Interpelacja nr 8600
Interpelacja w sprawie szkód powodowanych przez kormorana czarnego - Phalacrocorax carbo
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (55%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie szkód powodowanych przez kormorana czarnego - Phalacrocorax carbo
Interpelacja nr 8600
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie szkód powodowanych przez kormorana czarnego - Phalacrocorax carbo
Zgłaszający: Adam Dziedzic, Wiesław Różyński
Data wpływu: 12-03-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z sytuacją, która od dłuższego czasu dotyczy właścicieli stawów rybnych, a także wędkarzy na obszarze województwa podkarpackiego, pragnę zwrócić uwagę na poważne problemy, z jakimi borykają się gospodarstwa rybackie, szczególnie w północnej części regionu. Do najistotniejszych trudności zaliczyć należy zarówno deficyt wody, jak i presję wywieraną przez dzikie zwierzęta, które wyrządzają poważne szkody w infrastrukturze rybackiej oraz w samej populacji ryb.
Szkody te dzielą się na dwie główne kategorie:
1) szkody powodowane przez bobry europejskie Castor fiber w groblach stawów rybnych oraz w innej infrastrukturze technicznej,
2) szkody spowodowane przez gatunki rybożerne – wydra Lutra lutra, kormoran Phalacrocorax carbo i czapla siwa Ardea cinerea.
Zgodnie z przepisami prawa, w tym szczególnie art. 56a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 i 1940), istnieje możliwość wprowadzenia zgód na odstępstwa od zakazów dotyczących niektórych z wymienionych gatunków, w tym kormorana, czapli i bobra europejskiego. Na terenie województwa podkarpackiego od 8 lat realizowane jest aktywne zarządzanie populacją bobrów przy pomocy limitowanego odstrzału na podstawie kolejnych zarządzeń regionalnego dyrektora ochrony środowiska w Rzeszowie. Ta forma zarządzania okazała się skuteczna i przyczyniła się do zmniejszenia szkód.
W odniesieniu do kormorana, który w ostatnich latach staje się coraz większym problemem zarówno w zakresie szkód w gospodarstwach rybackich, jak i wpływu na ichtiofaunę rzek województwa podkarpackiego, dotychczasowe działania w celu ograniczenia presji tego gatunku należy uznać za niewystarczające i doraźne.
Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907) oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. (t.j. M.P. z 2022 r. poz. 990, z późn. zm.) proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie kroki ma zamiar podjąć Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu ograniczenia negatywnego oddziaływania kormorana na gospodarkę narodową?
Czy istnieje możliwość wprowadzenia przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska na obszarze województwa podkarpackiego oraz innych województw z podobnymi problemami specjalnych zarządzeń umożliwiających skuteczne zarządzanie populacją kormoranów, co ułatwiłoby ograniczanie szkód, w tym np. zezwolenia na działania, które w innych okolicznościach podlegałyby zakazom wynikającym z ochrony tego gatunku?
Czy w chwili obecnej istnieją prawne bądź merytoryczne przeciwwskazania uniemożliwiające wprowadzenie tego typu rozwiązania?
Interpelacja nr 8600
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie szkód powodowanych przez kormorana czarnego - Phalacrocorax carbo
Zgłaszający: Adam Dziedzic, Wiesław Różyński
Data wpływu: 12-03-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z sytuacją, która od dłuższego czasu dotyczy właścicieli stawów rybnych, a także wędkarzy na obszarze województwa podkarpackiego, pragnę zwrócić uwagę na poważne problemy, z jakimi borykają się gospodarstwa rybackie, szczególnie w północnej części regionu. Do najistotniejszych trudności zaliczyć należy zarówno deficyt wody, jak i presję wywieraną przez dzikie zwierzęta, które wyrządzają poważne szkody w infrastrukturze rybackiej oraz w samej populacji ryb.
Szkody te dzielą się na dwie główne kategorie:
1) szkody powodowane przez bobry europejskie Castor fiber w groblach stawów rybnych oraz w innej infrastrukturze technicznej,
2) szkody spowodowane przez gatunki rybożerne – wydra Lutra lutra, kormoran Phalacrocorax carbo i czapla siwa Ardea cinerea.
Zgodnie z przepisami prawa, w tym szczególnie art. 56a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 i 1940), istnieje możliwość wprowadzenia zgód na odstępstwa od zakazów dotyczących niektórych z wymienionych gatunków, w tym kormorana, czapli i bobra europejskiego. Na terenie województwa podkarpackiego od 8 lat realizowane jest aktywne zarządzanie populacją bobrów przy pomocy limitowanego odstrzału na podstawie kolejnych zarządzeń regionalnego dyrektora ochrony środowiska w Rzeszowie. Ta forma zarządzania okazała się skuteczna i przyczyniła się do zmniejszenia szkód.
W odniesieniu do kormorana, który w ostatnich latach staje się coraz większym problemem zarówno w zakresie szkód w gospodarstwach rybackich, jak i wpływu na ichtiofaunę rzek województwa podkarpackiego, dotychczasowe działania w celu ograniczenia presji tego gatunku należy uznać za niewystarczające i doraźne.
Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907) oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. (t.j. M.P. z 2022 r. poz. 990, z późn. zm.) proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie kroki ma zamiar podjąć Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu ograniczenia negatywnego oddziaływania kormorana na gospodarkę narodową?
Czy istnieje możliwość wprowadzenia przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska na obszarze województwa podkarpackiego oraz innych województw z podobnymi problemami specjalnych zarządzeń umożliwiających skuteczne zarządzanie populacją kormoranów, co ułatwiłoby ograniczanie szkód, w tym np. zezwolenia na działania, które w innych okolicznościach podlegałyby zakazom wynikającym z ochrony tego gatunku?
Czy w chwili obecnej istnieją prawne bądź merytoryczne przeciwwskazania uniemożliwiające wprowadzenie tego typu rozwiązania?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9129 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.21.2025.ML
3705120.14692924.11886304
Warszawa, 31-03-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer K10INT8600, panów Posłów Adama Dziedzica oraz
Wiesława Różyńskiego w sprawie szkód powodowanych przez kormorana czarnego
- Phalacrocorax carbo, przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Jakie kroki ma zamiar podjąć Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu ograniczenia negatywnego
oddziaływania kormorana na gospodarkę narodową?
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że kormoran (Phalacrocorax carbo) objęty jest
w Polsce ochroną gatunkową częściową, na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska
z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2022 r., poz.
2380). Wszystkie gatunki ptaków, występujące naturalnie na terenie UE są chronione na
mocy prawa wspólnotowego. Wymienione są one w Dyrektywie Rady 2009/147/WE z dnia
30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa – dalej „Dyrektywa Ptasia”, gdzie
część gatunków występuje w załączniku I, dotyczącym gatunków objętych szczególną
ochroną. Gatunki w stosunku do których została dopuszczona możliwość pozyskania
łowieckiego zostały określone w załączniku II.
W świetle obowiązywania powyższej regulacji prawnej, wyłączenie któregokolwiek gatunku
ptaka (w tym kormorana) spod ochrony gatunkowej ani przeniesienie kormorana na listę
gatunków łownych, nie jest możliwe. Którekolwiek z ww. działań wymagałoby zmiany
Dyrektywy Ptasiej, na co zgodę musiałyby wyrazić wszystkie kraje Unii Europejskiej.
Ponadto należy wskazać, że większość zakazów dotyczących gatunków chronionych stanowi
transpozycję regulacji unijnych, co wyklucza możliwość dokonywania modyfikacji w tym
zakresie.
Tym niemniej, mając na względzie interes gospodarstw rybackich resort środowiska
podejmuje liczne działania mające na celu możliwość ograniczenia negatywnego wpływu
żerowania kormoranów na obiektach hodowlanych.
Podstawową i najbardziej skuteczną metodą mającą na celu zapobieganie szkodom
wyrządzonym przez ptaki rybożerne w gospodarce rybackiej jest stosowanie różnych metod
płoszenia i niepokojenia zwierząt. W celu umożliwienia prowadzenia tego typu działań przez
użytkowników obrębów hodowlanych, ustawodawca, w przepisach z zakresu ochrony
przyrody umożliwił realizację tego typu działań na terenie obrębów hodowlanych bez
konieczności uzyskiwania zezwoleń. Na podstawie § 6 ust. 6 rozporządzenia ws. ochrony
gatunkowej zwierząt, zakaz umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach żerowania
ptaków migrujących lub zimujących nie dotyczy kormorana i czapli siwej w obrębach
hodowlanych ustanowionych zgodnie z przepisami o rybactwie śródlądowym.
