Interpelacja nr 8583
Interpelacja w sprawie stawek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Obrona i Bezpieczeństwo (75%)
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie stawek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym
Interpelacja nr 8583
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie stawek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym
Zgłaszający: Wojciech Szarama
Data wpływu: 10-03-2025
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. 2002 nr 23 poz. 398, 2003 nr 23 poz. 337, 2004 nr 12 poz. 182, 2005 nr 16 poz. 263, nr 42 poz. 556, nr 66 poz. 912, nr 76 poz. 1062, 2006 nr 15 poz. 194 oraz 2007 nr 23 poz. 253) kieruję do Pana Ministra interpelację w sprawie stawek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym.
We wrześniu ubiegłego roku złożyłem interpelację w sprawie podniesienia stawki stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym. W otrzymanej odpowiedzi uzyskałem zapewnienie, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki jest dla ministra nauki niezwykle istotna.
Pod koniec stycznia br. w przestrzeni publicznej pojawiła się informacja Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, z której wynikało, że stypendia doktoranckie, a tym samym również płace w szkolnictwie wyższym, zostaną na początku 2025 roku podniesione o 5%, z datą wsteczną od 1 stycznia 2025 i z wyrównaniem. Proponowana podwyżka była jedynie minimalna, zaproponowano bowiem zaledwie waloryzację o wskaźnik inflacji wynoszący 5%, ale nawet taka waloryzacja została przez środowisko doktorantów uznana za lepszą niż jej brak oznaczający faktyczne obniżenie realnego poziomu stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym. Niestety w dniu 20 lutego br. ministerstwo poinformowało, iż nowelizacja ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce została wycofana z prac legislacyjnych. Jak przekazała mediom pani Edyta Wyrodek z zespołu prasowego biura ministra nauki: Minimalna wysokość stypendium doktoranckiego uzależniona jest od wysokości minimalnego wynagrodzenia profesora w uczelni publicznej. Obecnie nie są prowadzone prace legislacyjne w kierunku podwyższenia tej kwoty. Ponadto w informacji przekazanej mediom Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wskazało, że po dodatkowych analizach, na ten moment nie planuje się powiązania wysokości stypendium doktoranckiego z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wydaje się kluczowe, aby stypendium doktoranckie było nadal powiązane wyłącznie z wynagrodzeniem profesora. W kontekście pytania dotyczącego powiązania stypendium doktoranckiego z wysokością płacy minimalnej należy wskazać na negatywne stanowisko ministra finansów, który wskazał, „że kategoria minimalnego wynagrodzenia – z uwagi na swój szczególny charakter – nie może pełnić roli miernika do ustalania wysokości innych świadczeń oraz prawa do ubiegania się o świadczenia. Minimalne wynagrodzenie za pracę stanowi dolną granicę wynagrodzenia, poniżej której nie może być wynagradzany pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie należy zatem zakładać i stosować relacjonowania przyjmowanych rozwiązań do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, gdyż takie działanie powodować będzie automatyzm w podwyższaniu wydatków, co nie może być zaakceptowane w kontekście efektywnego wydatkowania środków publicznych“[1].
Jak oceniają kontaktujący się ze mną doktoranci: „Powyższe informacje są szokujące w zestawieniu z niedawnymi deklaracjami pana premiera o wsparciu dla inwestycji i nauki. Nie jest możliwe równocześnie deklarować wsparcie dla nauki i rozwoju kraju, a równocześnie zablokować nawet nie podwyżki, ale też zwykłą inflacyjną waloryzację stypendiów doktoranckich o wskaźnik inflacji“.
Problemem, na jaki zwracają uwagę doktoranci, jest także fakt niemożności rozdysponowania przez rektorów uczelni kwot przyznanych na minimalne, 5%, podwyżki płac. Jak wskazują przedstawiciele środowiska akademickiego, podwyżki zarówno stypendiów doktoranckich, jak i płac większości pracowników na uczelniach wyższych, zależą od nowelizacji rozporządzenia o minimalnym wynagrodzeniu zasadniczym profesora, od którego są uzależnione nie tylko stypendia, ale też większość płac na uczelniach. Takie rozporządzenie, niestety, jak dotąd nie zostało przez ministerstwo wydane.
Reasumując powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:
Kiedy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wyda rozporządzenie o minimalnym wynagrodzeniu zasadniczym profesora, umożliwiające podział przyznanych środków na wynagrodzenia i stypendia i dlaczego dokument taki nie został opublikowany do chwili obecnej?
Dlaczego MNiSW nie dąży do wprowadzenia lepszych i bardziej zdyscyplinowanych zasad zarządzania czasem, tak by rozporządzenie o podwyżce minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora przygotować już we wrześniu, przejść całą procedurę konsultacji społecznych i międzyresortowych w okresie wrzesień-październik, a w listopadzie to rozporządzenie podpisać, z terminem wejścia w życie od 1 stycznia?
Czy Pan Minister podziela i akceptuje negatywne stanowisko ministra finansów dotyczące powiązania stypendium doktoranckiego z wysokością płacy minimalnej?
Z poważaniem
Wojciech Szarama
Poseł na Sejm RP
[1] Chojnowska Ada, Ministerstwo Nauki nie zostawia złudzeń. „Nie prowadzimy prac nad zwiększeniem stypendium doktoranckiego“, https://lovekrakow.pl/aktualnosci/ministerstwo-nauki-nie-zostawia-zludzen-nie-prowadzimy-prac-nad-zwiekszeniem-stypendium-doktoranckiego_60376.html.
Interpelacja nr 8583
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie stawek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym
Zgłaszający: Wojciech Szarama
Data wpływu: 10-03-2025
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. 2002 nr 23 poz. 398, 2003 nr 23 poz. 337, 2004 nr 12 poz. 182, 2005 nr 16 poz. 263, nr 42 poz. 556, nr 66 poz. 912, nr 76 poz. 1062, 2006 nr 15 poz. 194 oraz 2007 nr 23 poz. 253) kieruję do Pana Ministra interpelację w sprawie stawek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym.
We wrześniu ubiegłego roku złożyłem interpelację w sprawie podniesienia stawki stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym. W otrzymanej odpowiedzi uzyskałem zapewnienie, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki jest dla ministra nauki niezwykle istotna.
Pod koniec stycznia br. w przestrzeni publicznej pojawiła się informacja Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, z której wynikało, że stypendia doktoranckie, a tym samym również płace w szkolnictwie wyższym, zostaną na początku 2025 roku podniesione o 5%, z datą wsteczną od 1 stycznia 2025 i z wyrównaniem. Proponowana podwyżka była jedynie minimalna, zaproponowano bowiem zaledwie waloryzację o wskaźnik inflacji wynoszący 5%, ale nawet taka waloryzacja została przez środowisko doktorantów uznana za lepszą niż jej brak oznaczający faktyczne obniżenie realnego poziomu stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym. Niestety w dniu 20 lutego br. ministerstwo poinformowało, iż nowelizacja ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce została wycofana z prac legislacyjnych. Jak przekazała mediom pani Edyta Wyrodek z zespołu prasowego biura ministra nauki: Minimalna wysokość stypendium doktoranckiego uzależniona jest od wysokości minimalnego wynagrodzenia profesora w uczelni publicznej. Obecnie nie są prowadzone prace legislacyjne w kierunku podwyższenia tej kwoty. Ponadto w informacji przekazanej mediom Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wskazało, że po dodatkowych analizach, na ten moment nie planuje się powiązania wysokości stypendium doktoranckiego z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wydaje się kluczowe, aby stypendium doktoranckie było nadal powiązane wyłącznie z wynagrodzeniem profesora. W kontekście pytania dotyczącego powiązania stypendium doktoranckiego z wysokością płacy minimalnej należy wskazać na negatywne stanowisko ministra finansów, który wskazał, „że kategoria minimalnego wynagrodzenia – z uwagi na swój szczególny charakter – nie może pełnić roli miernika do ustalania wysokości innych świadczeń oraz prawa do ubiegania się o świadczenia. Minimalne wynagrodzenie za pracę stanowi dolną granicę wynagrodzenia, poniżej której nie może być wynagradzany pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie należy zatem zakładać i stosować relacjonowania przyjmowanych rozwiązań do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, gdyż takie działanie powodować będzie automatyzm w podwyższaniu wydatków, co nie może być zaakceptowane w kontekście efektywnego wydatkowania środków publicznych“[1].
