Interpelacja w sprawie opieki hospicyjnej i paliatywnej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8530
do ministra zdrowia
w sprawie opieki hospicyjnej i paliatywnej
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 07-03-2025
Szanowna Pani Minister,
opieka hospicyjna i paliatywna odgrywa kluczową rolę w systemie ochrony zdrowia, zapewniając pacjentom cierpiącym na nieuleczalne choroby godne warunki w ostatnich etapach życia. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa oraz wzrostem liczby pacjentów wymagających kompleksowej opieki rośnie także zapotrzebowanie na wysokiej jakości usługi paliatywne. Mimo znaczenia tej dziedziny, placówki świadczące tego rodzaju pomoc często borykają się z problemami finansowymi, kadrowymi oraz organizacyjnymi. Niezbędne są działania zapewniające stabilne finansowanie, adekwatne wynagrodzenia dla personelu oraz poprawę dostępności świadczeń. Szczególnie istotne jest także monitorowanie efektywności wydatkowania środków oraz jakości świadczonych usług, aby system opieki paliatywnej mógł sprostać rosnącym wyzwaniom.
Mając na uwadze te kwestie, konieczne jest przeanalizowanie aktualnej sytuacji opieki hospicyjnej i paliatywnej w Polsce, w tym poziomu finansowania, warunków pracy personelu oraz dostępności świadczeń w różnych regionach kraju. Istotne jest również zbadanie wpływu zniesienia limitów finansowania na jakość i dostępność usług, a także ewentualnych planów dalszego rozwoju tej formy opieki. Kluczowe pozostają pytania o strategie Ministerstwa Zdrowia oraz Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczące poprawy funkcjonowania systemu, w tym waloryzację stawek świadczeń, wprowadzenie minimalnych standardów zatrudnienia oraz wsparcie dla rodzin pacjentów.
W związku z tym zwracam się z poniższymi pytaniami dotyczącymi obecnej sytuacji i planowanych działań w zakresie opieki hospicyjnej i paliatywnej w Polsce:
Jakie jest obecne finansowanie opieki hospicyjnej i paliatywnej w Polsce (w podziale na budżet państwa, NFZ oraz ewentualne inne źródła finansowania) w porównaniu do nakładów sprzed 3 i 9 lat? Jakie są prognozy na kolejne lata, uwzględniające starzenie się społeczeństwa i rosnące zapotrzebowanie na tego typu usługi?
W jaki sposób kształtują się stawki za świadczenia w opiece hospicyjnej i paliatywnej? Czy i w jaki sposób uwzględniają one rosnące koszty, takie jak wynagrodzenia personelu, ceny leków, sprzętu medycznego i energii?
Czy planowane są zmiany w systemie finansowania, które miałyby na celu zapewnienie stabilności finansowej dla placówek opieki hospicyjnej i paliatywnej? Jeśli tak, to jakie? Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmów waloryzacji świadczeń w oparciu o wskaźnik inflacji lub inne kryteria?
Jakie są plany dotyczące finansowania opieki domowej, która często stanowi kluczowy element zapewnienia pacjentom godnych warunków w ostatnich chwilach życia? Czy planowane jest zwiększenie dostępności i finansowania tej formy opieki?
Czy ministerstwo prowadzi analizy efektywności finansowej opieki hospicyjnej i paliatywnej w porównaniu do innych form leczenia? Jakie są wnioski z tych analiz i jakie działania są podejmowane w celu optymalizacji wydatków?
W jaki sposób ministerstwo monitoruje wykorzystanie środków przeznaczonych na opiekę hospicyjną i paliatywną? Czy prowadzone są kontrole i audyty w placówkach? Jakie są wyniki tych kontroli i jakie wnioski z nich wynikają?
Jakie są aktualne dane dotyczące zatrudnienia lekarzy, pielęgniarek i innego personelu medycznego w placówkach opieki hospicyjnej i paliatywnej w Polsce (w podziale na województwa, rodzaj placówki)? Jak kształtują się wskaźniki zatrudnienia w porównaniu do potrzeb?
Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zachęcić lekarzy, pielęgniarki i inny personel medyczny do pracy w opiece hospicyjnej i paliatywnej? Czy planowane są dodatkowe programy motywacyjne, stypendia, podwyżki wynagrodzeń, szkolenia specjalistyczne?
Jakie są bariery w rekrutacji i utrzymaniu personelu w placówkach opieki hospicyjnej i paliatywnej? Jakie działania są podejmowane w celu ich eliminacji?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zmian w kształceniu podyplomowym lekarzy i pielęgniarek, które uwzględniałyby większy nacisk na opiekę paliatywną?
Czy ministerstwo prowadzi badania satysfakcji zawodowej personelu medycznego pracującego w hospicjach i placówkach opieki paliatywnej? Jakie są wyniki tych badań i jakie działania są podejmowane w celu poprawy warunków pracy?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie regulacji dotyczących minimalnych standardów zatrudnienia w placówkach opieki hospicyjnej i paliatywnej, w tym w zakresie liczby personelu przypadającego na pacjenta?
Jakie są aktualne dane dotyczące liczby świadczeniodawców opieki hospicyjnej i paliatywnej w Polsce (w podziale na rodzaj placówki)? Jak kształtuje się dostępność do świadczeń w poszczególnych regionach?
1 kwietnia 2024 r. zniesiono limity na opiekę hospicyjną i paliatywną. Jak to wpłynęło na poprawę dostępności świadczeń? Ile środków zostało wypłaconych za 2024 r.?
Jak NFZ monitoruje jakość świadczeń w opiece hospicyjnej i paliatywnej? Jakie są wyniki tych monitorowań i jakie działania są podejmowane w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości?
Czy NFZ posiada dane dotyczące czasu oczekiwania na świadczenia w opiece hospicyjnej i paliatywnej? Jakie działania są podejmowane w celu skrócenia tych okresów?
Czy NFZ prowadzi analizy dotyczące wykorzystania środków przeznaczonych na opiekę hospicyjną i paliatywną? Jakie są wyniki tych analiz i jakie wnioski z nich wynikają?
Czy NFZ planuje rozszerzenie katalogu świadczeń w opiece hospicyjnej i paliatywnej? Jakie są plany dotyczące wprowadzenia nowych form opieki, takich jak np. opieka psychologiczna, wsparcie dla rodzin pacjentów?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Wysoki stopień unikania odpowiedzi – zidentyfikowano zwroty o braku właściwości, braku danych lub ogólnikowe formułki uspokajające.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (32)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
44072 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.46.2025.AJ
Warszawa, 15 maja 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 8530, Pana Posła Janusza Cieszyńskiego, w sprawie opieki
hospicyjnej i paliatywnej, skierowaną do Ministerstwa Zdrowia, uprzejmie proszę
o przyjęcie poniższych informacji.
Pytanie 1.
Jakie jest obecne finansowanie opieki hospicyjnej i paliatywnej w Polsce
(w podziale na budżet państwa, NFZ, oraz ewentualne inne źródła finansowania)
w porównaniu do nakładów sprzed 3 i 9 lat? Jakie są prognozy na kolejne lata,
uwzględniające starzenie się społeczeństwa i rosnące zapotrzebowanie na tego typu
usługi?
Odpowiedź
Świadczenia opieki paliatywnej finansowane są ze środków Narodowego Funduszu
Zdrowia (dalej:
NFZ) w ramach obowiązujących umów o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej. Świadczenia są finansowane zgodnie z wyceną określoną w taryfie Agencji
Oceny technologii Medycznych i Taryfikacji. Ministerstwo Zdrowia nie posiada ani nie
gromadzi danych dotyczących sposobu finansowania podmiotów z innych źródeł.
Świadczenia opieki zdrowotnej finansowane są na podstawie planu finansowego NFZ.
W tabeli 1 przedstawiono nakłady finansowe na opiekę hospicyjną i paliatywną:
obecnie oraz sprzed 3 i 9 lat.
Tabela 1.
Rok Wartość planu
finansowego Dane
2016 461 063 000 zł Ostateczny plan finansowy Narodowego Funduszu Zdrowia na
2016 r.
2022 1 166 852 000 zł Ostateczny plan finansowy NFZ na rok 2022.
2025 2 093 542 000 zł Zmiana planu finansowego NFZ na rok 2025 z dnia 4.03.2025 r.
Obecnie Ministerstwo Zdrowia nie ma danych na temat prognoz finansowania opieki
hospicyjnej i paliatywnej na kolejne lata.
-- 1 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Pytanie 2
. W jaki sposób kształtują są stawki za świadczenia w opiece hospicyjnej
i paliatywnej? Czy i w jaki sposób uwzględniają one rosnące koszty, takie jak wynagrodzenia
personelu, ceny leków, sprzętu medycznego i energii?
Odpowiedź
W tabeli 2 przedstawiono wycenę produktu rozliczeniowego wg zakresów świadczeń.
Tabela 2.
Nazwa zakresu
świadczeń Nazwa produktu rozliczeniowego Taryfa Szacunkowa
Wycena*
Osobodzień w oddziale medycyny paliatywnej /
hospicjum stacjonarnym 7,19 790,90 zł
Porada kwalifikacyjna do oddziału medycyny
paliatywnej/ hospicjum stacjonarnego 1,74 191,40 zł
Żywienie dojelitowe w oddziale medycyny paliatywnej /
hospicjum stacjonarnym 1,83 201,30 zł
świadczenia w
oddziale medycyny
paliatywnej /
hospicjum
stacjonarnym Kompletne żywienie pozajelitowe w oddziale medycyny
paliatywnej / hospicjum stacjonarnym 3,65 401,50 zł
Osobodzień w hospicjum domowym 1,08 118,80 zł świadczenia w
hospicjum domowym Porada kwalifikacyjna do hospicjum domowego 2,77 304,70 zł
Osobodzień w hospicjum domowym dla dzieci 1,94 213,40 zł świadczenia w
hospicjum domowym
dla dzieci Porada kwalifikacyjna do hospicjum domowego dla dzieci 2,77 304,70 zł
Porada lekarska w poradni medycyny paliatywnej (nie
mniej niż 20 min) 1,5 165,00 zł
Wizyta pielęgniarki w poradni medycyny paliatywnej (nie
mniej niż 20 min) 1,16 127,60 zł
Porada psychologa w poradni medycyny paliatywnej (nie
mniej niż 40 min) 1,11 122,10 zł
Porada pierwszorazowa w poradni medycyny
paliatywnej (nie mniej niż 50 min) 1,72 189,20 zł
Porada lekarska w miejscu pobytu świadczeniobiorcy 2,85 313,50 zł
Wizyta pielęgniarki w miejscu pobytu świadczeniobiorcy 1,52 167,20 zł
porada w poradni
medycyny paliatywnej
Porada psychologa w miejscu pobytu świadczeniobiorcy 1,36 149,60 zł
perinatalna opieka
paliatywna
Kompleksowe świadczenie zdrowotne realizowane w
warunkach perinatalnej opieki paliatywnej 27,29 3 001,90 zł
*Wyliczono na podstawie średniej ceny punktu ok. 110 zł.
Świadczenia finansowane są zgodnie z taryfą określoną w Obwieszczeniu Prezesa Agencji
Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z dnia 28 marca 2024 r. w sprawie taryf
świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej. Wycena uwzględnia
koszty wynagrodzeń personelu, leków, sprzętu medycznego oraz koszty infrastruktury
związane z realizacją świadczenia.
Pytanie 3.
Czy planowane są zmiany w systemie finansowania, które miałyby na celu
zapewnienie stabilności finansowej dla placówek opieki hospicyjnej i paliatywnej? Jeśli tak,
to jakie? Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmów waloryzacji świadczeń w oparciu
o wskaźnik inflacji lub inne kryteria?
Odpowiedź
Z istotnych zmian w zakresie finansowania świadczeń, które mają na celu zapewnienie
stabilności finansowej dla placówek opieki hospicyjnej i paliatywnej, w pierwszej kolejności
należy wskazać, że od 1 lutego 2023 r. miał miejsce wzrost cen jednostek rozliczeniowych
w umowach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej m.in. w rodzaju opieka paliatywna
i hospicyjna o 12%, w stosunku do cen jednostek rozliczeniowych obowiązujących
w II półroczu 2022 r.
-- 2 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Ponadto, decyzją Pani Minister Izabeli Leszczyny, NFZ zapłacił w 2024 r. za nadwykonania
z 2023 r., a Zarządzeniem Nr 24/2024/DEF Prezesa NFZ z dnia 4 marca 2024 r. w sprawie
zmiany planu finansowego Narodowego Funduszu Zdrowia na 2024 rok, zabezpieczone
zostały środki finansowe w kwocie 2 237 597 tys. zł niezbędne na sfinansowanie kosztów
świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w 2023 r. ponad limit wynikający z umowy
o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w tym w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna:
52 932 tys. zł.
Również decyzją Pani Minister Izabeli Leszczyny, z dniem 1 kwietnia 2024 r. wprowadzono
nielimitowane finansowanie świadczeń opieki paliatywnej i hospicyjnej. Rozliczanie
świadczeń wykonanych ponad kwotę umowy następuje na wniosek świadczeniodawcy
składany po upływie kwartału, w którym nastąpiło to przekroczenie.
Dodatkowo, od 1 lipca 2024 r. nastąpił wzrost wyceny świadczeń w opiece paliatywnej
i hospicyjnej, zgodnie z zarządzeniem 54/2024/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 29 maja 2024 r.
w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju opieka paliatywna
i hospicyjna, wprowadzającym nowe taryfy świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki
paliatywnej i hospicyjnej, określone w obwieszczeniu Prezesa AOTMiT z dnia 28 marca
2024 r.
NFZ corocznie zwiększa ceny jednostek rozliczeniowych stosowanych w umowach ze
świadczeniodawcami, zgodnie z przyjętym przez Ministra Zdrowia wariantem
rekomendacji Prezesa AOTMiT w sprawie zmiany sposobu lub poziomu finansowania
świadczeń opieki zdrowotnej, w związku ze wzrostem najniższego wynagrodzenia
wprowadzanym ustawą z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania
najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych
w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1352).
Pytanie 4
. Jakie są plany dotyczące finansowania opieki domowej, która często stanowi
kluczowy element zapewnienia pacjentom godnych warunków w ostatnich chwilach życia?
Czy planowane jest zwiększenie dostępności i finansowania tej formy opieki?
Odpowiedź
Świadczenia opieki paliatywnej i hospicyjnej od 1 kwietnia 2024 r. finansowane są
nielimitowo. NFZ zapłaci za każde świadczenie zrealizowane zgodnie z wymogami
określonymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej (Dz.U. z 2022 r. poz.
262 ze zm.). Oznacza to, że zwiększenie dostępności i finansowania tej formy opieki
uzależniona jest wyłącznie od możliwości i potencjału wykonawczego świadczeniodawców.
Pytanie 5.
Czy Ministerstwo prowadzi analizy efektywności finansowej opieki hospicyjnej
i paliatywnej w porównaniu do innych form leczenia? Jakie są wnioski z tych analiz i jakie
działania są podejmowane w celu optymalizacji wydatków?
Odpowiedź
Ministerstwo Zdrowia w ramach projektu Mapy Potrzeb Zdrowotnych opracowało
aplikację poświęconą opiece paliatywnej i hospicyjnej, uwzględniającą m.in. analizę
epidemiologiczną, w tym prognozę, wskaźniki zabezpieczenia pod względem bazy łóżkowej
i dostępności ośrodków domowych. Aplikacja jest dostępna pod linkiem:
https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-2026/analizy/opieka-paliatywno-
hospicyjna/opieka-paliatywna-i-hospicyjna-mapy-potrzeb-zdrowotnych/.
-- 3 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Ponadto, w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej Ministerstwo Zdrowia opracowało
aplikację poświęconą opiece paliatywnej i hospicyjnej wśród pacjentów onkologicznych,
uwzględniającą m.in. strukturę demograficzną, w tym strukturę pacjentów według
występowania chorób, i udzielone świadczenia. Aplikacja jest dostępna pod linkiem:
https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-2026/analizy/opieka-paliatywno-
hospicyjna/opieka-paliatywna-i-hospicyjna-narodowa-strategia-onkologiczna/.
Pytanie 6.
W jaki sposób Ministerstwo monitoruje wykorzystanie środków przeznaczonych
na opiekę hospicyjną i paliatywną? Czy prowadzone są kontrole i audyty w placówkach?
Jakie są wyniki tych kontroli i jakie wnioski z nich wynikają?
Odpowiedź
Zgodnie z art. 118 ust. 1, Prezes NFZ sporządza corocznie plan finansowy zrównoważony
w zakresie przychodów i kosztów, określający m.in. wysokość planowanych kosztów
świadczeń opieki zdrowotnej, w tym w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna. Podkreślenia
wymaga, że NFZ należy do jednostek sektora finansów publicznych i w związku
z powyższym wartość finansowanych w danym roku przez NFZ świadczeń opieki
zdrowotnej zdeterminowana jest poziomem środków zapisanych na ten cel w planie
finansowym NFZ, zatwierdzonym przez Ministra Zdrowia w porozumieniu z Ministrem
Finansów, sporządzonym zgodnie z uregulowaniami art. 120 i 121 ustawy z dnia 27 sierpnia
2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz.U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.).
Ponadto zgodnie z zapisami art. 130 ust. 1 ww. ustawy, Prezes Narodowego Funduszu
Zdrowia sporządza roczne sprawozdanie z wykonania planu finansowego Funduszu, nie
później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia roku, którego dotyczy sprawozdanie.
Niniejsze sprawozdanie obejmuje omówienie realizacji w danym roku poszczególnych
elementów planowanych przychodów, planowanych kosztów Funduszu (w tym kosztów
świadczeń opieki zdrowotnej w podziale na ich rodzaje) oraz czynników kształtujących
poziom odnotowanego na koniec roku wyniku finansowego Funduszu. Sprawozdanie,
podlega zatwierdzeniu przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych po
zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw zdrowia i po uzyskaniu opinii komisji
właściwej do spraw finansów publicznych oraz komisji właściwej do spraw zdrowia Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z danymi przedstawionymi w
Rocznym sprawozdaniu z wykonania planu
finansowego Narodowego Funduszu Zdrowia na 2023 rok koszty świadczeń opieki
zdrowotnej w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna w 2023 r. wyniosły 1 603 646,73 tys.
zł. W planie NFZ na 2025 r. w porównaniu do pierwotnego planu finansowego NFZ na 2023
rok, wysokość środków zapisana na koszty świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka
paliatywna i hospicyjna w 2025 r. wynosi ponad 2 000 000 tys. zł, tj. o 71,7% więcej niż
w 2023 r.
Jednocześnie pragnę poinformować, że przeprowadzanie kontroli oraz audytów
w placówkach medycznych pozostaje poza właściwością Ministerstwa Zdrowia.
Pytanie 7.
Jakie są aktualne dane dotyczące zatrudnienia lekarzy, pielęgniarek i innego
personelu medycznego w placówkach opieki hospicyjnej i paliatywnej w Polsce (w podziale
na województwa, rodzaj placówki)? Jak kształtują się wskaźniki zatrudnienia w porównaniu
do potrzeb?
-- 4 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Odpowiedź
Dane dotyczące zatrudnienia lekarzy, pielęgniarek i innego personelu medycznego
w placówkach opieki hospicyjnej i paliatywnej w Polsce (w podziale na województwa, rodzaj
placówki) zamieszczono w Tabeli 3.
Tabela 3.
PERINATALNA
OPIEKA
PALIATYWNA
PORADA W PORADNI
MEDYCYNY
PALIATYWNEJ
ŚWIADCZENIA W
HOSPICJUM DOMOWYM
ŚWIADCZENIA W
HOSPICJUM DOMOWYM
DLA DZIECI
ŚWIADCZENIA W
ODDZIALE MEDYCYNY
PALIATYWNEJ/HOSPICJU
M STACJONARNYM
Oddział
Wojewódzki NFZ
lekarz pozostali lekarz pielęg
niarka
pozostali lekarz pielęg
niarka
pozostali lekarz pielęg
niarka
pozostali lekarz pielęgn
iarka
pozostali
Dolnośląski 6 5 59 58 35 163 255 179 57 52 139 87 299 191
Kujawsko-Pomorski 40 16 21 123 199 139 29 59 91 97 148 94
Lubelski 2 4 17 10 11 83 162 117 9 15 27 85 272 142
Lubuski 1 1 6 9 6 70 99 54 16 27 15 29 61 42
Łódzki 1 3 44 44 19 121 189 134 26 24 19 93 239 139
Małopolski 3 2 44 43 25 142 292 213 80 125 164 144 415 227
Mazowiecki 1 4 36 39 19 263 432 268 28 40 54 161 431 215
Opolski 1 1 17 19 11 52 112 64 4 6 6 41 148 83
Podkarpacki 2 2 11 11 6 158 362 222 12 17 24 111 287 137
Podlaski 3 2 4 3 2 50 96 41 5 11 11 41 171 71
Pomorski 5 4 31 31 15 166 216 151 28 30 42 114 277 215
Śląski 3 3 87 68 54 278 423 238 26 41 58 134 443 272
Świętokrzyski 8 9 5 54 84 59 11 13 17 69 245 106
Warmińsko-
Mazurski 2 3 22 21 17 64 126 94 22 26 57 36 79 55
Wielkopolski 4 2 32 38 13 167 303 199 52 76 79 95 353 224
Zachodniopomorski 14 12 9 91 105 92 9 8 15 62 106 75
Suma 34 36 472 431 268 2045 3455 2264 414 570 818 1399 3974 2288
Liczba wg
niepowtarzalnych
nr PESEL 34 36 464 429 267 1952 3401 2224 409 562 806 1379 3962 2285
Pytanie 8.
Jakie działania podejmuje Ministerstwo, aby zachęcić lekarzy, pielęgniarki i inny
personel medyczny do pracy w opiece hospicyjnej i paliatywnej? Czy planowane są
dodatkowe programy motywacyjne, stypendia, podwyżki wynagrodzeń, szkolenia
specjalistyczne?
Odpowiedź
Konieczność wzrostu liczby specjalistów (zapewnienie nowych kadr) z dziedziny medycyny
paliatywnej jest aktualnie podyktowana stałym wzrostem zapotrzebowania
na świadczenia w tej dziedzinie, przede wszystkim w związku ze wzrostem liczby
zachorowań na nowotwory złośliwe, co pośrednio wynika ze zwiększania średniej długości
życia. Minister Zdrowia podejmuje więc liczne działania mające na celu wykształcenie
odpowiedniej liczby specjalistów posiadających kompetencje niezbędne do
zagwarantowania właściwej opieki medycznej nad grupą osób, która potrzebuje opieki
paliatywnej.
Lekarze:
Wykształcenie odpowiedniej liczby lekarzy specjalistów z dziedziny medycyny paliatywnej
jest jednym z priorytetów resortu. W Polsce jest aktualnie 646 lekarzy posiadających
specjalizację z medycyny paliatywnej (stan na grudzień 2024 roku) a
-- 5 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
640 lekarzy wykonuje zawód (uwaga: należy wziąć pod uwagę fakt, iż lekarz może mieć
kilka specjalizacji a jako jedną z nich może być właśnie medycyna paliatywna. Trudno więc
stwierdzić, czy lekarz wykonuje prace właśnie w tej dziedzinie medycyny).
Na przestrzeni ostatnich lat obserwuje się stały wzrost liczby specjalistów w tej dziedzinie.
W stosunku do roku 2010 liczba specjalistów posiadających specjalizację z medycyny
paliatywnej i wykonujących zawód zwiększyła się z 212 osób do jak już wcześniej
wspomniano 640 osób (stanowi to wzrost o 428 osób). Aktualnie w trakcie szkolenia
specjalizacyjnego z medycyny paliatywnej są 162 osoby (stan na 31 grudnia 2024 roku),
z czego 155 osób realizuje szkolenie w trybie pozarezydenckim, a 7 w trybie rezydentury.
Liczba miejsc szkoleniowych w jednostkach uprawnionych do prowadzenia szkolenia
specjalizacyjnego w dziedzinie medycyny paliatywnej wynosi aktualnie 308 miejsc (stan na
dzień 31.12.2024 r.).
Ministerstwo Zdrowia podejmuje i również podejmie w najbliższych latach szereg działań
mających na celu wzmocnienie potencjału kadrowego w systemie ochrony zdrowia
zarówno w specjalizacjach o największym deficycie kadrowym (między innymi w dziedzinie
medycyny paliatywnej – Medycyna paliatywna znajduje się na liście priorytetowych
dziedzin medycyny (Dz.U. 2022 rok, poz. 2814 – Rozporządzenie Ministra Zdrowia
w sprawie określenia priorytetowych dziedzin medycyny) jak i w pozostałych
specjalizacjach. Główną zachętą do podejmowania kształcenia w dziedzinach
priorytetowych jest wyższe wynagrodzenie przysługujące lekarzom odbywającym
szkolenie specjalizacyjne w tych dziedzinach w trybie rezydenckim (finansowanym przez
Ministra Zdrowia). Zaliczenie dziedziny do dziedzin priorytetowych skutkuje corocznie (od
lipca) przyznaniem wyższego wynagrodzenia zasadniczego lekarzom w trybie specjalizacji
rezydenckim, a także przyznawaniem większej liczby miejsc szkoleniowych w stosunku do
pozostałych dziedzin.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami wynagrodzenie zasadnicze brutto lekarza
odbywającego specjalizację z grupy specjalizacji priorytetowych wynosi:
od 1 lipca 2024 roku wynagrodzenie zasadnicze brutto lekarza odbywającego
specjalizację z grupy specjalizacji priorytetowych:
w pierwszych dwóch latach zatrudnienia w trybie rezydentury 9 368 zł (wzrost
o 5 766 zł w stosunku do lipca 2016 (stan na lipiec 2016: 3 602 zł),
a po dwóch latach zatrudnienia w tym trybie 10 220 zł (wzrost o 6 330 zł
w stosunku do lipca 2016 (stan na lipiec 2016: 3 890 zł).
W celu zachęcenia młodych lekarzy do pracy w polskich podmiotach leczniczych,
finansowanych ze środków publicznych, po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego,
wprowadzono rozwiązanie, dzięki któremu lekarze odbywający szkolenie specjalizacyjne
w ramach rezydentury mogą otrzymać wynagrodzenie zasadnicze wyższe o 600 zł
miesięcznie (w dziedzinie niepriorytetowej) lub wyższe o 700 zł miesięcznie (w dziedzinie
priorytetowej). Aby otrzymać to wynagrodzenie lekarz musi zobowiązać się do
przepracowania – w podmiocie leczniczym, finansowanym ze środków publicznych –
łącznie 2 lata w ciągu kolejnych pięciu lat następujących po zakończeniu szkolenia
specjalizacyjnego.
Pielęgniarki i położne:
Ministerstwo Zdrowia podejmuje także działania mające na celu zwiększenie liczby
wykwalifikowanych pielęgniarek w systemie ochrony zdrowia oraz zachęcenie do
podejmowania kształcenia przygotowującego do wykonywania tego zawodu.
-- 6 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Wprowadzane rozwiązania systemowe mają na celu rozwój kompetencji i uprawnień
zawodowych, niezbędnych do realizacji świadczeń zdrowotnych zabezpieczających bieżące
potrzeby zdrowotne społeczeństwa, w tym m.in. uprawnienie do kwalifikowania do
wszystkich zalecanych szczepień ochronnych u osób dorosłych. Wychodząc naprzeciw
potrzebom zdrowotnym społeczeństwa oraz mając na uwadze poprawę dostępności do
świadczeń zdrowotnych realizowanych przez pielęgniarki i położne, bez konieczności
odbycia przez świadczeniobiorcę wizyty lekarskiej, rozszerzono wykaz substancji czynnych
zawartych w lekach, wykaz wyrobów medycznych oraz wykaz badań diagnostycznych, na
które pielęgniarki i położne mają prawo wystawiać recepty i skierowania. Od 15 czerwca
2024 r. uprawnione pielęgniarki i położne mogą ordynować kolejne leki oraz kierować na
nowe badania diagnostyczne. Ponadto, projektowane są kolejne regulacje rozszerzające
wykaz badań diagnostycznych na które uprawnione pielęgniarki i położne będą mogły
wystawiać skierowania.
W celu wzmocnienia roli pielęgniarek w systemie opieki zdrowotnej wprowadzone zostały
zmiany do standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu pielęgniarki,
mające na celu upraktycznienie kształcenia tak, aby było dostosowane do aktualnych
potrzeb rynku pracy – standardy wejdą w życie od roku akademickiego 2025/2026.
W ramach Krajowego Planu Odbudowy realizowany jest „System zachęt do podejmowania
i kontynuowania studiów na wybranych kierunkach medycznych oraz podjęcia zatrudnienia
w zawodzie na lata 2022–2026”, w ramach którego przyznano m.in. stypendia oraz
bezzwrotne wsparcie w tym też dla studentów kierunku pielęgniarstwo i położnictwo.
Wsparcie to będzie kontynuowane w kolejnych edycjach. Uruchomiono również działania
związane z programem wsparcia w postaci mentoringu dla absolwentów m.in. kierunku
pielęgniarstwo i położnictwo. Natomiast dla studentów ww. kierunków planowane jest
uruchomienie mentoringu. Wsparcie to realizowane jest zgodnie z przepisami polityki
publicznej przyjętej uchwałą Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2022 r.
(M.P. z 16.12.2022 r., poz. 1237 oraz z 2024 r. poz. 367) pn. „System zachęt do
podejmowania i kontynuowania studiów na wybranych kierunkach medycznych oraz
podjęcia zatrudnienia w zawodzie na lata 2022–2026”.
Ponadto, w ramach środków europejskich zaplanowano wsparcie dla pielęgniarek
w zakresie dofinansowania kursów kwalifikacyjnych, specjalistycznych i dokształcających –
Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego – FERS.
Jednocześnie nadmieniamy, że do ustawy przepisów art. 5a ustawy z dnia 15 lipca 2011 r.
o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 814, z późn. zm.), D
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że położnym w uzasadnionych przypadkach
wynikających z braku możliwości podjęcia zatrudnienia jako położna umożliwiono
wykonywanie zawodu również w ramach opieki długoterminowej oraz opieki paliatywnej,
co zostało uregulowane w art. 5a ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki
i położnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 814, z późn. zm.).
Dotychczasowe działania podejmowane przez Ministerstwo Zdrowia na rzecz pielęgniarek
mają pozytywny wpływ na zwiększenie zainteresowania młodych osób podejmowaniem
kształcenia w tym zawodzie, a tym samym sukcesywny wzrost liczby pielęgniarek
zatrudnionych w systemie ochrony zdrowia. Wzrasta liczba uczelni posiadających
akredytację Ministra Zdrowia do prowadzenia kształcenia na kierunku pielęgniarstwo na
poziomie pierwszego stopnia oraz zwiększa się także liczba studentów na kierunku
pielęgniarstwo I stopnia. Ponadto według danych Centralnego Rejestru Pielęgniarek
i Położnych, prowadzonego przez Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych, systematycznie
wzrasta liczba pielęgniarek aktywnych zawodowo.
Pozostały personel medyczny inny niż lekarze, lekarze dentyści, pielęgniarki czy położne:
-- 7 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
Zmiany w podstawach programowych kształcenia w zawodach medycznych, wprowadzenie
standardów kształcenia dla wybranych kierunków studiów, wprowadzanie nowych
dziedzin specjalizacji, możliwość uznania dorobku zawodowego i naukowego za
równoważny ze zrealizowaniem szkolenia specjalizacyjnego, a także zmiany w programach
specjalizacji są inną niż finansowa zachętą do podejmowania kształcenia w zawodach
medycznych.
Występujące u osób starszych problemy zdrowotne zwiększają zapotrzebowanie na
świadczenia pielęgnacyjne, rehabilitacyjne i opiekuńcze. Fizjoterapia odgrywa bardzo
ważną rolę w procesie leczenia objawowego osób, objętych opieką paliatywną, cierpiących
z powodu nowotworów, chorób zanikowych układu nerwowego, następstw chorób
zapalnych ośrodkowego układu nerwowego, niewydolności oddechowej.
W odniesieniu do zawodu fizjoterapeuty uprzejmie informujemy, iż Ministerstwo Zdrowia
jest Beneficjentem projektu FERS.01.13-IP.07- 0002/24, pn. „Szkolenie specjalizacyjne dla
osób wykonujących zawód fizjoterapeuty i farmaceuty”. Projekt został uruchomiony w celu
podniesienia kompetencji fizjoterapeutów i fizjoterapeutek oraz farmaceutów
i farmaceutek przystępujących do szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie fizjoterapii,
farmacji szpitalnej lub farmacji klinicznej, dając tym samym możliwość uzyskania tytułu
specjalisty. Projekt polega na sfinansowaniu szkolenia specjalizacyjnego dla uczestników,
którzy realizują poszczególne moduły określone w programie szkolenia specjalizacyjnego.
Projekt jest wspófinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu
Społecznego Plus w ramach Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027,
Działania 01.13 Umiejętności w sektorze zdrowia.
Dodatkowo uprzejmie informuję, że 26 marca 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia
17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych (Dz.U. poz. 1972), która określa
zasady wykonywania 15 zawodów medycznych (w tym zawodu opiekun medyczny), które
dotychczas nie były objęte regulacjami ustawowymi, ze szczególnym uwzględnieniem
zagadnień dotyczących ustawicznego rozwoju zawodowego osób wykonujących zawód
medyczny, rejestru zawodów medycznych oraz odpowiedzialności zawodowej tych osób.
Wprowadzone regulacje dotyczące ustawicznego rozwoju zawodowego mają na celu
podniesienie jakości wykonywanych czynności zawodowych, jak również przyczyniają się
do zapewnienia wykwalifikowanej kadry, która będzie regularnie pogłębiać i aktualizować
swoją wiedzę i umiejętności zawodowe. Należy wskazać, że osoby wykonujące zawody
medyczne objęte ww. ustawą, w tym opiekunowie medyczni, mają obowiązek doskonalenia
zawodowego, którego zakres obejmuje wiedzę i umiejętności niezbędne do realizacji przez
osobę wykonującą zawód medyczny czynności zawodowych. Doskonalenie zawodowe
realizowane jest poprzez udział w kursach mających na celu pogłębienie i aktualizację
posiadanej wiedzy i umiejętności oraz poprzez samokształcenie. Ponadto przedmiotowa
ustawa umożliwia ww. osobom przystąpienie do kursu kwalifikacyjnego, w ramach którego
będą mogły uzyskać dodatkową wiedzę i umiejętności niezbędne do wykonywania
czynności zawodowych. Zgodnie z ww. ustawą za udział w poszczególnych formach
ustawicznego rozwoju zawodowego przysługują punkty edukacyjne, które są rozliczane
w 5-letnim okresie rozliczeniowym (pierwszy taki okres rozliczeniowy rozpocznie się
z dniem 1 stycznia roku następującego po uzyskaniu wpisu do rejestru). Ponadto zgodnie
z rozwiązaniami przyjętymi dla innych zawodów regulowanych ustawa wprowadziła
możliwość skorzystania przez osobę wykonującą zawód medyczny z płatnego urlopu
szkoleniowego (w wymiarze 6 dni roboczych rocznie) na realizacje ustawicznego rozwoju
zawodowego.
Należy zauważyć, że dotychczas osoby wykonujące zawody medyczne, które zostały objęte
przedmiotową regulacją, w tym opiekunowie medyczni, nie miały obowiązku ustawicznego
-- 8 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
9
rozwoju zawodowego. Należy podkreślić, że system ochrony zdrowia charakteryzuje się
dynamiką zmian związanych z postępem nauk medycznych czy też związanych z postępem
technologicznym. Zmiany te wymagają od osób wykonujących zawód medyczny ciągłego
doskonalenia posiadanych już umiejętności, jak również gotowości do zdobywania nowych
umiejętności. Nałożony przepisami ww. ustawy obowiązek ustawicznego rozwoju
zawodowego jest usankcjonowaniem działającego już na rynku pracy doskonalenia
posiadanych umiejętności przez kadry medyczne.
Mając na uwadze powyższe, rozwiązania zawarte w przedmiotowej ustawie przyczynią się
do podniesienia kwalifikacji zawodowych, a także rangi i atrakcyjności zawodów
medycznych objętych ww. regulacja prawną, w tym opiekunów medycznych, którzy na
podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej (Dz.U. z 2022 r. poz.
262) realizują wybrane świadczenia zdrowotne w przedmiotowym zakresie.
Pytanie 9.
Jakie są bariery w rekrutacji i utrzymaniu personelu w placówkach opieki
hospicyjnej i paliatywnej? Jakie działania są podejmowane w celu ich eliminacji?
Odpowiedź
Ministerstwo Zdrowia nie posiada analiz w zakresie możliwych barier w rekrutacji i nie
gromadzi danych na temat rotacji personelu w placówkach opieki hospicyjnej i paliatywnej.
Pytanie 10.
Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie zmian w kształceniu podyplomowym
lekarzy i pielęgniarek, które uwzględniałyby większy nacisk na opiekę paliatywną?
Odpowiedź
Lekarze i lekarze dentyści:
Tematyka leczenia paliatywnego jest przedmiotem szkolenia przed- i podyplomowego
lekarzy. Rozporządzenie ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej (Dz. U z 2022 r. poz.
262) wskazuje, że świadczenia opieki paliatywnej i hospicyjnej to wszechstronna,
całościowa opieka i leczenie objawowe świadczeniobiorców chorujących na nieuleczalne,
niepoddające się leczeniu przyczynowemu, postępujące, ograniczające życie choroby.
Opieka ta jest ukierunkowana na poprawę jakości życia, ma na celu zapobieganie bólowi
i innym objawom somatycznym oraz ich uśmierzanie, łagodzenie cierpień psychicznych,
duchowych i socjalnych.
Zgodnie z zał. nr 2 do ww. rozporządzenia „Warunki realizacji świadczeń gwarantowanych
z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej” realizowane w opiece stacjonarnej przewidują
wykonywanie tych świadczeń przez: lekarza specjalistę w dziedzinie medycyny paliatywnej,
lub lekarza w trakcie specjalizacji w dziedzinie medycyny paliatywnej, lub lekarza
legitymującego się dokumentem ukończenia kursu zgodnego z programem specjalizacji
w dziedzinie medycyny paliatywnej, dotyczącego problematyki bólu, objawów
somatycznych i psychicznych, organizowanego przez Centrum Medycznego Kształcenia
Podyplomowego lub wyższą uczelnię medyczną posiadającą uprawnienia do kształcenia
przeddyplomowego lub podyplomowego lekarzy lub jednostkę posiadającą akredytację do
prowadzenia specjalizacji w dziedzinie medycyny paliatywnej (równoważnik 1 etatu
przeliczeniowego na 10 łóżek). Natomiast wymagania dotyczące personelu w hospicjum
domowym dla dorosłych przewidują te same kwalifikacje lekarzy, jednakże w odniesieniu
do równoważnika 1 etatu przeliczeniowego na 30 świadczeniobiorców. Zatem lekarzem
realizującym świadczenia paliatywne może być nie tylko lekarz specjalista medycyny
paliatywnej lub specjalizujący się w tej dziedzinie, ale również każdy lekarz, który odbędzie
-- 9 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
10
kurs z zakresu medycyny paliatywnej. Należy dodać, że tematyka opieki paliatywnej
pacjentów jest przedmiotem szkolenia specjalizacyjnego w 21 dziedzinach medycyny
posiadających moduł podstawowy z chorób wewnętrznych, a także w 9 dziedzinach
pediatrycznych mających moduł podstawowego w zakresie pediatrii oraz została ujęta
w programach specjalizacyjnych z medycyny rodzinnej, chirurgii ogólnej, chirurgii klatki
piersiowej, chirurgii onkologicznej, ginekologii onkologicznej, intensywnej terapii, ortopedii
i traumatologii narządu ruchu.
Niezależnie od powyższego zgodnie z zał. 6 do ww. rozporządzenia do skróconej
specjalizacji z medycyny paliatywnej mogą podejść również lekarze kilkudziesięciu innych
specjalizacji. Czas trwania szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie medycyny paliatywnej
dla wyżej wymienionych lekarzy, w tym z dziedzin pediatrycznych wynosi 2 lata.
Zatem obowiązujące przepisy przewidują nabywanie już przez lekarzy w trakcie szkolenia
przed i podyplomowego wiedzy związanej ze specyfiką leczenia paliatywnego chorych,
jednocześnie zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza
dentysty, każdy lekarz ma obowiązek wykonywać zawód, zgodnie ze wskazaniami aktualnej
wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania
i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.
Aktualizację i poszerzanie wiedzy lekarz nabywa w różnych formach doskonalenia
zawodowego, w tym poprzez samokształcenie.
Pielęgniarki i położne:
Uprzejmie informujemy, że w trosce o wysoką jakość świadczeń udzielanych w ramach
opieki hospicyjnej i paliatywnej, pielęgniarki mogą podnosić swoje kwalifikacje zawodowe
uczestnicząc w różnych formach kształcenia podyplomowego, których celem jest uzyskanie
przez pielęgniarkę specjalistycznej wiedzy i umiejętności do udzielania określonych
świadczeń zdrowotnych lub doskonalenia posiadanych umiejętności zawodowych
w określonej dziedzinie pielęgniarstwa.
Mając na uwadze wsparcie rozwoju zawodowego pielęgniarek, Minister Zdrowia corocznie
dofinansowuje szkolenia specjalizacyjne, w ramach posiadanych środków finansowych
przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. W 2025 roku zaplanowano na ten cel
10 mln zł.
Poniżej liczba pielęgniarek, które uzyskały tytuł specjalisty w dziedzinach pielęgniarstwa
przydatnych do realizacji świadczeń zdrowotnych w zakresie opieki hospicyjnej
i paliatywnej:
specjalizacja w dziedzinie pielęgniarstwa opieki paliatywnej – 3 517,
specjalizacja w dziedzinie pielęgniarstwa opieki długoterminowej – 4 197,
specjalizacja w dziedzinie pielęgniarstwa geriatrycznego – 3 470,
specjalizacja w dziedzinie pielęgniarstwa internistycznego - 13 318,
specjalizacja w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego - 6 053.
Ponadto, pielęgniarki podnoszą swoje kwalifikacje zawodowe w ramach kursów
kwalifikacyjnych i kursów specjalistycznych, zdobywając wiedzę i umiejętności do
wykonywania określonych czynności zawodowych niezbędnych przy udzielaniu świadczeń
w ramach opieki paliatywnej.
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że pielęgniarki w ramach kształcenia
przeddyplomowego i podyplomowego nabywają wiedzę i umiejętności w zakresie
rozpoznawania potrzeb pielęgnacyjnych i problemów zdrowotnych świadczeniobiorców,
a także do podejmowania działań mających na celu poprawę jakości życia chorego i jego
bliskich zmagających się z codziennymi problemami związanymi z postępującą, często
nieuleczalną chorobą.
-- 10 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
11
Pytanie 11.
Czy Ministerstwo prowadzi badania satysfakcji zawodowej personelu
medycznego pracującego w hospicjach i placówkach opieki paliatywnej? Jakie są wyniki
tych badań i jakie działania są podejmowane w celu poprawy warunków pracy?
Odpowiedź
Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi badań w przedmiotowym zakresie.
Pytanie 12.
Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie regulacji dotyczących minimalnych
standardów zatrudnienia w placówkach opieki hospicyjnej i paliatywnej, w tym w zakresie?
Pytanie 18.
Czy NFZ planuje rozszerzenie katalogu świadczeń w opiece hospicyjnej
i paliatywnej? Jakie są plany dotyczące wprowadzenia nowych form opieki, takich jak
np. opieka psychologiczna, wsparcie dla rodzin pacjentów?
Odpowiedź na pytania 12 i 18
Świadczenia gwarantowane z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej, zostały określone
w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 262).
Wskazane rozporządzenie było przedmiotem analiz Zespołu ds. przygotowania projektu
długookresowej strategii rozwoju opieki paliatywnej i hospicyjnej, zarówno pod względem
ewentualnej liczby personelu przypadającego na pacjenta, jak i rozszerzenie katalogu
świadczeń w opiece hospicyjnej i paliatywnej. Zaproponowane przez ww. Zespół zmiany
w ww. rozporządzeniu są obecnie weryfikowane przez ekspertów pod kierownictwem
Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny paliatywnej.
Po zakończeniu trwających prac, ww. rozporządzenie zostanie znowelizowane
w uzgodnionych zakresach.
Pytanie 13.
Jakie są aktualne dane dotyczące liczby świadczeniodawców opieki hospicyjnej
i paliatywnej w Polsce (w podziale na rodzaj placówki)? Jak kształtuje się dostępność
doświadczeń w poszczególnych regionach?
Odpowiedź
W tabeli 4 zamieszczono dane dotyczące liczby świadczeniodawców opieki hospicyjnej
i paliatywnej w Polsce (w podziale na rodzaj placówki) –dane na kwiecień 2025 r.
Tabela 4.
PERINATALNA
OPIEKA
PALIATYWNA
PORADA W
PORADNI
MEDYCYNY
PALIATYWN
ŚWIADCZENIA
W HOSPICJUM
DOMOWYM
ŚWIADCZENIA
W
HOSPICJUM
DOMOWYM
ŚWIADCZENIA
W ODDZIALE
MEDYCYNY
PALIATYWNEJ
Dolnośląski OW NFZ 2 15 18 4 18
Kujawsko-Pomorski OW NFZ 8 17 4 11
Lubelski OW NFZ 1 5 22 2 17
Lubuski OW NFZ 1 5 12 2 5
Łódzki OW NFZ 1 19 29 2 12
Małopolski OW NFZ 2 15 24 14 22
Mazowiecki OW NFZ 1 13 53 9 26
Opolski OW NFZ 1 7 9 1 7
Podkarpacki OW NFZ 1 5 40 3 18
Podlaski OW NFZ 1 1 10 2 9
Pomorski OW NFZ 2 7 26 4 14
Śląski OW NFZ 3 30 39 4 21
Świętokrzyski OW NFZ 3 10 2 13
Warmińsko-Mazurski OW NFZ 1 8 19 3 6
Wielkopolski OW NFZ 1 10 44 8 23
Zachodniopomorski OW NFZ 7 21 1 7
18 158 393 65 229
-- 11 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
12
Pytanie 14.
1 kwietnia 2024 r. zniesiono limity na opiekę hospicyjną i paliatywną. Jak to
wpłynęło na poprawę dostępności świadczeń? Ile środków zostało wypłaconych za 2024 r.?
Odpowiedź
Od 1 kwietnia 2024 r. zostały zniesione limity w umowach o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna, co oznacza, że świadczeniodawcy
mają gwarancję otrzymania środków za wszystkie świadczenia zrealizowane zgodnie
z warunkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29.10.2013 r.
w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej
(Dz. U. z 2022 r. poz. 262). W efekcie powyższej decyzji, kolejki do świadczenia hospicjum
domowego uległy skróceniu o około 12%.
W poniższej tabeli 5 zilustrowano wzrost wartości umów związany z wypłatą nadwykonań.
Świadczenia perinatalnej opieki paliatywnej oraz hospicjum domowego dla dzieci finansowane
były nielimitowo już wcześniej – na podstawie przepisów Ustawy o Funduszu Medycznym,
w związku z czym nie zostały ujęte w zestawieniu. Łącznie w planie finansowym za 2024 r. ujęto
2 037 221 000 zł.
Tabela 5. Kwoty umów w 2024.
Miesiąc PORADA W PORADNI
MEDYCYNY PALIATYWNEJ
ŚWIADCZENIA W
HOSPICJUM DOMOWYM
ŚWIADCZENIA W ODDZIALE
MEDYCYNY
PALIATYWNEJ/HOSPICJUM
STACJONARNYM
Styczeń 630 108,13 zł 58 444 475,93 zł 85 755 273,35 zł
Luty 459 648,85 zł 51 473 036,90 zł 75 543 618,10 zł
Marzec 423 379,44 zł 55 765 337,54 zł 76 761 687,53 zł
Kwiecień 501 619,81 zł 54 758 667,05 zł 78 777 005,43 zł
Maj 422 086,07 zł 54 729 691,87 zł 82 627 719,81 zł
Czerwiec 630 109,96 zł 101 705 680,08 zł 107 699 381,10 zł
Lipiec 911 429,64 zł 66 277 071,22 zł 99 908 728,99 zł
Sierpień 683 355,09 zł 62 628 448,30 zł 96 442 019,26 zł
Wrzesień 1 217 898,91 zł 88 986 252,49 zł 129 010 761,45 zł
Październik 707 524,53 zł 56 471 958,12 zł 84 967 823,99 zł
Listopad 631 452,35 zł 55 236 765,38 zł 85 146 541,26 zł
Grudzień 1 173 738,99 zł 110 519 713,47 zł 153 524 425,52 zł
Pytanie 15.
Jak NFZ monitoruje jakość świadczeń w opiece hospicyjnej i paliatywnej? Jakie
są wyniki tych monitorowań i jakie działania są podejmowane w przypadku stwierdzenia
nieprawidłowości?
Odpowiedź
W chwili obecnej trwa kontrola w zakresie realizacji i rozliczenia/sprawozdawania
świadczeń w rodzaju opieka paliatywna i hospicyjna we wszystkich województwach.
Kontrola odbywa się zgodnie Planem kontroli Narodowego Funduszu Zdrowia na 2024 r.
Sprawowany jest również stały nadzór nad realizacją świadczeń poprzez ocenę
sprawozdawanych przez świadczeniodawców kodów porad i wizyt przy każdej wykonanej
wizycie w domu pacjenta. Elektroniczny system weryfikacji sprawdza czy liczba wizyt
realizowanych przez świadczeniodawcę jest zgodna z rozporządzeniem Ministra Zdrowia
-- 12 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
13
z dnia 29 października 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki
paliatywnej i hospicyjnej.
Zgodnie z §11 ust. 3 Zarządzenia personel medyczny hospicjum domowego oraz hospicjum
domowego dla dzieci w celu potwierdzenia zrealizowanej wizyty jest każdorazowo
obowiązany do przedkładania świadczeniobiorcy lub członkowi jego rodziny, albo
opiekunowi faktycznemu lub prawnemu „Karty wizyt w domu chorego”, której wzór
określony jest w załączniku nr 3 do zarządzenia.
W przypadku podejrzenia nieprawidłowości w realizacji umowy świadczeniodawca jest
wzywany jest do złożenia wyjaśnień. W sytuacji stwierdzenia uchybień, wobec
świadczeniodawcy mogą zostać zastosowane kary umowne określone w rozporządzeniu
Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej z dnia 8 września 2015 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 400), włącznie z rozwiązaniem
umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Pytanie 16
. Czy NFZ posiada dane dotyczące czasu oczekiwania na świadczenia w opiece
hospicyjnej i paliatywnej? Jakie działania są podejmowane w celu skrócenia tych czasów?
Odpowiedź
Czas oczekiwania na udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej jest różny u poszczególnych
świadczeniodawców, gdyż zależy od liczby osób wpisanych na listę oczekujących w danym
podmiocie, kategorii medycznej (przypadek pilny / przypadek stabilny), a także od stanu
zdrowia i długości pobytu świadczeniobiorców, którzy przebywają w danym podmiocie.
Pokreślić należy, że w przypadku świadczeń opieki paliatywnej i hospicyjnej innych niż
udzielane w warunkach ambulatoryjnych oraz świadczenia perinatalnej opieki paliatywnej,
świadczeniodawcy nie mają obowiązku określania terminu udzielenia świadczenia.
Z uwagi na nieokreślony w czasie charakter świadczenia, nie można wskazać średniego
czasu oczekiwania na świadczenia opieki paliatywnej. Pacjent ma prawo do świadczeń do
momentu:
poprawy stanu zdrowia,
objęcia innym świadczeniem, którego warunki wykluczają jednoczasowe korzystanie ze
świadczeń opieki paliatywnej i hospicyjnej,
rezygnacji ze świadczenia lub zgonu.
Czas korzystania ze świadczenia uwarunkowany jest zwolnieniem się miejsca wynikającym
z wyżej wymienionych powodów i nie jest możliwe określenie średniego czasu po jakim
zostanie przyjęta kolejna osoba oczekująca na świadczenie.
Poniższa tabela 6 zawiera informacje na temat liczby osób oczekujących na udzielenie
świadczenia: poradni medycyny paliatywnej, hospicjach domowych, hospicjum
stacjonarnym i oddziałach medycyny paliatywnej (stan na styczeń 2025 r.).
Tabela 6.
PORADNIA
MEDYCYNY
PALIATYWNEJ
HOSPICJUM
DOMOWE DLA
DOROSŁYCH
HOSPICJUM
DOMOWE DLA
DZIECI
HOSPICJUM
STACJONARNE/
STACJONARNY
OŚRODEK OPIEKI
PALIATYWNEJ
ODDZIAŁ
MEDYCYNY
PALIATYWNEJ
OW NFZ
PILNY STABILNY PILNY STABILNY PILNY STABILNY PILNY STABILNY PILNY STABILNY
Dolnośląski 2 18 196 95 0 2 14 86 11 121
Kujawsko-
Pomorski 0 0 3 37 0 8 5 12 2 5
Lubelski 0 3 7 64 0 0 3 12 0 11
Lubuski 3 2 18 90 0 0 0 0 0 1
Łódzki 0 8 23 126 0 1 0 0 7 4
Małopolski 4 27 72 203 0 5 22 151 4 14
-- 13 of 14 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
14
Mazowiecki 0 3 44 101 0 0 85 162 5 28
Opolski 0 1 9 32 0 0 2 8 1 0
Podkarpacki 0 0 11 54 0 3 0 10 0 0
Podlaski 0 0 15 15 0 0 9 5 0 1
Pomorski 0 0 29 217 0 0 4 66 0 20
Śląski 6 65 82 126 0 0 12 71 4 62
Świętokrzyski 3 0 10 69 0 5 0 2 0 0
Warmińsko-
Mazurski 0 0 0 0 0 0 0 37 0 0
Wielkopolski 0 2 79 231 1 8 0 5 0 6
Zachodniopomors
ki 2 2 53 140 0 5 1 3 0 0
Suma końcowa 20 131 651 1600 1 37 157 630 34 273
Pytanie 17
. Czy NFZ prowadzi analizy dotyczące wykorzystania środków przeznaczonych
na opiekę hospicyjną i paliatywną? Jakie są wyniki tych analiz i jakie wnioski z nich
wynikają?
Odpowiedź
NFZ prowadzi analizy dotyczące wykorzystania środków przeznaczonych na opiekę
hospicyjną i paliatywną. Wzrost nakładów na przedmiotowy rodzaj świadczeń spowodował
zwiększenie liczby rozliczonych świadczeń w zakresach:
15.2180.027.02 ŚWIADCZENIA W HOSPICJUM DOMOWYM
15.4180.021.02 ŚWIADCZENIA W ODDZIALE MEDYCYNY
PALIATYWNEJ/HOSPICJUM STACJONARNYM
15.2181.027.02 ŚWIADCZENIA W HOSPICJUM DOMOWYM DLA DZIECI.
Z informacji uzyskanych z NFZ wynika, że Fundusz dostrzega dalszą potrzebę rozwoju
świadczeń opieki paliatywnej i hospicyjnej, a w szczególności świadczeń poradni medycyny
paliatywnej oraz perinatalnej opieki paliatywnej. Ponadto, NFZ wskazuje, że jako publiczny
płatnik zobowiązany jest do przestrzegania dyscypliny finansów publicznych oraz jest
ograniczony wysokością planu finansowego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 14 of 14 --