatkowych i umożliwiają unikanie wykonania
obowiązków wynikających z tych przepisów lub nieuprawnionego korzystania
ze zwolnień czy ulg.
Tym samym, przedmiotem każdego postępowania zainicjowanego wnioskiem
o wydanie opinii zabezpieczającej jest analiza, czy opisane w tym wniosku czynności,
bez względu na to jakich aspektów prawnopodatkowych dotyczą,
w przedstawionych przez osoby zainteresowane (wnioskodawców) okolicznościach
odpowiadają ustawowym kryteriom unikania opodatkowania wskazanym
w art. 119a §1 Ordynacji podatkowej i odpowiedź na pytanie, czy do wskazanych
przez osoby zainteresowane czynności i wynikającej z nich korzyści podatkowej
znalazłaby zastosowanie klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania.
Zgodnie z systematyką przyjętą przez ustawodawcę w art. 119y Ordynacji
podatkowej, punktem wyjścia jest rozważenie, czy do wskazanej we wniosku
korzyści wynikającej z ocenianej czynności nie będzie miał zastosowania art. 119a §
1 Ordynacji podatkowej. Tym samym, analiza prowadzona w ramach opiniowania
zabezpieczającego koncentruje się na wykazaniu łącznego wystąpienia wszystkich
przesłanek unikania opodatkowania, o których mowa w przywołanym wyżej
przepisie albo ich uprawdopodobnienia w wysokim stopniu.
W związku z tym stwierdzenie, że chociażby jedna z przesłanek zastosowania
klauzuli nie występuje jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że do wskazanych
we wniosku korzyści podatkowych nie będzie miał zastosowania art. 119a §1
Ordynacji podatkowej.
Konkludując, w ramach opiniowania zabezpieczającego niezbędne jest wykazanie
wystąpienia łącznie następujących przesłanek unikania opodatkowania:
 zidentyfikowanie czynności (art. 119a §1 Ordynacji podatkowej) i korzyści
podatkowej (art. 3 pkt 18 Ordynacji podatkowej);
 ustalenie czy osiągnięcie korzyści podatkowej było głównym lub jednym
z głównych celów dokonania czynności (art. 119a §1 w zw. z art. 119d
Ordynacji podatkowej);
 sprzeczności korzyści podatkowej w danych okolicznościach z przedmiotem
lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu (art. 119a §1 Ordynacji
podatkowej);
 sztucznego sposobu działania Strony (art. 119a §1 w zw. z art. 119c
Ordynacji podatkowej).

-- 4 of 6 --

5/6
Jak wynika z powyższego, organ podatkowy każdorazowo dokonuje oceny
czynności, wskazanej we wniosku o wydanie opinii zabezpieczającej, w oparciu
o obiektywne przesłanki określone w przepisach Ordynacji podatkowej. Dopiero
w sytuacji wykazania łącznego wystąpienia wszystkich przesłanek unikania
opodatkowania, albo ich uprawdopodobnienia w wysokim stopniu, organ odmawia
wydania opinii zabezpieczającej. Biorąc pod uwagę, że dokładnie taka sama
procedura jest stosowana w odniesieniu do każdego wniosku o wydanie opinii
zabezpieczającej, trudno uznać ją za „instrument utrudniający korzystanie z fundacji
rodzinnych”.
Odpowiadając na drugie pytanie interpelacji, dotyczące uproszczenia procedury
uzyskiwania opinii zabezpieczającej oraz zapewnienia większej pewności prawnej
dla osób planujących utworzenie fundacji rodzinnej zauważam,
że procedura wydawania opinii zabezpieczającej6 jest dostosowana do charakteru
tego instrumentu prawnego, nie jest skomplikowana i nie odbiega od innych
procedur szczególnych dotyczących instrumentów o podobnym charakterze7.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej wydaje opinię zabezpieczającą, jeżeli
przedstawione przez podatnika okoliczności wskazują, że do wskazanej we wniosku
korzyści podatkowej wynikającej z czynności nie ma zastosowania art. 119a § 1
(art. 119 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa).
W celu wydania opinii zabezpieczającej niezbędne jest zatem zbadanie czynności
opisanej we wniosku pod kątem ewentualnego wystąpienia przesłanek unikania
opodatkowania, określonych w art. 119a-119f Ordynacji podatkowej.
Procedura wydawania opinii zabezpieczającej musi więc uwzględniać możliwość
zbadania przez organ przesłanek unikania opodatkowania w odniesieniu
do czynności mającej być przedmiotem opinii. Z tego też wynikają określone zapisy
ustawowe przewidujące np.: obligatoryjne elementy wniosku o wydanie opinii
(art. 119x § 1), możliwość wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku
(art. 119x § 3), czy przesłanki odmowy wydania opinii (art. 119y). Co istotne,
do wniosku o wydanie opinii zabezpieczającej może być załączona dokumentacja
dotycząca czynności, w szczególności oryginały lub kopie umów lub ich projektów.
Z kolei, opinia zabezpieczająca zawiera wyczerpujący opis czynności, której dotyczył
wniosek oraz ocenę, że do wskazanej we wniosku korzyści podatkowej wynikającej
z czynności nie ma zastosowania przepis art. 119a (art. 119 za Ordynacja
podatkowej). Warto też ponownie podkreślić, że na odmowę wydania opinii
6 Przepisy rozdziału 4 działu IIIA Ordynacji podatkowej
7 Por. przepisy dotyczące wydawania interpretacji indywidualnych (rozdział 1a działu II
Ordynacji podatkowej), przepisy dotyczące wydawania opinii w sprawie opodatkowania
wyrównawczego (rozdział 1b działu II Ordynacji podatkowej), przepisy dotyczące opinii
zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego (rozdział 6 działu IIIA
Ordynacji podatkowej), przepisy dotyczące opinii w zakresie transgranicznego
przekształcenia, połączenia albo podziału spółki (dział IIIC Ordynacji podatkowej)

-- 5 of 6 --

6/6
zabezpieczającej, jak również na inne rozstrzygnięcia w tym postępowaniu
przysługuje wnioskodawcy prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Biorąc pod uwagę powyższe – przepisy dotyczące wydawania opinii
zabezpieczającej są jasne i klarowne, w tym spełniają wszelkie wymogi
konstytucyjne wynikające z zasady demokratycznego państwa prawnego.
Stąd też brak konieczności uproszczenia obecnie obowiązujących przepisów
tej procedury, analogicznie także w zakresie potrzeby wprowadzenia odrębnych
rozwiązań ustawowych mających w sposób szczególny uregulować procedurę
wydawania opinii zabezpieczającej w odniesieniu do czynności, w której bierze
udział fundacja rodzinna. Zauważam także, że w treści interpelacji, jak i w artykule
prasowym przywołanym w interpelacji, nie wskazano konkretnych przykładów
przepisów proceduralnych ani nawet obszarów tej procedury wymagających
ewentualnego uproszczenia.
W odpowiedzi na trzecie pytanie interpelacji, dotyczące prowadzonych prac
w zakresie zmian przepisów podatkowych dotyczących fundacji rodzinnych,
uprzejmie wskazuję, że propozycje takich regulacji zawierać ma projekt ustawy
o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku
dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw [numer projektu: UD116].
W odniesieniu do fundacji rodzinnych zakłada się, że projekt ten przewidywać
będzie zmiany uszczelniające, dotyczące zasad opodatkowania takich fundacji.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu

-- 6 of 6 --