Interpelacja w sprawie wprowadzenia kryterium "aktywnego rolnika"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8554
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie wprowadzenia kryterium "aktywnego rolnika"
Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko
Data wpływu: 07-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą wprowadzenia kryterium „aktywnego rolnika” w ramach przyszłych regulacji dotyczących wsparcia rolnictwa. Temat ten budzi liczne wątpliwości i obawy wśród rolników, zwłaszcza biorąc pod uwagę finansowe i społeczne skutki jakie może przynieść ta zmiana.
Jak wskazuje ministerstwo, wprowadzenie definicji „aktywnego rolnika” ma na celu ukierunkowanie wsparcia finansowego na osoby rzeczywiście zajmujące się produkcją rolną, eliminując z systemu dotacji podmioty, które nie prowadzą działalności rolniczej, lecz czerpią korzyści z systemu dopłat. W teorii regulacja ta ma wspierać gospodarstwa faktycznie utrzymujące się z rolnictwa oraz przeciwdziałać procederom uzyskiwania środków przez osoby nieprowadzące produkcji rolnej.
Jednakże, jak wynika z analiz i opinii środowiska rolniczego, np. opisanych w artykule „Aktywny rolnik? Cwaniacy i tak sobie poradzą, a rolnicy stracą” na portalu Farmer.pl, istnieją poważne obawy, że nowe przepisy uderzą w uczciwie pracujących rolników, podczas gdy osoby znające luki prawne nadal będą w stanie obejść regulacje. W artykule zwrócono uwagę na nieprecyzyjność kryteriów oraz możliwe negatywne konsekwencje, które mogą prowadzić do wykluczenia części rolników z systemu wsparcia, co byłoby sprzeczne z pierwotnymi założeniami reformy.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie dokładnie kryteria ministerstwo planuje przyjąć w definicji „aktywnego rolnika” i jakie mechanizmy zostaną wdrożone, aby nie obciążać rolników dodatkową biurokracją?
Czy przeprowadzono analizę skutków finansowych wprowadzenia nowej definicji? Jakie są szacunkowe oszczędności lub dodatkowe koszty dla budżetu państwa i rolników?
Czy resort posiada dane dotyczące liczby rolników, którzy mogą zostać wykluczeni z systemu wsparcia w wyniku wprowadzenia kryterium „aktywnego rolnika”?
Jakie środki przewidziano, aby wesprzeć rolników, którzy mogą stracić dostęp do dotychczasowego wsparcia w wyniku tych zmian?
Czy przewidziano okres przejściowy lub inne formy złagodzenia skutków nowej regulacji dla rolników, którzy mogą zostać uznani za nieaktywnych w pierwszym roku jej obowiązywania?
Czy rząd planuje szerokie konsultacje społeczne w tej sprawie, uwzględniające głos środowisk rolniczych i ekspertów, aby uniknąć negatywnych skutków regulacji?
Czy ministerstwo dysponuje analizami w zakresie tego, jakie środki zostaną odebrane grupie wykluczonej z otrzymywania dopłat i w jaki sposób wpłynęło na wysokość dopłat dla osób, które uzyskają status "aktywnego rolnika"? Jeśli tak, proszę o udostępnienie tych analiz.
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu zablokowania planowanej przez przewodniczącą KE reformy dotyczącej likwidacji wspólnej polityki rolnej? Czy ministerstwo dysponuje danymi, w jaki sposób wpłynie to na sytuację rolników oraz o ile mniejsze będą środki przeznaczone na polskie rolnictwo? Jeśli tak, proszę o udostępnienie tych danych i analiz.
Ze względu na znaczenie tego zagadnienia dla polskiego rolnictwa i możliwe konsekwencje ekonomiczne oraz społeczne proszę o szczegółowe odniesienie się do powyższych kwestii.
Sekretarz stanu Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8070 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 25 marca 2025 r.
Znak sprawy: DPB.kj.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 8554 w sprawie wprowadzenia kryterium "aktywnego rolnika"
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na ww. interpelację przekazuję poniższe wyjaśnienia.
Ad kwestii aktywnego rolnika
Na wstępie należy wyjaśnić, że przygotowana w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi
(MRiRW) propozycja zmiany definicji rolnika aktywnego zawodowo jest wynikiem
licznych postulatów i wniosków zarówno rolników indywidualnych, jak i izb oraz
organizacji rolniczych. Zgodnie z ich opinią, obecnie obowiązująca definicja w
niewystarczającym stopniu ukierunkowuje wsparcie na osoby faktycznie wykonujące
działalność rolniczą. Powszechne jest również przekonanie o uzyskiwaniu wsparcia
przez właścicieli gruntów niewykonujących działalności rolniczej, w szczególności w
małych gospodarstwach.
W związku z powyższym zakłada się, że przedstawione rozwiązania przyczynią się do
lepszego ukierunkowania wsparcia w ramach WPR na podmioty faktycznie zajmujące
się rolnictwem. Dlatego też proponuje się, aby weryfikacja aktywności zawodowej
dotyczyła wszystkich rolników wnioskujących o płatności bezpośrednie lub płatności
ONW, niezależnie od wielkości obszarowej gospodarstwa.
Jednocześnie w celu zminimalizowania obciążeń administracyjnych zaproponowano
kryteria, które pozwolą automatycznie uznać rolników za aktywnych zawodowo, i które
-- 1 of 5 --
możliwe są do sprawdzenia z urzędu, tj. bez konieczności angażowania wnioskodawców.
W szczególności byliby to rolnicy:
posiadający zwierzęta zarejestrowane w systemie Identyfikacji i Rejestracji
Zwierząt,
otrzymujący płatności związane z produkcją do roślin,
otrzymujący płatności z tytułu następujących ekoschematów: Rolnictwo
węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi, Integrowana Produkcja Roślin,
Biologiczna ochrona upraw,
otrzymujący Płatności Ekologiczne.
Szacuje się, że takich beneficjentów jest ok. 570 tys.
W przypadku pozostałych rolników (tj. ok. 660 tys.), weryfikacja aktywności rolniczej
odbywałaby się na podstawie minimalnych kosztów ponoszonych na działalność
rolniczą lub przychodów z działalności rolniczej, przy czym rolnik musiałby udowodnić
fakt poniesienia tych kosztów lub uzyskania przychodów. W celu ułatwienia procesu
dokumentowania prowadzenia działalności rolniczej planuje się ustanowić szeroki
katalog dopuszczalnych dowodów (np. faktury za nawozy, środki ochrony roślin,
materiał siewny i rozmnożeniowy, czynsze dzierżawne, koszty zabiegów prowadzonych
usługowo, praca najemna, ubezpieczenia lub faktury za sprzedaż płodów rolnych).
Powyższe rozwiązania zostały zaprezentowane przedstawicielom organizacji rolniczych,
ośrodków doradztwa rolniczego, środowiska naukowego oraz politycznego w styczniu
2025 r. wywołując szeroki oddźwięk społeczny oraz ujawniając duże podziały wśród
różnych grup interesariuszy. Zarówno przedstawiciele środowisk rolniczych jak i
naukowych prezentowali różne opinie odnośnie przedstawionej propozycji zmiany
definicji. Większość uczestników konsultacji podzielała potrzebę zmiany definicji, tak
aby wsparcie w ramach WPR w większym stopniu zostało ukierunkowane na rolników
faktycznie prowadzących działalność rolniczą. Duże poparcie wyrażone zostało dla
ustanowienia katalogu rolników, których działalność pozwala na automatyczne uznanie
ich za aktywnych zawodowo. Niemniej jednak, równocześnie wskazywano, że dla
znacznej grupy wnioskodawców proces wnioskowania o płatności stałby się bardziej
skomplikowany i wiązałby się ze zwiększeniem obciążeń administracyjnych.
Dotyczyłoby to głównie mniejszych gospodarstw. Liczne były opinie kwestionujące
celowość wprowadzania nowych rozwiązań jeszcze w tej perspektywie finansowej, do
końca której pozostało tylko 2 lata.
-- 2 of 5 --
Biorąc powyższe pod uwagę, należy poinformować, że kwestia zmiany definicji rolnika
aktywnego zawodowo nie została jeszcze przesądzona a przedstawione rozwiązania są
jedynie projektem do dalszej dyskusji. Obecnie w MRiRW trwają analizy dotyczące
potencjalnych skutków i celowości wprowadzania nowych rozwiązań jeszcze w ramach
WPR 2023-2027.
W związku z powyższym skutki finansowe ewentualnej zmiany definicji będą zależały od
przyjętych rozwiązań szczegółowych wdrażanej definicji rolnika aktywnego zawodowo.
Natomiast liczba podmiotów wykluczonych z płatności bezpośrednich czy płatności
ONW znana będzie najwcześniej po ewentualnym wdrożeniu tej zmiany w życie.
Ad kwestii likwidacji Wspólnej Polityki Rolnej
Przeciwnie do tezy zawartej w pytaniu postawionym przez Państwa Posłów, Ursula von
der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej, wypowiadała się w sposób, który
zapowiada utrzymanie Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). W dokumencie pn. Wytyczne
polityczne na następną kadencję Komisji Europejskiej 2024−2029 podkreśliła:
„Zawsze będę bronić unijnej polityki dochodów europejskich rolników oraz dbać o to, aby
budżet UE i nasza wspólna polityka rolna były właściwie ukierunkowane i w zrównoważony
sposób posługiwały się trzema rodzajami narzędzi: zachętami, inwestycjami i uregulowaniami
prawnymi.”
Informacje zawarte w przedstawionych ostatnio przez Komisję Europejską (KE)
dokumentach dotyczących wieloletnich ram finansowych (komunikat „Droga ku
następnym wieloletnim ramom finansowym” z 11 lutego 2025 r.) oraz „Wizji dla
rolnictwa i żywności” (komunikat z 19 lutego 2025 r.) wskazują, że zobowiązanie
zapowiedzi zawarte w ww. Wytycznych politycznych stanowią istotny priorytet działań
nowej KE.
Komunikat dotyczący wieloletnich ram finansowych stanowi wstęp do debaty nad
budżetem UE po 2027 roku. KE podkreśla, że przyszły budżet UE powinien pozostać
ambitny, również pod względem jego wielkości. Wymienione w komunikacie priorytety
budżetowe obejmują m.in. zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego, co jest
zarówno jednym z kluczowych elementów strategii UE, jak i priorytetem polskiej
prezydencji w Radzie UE.
-- 3 of 5 --
Komunikat KE przedstawia aktualne oraz przyszłe wyzwania, które będą miały wpływ
na kształt kolejnych ram finansowych. Dokument identyfikuje elementy obecnych
rozwiązań, które mogą zostać wykorzystane w przyszłości, a także sygnalizuje możliwe
kierunki zmian.
Komunikat podkreśla konieczność zwiększenia efektywności zarządzania wydatkami UE,
co skutkuje propozycjami ograniczenia liczby funduszy i dokumentów programowych.
WPR wdrożona planami strategicznymi na lata 2023-2027 została wskazana jako
pozytywny przykład efektywnego zarządzania budżetem.
Dokument „Wizja dla rolnictwa i żywności” jasno wskazuje na kluczową rolę WPR w
przyszłości oraz podkreśla jej znaczenie dla realizacji traktatowych celów UE. KE
jednoznacznie zaznacza, że bezpieczeństwo i suwerenność żywnościowa są elementami
nienegocjowalnymi, co znajduje potwierdzenie w badaniach opinii publicznej w
państwach członkowskich. W związku z tym stwierdzenie o „likwidacji WPR” nie
znajduje odzwierciedlenia w faktach.
Należy stanowczo podkreślić, że stwierdzenia jakoby koncepcja „one plan per country”
oznaczała likwidację WPR, czy też sugestie, że rolnicy nie otrzymają wsparcia z budżetu
UE, są nieprawdziwe i stanowią dezinformację. Powielanie tych nieprawdziwych
informacji prowadzi do podziałów i napięć społecznych, co jest szczególnie szkodliwe w
obliczu wojny za wschodnią granicą i niepewnej sytuacji międzynarodowej.
Sprawując prezydencję w Radzie UE Polska przeprowadzi dyskusję państw
członkowskich nad komunikatem „Wizja dla rolnictwa i żywności”. Chcemy
ukierunkować dyskusję w taki sposób, aby m.in. uzasadnić potrzebę dalszego
funkcjonowania WPR. Po zakończeniu okresu prezydencji, będziemy kontynuować
promowanie silnej i odpowiednio finansowanej WPR, z oddzielnym budżetem
i zachowaniem dwufilarowej struktury.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 5 --
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --