Interpelacja nr 8598
Interpelacja w sprawie egzekucji wyroków sądowych w sprawach opieki nad dziećmi i kontaktów rodzicielskich
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie egzekucji wyroków sądowych w sprawach opieki nad dziećmi i kontaktów rodzicielskich
Interpelacja nr 8598
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra sprawiedliwości
w sprawie egzekucji wyroków sądowych w sprawach opieki nad dziećmi i kontaktów rodzicielskich
Zgłaszający: Piotr Kandyba
Data wpływu: 12-03-2025
Zwracam się z interpelacją dotyczącą problemu nieskutecznej egzekucji wyroków sądowych w sprawach opieki nad dziećmi i kontaktów rodzicielskich. Pomimo istnienia prawomocnych orzeczeń w wielu przypadkach jeden z rodziców uniemożliwia drugiemu realizację przysługujących mu praw, a procedury egzekucyjne okazują się długotrwałe i nieskuteczne. Problem wynika m.in. z: braku skutecznych mechanizmów egzekucji wyroków, opóźnień w działaniach sądów i organów ścigania, które nie reagują wystarczająco szybko na uporczywe naruszenia, alienacji rodzicielskiej, która nie jest skutecznie penalizowana, mimo że prowadzi do trwałego zerwania więzi dziecka z jednym z rodziców.
W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy planowane są zmiany w przepisach, które poprawią skuteczność egzekucji wyroków dotyczących opieki i kontaktów z dziećmi?
2. Czy rozważane są surowsze sankcje wobec osób uporczywie łamiących orzeczenia sądowe w zakresie opieki nad dzieckiem?
3. Czy przewiduje się wzmocnienie nadzoru nad organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie tych wyroków? Zabezpieczenie praw dziecka do kontaktu z obojgiem rodziców wymaga realnych i skutecznych mechanizmów egzekucji orzeczeń sądowych.
4. Czy istnieją lub są przewidywane działania pomocy psychologicznej dziecku w sytuacji, kiedy postanowienia sądu nie są respektowane przez jednego z rodziców ze szkodą dla małoletniego?
Interpelacja nr 8598
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra sprawiedliwości
w sprawie egzekucji wyroków sądowych w sprawach opieki nad dziećmi i kontaktów rodzicielskich
Zgłaszający: Piotr Kandyba
Data wpływu: 12-03-2025
Zwracam się z interpelacją dotyczącą problemu nieskutecznej egzekucji wyroków sądowych w sprawach opieki nad dziećmi i kontaktów rodzicielskich. Pomimo istnienia prawomocnych orzeczeń w wielu przypadkach jeden z rodziców uniemożliwia drugiemu realizację przysługujących mu praw, a procedury egzekucyjne okazują się długotrwałe i nieskuteczne. Problem wynika m.in. z: braku skutecznych mechanizmów egzekucji wyroków, opóźnień w działaniach sądów i organów ścigania, które nie reagują wystarczająco szybko na uporczywe naruszenia, alienacji rodzicielskiej, która nie jest skutecznie penalizowana, mimo że prowadzi do trwałego zerwania więzi dziecka z jednym z rodziców.
W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy planowane są zmiany w przepisach, które poprawią skuteczność egzekucji wyroków dotyczących opieki i kontaktów z dziećmi?
2. Czy rozważane są surowsze sankcje wobec osób uporczywie łamiących orzeczenia sądowe w zakresie opieki nad dzieckiem?
3. Czy przewiduje się wzmocnienie nadzoru nad organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie tych wyroków? Zabezpieczenie praw dziecka do kontaktu z obojgiem rodziców wymaga realnych i skutecznych mechanizmów egzekucji orzeczeń sądowych.
4. Czy istnieją lub są przewidywane działania pomocy psychologicznej dziecku w sytuacji, kiedy postanowienia sądu nie są respektowane przez jednego z rodziców ze szkodą dla małoletniego?
