Odpowiedź na interpelację w sprawie akcji deportacyjnych osób zajmujących się działalnością przestępczą, na przykładzie deportacji obywateli Gruzji Odpowiedź na interpelację nr 8548 w sprawie akcji deportacyjnych osób zajmujących się działalnością przestępczą, na przykładzie deportacji obywateli Gruzji Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 11-04-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 8548 pani poseł Moniki Pawłowskiej w sprawie akcji deportacyjnych osób zajmujących się działalnością przestępczą, na przykładzie deportacji obywateli Gruzji, uprzejmie przedstawiam co następuje. Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego przestępczości cudzoziemców w Polsce, na wstępie należy wskazać, że w ostatnich latach, zwłaszcza po wybuchu konfliktu zbrojnego na Ukrainie, odnotowano gwałtowny wzrost liczby obcokrajowców przybywających do Polski, głównie w celach zarobkowych oraz ze względów humanitarnych. Należy również podkreślić, że zdecydowana większość cudzoziemców przybywających do Polski, w tym pochodzących z Ukrainy, Gruzji, Rosji, Białorusi, Mołdawii, jak też innych państw byłego Związku Radzieckiego, to osoby, które podejmują pracę, studiują lub prowadzą działalność gospodarczą. Niezaprzeczalny staje się jednak fakt, że Polska staje się krajem wielokulturowym, a wśród obcokrajowców znajdują się osoby, które łamią prawo. Stąd też od kilku lat jest odnotowywany wzrost liczby przestępstw, których sprawcami są obcokrajowcy. Niemniej, w oparciu o gromadzone w przedmiotowym zakresie dane statystyczne, można stwierdzić, że odsetek przestępczości popełnianej przez cudzoziemców jest niski w porównaniu do obywateli Polski, którzy dopuszczają się przestępstw. W 2024 r. cudzoziemcy stanowili około 6,5% wszystkich osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa w Polsce. Jednocześnie, na podstawie opublikowanego przez Centrum Badań Opinii Społecznej komunikatu z badań nt. „Bezpieczeństwo publiczne w doświadczeniach i ocenie Polaków“, należy wskazać, że odsetek Polaków uważających, że Polska jest krajem, w którym żyje się bezpiecznie, wynosi 88%. Z opublikowanego badania wynika również, że 64% Polaków nie obawia się, że może paść ofiarą przestępstwa. W porównaniu z badaniem przeprowadzonym w kwietniu 2023 r. jest to wzrost o 3 punkty procentowe. Polacy wysoko oceniają także bezpieczeństwo w okolicy miejsca swojego zamieszkania. Niemal wszyscy ankietowani (96%) twierdzą, że miejsce, w którym mieszkają, można nazwać bezpiecznym i spokojnym. Niemniej Policja i Straż Graniczna (SG) na bieżąco monitorują trendy wzrostowe dotyczące czynów kryminalnych, których dopuszczają się cudzoziemcy. Funkcjonariusze Policji i SG podejmują szereg działań zmierzających do minimalizacji liczby ww. zdarzeń, pozostając w tym zakresie w ścisłej współpracy z pozostałymi służbami w kraju i partnerami zagranicznymi. Zarówno Policja, jak i SG posiadają wyspecjalizowane jednostki dedykowane zwalczaniu przestępstw zorganizowanych, w tym o charakterze transgranicznym. W strukturach Policji funkcjonuje Centralne Biuro Śledcze Policji (CBŚP) i Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości (CBZC), a w strukturach SG – Zarząd Operacyjno-Rozpoznawczy. Przywołane podmioty są sprofesjonalizowanymi jednostkami, w których funkcjonariusze prowadzą skomplikowane czynności operacyjno-rozpoznawcze, infiltrują grupy przestępcze, aktywnie współpracują na arenie międzynarodowej i skutecznie eliminują najgroźniejsze zorganizowane grupy przestępcze także cudzoziemskie. Odnotowywane tendencje wzrostowe w zakresie czynów kryminalnych, których dopuszczają się cudzoziemcy, są ściśle monitorowane i analizowane. Przedmiotowe analizy obejmują zarówno rodzaje popełnianych czynów karalnych, profil sprawców, jak i modus operandi – sposób popełniania czynów karalnych. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w przyjmowanych kierunkach działań, wskazanych przez komendanta głównego Policji, zorientowanych na intensyfikację rozpoznawania i zwalczania przestępczości cudzoziemskiej m.in. w zakresie rozpoznawania osób pochodzących z krajów wysokiego ryzyka wywodzących się ze środowisk przestępczych, a przebywających na terenie RP oraz walki z zagrożeniami hybrydowymi, przyjmującymi formę dezinformacji, cyberataków, działań paramilitarnych. Ponadto, w „Priorytetach i zadaniach priorytetowych Komendanta Głównego Policji“ na 2025 r. wskazano na konieczność intensyfikacji działań Policji w zakresie zwalczania tzw. 5 kategorii przestępstw pospolitych, tj. bójka i pobicie, kradzież cudzej rzeczy, kradzież samochodu i poprzez włamanie, kradzież z włamaniem, rozbój, kradzież rozbójnicza i wymuszenia rozbójnicze. W ww. kategoriach mieści się także większość przestępstw popełnianych przez cudzoziemców. Policja, w szczególności CBŚP, ukierunkowuje działania operacyjne na rozpracowanie i zapobieganie tworzeniu się struktur przestępczych mających podłoże w grupach obcojęzycznych, wywodzących się z państw bloku wschodniego. Wdrożono algorytm procedur zmierzających do deportacji cudzoziemców, którzy dopuścili się przestępstw na terenie naszego kraju. Położono nacisk na infiltrację grup gruzińskich. W celu efektywnej i skutecznej neutralizacji rozwijającej się przestępczości wśród grup gruzińskich podjęto współpracę z Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W szczególnym zainteresowaniu CBŚP są zdarzenia o charakterze dywersyjno-sabotażowym występujące na terenie RP oraz innych państw Unii Europejskiej (UE). W celu objęcia zainteresowaniem operacyjnym zdarzeń o charakterze dywersyjno-sabotażowym zostały zadaniowane zarządy terenowe CBŚP. Działania ukierunkowane na ograniczenie skali przestępstw popełnianych wśród cudzoziemców skutkowały utworzeniem, na podstawie decyzji komendanta głównego Policji, w strukturze Wydziału Kryminalnego Biura Kryminalnego Komendy Głównej Policji Zespołu Koordynacji i Wymiany Informacji. Do zadań zespołu należy płynna, szybka, rzetelna i kompleksowa wymiana informacji na temat najpoważniejszych zdarzeń kryminalnych, w tym w szczególności przestępczości grup rosyjskojęzycznych. Zintensyfikowano także działania zmierzające do zwiększenia skuteczności poszukiwania osób, w szczególności ukrywających się przed organami ścigania lub wymiaru sprawiedliwości. Utworzono algorytmy postępowania dotyczące sprawców przestępstw, nieposiadających obywatelstwa polskiego, wobec których zaistniały przesłanki do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Obecnie Policja we współpracy ze SG prowadzi cykliczne akcje mające na celu kontrolę wytypowanych miejsc przebywania cudzoziemców, którzy mogą zagrażać bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu, celem zastosowania wobec tych osób procedury wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach[1]. Istotne znaczenie w działaniach na rzecz ograniczania przestępczości popełnianej przez cudzoziemców ma także współpraca międzynarodowa służb na poziomie operacyjnym i bieżąca wymiana informacji dotyczących zdarzeń z udziałem obcokrajowców pochodzących z krajów wysokiego ryzyka. Polskie służby m.in. prowadzą intensywną współpracę z partnerami gruzińskimi, za pośrednictwem polskiego i gruzińskiego oficera łącznikowego Policji. Policja jest aktywnym uczestnikiem projektów pod agendą Europolu ukierunkowanych na zwalczanie międzynarodowej i transgranicznej przestępczości przeciwko mieniu, przestępczości związanej z bronią palną i w obszarze fałszowania pieniędzy. Ponadto wykonuje czynności ukierunkowane na zapobieganie i zwalczanie przestępczości o charakterze międzynarodowym i transgranicznym. W tym celu jest prowadzona stała wymiana informacji dotyczących zdarzeń o charakterze przestępczym, osób podejrzanych o dokonanie przestępstw, a także zagrożeń wynikających z przestępczości międzynarodowej i transgranicznej. Podejmowane działania są ukierunkowane na zapobieganie przestępstwom popełnianym przez obcokrajowców oraz ustalanie sprawców przestępstw zaistniałych na terytorium Polski i UE. W zakresie pracy poszczególnych grup utworzonych w ramach platformy EMPACT THB[2] są prowadzone również działania mające na celu zwalczanie i zapobieganie handlowi ludźmi. Policja prowadzi współpracę z wydziałami konsularnymi ambasad w RP polegającą na wymianie informacji na temat sprawców przestępstw dokonywanych na terytorium Polski przez obywateli tych państw. Ponadto jest utrzymywana również współpraca w ramach bilateralnych umów międzyrządowych regulujących współdziałanie w przedmiocie zwalczania przestępczości zorganizowanej i innych przestępstw, a w przypadku krajów, z którymi Polska ma wspólne granice, także współdziałanie na terenach przygranicznych. Straż Graniczna także współpracuje na płaszczyźnie bilateralnej i multilateralnej w zakresie zwalczania przestępczości zorganizowanej o charakterze międzynarodowym. Przedmiotowa współpraca obejmuje w szczególności wymianę informacji z partnerami zagranicznymi oraz organizacjami – w tym z Europolem oraz za pośrednictwem komendy głównej Policji – z Interpolem. Wymiana informacji odbywa się m.in. za pośrednictwem oficerów łącznikowych. Obszarem ww. współpracy jest przede wszystkim transgraniczna przestępczość zorganizowana. Funkcjonariusze Policji i Straży Granicznej cyklicznie uczestniczą w spotkaniach o charakterze międzynarodowym poświęconym problematyce zwalczania działalności rosyjskojęzycznych grup przestępczych, podczas których jest dokonywana wymiana informacji i doświadczeń z partnerami zagranicznymi w niniejszym zakresie. Jednocześnie istotę zapewnienia efektywnej polityki migracyjnej na terytorium RP stanowi realizacja skutecznych działań powrotowych wobec cudzoziemców, ze szczególnym uwzględnieniem osób stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego. Straż Graniczna na bieżąco planuje i podejmuje kolejne przymusowe operacje deportacyjne, których efektem jest powracanie cudzoziemców bezpośrednio do ich państw pochodzenia, na podstawie uprzednio wydanych decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W konsekwencji tych operacji ww. osoby przez następne lata nie mają prawnej i faktycznej możliwości ponownego wjazdu na terytorium strefy Schengen – w przypadku najcięższych naruszeń przepisów prawa nawet przez okres 10 lat. Dostrzegając współczesne trendy przestępczości w ramach współpracy na poziomie strategicznym w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) została podjęta decyzja o utworzeniu przy ministrze SWiA Zespołu do spraw krajowej koordynacji i analizy trendów poważnej i zorganizowanej przestępczości, w tym przestępczości o charakterze transgranicznym[3]. Zespół będzie dokonywać kompleksowej oceny zagrożeń i trendów przestępczości, w tym przestępczości cudzoziemskiej. Rolą Zespołu będzie m.in. diagnozowanie ewentualnych potrzeb i kierunków pożądanych działań w zakresie zwalczania przestępczości przez działania ukierunkowane na standaryzację procedur zarówno w obszarze legislacyjnym, jak i związanych z wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi. Członkami Zespołu będą przedstawiciele służb podległych ministrowi SWiA, a do prac w Zespole zostaną zaproszeni przedstawiciele innych organów i służb właściwych w obszarze zapobiegania i zwalczania przestępczości (służb specjalnych, resortu finansów, resortu sprawiedliwości). Zespół na poziomie strategicznym będzie wspierał integralność służb w działaniach na rzecz zapobiegania i zwalczania poważnej i zorganizowanej przestępczości, w tym przestępczości cudzoziemców. Należy podkreślić, że obowiązujące przepisy prawa, na podstawie których są wydawane decyzje o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, nie uwzględniają kategorii „działalność przestępcza“. W zamkniętym katalogu okoliczności uzasadniających wydanie ww. decyzji, określonym w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, „działalność przestępcza“ może być uwzględniana, gdy wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa, ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interes RP (art. 302 ust. 1 pkt 9) oraz gdy cudzoziemiec został skazany prawomocnym wyrokiem w RP na karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu i istnieją podstawy do przeprowadzenia postępowania w sprawie przekazania go za granicę w celu wykonania orzeczonej wobec niego kary (art. 302 ust. 1 pkt 11). W 2024 r. przymusowo wykonano 612 decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydanych na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 9, z czego 101 decyzji dotyczyło obywateli Gruzji. Natomiast w okresie od 1 stycznia do 23 marca 2025 r., na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 9, wykonano 177 decyzji, w tym 29 wobec obywateli Gruzji. Jednocześnie informuję, że od 1 stycznia 2024 r. do 23 marca 2025 r. nie wykonano przymusowo żadnej decyzji wydanej na podstawie art. 302 ust. 1 pkt. 11 ustawy o cudzoziemcach. Należy podkreślić, że decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu zawiera – co do zasady – orzeczenie o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen na okres od 6 miesięcy do 5 lat. W przypadku decyzji powrotowej, wydanej na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, ww. zakaz wjazdu może zostać określony na okres od 5 do 10 lat. Dodatkowo dane cudzoziemca, niezwłocznie po wykonaniu decyzji, są umieszczane w bazie podlegającej każdorazowo sprawdzeniu podczas próby wjazdu na obszar Schengen. Środkami zapobiegającymi wjazdowi na obszar Schengen osób „powiązanych z grupami przestępczymi“ są konsultacje wizowe, dokonanie wpisu zakazu wjazdu przez uprawnione organa państw członkowskich, a także weryfikacja cudzoziemca dokonywana podczas kontroli granicznej obejmująca zakres szerszy niż tylko ustalenie obowiązywania zakazu wjazdu. Odnosząc się do przestępczości dokonywanej przez obywateli Gruzji, należy wskazać że Policja i Straż Graniczna w 2020 r. zatrzymała 947 obywateli Gruzji, w 2021 r. – 1 732, w 2022 r. – 2 945, w 2023 r. – 3 015, w 2024 r. – 1 935, a w okresie od 1 stycznia do 28 lutego 2025 r. – 308 Gruzinów. Straż Graniczna w 2024 r. przedstawiła zarzuty karne 155 obywatelom Gruzji, a w okresie styczeń-luty 2025 r. – 21 Gruzinom. Zarzuty dotyczyły przede wszystkim organizowania nielegalnej migracji oraz fałszowania dokumentów. Nie jest możliwe powiązanie ww. zarzutów postawionych obywatelom Gruzji z wydanymi cudzoziemcom narodowości gruzińskiej decyzjami o zobowiązaniu do powrotu, które zostały wykonane przymusowo. Jednocześnie informuję, że w latach w latach 2023-2024 łącznie zrealizowano 15 826 decyzji o zobowiązaniu do powrotu, z czego 13 597 zostało zrealizowanych przez cudzoziemców w sposób dobrowolny, a 2 229 decyzji wykonano pod przymusem. W okresie od 1 stycznia do 16 marca 2025 r. wykonano łącznie 1 755 decyzji powrotowych, w tym 1 502 zostały wykonane dobrowolnie przez cudzoziemca, a 253 pod przymusem. Natomiast, wobec obywateli Gruzji w latach 2023-2024 zrealizowano łącznie 5 372 decyzje o zobowiązaniu do powrotu, z czego 4 853 zrealizowane zostały przez cudzoziemców w sposób dobrowolny, a 519 decyzji wykonano pod przymusem. W okresie od 1 stycznia do 16 marca 2025 r. wobec obywateli Gruzji wykonano łącznie 362 decyzje powrotowe, w tym 300 zostało wykonanych dobrowolnie przez cudzoziemca, a 62 pod przymusem. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. 2024 poz. 769 z późn. zm. [2] Europejska Multidyscyplinarna Platforma przeciwko Zagrożeniu Przestępczością Handlu Ludźmi. [3] Dalej: Zespół.