W przypadku gospodarstw rybackich nie będącymi obrębami hodowlanymi w ramach
działań prewencyjnych, na podstawie art. 56 ust. 2 pkt 1ustawy o ochronie przyrody (Dz. U
-- 1 of 3 --
z 2024 r. poz. 1478, ze zm.) regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, na wniosek
podmiotów, w których interesie jest zminimalizowanie szkód, wydają zezwolenia m.in. na
płoszenie i niepokojenie osobników gatunków objętych ochroną.
Kolejną, mniej skuteczną, zdaniem resortu metodą ograniczania wpływu kormorana na
rybostan jest umyślne zabijanie osobników poprzez ich odstrzał. Metoda ta może
spowodować wypłoszenie ptaków na pewien okres czasu oraz zwiększyć skuteczność
płoszenia przez armatki hukowe czy strzały z broni palnej bez załadunku śrutu. Tym samym
odstrzał mniejszej liczby osobników może przynieść zamierzony efekt. Niemniej, należy mieć
na względzie, że w przypadku prowadzenia odstrzału, tworzy się efekt „zasysania”
osobników w dane miejsce, powstający w wyniku zredukowania konkurencji i zwolnienia
niszy pokarmowej, przy jednoczesnej stałej dostępności obfitego żerowiska. Zatem odstrzał
dużej liczby ptaków nie spowoduje, że ich liczba na stawach się zmniejszy, bowiem wkrótce
prawdopodobnie przylecą nowe osobniki. W tym przypadku użytkownik gospodarstw
ponosi dodatkowe koszty związane z ciągłym prowadzeniem odstrzału.
Obecnie, poza zezwoleniami na umyślne płoszenie i niepokojenie ptaków, regionalni
dyrektorzy ochrony środowiska wydają więc również, na wniosek podmiotów, zezwolenia na
umyślne zabijanie kormoranów poprzez odstrzał, na analogicznych zasadach. Zezwolenia te
obejmują w skali kraju tysiące lub nawet dziesiątki tysięcy osobników rocznie i dotyczą
również południowych regionów kraju.
Należy podkreślić fakt, iż zezwolenia na odstępstwa od zakazów wydawane są na wniosek
podmiotu, w którego interesie leży dana czynność. Warto przy tym wskazać, iż wydane
decyzje przyznają stronom prawo do odstępstwa od obowiązujących zakazów, nie mają zaś
charakteru nakazowego. W przypadku wniosków składanych w tym zakresie przez osoby
fizyczne wprowadzone zostało zwolnienie z opłaty skarbowej za uzyskanie zezwolenia.
Wnioskodawca może więc wykorzystać udzieloną derogację w całości lub w części, jednak
nie ma takiego obowiązku. Należy zauważyć, że w ostatnich latach resortowi środowiska nie
sygnalizowano żadnych problemów odnośnie uzyskiwania zezwolenia na płoszenie
i niepokojenie lub zabijanie poprzez odstrzał kormoranów. Stopień wykorzystania zezwoleń
na odstrzał osobników kormorana jest niski.
Należy zauważyć, że zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 września
2015 r. sygn. akt K 20/14, obowiązująca regulacja w zakresie zasad odpowiedzialności
Skarbu Państwa za szkody powodowane przez 5 gatunków zwierząt (żubry, wilki,
niedźwiedzie, rysie i bobry) jest zgodna z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczy
pospolitej Polskiej. Ponadto, w orzeczeniu z 21 lipca 2014 r. sygn. akt K 36/13 Trybunał
Konstytucyjny opowiedział się przeciwko całkowitej automatyzacji refundacji szkód,
zwracając uwagę, że działania odszkodowawcze Skarbu Państwa winny być powiązane
z oceną działań prewencyjnych podejmowanych przez właścicieli i posiadaczy mienia,
w którym zaistniała szkoda.
Trybunał Konstytucyjny wskazał również, że działania zapobiegawcze „pozwalają z jednej
strony na ochronę zagrożonych gatunków, które mogą swobodnie występować w formie
dziko żyjącej, z drugiej zaś zapobiegają powstawaniu szkód w gospodarce człowieka lub je
minimalizują. W połączeniu z istniejącymi zasadami odpowiedzialności Skarbu Państwa za
szkody wyrządzone przez określone gatunki zwierząt chronionych jest to rozwiązanie
realizujące standardy konstytucyjne”.
Tym niemniej, zgodnie z wiedzą resortu środowiska, gospodarstwom rybackim przysługują
dofinansowania z programu „Fundusze Europejskie dla Rybactwa” na lata 2021-2027,
w ramach realizacji operacji z zakresu usług środowiskowych (tzw. rekompensat
wodnośrodowiskowych), które stanowią również rekompensatę za szkody wyrządzane
przez gatunki chronione w obiektach hodowlanych.
-- 2 of 3 --
Czy istnieje możliwość wprowadzenia przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska, na
obszarze województwa podkarpackiego oraz innych województw z podobnymi problemami,
specjalnych zarządzeń umożliwiających skuteczne zarządzanie populacją kormoranów co
ułatwiłyby ograniczanie szkód, w tym np. zezwolenie na działania, które
w innych okolicznościach podlegałyby zakazom ochrony tego gatunku?
W odpowiedzi na postulaty branży rybackiej wprowadzono tego rodzaju rozwiązania
prawne umożliwiające odejście od procedury składania pojedynczych wystąpień
o zezwolenia od zakazów. Art. 56a. ust.1 ustawy o ochronie przyrody w treści : „Regionalny
dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na obszarze swojego działania, na czas
określony, nie dłuższy niż 5 lat, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia,
w stosunku do bobra europejskiego, kormorana czarnego oraz czapli siwej, na czynności
podlegające zakazom określonym w art. 52 ust. 1.”
Czy w chwili obecnej istnieją prawne bądź merytoryczne przeciwwskazania uniemożliwiające
wprowadzenie tego typu rozwiązania?
Powyżej opisane rozwiązania prawnego już istnieją i obowiązują. Jednak należy odnotować,
że środowisko rybackie uważa ww. rozwiązania za niewystarczające. Dalej idące zmiany,
postulowane przez rybaków, np. możliwości strzelania do kormoranów bez uzyskania
zezwolenia, są obecnie niemożliwe do wprowadzenia z uwagi na obowiązujące prawo unijne.
Jednocześnie zwracam uwagę, że konsekwentnie rybacy z wielu krajów unijnych zwracali się
wielokrotnie zarówno do Komisji Europejskiej jak i do Parlamentu Europejskiego o zmianę
przepisów unijnych w stosunku do ptaków rybożernych, głównie kormorana, ale ich
postulaty nie zostały spełnione.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi organizuje 3 czerwca br. spotkanie w tej sprawie,
w ramach polskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Przedstawiciele Ministerstwa
Klimatu i Środowiska również wezmą udział w tym spotkaniu.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
- Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.21.2025.ML
3705120.14692924.11886304
Warszawa, 31-03-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer K10INT8600, panów Posłów Adama Dziedzica oraz
Wiesława Różyńskiego w sprawie szkód powodowanych przez kormorana czarnego
- Phalacrocorax carbo, przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Jakie kroki ma zamiar podjąć Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu ograniczenia negatywnego
oddziaływania kormorana na gospodarkę narodową?
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że kormoran (Phalacrocorax carbo) objęty jest
w Polsce ochroną gatunkową częściową, na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska
z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2022 r., poz.
2380). Wszystkie gatunki ptaków, występujące naturalnie na terenie UE są chronione na
mocy prawa wspólnotowego. Wymienione są one w Dyrektywie Rady 2009/147/WE z dnia
30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa – dalej „Dyrektywa Ptasia”, gdzie
część gatunków występuje w załączniku I, dotyczącym gatunków objętych szczególną
ochroną. Gatunki w stosunku do których została dopuszczona możliwość pozyskania
łowieckiego zostały określone w załączniku II.
W świetle obowiązywania powyższej regulacji prawnej, wyłączenie któregokolwiek gatunku
ptaka (w tym kormorana) spod ochrony gatunkowej ani przeniesienie kormorana na listę
gatunków łownych, nie jest możliwe. Którekolwiek z ww. działań wymagałoby zmiany
Dyrektywy Ptasiej, na co zgodę musiałyby wyrazić wszystkie kraje Unii Europejskiej.
Ponadto należy wskazać, że większość zakazów dotyczących gatunków chronionych stanowi
transpozycję regulacji unijnych, co wyklucza możliwość dokonywania modyfikacji w tym
zakresie.
Tym niemniej, mając na względzie interes gospodarstw rybackich resort środowiska
podejmuje liczne działania mające na celu możliwość ograniczenia negatywnego wpływu
żerowania kormoranów na obiektach hodowlanych.
Podstawową i najbardziej skuteczną metodą mającą na celu zapobieganie szkodom
wyrządzonym przez ptaki rybożerne w gospodarce rybackiej jest stosowanie różnych metod
płoszenia i niepokojenia zwierząt. W celu umożliwienia prowadzenia tego typu działań przez
użytkowników obrębów hodowlanych, ustawodawca, w przepisach z zakresu ochrony
przyrody umożliwił realizację tego typu działań na terenie obrębów hodowlanych bez
konieczności uzyskiwania zezwoleń. Na podstawie § 6 ust. 6 rozporządzenia ws. ochrony
gatunkowej zwierząt, zakaz umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach żerowania
ptaków migrujących lub zimujących nie dotyczy kormorana i czapli siwej w obrębach
hodowlanych ustanowionych zgodnie z przepisami o rybactwie śródlądowym.
W przypadku gospodarstw rybackich nie będącymi obrębami hodowlanymi w ramach
działań prewencyjnych, na podstawie art. 56 ust. 2 pkt 1ustawy o ochronie przyrody (Dz. U
-- 1 of 3 --
z 2024 r. poz. 1478, ze zm.) regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, na wniosek
podmiotów, w których interesie jest zminimalizowanie szkód, wydają zezwolenia m.in. na
płoszenie i niepokojenie osobników gatunków objętych ochroną.
Kolejną, mniej skuteczną, zdaniem resortu metodą ograniczania wpływu kormorana na
rybostan jest umyślne zabijanie osobników poprzez ich odstrzał. Metoda ta może
spowodować wypłoszenie ptaków na pewien okres czasu oraz zwiększyć skuteczność
płoszenia przez armatki hukowe czy strzały z broni palnej bez załadunku śrutu. Tym samym
odstrzał mniejszej liczby osobników może przynieść zamierzony efekt. Niemniej, należy mieć
na względzie, że w przypadku prowadzenia odstrzału, tworzy się efekt „zasysania”
osobników w dane miejsce, powstający w wyniku zredukowania konkurencji i zwolnienia
niszy pokarmowej, przy jednoczesnej stałej dostępności obfitego żerowiska. Zatem odstrzał
dużej liczby ptaków nie spowoduje, że ich liczba na stawach się zmniejszy, bowiem wkrótce
prawdopodobnie przylecą nowe osobniki. W tym przypadku użytkownik gospodarstw
ponosi dodatkowe koszty związane z ciągłym prowadzeniem odstrzału.
Obecnie, poza zezwoleniami na umyślne płoszenie i niepokojenie ptaków, regionalni
dyrektorzy ochrony środowiska wydają więc również, na wniosek podmiotów, zezwolenia na
umyślne zabijanie kormoranów poprzez odstrzał, na analogicznych zasadach. Zezwolenia te
obejmują w skali kraju tysiące lub nawet dziesiątki tysięcy osobników rocznie i dotyczą
również południowych regionów kraju.
Należy podkreślić fakt, iż zezwolenia na odstępstwa od zakazów wydawane są na wniosek
podmiotu, w którego interesie leży dana czynność. Warto przy tym wskazać, iż wydane
decyzje przyznają stronom prawo do odstępstwa od obowiązujących zakazów, nie mają zaś
charakteru nakazowego. W przypadku wniosków składanych w tym zakresie przez osoby
fizyczne wprowadzone zostało zwolnienie z opłaty skarbowej za uzyskanie zezwolenia.
Wnioskodawca może więc wykorzystać udzieloną derogację w całości lub w części, jednak
nie ma takiego obowiązku. Należy zauważyć, że w ostatnich latach resortowi środowiska nie
sygnalizowano żadnych problemów odnośnie uzyskiwania zezwolenia na płoszenie
i niepokojenie lub zabijanie poprzez odstrzał kormoranów. Stopień wykorzystania zezwoleń
na odstrzał osobników kormorana jest niski.
Należy zauważyć, że zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 września
2015 r. sygn. akt K 20/14, obowiązująca regulacja w zakresie zasad odpowiedzialności
Skarbu Państwa za szkody powodowane przez 5 gatunków zwierząt (żubry, wilki,
niedźwiedzie, rysie i bobry) jest zgodna z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczy
pospolitej Polskiej. Ponadto, w orzeczeniu z 21 lipca 2014 r. sygn. akt K 36/13 Trybunał
Konstytucyjny opowiedział się przeciwko całkowitej automatyzacji refundacji szkód,
zwracając uwagę, że działania odszkodowawcze Skarbu Państwa winny być powiązane
z oceną działań prewencyjnych podejmowanych przez właścicieli i posiadaczy mienia,
w którym zaistniała szkoda.
Trybunał Konstytucyjny wskazał również, że działania zapobiegawcze „pozwalają z jednej
strony na ochronę zagrożonych gatunków, które mogą swobodnie występować w formie
dziko żyjącej, z drugiej zaś zapobiegają powstawaniu szkód w gospodarce człowieka lub je
minimalizują. W połączeniu z istniejącymi zasadami odpowiedzialności Skarbu Państwa za
szkody wyrządzone przez określone gatunki zwierząt chronionych jest to rozwiązanie
realizujące standardy konstytucyjne”.
Tym niemniej, zgodnie z wiedzą resortu środowiska, gospodarstwom rybackim przysługują
dofinansowania z programu „Fundusze Europejskie dla Rybactwa” na lata 2021-2027,
w ramach realizacji operacji z zakresu usług środowiskowych (tzw. rekompensat
wodnośrodowiskowych), które stanowią również rekompensatę za szkody wyrządzane
przez gatunki chronione w obiektach hodowlanych.
-- 2 of 3 --
Czy istnieje możliwość wprowadzenia przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska, na
obszarze województwa podkarpackiego oraz innych województw z podobnymi problemami,
specjalnych zarządzeń umożliwiających skuteczne zarządzanie populacją kormoranów co
ułatwiłyby ograniczanie szkód, w tym np. zezwolenie na działania, które
w innych okolicznościach podlegałyby zakazom ochrony tego gatunku?
W odpowiedzi na postulaty branży rybackiej wprowadzono tego rodzaju rozwiązania
prawne umożliwiające odejście od procedury składania pojedynczych wystąpień
o zezwolenia od zakazów. Art. 56a. ust.1 ustawy o ochronie przyrody w treści : „Regionalny
dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na obszarze swojego działania, na czas
określony, nie dłuższy niż 5 lat, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia,
w stosunku do bobra europejskiego, kormorana czarnego oraz czapli siwej, na czynności
podlegające zakazom określonym w art. 52 ust. 1.”
Czy w chwili obecnej istnieją prawne bądź merytoryczne przeciwwskazania uniemożliwiające
wprowadzenie tego typu rozwiązania?
Powyżej opisane rozwiązania prawnego już istnieją i obowiązują. Jednak należy odnotować,
że środowisko rybackie uważa ww. rozwiązania za niewystarczające. Dalej idące zmiany,
postulowane przez rybaków, np. możliwości strzelania do kormoranów bez uzyskania
zezwolenia, są obecnie niemożliwe do wprowadzenia z uwagi na obowiązujące prawo unijne.
Jednocześnie zwracam uwagę, że konsekwentnie rybacy z wielu krajów unijnych zwracali się
wielokrotnie zarówno do Komisji Europejskiej jak i do Parlamentu Europejskiego o zmianę
przepisów unijnych w stosunku do ptaków rybożernych, głównie kormorana, ale ich
postulaty nie zostały spełnione.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi organizuje 3 czerwca br. spotkanie w tej sprawie,
w ramach polskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Przedstawiciele Ministerstwa
Klimatu i Środowiska również wezmą udział w tym spotkaniu.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
- Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
-- 3 of 3 --