+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska - Bluszcz
BK-VII.0520.123.2025
Warszawa, 09 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8599 skierowaną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
Posłankę Iwonę Karolewską w sprawie tzw. alienacji rodzicielskiej, uprzejmie
przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
W Ministerstwie Sprawiedliwości również dostrzegamy sytuacje, w których jeden
z rodziców izoluje dziecko od drugiego rodzica, co może powodować zagrożenie dla dobra
dziecka. Dlatego zarówno Departament Spraw Rodzinnych i Nieletnich, jak i Komisja
Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego przy Ministrze Sprawiedliwości pracują nad zmianami
prawa. Celem przewodnim jest zapewnienie większej efektywności postępowań
sądowych o wykonywanie kontaktów z dzieckiem oraz zagwarantowanie respektowania
autonomicznej woli dziecka w ich trakcie.
Projekt obejmuje nowelizację przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w sprawach
o kontakty z dzieckiem, wykonywanie kontaktów z dzieckiem oraz w sprawach
o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, w tym
także prowadzonych na podstawie Konwencji haskiej dotyczącej cywilnych aspektów
uprowadzenia dziecka za granicę.

-- 1 of 6 --

2
Proponowane zmiany mają na celu usprawnienie i przyspieszenie procedury odebrania
dziecka od osoby nieuprawnionej oraz pozyskanie narzędzi umożliwiających bezzwłoczne
i efektywne przymusowe odebranie dziecka, gdy zobowiązany nie wykonuje nałożonego
przez sąd obowiązku. W szczególności rozważana jest zmiana sankcji w postaci nakazu
zapłaty sumy pieniężnej płaconej na rzecz uprawnionego rodzica na sankcję w postaci
grzywny, która byłaby płacona na rzecz Skarbu Państwa.
Projekt przewiduje także wprowadzenie karalności czynów polegających na niewykonaniu
orzeczenia sądowego w przedmiocie odebrania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej
lub pozostającej pod opieką, ukrywaniu lub na pomaganiu w ukryciu osoby, jak też
uporczywym uchylaniu się od realizacji orzeczenia sądowego lub ugody w przedmiocie
kontaktów z dzieckiem poprzez dodanie odpowiednich przepisów do Kodeksu wykroczeń.
W szczególności, w przypadku stwierdzenia zachowań polegających na niezrealizowaniu
obowiązków nałożonych przez sąd w postępowaniu opiekuńczym, analizowane
jest wprowadzenie kary ograniczenia wolności albo grzywny.
Działająca przy Ministrze Sprawiedliwości Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego
w opinii z 10 stycznia 2025 roku pozytywnie oceniła ww. propozycję. Równocześnie
Komisja przygotowała założenia ogólnej reformy dotyczącej przepisów postępowania
wykonawczego w sprawach rodzinnych i opiekuńczych, wśród których zaproponowano
karalność (jako przestępstwa) niewykonywania orzeczeń sądu opiekuńczego, która
obejmowałaby niewykonanie wydanego przez sąd opiekuńczy orzeczenia albo ugody
zawartej przed sądem albo ugody zawartej przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez
sąd – w postaci zagrożenia grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia
wolności do lat 2. Z projektem Komisji można się zapoznać na stronie internetowej
Ministerstwa Sprawiedliwości:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/zalozenia-reformy-dotyczacej-przepisow-
postepowania-wykonawczego-w-sprawach-rodzinnych-i-opiekunczych
Druga Komisja działająca przy Ministrze Sprawiedliwości - Komisja Kodyfikacyjna Prawa
Karnego w opinii w sprawie penalizacji niewykonania orzeczenia sądu opiekuńczego

-- 2 of 6 --

3
negatywnie odniosła się do propozycji kryminalizacji, uznając ją za zbędną, zarówno
w formie wykroczenia, jak i przestępstwa. Do końca czerwca 2025 roku planowane jest
ustalenie ostatecznej wersji projektu. Poniżej wskazuję link umożliwiający zapoznanie się
z treścią opinii Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego w przedmiotowej sprawie:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/opinie-komisji-kodyfikacyjnej-prawa-karnego2
Niezależnie od przedstawionych planów legislacyjnych resortu, należy podkreślić,
że prawo rodzinne zawiera regulacje, które pozwalają na interwencję sądu w przypadku,
gdy zagrożone jest dobro dziecka. Zgodnie z art. 109 § 2 i 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964
roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.), sąd opiekuńczy
może wydać każde zarządzenie, jakiego w danych okolicznościach wymaga dobro dziecka,
a zatem wynikające z troski o jego prawidłowy fizyczny, ale również i psychiczny
oraz duchowy rozwój.
W szczególności sąd może zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego
postępowania, w tym skierować rodziców do placówki albo specjalisty zajmującego się
terapią rodzinną czy poradnictwem lub świadczącego rodzinie inną stosowną pomoc
z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń.
Zobowiązanie rodziców może dotyczyć zarówno działań opiekuńczo-wychowawczych, jak
i materialno-bytowych, w tym zdrowotnych. Ochronie dobra dziecka służą również zakazy
stosowania przez rodziców wobec dziecka przemocy fizycznej, ale i psychicznej.
Ad 2
Umożliwienie skuteczniejszego egzekwowania wyroków sądowych dotyczących
kontaktów dziecka z obojgiem rodziców to jeden z celów zmian, o których mowa wyżej.
Dodatkowo warto wskazać, że w Ministerstwie Sprawiedliwości dobiegły końca prace nad
stworzeniem wzoru bezpiecznej procedury dotyczącej realizacji przymusowego odebrania
dziecka podlegającego władzy rodzicielskiej lub pozostającego pod opieką.

-- 3 of 6 --

4
Opracowane wytyczne stanowią efekt ścisłej współpracy różnych resortów i instytucji,
m.in. Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
Komendy Głównej Policji oraz Krajowej Rady Kuratorów.
Czynność przymusowego odebrania dziecka w celu przekazania go osobie uprawnionej
ma na ogół trudny przebieg, wymagający profesjonalnego przygotowania ze strony
kuratora sądowego oraz osób, od których kurator zażądał pomocy w realizacji czynności.
Stąd narodziła się potrzeba sporządzenia wytycznych, które na podstawie obowiązujących
przepisów prawnych wskazują, jak należy przygotować się do tej czynności,
by przeprowadzić ją w sposób bezpieczny dla dziecka i pozostałych osób, które są
zaangażowane w jej realizację.
W wyniku wielostronnych uzgodnień został sporządzony dokument – wytyczne dla
kuratorów sądowych i zalecenia dla psychologów, który podpisano w szerokim gonie
sygnatariuszy w siedzibie Ministerstwa Sprawiedliwości 16 kwietnia 2025 roku.
Z wytycznymi można zapoznać się na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/nowe-wytyczne-dotyczace-przymusowego-
odbierania-dzieci-priorytetem-bezpieczenstwo-i-ochrona-praw-dzieci
Ad 3
Sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych zobowiązani są do regularnego,
cyklicznego podnoszenia kwalifikacji w tym newralgicznym obszarze. Jest to niezbędne dla
przeprowadzenia wnikliwej i trafnej oceny sytuacji dziecka przy zachowaniu jego
podmiotowości i dbaniu o jego najważniejsze interesy. Tematyka tych szkoleń obejmuje
kwestie sytuacji dziecka w konflikcie związanym z rozstaniem rodziców oraz przyczyny
trudności w realizacji kontaktów i sposobów rozwiązywania tych trudnych sytuacji.
Zgodnie z art. 82a § 3b ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku – Prawo o ustroju sądów
powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.), sędzia orzekający w sprawach z zakresu
prawa rodzinnego i opiekuńczego oraz dotyczących demoralizacji i czynów karalnych
nieletnich powinien uczestniczyć, co 4 lata, w szkoleniu i doskonaleniu zawodowym,

-- 4 of 6 --

5
w wymiarze co najmniej 10 godzin, organizowanym przez Krajową Szkołę Sądownictwa
i Prokuratury lub jednostkę podległą Ministrowi Sprawiedliwości albo przez niego
nadzorowaną, w celu uzupełnienia specjalistycznej wiedzy i umiejętności zawodowych
z zakresu prowadzenia czynności z osobami, które nie ukończyły 18 lat, rozpoznawania
symptomów krzywdzenia dziecka i zabezpieczenia interesu dziecka w sytuacji sporu
między rodzicami albo opiekunami.
Z informacji przekazanych przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury
wynika, że w latach 2024-2025 adresatami szkoleń z obszaru, objętego zakresem
interpelacji, byli głównie sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich
oraz asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, a także zawodowi kuratorzy
rodzinni, prokuratorzy i asesorzy prokuratury zajmujący się sprawami z zakresu prawa
rodzinnego i cywilnego.
Mając na uwadze trwające prace nad harmonogramem działalności szkoleniowej Krajowej
Szkoły na rok 2026, Minister Sprawiedliwości zgłosił do harmonogramu potrzebę
przeprowadzenia szkoleń dotyczących m.in. następującej tematyki:
- „Dziecko w sytuacji rozpadu rodziny i odseparowania od jednego z rodziców”,
- „Piecza naprzemienna w sytuacji ostrego konfliktu rodzicielskiego a kontakty z dzieckiem
(konsekwencje opieki naprzemiennej dla sytuacji wychowawczej dziecka, czynniki istotne
dla jakości jej funkcjonowania oraz funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego
i społecznego dziecka)”,
- „Sprawy o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej”.
Odnosząc się do kwestii szkoleń kuratorów, trzeba zaznaczyć, że zgodnie z art. 10 ust. 1
ustawy z 27 lipca 2001 roku o kuratorach sądowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1095, dalej:
u.k.s.), podnoszenie kwalifikacji zawodowych w tym uczestnictwo w szkoleniach i innych
formach doskonalenia zawodowego należy do obowiązków kuratora zawodowego.
W myśl art. 37 ust. 2 pkt 11 u.k.s., organizowanie szkoleń kuratorów zawodowych
w okręgu należy do zakresu działania kuratora okręgowego, natomiast przeprowadzanie

-- 5 of 6 --

6
szkoleń kuratorów społecznych należy do obowiązków kierownika zespołu kuratorskiego,
na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 8 u.k.s. Ustawa o kuratorach sądowych wprowadziła także
indywidualną odpowiedzialność kuratorów za rozwój zawodowy, który jest konieczny dla
utrzymania wysokich standardów w pracy kuratorskiej.
W zakresie pytania o szkolenia dla pracowników socjalnych wyjaśniam, że zgodnie
z przepisami, które regulują organizację pomocy społecznej, zagadnienie to pozostaje
w obszarze właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 6 of 6 --