Odpowiedź urzędowa
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9473 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.142.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji poselskiej nr 8598 Pana Posła Piotra Kandyby w sprawie
egzekucji wyroków sądowych w sprawach opieki nad dziećmi i kontaktów rodzicielskich
informuję, że poruszone przez Pana Posła kwestie nie leżą we właściwości Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 1 of 1 --
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska - Bluszcz
BK-VII.0520.124.2025
Warszawa, 23 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 8598 skierowaną do Ministra Sprawiedliwości
przez Pana Posła Piotra Kandybę w sprawie egzekucji wyroków sądowych w sprawach
opieki nad dziećmi i kontaktów rodzicielskich.
Na wstępie pragnę zapewnić, że wzmocnienie ochrony praw dziecka jest priorytetem
Ministerstwa Sprawiedliwości. W tym celu pracujemy nad kompleksową reformą
przepisów prawa rodzinnego i opiekuńczego, a także nad wsparciem sądownictwa
rodzinnego i usprawnienia postępowań sądowych w sprawach rodzinnych.
Ad 1
Ministerstwo Sprawiedliwości podejmuje działania legislacyjne mające na celu
usprawnienie postępowań sądowych w sprawach rodzinnych, w tym w sprawach
o ustalenie/zmianę kontaktów z dzieckiem, w sprawach o wykonywanie kontaktów
z dzieckiem, w sprawach o odebranie dziecka, także w sprawach prowadzonych
na podstawie Konwencji haskiej z 1980 roku.
Wsparcie sądownictwa rodzinnego oraz usprawnienie postępowania w sprawach
rodzinnych i opiekuńczych realizujemy w Ministerstwie Sprawiedliwości między innymi
przez planowaną:
-- 1 of 5 --
specjalizację sądownictwa rodzinnego, polegającą na wprowadzeniu
we wszystkich sądach okręgowych i apelacyjnych wydziałów (bądź sekcji)
rodzinnych. Ma to spowodować, że sprawy rodzinne będą rozpoznawane nie
tylko przez wydziały rodzinne sądów rejonowych, ale i przez wyspecjalizowane
wydziały rodzinne sądów okręgowych (zarówno w I instancji, jak i w II instancji)
oraz przez wydziały rodzinne sądów apelacyjnych (w II instancji). Rozwiązanie to
zapewni odpowiednią jakość orzecznictwa w sprawach rodzinnych, w których
kluczowa jest ochrona praw dzieci i osób z grup wrażliwych, oraz przyspieszy czas
rozpoznania wniesionych środków odwoławczych,
usprawnienie postępowań o wykonanie kontaktów oraz o odebranie dziecka,
przez przemodelowanie obecnego postępowania w tych sprawach. Ma to polegać
na wprowadzeniu obowiązku nałożenia przez sąd odpowiedniej sankcji
za niewykonywanie kontaktów lub niewłaściwe wykonywanie kontaktów już
w postępowaniach o ustalenie bądź zmianę kontaktów z dzieckiem (w tym także
przy zatwierdzaniu ugody zawartej przed mediatorem, jak i w postępowaniu,
w którym ugodę zawarto przed sądem),
wprowadzenie możliwości orzekania przez asesorów sądowych we wszystkich
sprawach rozstrzyganych w wydziałach rodzinnych i nieletnich, co pozwoli na
wzmocnienie kadrowe wydziałów rodzinnych i nieletnich sądów rejonowych.
Tę zmianę przewiduje przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości projekt
ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych
innych ustaw nr UD206. Projekt został 25 marca 2025 roku skierowany do
uzgodnień, konsultacji publicznych i opiniowania:
https://legislacja.gov.pl/projekt/12395952.
Przy Ministrze Sprawiedliwości została także powołana Komisja Kodyfikacyjna Prawa
Rodzinnego (dalej: Komisja Kodyfikacyjna), która prowadzi zawansowane prace nad
kompleksową nowelizacją Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz postępowania
wykonawczego w sprawach rodzinnych i opiekuńczych.
Efekty dotychczasowych prac Komisji Kodyfikacyjnej zostały udostępnione na stronie
internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości:
-- 2 of 5 --
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/komisja-kodyfikacyjna-prawa-rodzinnego2
Ad 2
Komisja Kodyfikacyjna przygotowała założenia reformy przepisów postępowania
wykonawczego w sprawach rodzinnych i opiekuńczych. W obecnym stanie prawnym,
tylko niektóre aspekty tego postępowania zostały uregulowane i to w różnych aktach
prawnych o różnej randze (ustawach, rozporządzeniach). W zakresie nieuregulowanym
mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Celem reformy jest
wprowadzenie jednego kompleksowego aktu prawnego regulującego powyższą materię
na poziomie ustawowym. Nowe przepisy będą określały zakres i cele postępowania
wykonawczego w sprawach rodzinnych i opiekuńczych, jego zasady i tryb, właściwość
rzeczową i miejscową sądu, organy wykonawcze i ich właściwość oraz zakres działania,
prawa i obowiązki uczestników postępowania wykonawczego, a w końcu przebieg
postępowania. Wśród zaproponowanych rozwiązań znalazła się karalność (jako
przestępstwa) niewykonywania orzeczeń sądu opiekuńczego, która obejmowałaby
niewykonanie wydanego przez sąd opiekuńczy orzeczenia albo ugody zawartej przed
sądem, albo ugody zawartej przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/zalozenia-reformy-dotyczacej-przepisow-
postepowania-wykonawczego-w-sprawach-rodzinnych-i-opiekunczych
W Ministerstwie Sprawiedliwości przygotowano także projekt, który przewiduje karalność
czynów polegających na niewykonaniu orzeczenia sądowego w przedmiocie odebrania
osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, ukrywaniu lub na
pomaganiu w ukryciu osoby, jak też uporczywym uchylaniu się od realizacji orzeczenia
sądowego lub ugody w przedmiocie kontaktów z dzieckiem poprzez dodanie
odpowiednich przepisów do Kodeksu wykroczeń.
Komisja Kodyfikacyjna w opinii z 10 stycznia 2025 roku pozytywnie oceniła powyższe
zmiany. Zdaniem Komisji Kodyfikacyjnej, ograniczenie karalności tych czynów, przez
uregulowanie ich w Kodeksie wykroczeń, jest rozsądnym kompromisem pomiędzy
brakiem karalności a wprowadzeniem czynu zabronionego regulowanego w Kodeksie
karnym (przestępstwa). Wprowadzenie sankcji karnej w omawianych sprawach (przede
-- 3 of 5 --
wszystkim w sferze niewykonywania kontaktów) było postulowane w różnych petycjach
i inicjatywach społecznych.
Ad 3
Minister Sprawiedliwości sprawuje zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością
sądów powszechnych. Nadzór nie może wkraczać w orzecznictwo jako dziedzinę, w której
sędziowie są niezawiśli. Czynności z zakresu nadzoru podejmowane są w indywidualnych
sprawach na skutek zgłaszanych skarg i interwencji, po uzyskaniu informacji od sądu,
którego konkretna sprawa dotyczy.
Nadzór ten wynika również z ustalanych corocznie przez Ministra Sprawiedliwości
ogólnych kierunków wewnętrznego nadzoru administracyjnego, wykonywanego przez
prezesów sądów apelacyjnych (art. 37g § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001. Prawo
o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.). Na rok 2025 ustalono
w omawianym zakresie nadzór nad sprawnością postępowania w sprawach o odebranie
dziecka oraz o wykonywanie kontaktów z dzieckiem i nad sprawnością postępowań
w sprawach prowadzonych na podstawie Konwencji haskiej z 1980 roku, dotyczącej
cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę.
Odnosząc się do wskazanego w pytaniu zabezpieczenia praw dziecka do kontaktu
z obojgiem rodziców należy wskazać, że egzekucja wykonania tego rodzaju rozstrzygnięcia
sądu następuje na wniosek zainteresowanej strony. Odbywa się to poprzez wszczęcie
postępowania w oparciu o regulacje zawarte w art. 59815 - 59822 ustawy z 17 listopada
1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm.).
W celu zwiększenia efektywności w zakresie realizacji ustalonych kontaktów prowadzone
są prace legislacyjne wskazane w odpowiedzi ad 1 i ad 2.
Przejawem wzmocnienia nadzoru nad organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie
wyroków sądowych w zakresie opieki i kontaktów z dzieckiem są opracowane
w Ministerstwie Sprawiedliwości wytyczne stanowiące wzór bezpiecznej procedury
przymusowego odebrania dziecka podlegającego władzy rodzicielskiej lub pozostającego
pod opieką. Wytyczne obejmują praktyczne aspekty przeprowadzania przez kuratorów
sądowych czynności w niniejszych sprawach.
-- 4 of 5 --
Ad 4
Na podstawie obecnych przepisów zapewnienie takiej pomocy dziecku jest możliwe.
Zgodnie z art. 100 oraz 109 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.
U. z 2023 r., poz. 2809 ze zm.), sąd opiekuńczy może podejmować rozmaite działania,
mające na celu unikanie lub zmniejszanie ryzyka zagrożenia dobra dziecka i udzielanie
pomocy rodzicowi. Sąd może przykładowo skierować rodziców lub małoletniego do
jednostki zajmującej się terapią rodzinną czy psychologiczną. Katalog czynności sądu nie
jest ograniczony („Sąd opiekuńczy może w szczególności…”), sąd może zatem podjąć takie
działania, jakich w konkretnej sprawie wymaga dobro dziecka.
Ponadto, na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości zostały opublikowane założenia
reformy dotyczące funkcjonowania Opiniodawczych Zespołów Sądowych Specjalistów:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/zalozenia-reformy-dotyczacej-
funkcjonowania-ozss
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.142.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji poselskiej nr 8598 Pana Posła Piotra Kandyby w sprawie
egzekucji wyroków sądowych w sprawach opieki nad dziećmi i kontaktów rodzicielskich
informuję, że poruszone przez Pana Posła kwestie nie leżą we właściwości Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 1 of 1 --
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska - Bluszcz
BK-VII.0520.124.2025
Warszawa, 23 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 8598 skierowaną do Ministra Sprawiedliwości
przez Pana Posła Piotra Kandybę w sprawie egzekucji wyroków sądowych w sprawach
opieki nad dziećmi i kontaktów rodzicielskich.
Na wstępie pragnę zapewnić, że wzmocnienie ochrony praw dziecka jest priorytetem
Ministerstwa Sprawiedliwości. W tym celu pracujemy nad kompleksową reformą
przepisów prawa rodzinnego i opiekuńczego, a także nad wsparciem sądownictwa
rodzinnego i usprawnienia postępowań sądowych w sprawach rodzinnych.
Ad 1
Ministerstwo Sprawiedliwości podejmuje działania legislacyjne mające na celu
usprawnienie postępowań sądowych w sprawach rodzinnych, w tym w sprawach
o ustalenie/zmianę kontaktów z dzieckiem, w sprawach o wykonywanie kontaktów
z dzieckiem, w sprawach o odebranie dziecka, także w sprawach prowadzonych
na podstawie Konwencji haskiej z 1980 roku.
Wsparcie sądownictwa rodzinnego oraz usprawnienie postępowania w sprawach
rodzinnych i opiekuńczych realizujemy w Ministerstwie Sprawiedliwości między innymi
przez planowaną:
-- 1 of 5 --
specjalizację sądownictwa rodzinnego, polegającą na wprowadzeniu
we wszystkich sądach okręgowych i apelacyjnych wydziałów (bądź sekcji)
rodzinnych. Ma to spowodować, że sprawy rodzinne będą rozpoznawane nie
tylko przez wydziały rodzinne sądów rejonowych, ale i przez wyspecjalizowane
wydziały rodzinne sądów okręgowych (zarówno w I instancji, jak i w II instancji)
oraz przez wydziały rodzinne sądów apelacyjnych (w II instancji). Rozwiązanie to
zapewni odpowiednią jakość orzecznictwa w sprawach rodzinnych, w których
kluczowa jest ochrona praw dzieci i osób z grup wrażliwych, oraz przyspieszy czas
rozpoznania wniesionych środków odwoławczych,
usprawnienie postępowań o wykonanie kontaktów oraz o odebranie dziecka,
przez przemodelowanie obecnego postępowania w tych sprawach. Ma to polegać
na wprowadzeniu obowiązku nałożenia przez sąd odpowiedniej sankcji
za niewykonywanie kontaktów lub niewłaściwe wykonywanie kontaktów już
w postępowaniach o ustalenie bądź zmianę kontaktów z dzieckiem (w tym także
przy zatwierdzaniu ugody zawartej przed mediatorem, jak i w postępowaniu,
w którym ugodę zawarto przed sądem),
wprowadzenie możliwości orzekania przez asesorów sądowych we wszystkich
sprawach rozstrzyganych w wydziałach rodzinnych i nieletnich, co pozwoli na
wzmocnienie kadrowe wydziałów rodzinnych i nieletnich sądów rejonowych.
Tę zmianę przewiduje przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości projekt
ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych
innych ustaw nr UD206. Projekt został 25 marca 2025 roku skierowany do
uzgodnień, konsultacji publicznych i opiniowania:
https://legislacja.gov.pl/projekt/12395952.
Przy Ministrze Sprawiedliwości została także powołana Komisja Kodyfikacyjna Prawa
Rodzinnego (dalej: Komisja Kodyfikacyjna), która prowadzi zawansowane prace nad
kompleksową nowelizacją Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz postępowania
wykonawczego w sprawach rodzinnych i opiekuńczych.
Efekty dotychczasowych prac Komisji Kodyfikacyjnej zostały udostępnione na stronie
internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości:
-- 2 of 5 --
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/komisja-kodyfikacyjna-prawa-rodzinnego2
Ad 2
Komisja Kodyfikacyjna przygotowała założenia reformy przepisów postępowania
wykonawczego w sprawach rodzinnych i opiekuńczych. W obecnym stanie prawnym,
tylko niektóre aspekty tego postępowania zostały uregulowane i to w różnych aktach
prawnych o różnej randze (ustawach, rozporządzeniach). W zakresie nieuregulowanym
mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Celem reformy jest
wprowadzenie jednego kompleksowego aktu prawnego regulującego powyższą materię
na poziomie ustawowym. Nowe przepisy będą określały zakres i cele postępowania
wykonawczego w sprawach rodzinnych i opiekuńczych, jego zasady i tryb, właściwość
rzeczową i miejscową sądu, organy wykonawcze i ich właściwość oraz zakres działania,
prawa i obowiązki uczestników postępowania wykonawczego, a w końcu przebieg
postępowania. Wśród zaproponowanych rozwiązań znalazła się karalność (jako
przestępstwa) niewykonywania orzeczeń sądu opiekuńczego, która obejmowałaby
niewykonanie wydanego przez sąd opiekuńczy orzeczenia albo ugody zawartej przed
sądem, albo ugody zawartej przed mediatorem, po jej zatwierdzeniu przez sąd:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/zalozenia-reformy-dotyczacej-przepisow-
postepowania-wykonawczego-w-sprawach-rodzinnych-i-opiekunczych
W Ministerstwie Sprawiedliwości przygotowano także projekt, który przewiduje karalność
czynów polegających na niewykonaniu orzeczenia sądowego w przedmiocie odebrania
osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, ukrywaniu lub na
pomaganiu w ukryciu osoby, jak też uporczywym uchylaniu się od realizacji orzeczenia
sądowego lub ugody w przedmiocie kontaktów z dzieckiem poprzez dodanie
odpowiednich przepisów do Kodeksu wykroczeń.
Komisja Kodyfikacyjna w opinii z 10 stycznia 2025 roku pozytywnie oceniła powyższe
zmiany. Zdaniem Komisji Kodyfikacyjnej, ograniczenie karalności tych czynów, przez
uregulowanie ich w Kodeksie wykroczeń, jest rozsądnym kompromisem pomiędzy
brakiem karalności a wprowadzeniem czynu zabronionego regulowanego w Kodeksie
karnym (przestępstwa). Wprowadzenie sankcji karnej w omawianych sprawach (przede
-- 3 of 5 --
wszystkim w sferze niewykonywania kontaktów) było postulowane w różnych petycjach
i inicjatywach społecznych.
Ad 3
Minister Sprawiedliwości sprawuje zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością
sądów powszechnych. Nadzór nie może wkraczać w orzecznictwo jako dziedzinę, w której
sędziowie są niezawiśli. Czynności z zakresu nadzoru podejmowane są w indywidualnych
sprawach na skutek zgłaszanych skarg i interwencji, po uzyskaniu informacji od sądu,
którego konkretna sprawa dotyczy.
Nadzór ten wynika również z ustalanych corocznie przez Ministra Sprawiedliwości
ogólnych kierunków wewnętrznego nadzoru administracyjnego, wykonywanego przez
prezesów sądów apelacyjnych (art. 37g § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001. Prawo
o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.). Na rok 2025 ustalono
w omawianym zakresie nadzór nad sprawnością postępowania w sprawach o odebranie
dziecka oraz o wykonywanie kontaktów z dzieckiem i nad sprawnością postępowań
w sprawach prowadzonych na podstawie Konwencji haskiej z 1980 roku, dotyczącej
cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę.
Odnosząc się do wskazanego w pytaniu zabezpieczenia praw dziecka do kontaktu
z obojgiem rodziców należy wskazać, że egzekucja wykonania tego rodzaju rozstrzygnięcia
sądu następuje na wniosek zainteresowanej strony. Odbywa się to poprzez wszczęcie
postępowania w oparciu o regulacje zawarte w art. 59815 - 59822 ustawy z 17 listopada
1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm.).
W celu zwiększenia efektywności w zakresie realizacji ustalonych kontaktów prowadzone
są prace legislacyjne wskazane w odpowiedzi ad 1 i ad 2.
Przejawem wzmocnienia nadzoru nad organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie
wyroków sądowych w zakresie opieki i kontaktów z dzieckiem są opracowane
w Ministerstwie Sprawiedliwości wytyczne stanowiące wzór bezpiecznej procedury
przymusowego odebrania dziecka podlegającego władzy rodzicielskiej lub pozostającego
pod opieką. Wytyczne obejmują praktyczne aspekty przeprowadzania przez kuratorów
sądowych czynności w niniejszych sprawach.
-- 4 of 5 --
Ad 4
Na podstawie obecnych przepisów zapewnienie takiej pomocy dziecku jest możliwe.
Zgodnie z art. 100 oraz 109 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.
U. z 2023 r., poz. 2809 ze zm.), sąd opiekuńczy może podejmować rozmaite działania,
mające na celu unikanie lub zmniejszanie ryzyka zagrożenia dobra dziecka i udzielanie
pomocy rodzicowi. Sąd może przykładowo skierować rodziców lub małoletniego do
jednostki zajmującej się terapią rodzinną czy psychologiczną. Katalog czynności sądu nie
jest ograniczony („Sąd opiekuńczy może w szczególności…”), sąd może zatem podjąć takie
działania, jakich w konkretnej sprawie wymaga dobro dziecka.
Ponadto, na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości zostały opublikowane założenia
reformy dotyczące funkcjonowania Opiniodawczych Zespołów Sądowych Specjalistów:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/zalozenia-reformy-dotyczacej-
funkcjonowania-ozss
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --