Interpelacja nr 8589
Interpelacja w sprawie pomocy udzielonej przedsiębiorcom w trakcie pandemii COVID-19
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie pomocy udzielonej przedsiębiorcom w trakcie pandemii COVID-19
Interpelacja nr 8589
do ministra aktywów państwowych
w sprawie pomocy udzielonej przedsiębiorcom w trakcie pandemii COVID-19
Zgłaszający: Marek Sawicki
Data wpływu: 11-03-2025
Szanowny Panie Premierze,
według doniesień prasowych Polski Fundusz Rozwoju SA składa pozwy przeciwko przedsiębiorcom, którzy w trakcie pandemii COVID-19 skorzystali z tarczy finansowej. PFR domaga się zwrotu pomocy covidowej. Problem dotyczy blisko 2 tys. przedsiębiorstw, które dostały negatywną rekomendację Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Problem w tym, że wiele z nich nie wie, dlaczego jest na celowniku służb. Sprawa jest na tyle kontrowersyjna, że zaangażowała się w nią Najwyższa Izba Kontroli. 1994 podmioty mają zwrócić całą kwotę wsparcia, w sumie 500 mln zł (J. Ojczyk, PFR pozywa polskie firmy. Chce zwrotu milionów z tarcz covidowych, Business Insider z 28.02.2025).
Informacje prasowe potwierdzają przedsiębiorcy zgłaszający się do mojego biura poselskiego. Na przykład GL Group Spółdzielnia z siedzibą w Kopcach (gm. Huszlew, woj. mazowieckie) jest adresatem decyzji PFR nakazującej zwrot całości subwencji w kwocie 3 500 000 zł, wydanej bez wskazania jakichkolwiek okoliczności faktycznych, w tym ewentualnych nadużyć uzasadniających wycofanie uprzednio udzielonej pomocy publicznej. W szczególności wskazać należy, że spółdzielnia ta nie zaprzestała działalności, nie zawiesiła jej, nie otworzyła likwidacji, nie ogłosiła upadłości ani nie rozpoczęła restrukturyzacji. Nie doszło ponadto do znacznego spadku poziomu zatrudnienia. Spółdzielnia wydatkowała subwencję zgodnie z umową z PFR i złożyła stosowne oświadczenie o rozliczeniu subwencji.
Jak wskazują reprezentanci podmiotów pokrzywdzonych działaniem PFR, decyzje w przedmiocie zwrotu kwoty subwencji nie zawierają uzasadnień spełniających standard wywodzony z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, gdyż noszą znamiona arbitralności i nie poddają się kontroli i nadzorowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 410/06). Z uwagi na sposób ukształtowania uprawnień PFR w regulaminie ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm”, w którym uprawnienie żądania zwrotu subwencji ma charakter jednostronny i nieobwarowany ziszczeniem się weryfikowalnych przesłanek, sądy wydają wskutek wnoszonych przez PFR pozwów nakazy zapłaty w postępowaniu upominawczym. Rodzi to ryzyko wystąpienia niepowetowanej szkody w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw bez rzeczywistej przyczyny leżącej po stronie beneficjentów państwowej pomocy covidowej.
Jestem świadomy okoliczności wadliwego skonstruowania prawnego i finansowego systemu pomocy publicznej dla przedsiębiorców w okresie pandemii, ale nie może to stanowić przesłanki stosowania pozbawionej mechanizmu kontroli zasadności ingerencji w prawa majątkowe polskich podmiotów gospodarczych, gdyż praktyka ta godzi w podstawowe interesy gospodarcze Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniem: Czy opisane powyżej zdarzenia są prawdziwe?
Ponadto proszę Pana Premiera o pilne zweryfikowanie działań Polskiego Funduszu Rozwoju SA względem tysięcy polskich przedsiębiorców, a w szczególności motywów i zasadności wydania przez Centralne Biuro Antykorupcyjne rekomendacji stanowiących bezpośrednią podstawę podjęcia przez PFR szkodliwej dla sektora przedsiębiorstw praktyki. Jeżeli zostanie stwierdzone, że służba ta, powołana m.in. dla ochrony interesów gospodarczych państwa, wydatnie im szkodzi, apeluję o przyspieszenie deklarowanych przez Pana Premiera działań w kierunku jej likwidacji.
Interpelacja nr 8589
do ministra aktywów państwowych
w sprawie pomocy udzielonej przedsiębiorcom w trakcie pandemii COVID-19
Zgłaszający: Marek Sawicki
Data wpływu: 11-03-2025
Szanowny Panie Premierze,
według doniesień prasowych Polski Fundusz Rozwoju SA składa pozwy przeciwko przedsiębiorcom, którzy w trakcie pandemii COVID-19 skorzystali z tarczy finansowej. PFR domaga się zwrotu pomocy covidowej. Problem dotyczy blisko 2 tys. przedsiębiorstw, które dostały negatywną rekomendację Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Problem w tym, że wiele z nich nie wie, dlaczego jest na celowniku służb. Sprawa jest na tyle kontrowersyjna, że zaangażowała się w nią Najwyższa Izba Kontroli. 1994 podmioty mają zwrócić całą kwotę wsparcia, w sumie 500 mln zł (J. Ojczyk, PFR pozywa polskie firmy. Chce zwrotu milionów z tarcz covidowych, Business Insider z 28.02.2025).
Informacje prasowe potwierdzają przedsiębiorcy zgłaszający się do mojego biura poselskiego. Na przykład GL Group Spółdzielnia z siedzibą w Kopcach (gm. Huszlew, woj. mazowieckie) jest adresatem decyzji PFR nakazującej zwrot całości subwencji w kwocie 3 500 000 zł, wydanej bez wskazania jakichkolwiek okoliczności faktycznych, w tym ewentualnych nadużyć uzasadniających wycofanie uprzednio udzielonej pomocy publicznej. W szczególności wskazać należy, że spółdzielnia ta nie zaprzestała działalności, nie zawiesiła jej, nie otworzyła likwidacji, nie ogłosiła upadłości ani nie rozpoczęła restrukturyzacji. Nie doszło ponadto do znacznego spadku poziomu zatrudnienia. Spółdzielnia wydatkowała subwencję zgodnie z umową z PFR i złożyła stosowne oświadczenie o rozliczeniu subwencji.
Jak wskazują reprezentanci podmiotów pokrzywdzonych działaniem PFR, decyzje w przedmiocie zwrotu kwoty subwencji nie zawierają uzasadnień spełniających standard wywodzony z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, gdyż noszą znamiona arbitralności i nie poddają się kontroli i nadzorowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 410/06). Z uwagi na sposób ukształtowania uprawnień PFR w regulaminie ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm”, w którym uprawnienie żądania zwrotu subwencji ma charakter jednostronny i nieobwarowany ziszczeniem się weryfikowalnych przesłanek, sądy wydają wskutek wnoszonych przez PFR pozwów nakazy zapłaty w postępowaniu upominawczym. Rodzi to ryzyko wystąpienia niepowetowanej szkody w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw bez rzeczywistej przyczyny leżącej po stronie beneficjentów państwowej pomocy covidowej.
Jestem świadomy okoliczności wadliwego skonstruowania prawnego i finansowego systemu pomocy publicznej dla przedsiębiorców w okresie pandemii, ale nie może to stanowić przesłanki stosowania pozbawionej mechanizmu kontroli zasadności ingerencji w prawa majątkowe polskich podmiotów gospodarczych, gdyż praktyka ta godzi w podstawowe interesy gospodarcze Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniem: Czy opisane powyżej zdarzenia są prawdziwe?
Ponadto proszę Pana Premiera o pilne zweryfikowanie działań Polskiego Funduszu Rozwoju SA względem tysięcy polskich przedsiębiorców, a w szczególności motywów i zasadności wydania przez Centralne Biuro Antykorupcyjne rekomendacji stanowiących bezpośrednią podstawę podjęcia przez PFR szkodliwej dla sektora przedsiębiorstw praktyki. Jeżeli zostanie stwierdzone, że służba ta, powołana m.in. dla ochrony interesów gospodarczych państwa, wydatnie im szkodzi, apeluję o przyspieszenie deklarowanych przez Pana Premiera działań w kierunku jej likwidacji.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Robert Kropiwnicki
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
58%
Konkretność
42%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „tajemnice prawnie chronione” (ograniczenia formalne / odmowa odpowiedzi)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„tajemnice prawnie chronione”
(ograniczenia formalne / odmowa odpowiedzi)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15945 znaków
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.141.2025
IK: 1093431
Warszawa, 07 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT8589, Pana Marka Sawickiego, Posła
na Sejm RP z dnia 19 marca 2025 r., w zakresie kompetencji Ministerstwa Aktywów
Państwowych.
Na wstępie, uprzejmie informuję, że koordynację i monitorowanie realizacji programu,
przeznaczonego dla przedsiębiorców dotkniętych skutkami COVID-19, Rada Ministrów
powierzyła ministrowi właściwemu do spraw gospodarki (Minister Rozwoju i Technologii)
w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych. Uprawnienia
Ministra Rozwoju i Technologii do podejmowania decyzji w sprawach dotyczących tarczy
finansowej wynikają z umowy z dnia 27 kwietnia 2020 r. o warunkach i trybie przekazania
środków na realizację programów rządowych, zawartej pomiędzy spółką Polski Fundusz
Rozwoju S.A. a Skarbem Państwa reprezentowanym przez Ministra Rozwoju i Technologii.
Niemniej jednak, z uwagi na charakter sprawy oraz fakt, że Minister Aktywów Państwowych
wykonuje prawa z akcji w spółce Polski Fundusz Rozwoju S.A. (dalej: PFR S.A.), poniżej
przedstawiam wyjaśnienia PFR S.A. w przedmiotowej sprawie.
Należy zaznaczyć, że skala programów tarczy finansowej była ogromna, bo dotyczyła ponad
350 tys. przedsiębiorców. Wątpliwości w zakresie rozliczenia wsparcia dotyczą zaledwie
ok. 2% przypadków.
Realizację zadań przez PFR S.A. w ramach rządowych programów udzielania
przedsiębiorcom wsparcia finansowego reguluje ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie
instytucji rozwoju1 (dalej: Ustawa o SIR). Działając na podstawie art. 21a Ustawy o SIR, Rada
Ministrów podjęła uchwały:
nr 50/2020 z dnia 27 kwietnia 2020 r. w sprawie programu rządowego „Tarcza
finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm”,
nr 2/2021 z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie programu rządowego „Tarcza
finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla mikro, małych i średnich firm”,
na mocy których przyjęte zostały rządowe programy przeznaczone dla przedsiębiorców
dotkniętych skutkami COVID-19:
„Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm” (dalej:
„Tarcza 1.0”),
„Tarcza Finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i Średnich
Firm” (dalej: „Tarcza 2.0”)
1 Zgodnie z jej art. 11 ust. 2 pkt 6 do ustawowych zadań PFR S.A. należy m.in. podejmowanie działań służących zapobieganiu lub łagodzeniu
skutków sytuacji kryzysowych w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2023 r. poz.
122), w tym skutków rozprzestrzeniania się COVID-19, w szczególności poprzez (i) udzielanie wsparcia finansowego przedsiębiorcom i innym
podmiotom dotkniętym tymi sytuacjami, w tym bezzwrotnego lub w formie gwarancji lub poręczeń, (ii) naprawienie lub pokrycie, w całości
lub w części, szkód lub strat spowodowanych tymi sytuacjami – z wykorzystaniem środków własnych PFR S.A. lub środków z innych źródeł.
-- 1 of 5 --
łącznie „Programy”.
Rada Ministrów powierzyła realizację Programów spółce PFR S.A. oraz powierzyła
koordynację i monitorowanie realizacji Programów ministrowi właściwemu do spraw
gospodarki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych.
Dokumenty Tarczy 1.0 i Tarczy 2.0 określały warunki formalne udzielenia wsparcia
(stanowiącego formę pomocy publicznej) przedsiębiorcom, które następnie zostały przez
PFR S.A. inkorporowane do regulaminów poszczególnych Programów oraz do treści umów
subwencji z beneficjentami. Warunki udzielenia przedsiębiorcom wsparcia w ramach
Programów zatwierdzone zostały decyzjami Komisji Europejskiej.
PFR S.A., działając – odpowiednio – na podstawie dokumentu Tarczy 1.0 i dokumentu
Tarczy 2.0, przyjął regulaminy ubiegania się o udział w programach rządowych:
Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa
Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm” (dalej: „Regulamin 1.0”),
Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa 2.0
Polskiego Funduszu Rozwoju dla mikro, małych i średnich firm” (dalej: „Regulamin
2.0”),
łącznie: „Regulaminy Programów”.
Regulaminy Programów inkorporowały warunki programowe określone w dokumentach
Programów i Decyzjach Komisji Europejskiej.
Zarówno Tarcza 1.0, jak i Tarcza 2.0 zostały zaprojektowane jako istotny element pomocy
na rzecz przedsiębiorców, których dochody zostały utracone na skutek pandemii COVID-
19. Już na etapie prac nad Programami było jasne, że ich założeniem jest pomoc
przedsiębiorcom na masową skalę, a warunkiem ich skuteczności było natychmiastowe
dostarczenie środków przedsiębiorcom.
Z uwagi na pomocowy charakter Tarczy 1.0 i 2.0 oraz potrzebę efektywnego i szybkiego
rozpoznawania wniosków, w interesie wszystkich aplikujących przedsiębiorców
kwalifikujących się jako potencjalni beneficjenci Programów, PFR S.A. został uprawniony
do stosowania możliwie automatycznych, uproszczonych i przyspieszonych procedur
przyznawania subwencji finansowych, w tym ich realizowania za pośrednictwem kanałów
elektronicznych (np. banków), z wykorzystaniem danych pochodzących od partnerów
Programów oraz na podstawie oświadczeń składanych przez beneficjentów Programów.
Wszystkie te okoliczności i założenia wynikają z dokumentów Programu 1.0 i 2.0 przyjętych
przez Radę Ministrów. Tarcza 1.0 i Tarcza 2.0 to pierwsze w Polsce programy
powszechnego wsparcia (pomocy publicznej), w których wnioski można było składać
wyłącznie online, a cała procedura od złożenia wniosku, poprzez zawarcie umowy
i rozliczenie umowy była zautomatyzowana, oparta o interfejs internetowy,
z wykorzystaniem kanałów elektronicznych komunikacji bankowej.
Na potrzeby realizacji Programów, PFR S.A. powziął działania mające na celu weryfikację
oświadczeń składanych przez wnioskodawców, w szczególności współpracę z Centralnym
Biurem Antykorupcyjnym („CBA”) oraz Ministerstwem Finansów – Krajową Administracją
Skarbową („MF/KAS”), odmawiając udzielenia subwencji finansowej lub umorzenia
subwencji finansowej przedsiębiorcom, co do których ww. podmioty przedstawiły
negatywne rekomendacje z uwagi na zwiększone ryzyko nadużyć. Ponadto, w proces
weryfikacji wniosków w ramach Tarczy 1.0 oraz Tarczy 2.0 zaangażowane były również
takie instytucje jak Krajowa Izba Rozliczeniowa S.A. („KIR”) oraz Zakład Ubezpieczeń
Społecznych („ZUS”).
Niezależnie od automatyzacji procedury weryfikacyjnej wniosków przedsiębiorców
w ramach Tarczy 1.0 i 2.0, możliwość weryfikacji przez PFR S.A. zasadności przyznania
wsparcia finansowego zasadniczo zagwarantowana została przez umowne prawo PFR S.A.
do prowadzenia ewidencji i monitoringu udzielonej subwencji, określone w § 8 Regulaminu
1.0 i § 9 Regulaminu 2.0. Na mocy powołanych postanowień, PFR uprawniony był
do monitorowania zasadności udzielenia i prawidłowości wykorzystania subwencji
finansowych przyznanych przedsiębiorcom w ramach Programów, przede wszystkim celem
przeciwdziałania nadużyciom. Zapewnienie prawa do monitoringu zagwarantować miało
-- 2 of 5 --
realizację podstawowych celów Programów i działania w interesie grupy ogółu
przedsiębiorców, aby zapewnić prawidłowe i sprawiedliwe rozdysponowanie środków.
Również sama umowa o udzielenie subwencji finansowej, zawierana pomiędzy PFR S.A.
a beneficjentami, zawierała postanowienie przyznające PFR S.A. uprawnienie
do kontrolowania prawdziwości informacji i oświadczeń złożonych przez beneficjenta,
a w przypadku stwierdzenia nieprawdziwości takich informacji lub oświadczeń –
uprawnienie do podjęcia decyzji o zwrocie subwencji finansowej, wynikające z § 3 ust. 6
Regulaminu 1.0 oraz § 16 ust. 1 a) i ust. 7 Regulaminu 2.0. Możliwość dochodzenia zwrotu
subwencji finansowej udzielonej w ramach Programów znajduje również podstawę w § 10
ust. 9 Regulamin 1.0 i § 11 ust. 11 Regulaminu 2.0, gdzie w sposób jednoznaczny wskazano,
że PFR S.A. jest uprawniony do wydania decyzji określającej wysokość subwencji
finansowej podlegającej zwrotowi w całości w przypadku, w którym istnieje uzasadnione
podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć.
Podkreślenia wymaga, że ani dokumenty Programów, ani Regulaminy czy zawierane
z beneficjentami umowy subwencji finansowych nie obligują PFR S.A. do szczegółowego
uzasadniania decyzji w przedmiocie rozliczenia subwencji. Wynika to z natury decyzji
podejmowanych przez PFR S.A., tj. jedynie potwierdzenia albo zaprzeczenia przez PFR S.A.
okoliczności spełnienia przez podmiot ubiegający się o wsparcie warunków określonych
w Programach i w Regulaminach.
Niezależnie od powyższego, PFR S.A. realizując Programy działa w sposób w pełni
transparentny, co do zasady wskazując w treści decyzji podstawę prawną i faktyczną
stanowiska PFR S.A. Brak zamieszczenia przez PFR S.A. w treści decyzji szczegółowego
uzasadnienia faktycznego, każdorazowo znajduje uzasadnienie i ma podstawę w zasadach
i specyfice współpracy PFR S.A. z partnerami Programów, tj. następuje wówczas, gdy
mogłoby to negatywnie wpłynąć na przebieg postępowań prowadzonych przez właściwe
organy, a nawet naruszać właściwie przepisy dotyczące ochrony informacji niejawnych.
Nawet wówczas, gdy przez wzgląd na dobro prowadzonych postępowań lub tajemnice
prawnie chronione nie pozwala na przedstawienie beneficjentowi szczegółowego
uzasadnienia faktycznego, PFR S.A. wskazuje podstawę umowną i regulaminową
do wydania decyzji o określonej treści.
Podstawą żądania przez PFR S.A. zwrotu subwencji finansowych od przedsiębiorców,
będących przedmiotem interpelacji, było uzasadnione podejrzenie wystąpienia
jakiegokolwiek rodzaju nadużyć odpowiednio na podstawie § 10 ust. 9 Regulaminu
ubiegania się o udział w programie rządowym Tarcza 1.0 oraz § 11 ust. 11 Regulaminu
Tarczy 2.0. Informacje na temat wystąpienia ryzyka nadużyć PFR S.A. uzyskał od
profesjonalnych instytucji i organów zewnętrznych powołanych do zwalczania tego rodzaju
nadużyć, w szczególności CBA, które objęło rządowe programy pomocowe realizowane
przez PFR S.A. w związku z pandemią COVID-19 tarczą antykorupcyjną mającą na celu
ograniczenie ryzyka wystąpienia nieprawidłowości lub nadużyć.
Objęcie PFR S.A. osłoną antykorupcyjną miało na celu ochronę przed wyłudzeniami a tym
samym dbałość o interes fiskalny PFR S.A. i Skarbu Państwa. PFR S.A. nie jest służbą
specjalną ani jakimkolwiek organem uprawnionym do podejmowania działań śledczych i tym
samym nie dokonuje samodzielnej weryfikacji bazując na wiedzy, doświadczeniu i opiniach
takich służb. Weryfikację podmiotów pod kątem zagrożenia nadużyciami powierzono
organom wysoce wyspecjalizowanym, posiadającym wszelką niezbędną wiedzę, środki,
doświadczenie oraz uprawnienia pozwalające na profesjonalną ocenę ryzyk. PFR S.A. był
zobligowany do objęcia Programów tarczą antykorupcyjną na podstawie zawartej ze
Skarbem Państwa umowy o warunkach i trybie przekazania środków na realizację
programów rządowych z dnia 27 kwietnia 2020 r. PFR polega w całości na ustaleniach
dokonywanych w ramach czynności prowadzonych przez kompetentne, wyspecjalizowane
w tym zakresie organy.
Działania podjęte w ramach współpracy z Centralnym Biurem Antykorupcyjnym
jednocześnie wpisują się w ciążący na państwach członkowskich obowiązek
przeciwdziałania nadużyciom finansowym wynikający z art. 325 TFUE, który stanowi, że:
„Unia i Państwa Członkowskie zwalczają nadużycia finansowe i wszelkie inne działania
-- 3 of 5 --
nielegalne naruszające interesy finansowe Unii za pomocą środków podejmowanych
zgodnie z niniejszym artykułem, które mają skutek odstraszający i zapewniają skuteczną
ochronę w Państwach Członkowskich oraz we wszystkich instytucjach, organach
i jednostkach organizacyjnych Unii.” Przepis art. 325 TFUE powinien znajdować
odzwierciedlenie we wszelkich aspektach działania państw członkowskich Unii
Europejskiej. Tak stało się również w warunkach Programów Tarczy Finansowej.
PFR S.A. we współpracy z partnerami Programów, a także samodzielnie – przy użyciu
dostępnych PFR narzędzi, realizuje zadania nakierowane na ochronę interesów Spółki oraz
interesu publicznego z zakresu identyfikacji nieprawidłowości w ramach Tarczy 1.0 oraz 2.0.
Tak zwaną pierwszą linię obrony przed nadużyciami w Programach stanowiła sama
konstrukcja Tarczy 1.0 oraz Tarczy 2.0, która przewidywała, iż udział w tych programach
mogły wziąć wyłącznie podmioty realnie działające, co do zasady, na dzień 31 grudnia
2019 r. i zatrudniające pracowników. Drugą linią obrony była weryfikacja wszystkich
wnioskodawców – w zakresie zatrudnienia oraz przychodów – z bazami MF/KAS oraz ZUS.
Kolejnym, trzecim etapem obrony przed nadużyciami była współpraca z CBA oraz MF/KAS
– instytucje te dokonywały typowania podmiotów, które nie powinny otrzymać wsparcia
lub umorzenia. Czwartą linię obrony stanowiła konstrukcja procesu umorzeń – na etapie
tego procesu weryfikacji podlegał szereg warunków, w tym m.in. czy w okresie 12 miesięcy
od udzielenia subwencji przedsiębiorca utrzymał zatrudnienie, nie otworzył
likwidacji/postępowania restrukturyzacyjnego, bądź nie zawiesił działalności. Wreszcie
uruchomiony w PFR S.A. wewnętrzny proces anti-fraud stanowił tzw. piątą linię obrony
przed nadużyciami w ramach Programów. PFR S.A. współpracuje również z organami
ścigania w celu zapobiegania i ścigania nadużyć w ramach Programów.
Należy zauważyć, że PFR S.A., w zakresie realizacji Programów, jest zobligowany
do stosowania warunków programowych, określonych w dokumentach Programowych,
w tym stosowania się do postanowień Regulaminów w zakresie sposobu i zasad rozliczania
subwencji finansowej oraz ustalania wysokości i sposobu spłaty subwencji finansowej
podlegającej zwrotowi, a następnie ich dochodzenia. Ze względu na skalę Programów
w zakresie czynności dotyczących m.in. prowadzenia w stosunku do beneficjentów
niespłacających wierzytelności wobec PFR S.A. oraz działań restrukturyzacyjnych mających
na celu dobrowolne uregulowanie wierzytelności, a także usług monitoringu należności oraz
ich dochodzenia (na drodze polubownej i sądowej), PFR S.A. współpracuje z zewnętrznymi
firmami, które reprezentują PFR S.A. w oparciu o udzielone pełnomocnictwa.
Przedstawiając powyższe, pozwolę sobie zwrócić uwagę na fakt, że wypłacane subwencje
finansowe co do zasady nie miały charakteru bezzwrotnego. Dopiero w przypadku
spełnienia określonych przesłanek, PFR S.A. mógł podjąć decyzję o umorzeniu
zobowiązania. Tym samym beneficjenci Programów, mieli świadomość charakteru
otrzymanej subwencji finansowej i powinni byli liczyć się z możliwością, że będzie musiała
zostać zwrócona.
PFR S.A. zrealizował skomplikowane ogólnokrajowe Programy w nadzwyczajnych
okolicznościach, które uchroniły setki tysięcy przedsiębiorców przed upadłością
lub likwidacją. Realizując Programy PFR S.A. działał w interesie publicznym, w celu
zminimalizowania negatywnych skutków pandemii COVID-19, jednocześnie kierując
się koniecznością ochrony środków, które podlegały rozdysponowaniu w ramach
Programów.
Przekazując powyższe, uprzejmie informuję, że Minister Aktywów Państwowych,
wykonując prawa z akcji należących do Skarbu Państwa w spółkach, realizuje uprawnienia
wynikające z praw korporacyjnych, które są ściśle określone w przepisach prawa,
w szczególności w ustawie z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (KSH).
Stosownie do art. 368 § 1 KSH prowadzenie spraw w zakresie działalności bieżącej spółki,
należy do kompetencji jej zarządu, natomiast zgodnie z art. 3751 walne zgromadzenie i rada
nadzorcza nie mogą wydawać zarządowi wiążących poleceń, dotyczących prowadzenia
spraw spółki.
-- 4 of 5 --
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Robert Kropiwnicki
sekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1093431.3979910.3176041
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów;
2. Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
-- 5 of 5 --
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.141.2025
IK: 1093431
Warszawa, 07 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT8589, Pana Marka Sawickiego, Posła
na Sejm RP z dnia 19 marca 2025 r., w zakresie kompetencji Ministerstwa Aktywów
Państwowych.
Na wstępie, uprzejmie informuję, że koordynację i monitorowanie realizacji programu,
przeznaczonego dla przedsiębiorców dotkniętych skutkami COVID-19, Rada Ministrów
powierzyła ministrowi właściwemu do spraw gospodarki (Minister Rozwoju i Technologii)
w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych. Uprawnienia
Ministra Rozwoju i Technologii do podejmowania decyzji w sprawach dotyczących tarczy
finansowej wynikają z umowy z dnia 27 kwietnia 2020 r. o warunkach i trybie przekazania
środków na realizację programów rządowych, zawartej pomiędzy spółką Polski Fundusz
Rozwoju S.A. a Skarbem Państwa reprezentowanym przez Ministra Rozwoju i Technologii.
Niemniej jednak, z uwagi na charakter sprawy oraz fakt, że Minister Aktywów Państwowych
wykonuje prawa z akcji w spółce Polski Fundusz Rozwoju S.A. (dalej: PFR S.A.), poniżej
przedstawiam wyjaśnienia PFR S.A. w przedmiotowej sprawie.
Należy zaznaczyć, że skala programów tarczy finansowej była ogromna, bo dotyczyła ponad
350 tys. przedsiębiorców. Wątpliwości w zakresie rozliczenia wsparcia dotyczą zaledwie
ok. 2% przypadków.
Realizację zadań przez PFR S.A. w ramach rządowych programów udzielania
przedsiębiorcom wsparcia finansowego reguluje ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie
instytucji rozwoju1 (dalej: Ustawa o SIR). Działając na podstawie art. 21a Ustawy o SIR, Rada
Ministrów podjęła uchwały:
nr 50/2020 z dnia 27 kwietnia 2020 r. w sprawie programu rządowego „Tarcza
finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm”,
nr 2/2021 z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie programu rządowego „Tarcza
finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla mikro, małych i średnich firm”,
na mocy których przyjęte zostały rządowe programy przeznaczone dla przedsiębiorców
dotkniętych skutkami COVID-19:
„Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm” (dalej:
„Tarcza 1.0”),
„Tarcza Finansowa 2.0 Polskiego Funduszu Rozwoju dla Mikro, Małych i Średnich
Firm” (dalej: „Tarcza 2.0”)
1 Zgodnie z jej art. 11 ust. 2 pkt 6 do ustawowych zadań PFR S.A. należy m.in. podejmowanie działań służących zapobieganiu lub łagodzeniu
skutków sytuacji kryzysowych w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2023 r. poz.
122), w tym skutków rozprzestrzeniania się COVID-19, w szczególności poprzez (i) udzielanie wsparcia finansowego przedsiębiorcom i innym
podmiotom dotkniętym tymi sytuacjami, w tym bezzwrotnego lub w formie gwarancji lub poręczeń, (ii) naprawienie lub pokrycie, w całości
lub w części, szkód lub strat spowodowanych tymi sytuacjami – z wykorzystaniem środków własnych PFR S.A. lub środków z innych źródeł.
-- 1 of 5 --
łącznie „Programy”.
Rada Ministrów powierzyła realizację Programów spółce PFR S.A. oraz powierzyła
koordynację i monitorowanie realizacji Programów ministrowi właściwemu do spraw
gospodarki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych.
Dokumenty Tarczy 1.0 i Tarczy 2.0 określały warunki formalne udzielenia wsparcia
(stanowiącego formę pomocy publicznej) przedsiębiorcom, które następnie zostały przez
PFR S.A. inkorporowane do regulaminów poszczególnych Programów oraz do treści umów
subwencji z beneficjentami. Warunki udzielenia przedsiębiorcom wsparcia w ramach
Programów zatwierdzone zostały decyzjami Komisji Europejskiej.
PFR S.A., działając – odpowiednio – na podstawie dokumentu Tarczy 1.0 i dokumentu
Tarczy 2.0, przyjął regulaminy ubiegania się o udział w programach rządowych:
Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa
Polskiego Funduszu Rozwoju dla małych i średnich firm” (dalej: „Regulamin 1.0”),
Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa 2.0
Polskiego Funduszu Rozwoju dla mikro, małych i średnich firm” (dalej: „Regulamin
2.0”),
łącznie: „Regulaminy Programów”.
Regulaminy Programów inkorporowały warunki programowe określone w dokumentach
Programów i Decyzjach Komisji Europejskiej.
Zarówno Tarcza 1.0, jak i Tarcza 2.0 zostały zaprojektowane jako istotny element pomocy
na rzecz przedsiębiorców, których dochody zostały utracone na skutek pandemii COVID-
19. Już na etapie prac nad Programami było jasne, że ich założeniem jest pomoc
przedsiębiorcom na masową skalę, a warunkiem ich skuteczności było natychmiastowe
dostarczenie środków przedsiębiorcom.
Z uwagi na pomocowy charakter Tarczy 1.0 i 2.0 oraz potrzebę efektywnego i szybkiego
rozpoznawania wniosków, w interesie wszystkich aplikujących przedsiębiorców
kwalifikujących się jako potencjalni beneficjenci Programów, PFR S.A. został uprawniony
do stosowania możliwie automatycznych, uproszczonych i przyspieszonych procedur
przyznawania subwencji finansowych, w tym ich realizowania za pośrednictwem kanałów
elektronicznych (np. banków), z wykorzystaniem danych pochodzących od partnerów
Programów oraz na podstawie oświadczeń składanych przez beneficjentów Programów.
Wszystkie te okoliczności i założenia wynikają z dokumentów Programu 1.0 i 2.0 przyjętych
przez Radę Ministrów. Tarcza 1.0 i Tarcza 2.0 to pierwsze w Polsce programy
powszechnego wsparcia (pomocy publicznej), w których wnioski można było składać
wyłącznie online, a cała procedura od złożenia wniosku, poprzez zawarcie umowy
i rozliczenie umowy była zautomatyzowana, oparta o interfejs internetowy,
z wykorzystaniem kanałów elektronicznych komunikacji bankowej.
Na potrzeby realizacji Programów, PFR S.A. powziął działania mające na celu weryfikację
oświadczeń składanych przez wnioskodawców, w szczególności współpracę z Centralnym
Biurem Antykorupcyjnym („CBA”) oraz Ministerstwem Finansów – Krajową Administracją
Skarbową („MF/KAS”), odmawiając udzielenia subwencji finansowej lub umorzenia
subwencji finansowej przedsiębiorcom, co do których ww. podmioty przedstawiły
negatywne rekomendacje z uwagi na zwiększone ryzyko nadużyć. Ponadto, w proces
weryfikacji wniosków w ramach Tarczy 1.0 oraz Tarczy 2.0 zaangażowane były również
takie instytucje jak Krajowa Izba Rozliczeniowa S.A. („KIR”) oraz Zakład Ubezpieczeń
Społecznych („ZUS”).
Niezależnie od automatyzacji procedury weryfikacyjnej wniosków przedsiębiorców
w ramach Tarczy 1.0 i 2.0, możliwość weryfikacji przez PFR S.A. zasadności przyznania
wsparcia finansowego zasadniczo zagwarantowana została przez umowne prawo PFR S.A.
do prowadzenia ewidencji i monitoringu udzielonej subwencji, określone w § 8 Regulaminu
1.0 i § 9 Regulaminu 2.0. Na mocy powołanych postanowień, PFR uprawniony był
do monitorowania zasadności udzielenia i prawidłowości wykorzystania subwencji
finansowych przyznanych przedsiębiorcom w ramach Programów, przede wszystkim celem
przeciwdziałania nadużyciom. Zapewnienie prawa do monitoringu zagwarantować miało
-- 2 of 5 --
realizację podstawowych celów Programów i działania w interesie grupy ogółu
przedsiębiorców, aby zapewnić prawidłowe i sprawiedliwe rozdysponowanie środków.
Również sama umowa o udzielenie subwencji finansowej, zawierana pomiędzy PFR S.A.
a beneficjentami, zawierała postanowienie przyznające PFR S.A. uprawnienie
do kontrolowania prawdziwości informacji i oświadczeń złożonych przez beneficjenta,
a w przypadku stwierdzenia nieprawdziwości takich informacji lub oświadczeń –
uprawnienie do podjęcia decyzji o zwrocie subwencji finansowej, wynikające z § 3 ust. 6
Regulaminu 1.0 oraz § 16 ust. 1 a) i ust. 7 Regulaminu 2.0. Możliwość dochodzenia zwrotu
subwencji finansowej udzielonej w ramach Programów znajduje również podstawę w § 10
ust. 9 Regulamin 1.0 i § 11 ust. 11 Regulaminu 2.0, gdzie w sposób jednoznaczny wskazano,
że PFR S.A. jest uprawniony do wydania decyzji określającej wysokość subwencji
finansowej podlegającej zwrotowi w całości w przypadku, w którym istnieje uzasadnione
podejrzenie wystąpienia jakiegokolwiek rodzaju nadużyć.
Podkreślenia wymaga, że ani dokumenty Programów, ani Regulaminy czy zawierane
z beneficjentami umowy subwencji finansowych nie obligują PFR S.A. do szczegółowego
uzasadniania decyzji w przedmiocie rozliczenia subwencji. Wynika to z natury decyzji
podejmowanych przez PFR S.A., tj. jedynie potwierdzenia albo zaprzeczenia przez PFR S.A.
okoliczności spełnienia przez podmiot ubiegający się o wsparcie warunków określonych
w Programach i w Regulaminach.
Niezależnie od powyższego, PFR S.A. realizując Programy działa w sposób w pełni
transparentny, co do zasady wskazując w treści decyzji podstawę prawną i faktyczną
stanowiska PFR S.A. Brak zamieszczenia przez PFR S.A. w treści decyzji szczegółowego
uzasadnienia faktycznego, każdorazowo znajduje uzasadnienie i ma podstawę w zasadach
i specyfice współpracy PFR S.A. z partnerami Programów, tj. następuje wówczas, gdy
mogłoby to negatywnie wpłynąć na przebieg postępowań prowadzonych przez właściwe
organy, a nawet naruszać właściwie przepisy dotyczące ochrony informacji niejawnych.
Nawet wówczas, gdy przez wzgląd na dobro prowadzonych postępowań lub tajemnice
prawnie chronione nie pozwala na przedstawienie beneficjentowi szczegółowego
uzasadnienia faktycznego, PFR S.A. wskazuje podstawę umowną i regulaminową
do wydania decyzji o określonej treści.
Podstawą żądania przez PFR S.A. zwrotu subwencji finansowych od przedsiębiorców,
będących przedmiotem interpelacji, było uzasadnione podejrzenie wystąpienia
jakiegokolwiek rodzaju nadużyć odpowiednio na podstawie § 10 ust. 9 Regulaminu
ubiegania się o udział w programie rządowym Tarcza 1.0 oraz § 11 ust. 11 Regulaminu
Tarczy 2.0. Informacje na temat wystąpienia ryzyka nadużyć PFR S.A. uzyskał od
profesjonalnych instytucji i organów zewnętrznych powołanych do zwalczania tego rodzaju
nadużyć, w szczególności CBA, które objęło rządowe programy pomocowe realizowane
przez PFR S.A. w związku z pandemią COVID-19 tarczą antykorupcyjną mającą na celu
ograniczenie ryzyka wystąpienia nieprawidłowości lub nadużyć.
Objęcie PFR S.A. osłoną antykorupcyjną miało na celu ochronę przed wyłudzeniami a tym
samym dbałość o interes fiskalny PFR S.A. i Skarbu Państwa. PFR S.A. nie jest służbą
specjalną ani jakimkolwiek organem uprawnionym do podejmowania działań śledczych i tym
samym nie dokonuje samodzielnej weryfikacji bazując na wiedzy, doświadczeniu i opiniach
takich służb. Weryfikację podmiotów pod kątem zagrożenia nadużyciami powierzono
organom wysoce wyspecjalizowanym, posiadającym wszelką niezbędną wiedzę, środki,
doświadczenie oraz uprawnienia pozwalające na profesjonalną ocenę ryzyk. PFR S.A. był
zobligowany do objęcia Programów tarczą antykorupcyjną na podstawie zawartej ze
Skarbem Państwa umowy o warunkach i trybie przekazania środków na realizację
programów rządowych z dnia 27 kwietnia 2020 r. PFR polega w całości na ustaleniach
dokonywanych w ramach czynności prowadzonych przez kompetentne, wyspecjalizowane
w tym zakresie organy.
Działania podjęte w ramach współpracy z Centralnym Biurem Antykorupcyjnym
jednocześnie wpisują się w ciążący na państwach członkowskich obowiązek
przeciwdziałania nadużyciom finansowym wynikający z art. 325 TFUE, który stanowi, że:
„Unia i Państwa Członkowskie zwalczają nadużycia finansowe i wszelkie inne działania
-- 3 of 5 --
nielegalne naruszające interesy finansowe Unii za pomocą środków podejmowanych
zgodnie z niniejszym artykułem, które mają skutek odstraszający i zapewniają skuteczną
ochronę w Państwach Członkowskich oraz we wszystkich instytucjach, organach
i jednostkach organizacyjnych Unii.” Przepis art. 325 TFUE powinien znajdować
odzwierciedlenie we wszelkich aspektach działania państw członkowskich Unii
Europejskiej. Tak stało się również w warunkach Programów Tarczy Finansowej.
PFR S.A. we współpracy z partnerami Programów, a także samodzielnie – przy użyciu
dostępnych PFR narzędzi, realizuje zadania nakierowane na ochronę interesów Spółki oraz
interesu publicznego z zakresu identyfikacji nieprawidłowości w ramach Tarczy 1.0 oraz 2.0.
Tak zwaną pierwszą linię obrony przed nadużyciami w Programach stanowiła sama
konstrukcja Tarczy 1.0 oraz Tarczy 2.0, która przewidywała, iż udział w tych programach
mogły wziąć wyłącznie podmioty realnie działające, co do zasady, na dzień 31 grudnia
2019 r. i zatrudniające pracowników. Drugą linią obrony była weryfikacja wszystkich
wnioskodawców – w zakresie zatrudnienia oraz przychodów – z bazami MF/KAS oraz ZUS.
Kolejnym, trzecim etapem obrony przed nadużyciami była współpraca z CBA oraz MF/KAS
– instytucje te dokonywały typowania podmiotów, które nie powinny otrzymać wsparcia
lub umorzenia. Czwartą linię obrony stanowiła konstrukcja procesu umorzeń – na etapie
tego procesu weryfikacji podlegał szereg warunków, w tym m.in. czy w okresie 12 miesięcy
od udzielenia subwencji przedsiębiorca utrzymał zatrudnienie, nie otworzył
likwidacji/postępowania restrukturyzacyjnego, bądź nie zawiesił działalności. Wreszcie
uruchomiony w PFR S.A. wewnętrzny proces anti-fraud stanowił tzw. piątą linię obrony
przed nadużyciami w ramach Programów. PFR S.A. współpracuje również z organami
ścigania w celu zapobiegania i ścigania nadużyć w ramach Programów.
Należy zauważyć, że PFR S.A., w zakresie realizacji Programów, jest zobligowany
do stosowania warunków programowych, określonych w dokumentach Programowych,
w tym stosowania się do postanowień Regulaminów w zakresie sposobu i zasad rozliczania
subwencji finansowej oraz ustalania wysokości i sposobu spłaty subwencji finansowej
podlegającej zwrotowi, a następnie ich dochodzenia. Ze względu na skalę Programów
w zakresie czynności dotyczących m.in. prowadzenia w stosunku do beneficjentów
niespłacających wierzytelności wobec PFR S.A. oraz działań restrukturyzacyjnych mających
na celu dobrowolne uregulowanie wierzytelności, a także usług monitoringu należności oraz
ich dochodzenia (na drodze polubownej i sądowej), PFR S.A. współpracuje z zewnętrznymi
firmami, które reprezentują PFR S.A. w oparciu o udzielone pełnomocnictwa.
Przedstawiając powyższe, pozwolę sobie zwrócić uwagę na fakt, że wypłacane subwencje
finansowe co do zasady nie miały charakteru bezzwrotnego. Dopiero w przypadku
spełnienia określonych przesłanek, PFR S.A. mógł podjąć decyzję o umorzeniu
zobowiązania. Tym samym beneficjenci Programów, mieli świadomość charakteru
otrzymanej subwencji finansowej i powinni byli liczyć się z możliwością, że będzie musiała
zostać zwrócona.
PFR S.A. zrealizował skomplikowane ogólnokrajowe Programy w nadzwyczajnych
okolicznościach, które uchroniły setki tysięcy przedsiębiorców przed upadłością
lub likwidacją. Realizując Programy PFR S.A. działał w interesie publicznym, w celu
zminimalizowania negatywnych skutków pandemii COVID-19, jednocześnie kierując
się koniecznością ochrony środków, które podlegały rozdysponowaniu w ramach
Programów.
Przekazując powyższe, uprzejmie informuję, że Minister Aktywów Państwowych,
wykonując prawa z akcji należących do Skarbu Państwa w spółkach, realizuje uprawnienia
wynikające z praw korporacyjnych, które są ściśle określone w przepisach prawa,
w szczególności w ustawie z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (KSH).
Stosownie do art. 368 § 1 KSH prowadzenie spraw w zakresie działalności bieżącej spółki,
należy do kompetencji jej zarządu, natomiast zgodnie z art. 3751 walne zgromadzenie i rada
nadzorcza nie mogą wydawać zarządowi wiążących poleceń, dotyczących prowadzenia
spraw spółki.
-- 4 of 5 --
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Robert Kropiwnicki
sekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1093431.3979910.3176041
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów;
2. Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
-- 5 of 5 --