Jak oceniają kontaktujący się ze mną doktoranci: „Powyższe informacje są szokujące w zestawieniu z niedawnymi deklaracjami pana premiera o wsparciu dla inwestycji i nauki. Nie jest możliwe równocześnie deklarować wsparcie dla nauki i rozwoju kraju, a równocześnie zablokować nawet nie podwyżki, ale też zwykłą inflacyjną waloryzację stypendiów doktoranckich o wskaźnik inflacji“.
Problemem, na jaki zwracają uwagę doktoranci, jest także fakt niemożności rozdysponowania przez rektorów uczelni kwot przyznanych na minimalne, 5%, podwyżki płac. Jak wskazują przedstawiciele środowiska akademickiego, podwyżki zarówno stypendiów doktoranckich, jak i płac większości pracowników na uczelniach wyższych, zależą od nowelizacji rozporządzenia o minimalnym wynagrodzeniu zasadniczym profesora, od którego są uzależnione nie tylko stypendia, ale też większość płac na uczelniach. Takie rozporządzenie, niestety, jak dotąd nie zostało przez ministerstwo wydane.
Reasumując powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:
Kiedy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wyda rozporządzenie o minimalnym wynagrodzeniu zasadniczym profesora, umożliwiające podział przyznanych środków na wynagrodzenia i stypendia i dlaczego dokument taki nie został opublikowany do chwili obecnej?
Dlaczego MNiSW nie dąży do wprowadzenia lepszych i bardziej zdyscyplinowanych zasad zarządzania czasem, tak by rozporządzenie o podwyżce minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora przygotować już we wrześniu, przejść całą procedurę konsultacji społecznych i międzyresortowych w okresie wrzesień-październik, a w listopadzie to rozporządzenie podpisać, z terminem wejścia w życie od 1 stycznia?
Czy Pan Minister podziela i akceptuje negatywne stanowisko ministra finansów dotyczące powiązania stypendium doktoranckiego z wysokością płacy minimalnej?
Z poważaniem
Wojciech Szarama
Poseł na Sejm RP
[1] Chojnowska Ada, Ministerstwo Nauki nie zostawia złudzeń. „Nie prowadzimy prac nad zwiększeniem stypendium doktoranckiego“, https://lovekrakow.pl/aktualnosci/ministerstwo-nauki-nie-zostawia-zludzen-nie-prowadzimy-prac-nad-zwiekszeniem-stypendium-doktoranckiego_60376.html.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7.4 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8474 znaków
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WPS.055.6.2025.WI
Warszawa, 28 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 8583
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Wojciecha Szaramy
w sprawie stawek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym.
Szanowny Panie Pośle,
jak wskazano w piśmie z 3 października 2024 r. zawierającym odpowiedź na wcześniejszą
Pana interpelację w sprawie podniesienia stawki stypendiów doktoranckich i płac
w szkolnictwie wyższym, kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie
szkolnictwa wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego niezmiernie
ważna. Działania resortu, skutkowały wyasygnowaniem z budżetu państwa w 2024 r.
dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń w systemie szkolnictwa
wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r.
– Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571), zwanej dalej „ustawą
PSWN”, został dokonany podział środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł, które
przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków finansowych na utrzymanie
i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni z przeznaczeniem
na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o:
30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich,
20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących
nauczycielami akademickimi,
w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r.
Ponadto 17 grudnia 2024 r. przekazano 71 uczelniom publicznym nadzorowanym przez
ministra właściwego do spraw nauki i szkolnictwa wyższego skarbowe papiery wartościowe
o łącznej wartości 1,5 mld zł, z przeznaczeniem na realizację projektów strategicznych.
Równocześnie – w trosce o wyrównanie szans i nadrobienie wieloletnich zaległości
w finansowaniu – 16 grudnia 2024 r. Minister Nauki dokonał zwiększenia wysokości
subwencji dla instytutów Polskiej Akademii Nauk, w łącznej wysokości 100 mln zł.
W ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka
(z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wydatki w wysokości 33.014.319 tys. zł,
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do nowelizacji ustawy
budżetowej na 2024 r. o 5,08%. Należy podkreślić, że środki na podwyższenie wynagrodzeń
w uczelniach publicznych nadzorowanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
zostały już podzielone i ogłoszone komunikatem Ministra o zwiększeniach wysokości
subwencji, a uczelnie przystąpiły już do podziału tych środków pomiędzy pracowników.
Wysokość środków postawionych do dyspozycji poszczególnych podmiotów stanowi
równowartość 5% funduszu płac tych uczelni z roku 2023 r. powiększoną o pochodne
pracodawcy jako płatnika składek oraz odpis na ZFŚS.
Odnosząc się do kwestii ponownej zmiany rozporządzenia w sprawie wysokości
minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej,
informuję, że obecnie nie toczą się prace legislacyjne w tym kierunku. Ewentualna zmiana
decyzji w tym zakresie jest uwarunkowana zapewnieniem odpowiedniego finansowania tego
przedsięwzięcia z budżetu państwa. Należy zwrócić uwagę, że skutki finansowe zmiany
rozporządzenia występowałyby nie tylko w części budżetowej 28 – nauka i szkolnictwo
wyższe, której dysponentem jest Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ale również
w budżetach wszystkich innych ministrów nadzorujących uczelnie, będących dysponentami
części budżetowych.
Powiązanie minimalnego wynagrodzenia profesorskiego ze średnim wynagrodzeniem
w gospodarce jest niemożliwe ze względu konsekwencje corocznego automatycznego
zwiększania środków na ten cel w budżetach poszczególnych ministrów nadzorujących
uczelnie będących dysponentami części budżetowych odpowiednio:
cz. 21 – gospodarka morska – w odniesieniu do uczelni morskich,
cz. 24 – kultura i ochrona dziedzictwa narodowego – w odniesieniu do uczelni
artystycznych,
cz. 29 – obrona narodowa – w odniesieniu do uczelni wojskowych,
cz. 37 – sprawiedliwość oraz cz. 42 – sprawy wewnętrzne – w odniesieniu do uczelni
służb państwowych,
cz. 46 – zdrowie – w odniesieniu do uczelni medycznych.
W zakresie możliwości wprowadzenia nowych rozwiązań systemowych, które mogłyby
wesprzeć doktorantów, uprzejmie wyjaśniam, że szkoły doktorskie są formą kształcenia
doktorantów, która zastąpiła dotychczasowe studia doktoranckie. Szkoły doktorskie
rozpoczęły swoją działalność z dniem 1 października 2019 r. i są wprowadzone ustawą
PSWN.
W wyniku tej reformy systemu kształcenia doktorantów wprowadzono powszechny system
stypendialny dla doktorantów, zakładający wypłacanie stypendium każdemu doktorantowi
nieposiadającemu stopnia doktora przez 4 letni okres kształcenia w minimalnej wysokości
gwarantowanej ustawą. Zmiana ta w istotny sposób poprawiła status materialny
doktorantów.
Doktoranci kształcący się w szkołach doktorskich mają ponadto prawo do korzystania przez
okres kształcenia (4 lata) z preferencyjnego kredytu studenckiego z dopłatami
do oprocentowania z budżetu państwa oraz korzystnymi warunkami zaciągania kredytu oraz
jego spłaty. Jednocześnie została zachowana także możliwość ubiegania się doktoranta
o środki z programów grantowych, a także z programów stypendialnych oferowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne i prawne. Doktoranci mają również
prawo ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Zwracam ponadto uwagę, iż wskazana w art. 209 ust. 4 ustawy PSWN wysokość stypendium
doktoranckiego określa jego poziom minimalny. Podmiot prowadzący szkołę doktorską
może ustalić stawki tych stypendiów na poziomie wyższym. Wskazuję również, iż ustawa
przewiduje wypłatę stypendium doktoranckiego w czasie zawieszenia kształcenia
doktoranta na okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, urlopu
na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu rodzicielskiego,
określonych w Kodeksie pracy. A okresu wypłaty w takim przypadku nie wlicza się
do łącznego 4 letniego okresu pobierania stypendium doktoranckiego. Ponadto wskazuję,
iż doktorant posiadający orzeczenie o niepełnosprawności otrzymuje stypendium
doktoranckie w wysokości zwiększonej o 30% kwoty stypendium otrzymywanego przed
oceną śródokresową. Ponadto zgodnie z art. 407 ust. 2 PSWN o przeznaczeniu subwencji
decyduje podmiot, który te środki otrzymał, a same stypendia mogą być finansowane
z różnych źródeł, w tym także ze środków własnych pomiotów systemu szkolnictwa
wyższego i nauki czy np. programu Ministra „Doktorat wdrożeniowy”.
Zwracam ponadto uwagę, że od 1 października 2023 r. weszły w życie przepisy znoszące
zakaz zatrudnienia doktoranta jako nauczyciela akademickiego lub pracownika naukowego.
Zmiana została wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta
Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1672, z późn. zm.) –
w kontekście możliwości dodatkowego zabezpieczenia sytuacji materialnej doktorantów.
Odnosząc się do pytania dotyczącego stanowiska Ministra Finansów w zakresie powiązania
stypendium doktoranckiego z wysokością płacy minimalnej, pozwolę sobie wskazać,
że wypowiedź cytowana w interpelacji Pana Posła, dotycząca powiązania wysokości
stypendium doktoranckiego z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę jest
fragmentem stanowiska Ministra Finansów przekazanego do Ministerstwa Nauki
i Szkolnictwa Wyższego. Uprzejmie informuję, że Ministerstwo w pełni dostrzega istotność
kwestii wysokości stypendiów doktoranckich. Należy jednak podkreślić, że determinantem
kolejnych podwyżek w tym zakresie, jest zapewnienie finansowania kosztów z budżetu
państwa w 2025 r. i w latach następnych. Decyzje w sprawie muszą uwzględniać stanowisko
Ministra Finansów – kierującego działem administracji rządowej finanse publiczne.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WPS.055.6.2025.WI
Warszawa, 28 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 8583
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Wojciecha Szaramy
w sprawie stawek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym.
Szanowny Panie Pośle,
jak wskazano w piśmie z 3 października 2024 r. zawierającym odpowiedź na wcześniejszą
Pana interpelację w sprawie podniesienia stawki stypendiów doktoranckich i płac
w szkolnictwie wyższym, kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie
szkolnictwa wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego niezmiernie
ważna. Działania resortu, skutkowały wyasygnowaniem z budżetu państwa w 2024 r.
dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń w systemie szkolnictwa
wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r.
– Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571), zwanej dalej „ustawą
PSWN”, został dokonany podział środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł, które
przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków finansowych na utrzymanie
i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni z przeznaczeniem
na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o:
30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich,
20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących
nauczycielami akademickimi,
w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r.
Ponadto 17 grudnia 2024 r. przekazano 71 uczelniom publicznym nadzorowanym przez
ministra właściwego do spraw nauki i szkolnictwa wyższego skarbowe papiery wartościowe
o łącznej wartości 1,5 mld zł, z przeznaczeniem na realizację projektów strategicznych.
Równocześnie – w trosce o wyrównanie szans i nadrobienie wieloletnich zaległości
w finansowaniu – 16 grudnia 2024 r. Minister Nauki dokonał zwiększenia wysokości
subwencji dla instytutów Polskiej Akademii Nauk, w łącznej wysokości 100 mln zł.
W ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka
(z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wydatki w wysokości 33.014.319 tys. zł,
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do nowelizacji ustawy
budżetowej na 2024 r. o 5,08%. Należy podkreślić, że środki na podwyższenie wynagrodzeń
w uczelniach publicznych nadzorowanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
zostały już podzielone i ogłoszone komunikatem Ministra o zwiększeniach wysokości
subwencji, a uczelnie przystąpiły już do podziału tych środków pomiędzy pracowników.
Wysokość środków postawionych do dyspozycji poszczególnych podmiotów stanowi
równowartość 5% funduszu płac tych uczelni z roku 2023 r. powiększoną o pochodne
pracodawcy jako płatnika składek oraz odpis na ZFŚS.
Odnosząc się do kwestii ponownej zmiany rozporządzenia w sprawie wysokości
minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej,
informuję, że obecnie nie toczą się prace legislacyjne w tym kierunku. Ewentualna zmiana
decyzji w tym zakresie jest uwarunkowana zapewnieniem odpowiedniego finansowania tego
przedsięwzięcia z budżetu państwa. Należy zwrócić uwagę, że skutki finansowe zmiany
rozporządzenia występowałyby nie tylko w części budżetowej 28 – nauka i szkolnictwo
wyższe, której dysponentem jest Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ale również
w budżetach wszystkich innych ministrów nadzorujących uczelnie, będących dysponentami
części budżetowych.
Powiązanie minimalnego wynagrodzenia profesorskiego ze średnim wynagrodzeniem
w gospodarce jest niemożliwe ze względu konsekwencje corocznego automatycznego
zwiększania środków na ten cel w budżetach poszczególnych ministrów nadzorujących
uczelnie będących dysponentami części budżetowych odpowiednio:
cz. 21 – gospodarka morska – w odniesieniu do uczelni morskich,
cz. 24 – kultura i ochrona dziedzictwa narodowego – w odniesieniu do uczelni
artystycznych,
cz. 29 – obrona narodowa – w odniesieniu do uczelni wojskowych,
cz. 37 – sprawiedliwość oraz cz. 42 – sprawy wewnętrzne – w odniesieniu do uczelni
służb państwowych,
cz. 46 – zdrowie – w odniesieniu do uczelni medycznych.
W zakresie możliwości wprowadzenia nowych rozwiązań systemowych, które mogłyby
wesprzeć doktorantów, uprzejmie wyjaśniam, że szkoły doktorskie są formą kształcenia
doktorantów, która zastąpiła dotychczasowe studia doktoranckie. Szkoły doktorskie
rozpoczęły swoją działalność z dniem 1 października 2019 r. i są wprowadzone ustawą
PSWN.
W wyniku tej reformy systemu kształcenia doktorantów wprowadzono powszechny system
stypendialny dla doktorantów, zakładający wypłacanie stypendium każdemu doktorantowi
nieposiadającemu stopnia doktora przez 4 letni okres kształcenia w minimalnej wysokości
gwarantowanej ustawą. Zmiana ta w istotny sposób poprawiła status materialny
doktorantów.
Doktoranci kształcący się w szkołach doktorskich mają ponadto prawo do korzystania przez
okres kształcenia (4 lata) z preferencyjnego kredytu studenckiego z dopłatami
do oprocentowania z budżetu państwa oraz korzystnymi warunkami zaciągania kredytu oraz
jego spłaty. Jednocześnie została zachowana także możliwość ubiegania się doktoranta
o środki z programów grantowych, a także z programów stypendialnych oferowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne i prawne. Doktoranci mają również
prawo ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Zwracam ponadto uwagę, iż wskazana w art. 209 ust. 4 ustawy PSWN wysokość stypendium
doktoranckiego określa jego poziom minimalny. Podmiot prowadzący szkołę doktorską
może ustalić stawki tych stypendiów na poziomie wyższym. Wskazuję również, iż ustawa
przewiduje wypłatę stypendium doktoranckiego w czasie zawieszenia kształcenia
doktoranta na okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, urlopu
na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu rodzicielskiego,
określonych w Kodeksie pracy. A okresu wypłaty w takim przypadku nie wlicza się
do łącznego 4 letniego okresu pobierania stypendium doktoranckiego. Ponadto wskazuję,
iż doktorant posiadający orzeczenie o niepełnosprawności otrzymuje stypendium
doktoranckie w wysokości zwiększonej o 30% kwoty stypendium otrzymywanego przed
oceną śródokresową. Ponadto zgodnie z art. 407 ust. 2 PSWN o przeznaczeniu subwencji
decyduje podmiot, który te środki otrzymał, a same stypendia mogą być finansowane
z różnych źródeł, w tym także ze środków własnych pomiotów systemu szkolnictwa
wyższego i nauki czy np. programu Ministra „Doktorat wdrożeniowy”.
Zwracam ponadto uwagę, że od 1 października 2023 r. weszły w życie przepisy znoszące
zakaz zatrudnienia doktoranta jako nauczyciela akademickiego lub pracownika naukowego.
Zmiana została wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta
Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1672, z późn. zm.) –
w kontekście możliwości dodatkowego zabezpieczenia sytuacji materialnej doktorantów.
Odnosząc się do pytania dotyczącego stanowiska Ministra Finansów w zakresie powiązania
stypendium doktoranckiego z wysokością płacy minimalnej, pozwolę sobie wskazać,
że wypowiedź cytowana w interpelacji Pana Posła, dotycząca powiązania wysokości
stypendium doktoranckiego z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę jest
fragmentem stanowiska Ministra Finansów przekazanego do Ministerstwa Nauki
i Szkolnictwa Wyższego. Uprzejmie informuję, że Ministerstwo w pełni dostrzega istotność
kwestii wysokości stypendiów doktoranckich. Należy jednak podkreślić, że determinantem
kolejnych podwyżek w tym zakresie, jest zapewnienie finansowania kosztów z budżetu
państwa w 2025 r. i w latach następnych. Decyzje w sprawie muszą uwzględniać stanowisko
Ministra Finansów – kierującego działem administracji rządowej finanse publiczne.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --