Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 1 kwietnia 2025 r.
znak sprawy: DSR-Vab.054.3.2025.ESz
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 8529 Pana Posła Jarosława Sachajko
w sprawie możliwości wykorzystania funduszy zewnętrznych w celu
zwiększenia inwestycji w polski przemysł obronny
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację, przedstawiam następujące informacje na temat
możliwości wykorzystywania środków unijnych, w zakresie Ministerstwa
Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR), na inwestycje w polski przemysł
obronny.
1. Jakie fundusze unijne oraz międzynarodowe są obecnie dostępne
dla Polski w zakresie wsparcia inwestycji w przemysł obronny?
Dynamiczna sytuacja geopolityczna wzmacnia pilną potrzebę zwiększonego
i efektywnego wydatkowania środków finansowych na europejską obronność.
Widzimy konieczność inwestowania funduszy unijnych w naszą obronność,
bezpieczeństwo i przemysł, w tym zbrojeniowy.
Fundusze polityki spójności nie wspierają obecnie inwestycji w przemysł
obronny. Aktualne ramy legislacyjne, dokumenty strategiczne i programowe
polityki spójności nie odnoszą się do aspektu wsparcia przemysłu obronnego,
zbrojeniowego oraz tzw. projektów podwójnego zastosowania.

-- 1 of 6 --

2
Jednocześnie w polityce spójności już teraz realizujemy inwestycje, które mogą
mieć tzw. podwójne zastosowanie (dual use) m.in. związane z adaptacją
do zmian klimatu bądź z infrastrukturą transportową. Ich celem jest wsparcie
odporności gospodarczej, społecznej czy środowiskowej. Nie są to jednak
projekty wspierające bezpośrednio przemysł obronny. Projekty te realizowane
są m.in. w programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat
i Środowisko (FEnIKS).
Projekty transportowe o charakterze cywilno-wojskowym realizowane są
ze środków Mobilności Wojskowej w ramach Instrumentu „Łącząc Europę” (CEF)
zarządzanego centralnie przez Komisję Europejską (KE). W ramach
przeprowadzonych trzech naborów CEF Mobilność Wojskowa Polska zajęła
pierwsze miejsce w zakresie liczby realizowanych projektów – 14 projektów
na łączną kwotę 222 mln euro. Drugie miejsce przypadło Polsce w zakresie
przydzielonej alokacji (13%), pierwsze miejsce zajęły Niemcy (17%). Środki na ten
komponent CEF zostały już wyczerpane i nie są planowane nowe konkursy dla
projektów podwójnego zastosowania do końca bieżącej perspektywy finansowej.
2. Czy Polska aktywnie uczestniczy w programach finansowania
obronności w ramach Europejskiego Funduszu Obronnego oraz
programów NATO wspierających rozwój technologii wojskowych? Jeżeli
tak to jakie pieniądze zostały pozyskane w 2024 roku i jakie będą
pozyskane w 2025 roku?
Pytanie to odnosi się do Europejskiego Funduszu Obronnego i programów NATO
wspierających rozwój technologii wojskowych i pozostaje w kompetencjach
Ministerstwa Obrony Narodowej.
3. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
w celu zwiększenia dostępu polskich przedsiębiorstw zbrojeniowych
do funduszy unijnych i międzynarodowych?
Stanowisko KE w zakresie wsparcia sektora obronnego zmienia się w związku
z sytuacją geopolityczną w Europie. Przejawem tej zmiany stanowiska
są podejmowane w UE działania związane z obronnością takie jak:
 przyjęta przez UE 5.03.2024 r. Strategia na rzecz europejskiego przemysłu
obronnego (EDIS);
 prace nad projektem rozporządzenia powołującego Program na rzecz
europejskiego przemysłu obronnego (EDIP);
 pismo Przewodniczącej KE Ursuli von der Leyen z 4 marca br.,
zapowiadające nową inicjatywę „REARM Europe”.

-- 2 of 6 --

3
Zgodnie z jedną z przedstawionych propozycji przez Przewodniczącą KE,
na wsparcie inwestycji związanych z obronnością mogą być wykorzystane
fundusze polityki spójności. Jednak, aby podjąć decyzję o przekierowaniu
dostępnych środków na konkretne przedsięwzięcia, zmiany wymaga prawo
unijne, które reguluje kwestię wykorzystania funduszy europejskich. Z tego
względu czekamy na propozycje zmian legislacyjnych ze strony KE.
Jednocześnie, odpowiadając na dynamiczną sytuację geopolityczną, MFiPR
analizuje potencjalne modyfikacje programów finansowanych ze środków
polityki spójności. Liczymy także na sprawne działanie ze strony KE, aby jak
najszybciej móc wspierać przedsięwzięcia wzmacniające bezpieczeństwo całej
Europy.
Jednym ze źródeł finansowania technologii w zakresie obronności może stać się
program Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) finansowany
z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Program ten wspiera
badania, rozwój i innowacje, z uwzględnieniem wyzwań cyfrowej i zielonej
transformacji.
Potencjalnie w FENG możliwe będzie finansowanie projektów B+R oraz
innowacyjnych inwestycji produkcyjnych związanych z obronnością
w następujących działaniach:
 Ścieżka SMART;
 Nowy, planowany do uruchomienia w 2025 r. instrument STEP –
Platforma na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy.
Instrumenty te nie są jednak dedykowane wyłącznie dla sektora obronnego.
Ścieżka SMART ma co do zasady charakter horyzontalny (jest skierowana
do większości branż, pod warunkiem, że projekt wpisuje się w listę Krajowych
Inteligentnych Specjalizacji). Natomiast instrument STEP koncentruje się na
sektorach uznanych przez KE za krytyczne dla suwerenności gospodarczej
i technologicznej Europy. Niektóre rozwiązania związane z obronnością
potencjalnie mogłyby się wpisywać w te sektory, a mianowicie:
 technologie cyfrowe, w tym deep tech;
 czyste i zasobooszczędne technologie oraz
 biotechnologie.
Należy jednak podkreślić, że dotychczas FENG nie wspierał projektów w ww.
zakresie związanych z obronnością. Wynikało to ze stanowiska KE. Mając jednak
na uwadze ewolucję stanowiska KE po agresji Rosji na Ukrainę oraz drastycznej
zmianie sytuacji otoczenia geopolitycznego UE, Instytucja Zarządzająca
programem FENG w dniu 17.03.2025 r. wysłała pismo do KE z prośbą
o ostateczne potwierdzenie, że środki programu mogą finansować projekty
związane z obronnością. Po uzyskaniu potwierdzenia przez KE, aktualne
ograniczenia dla takich projektów w programie FENG zostaną zniesione.

-- 3 of 6 --

4
Szansą na pozyskanie wsparcia przez polskie przedsiębiorstwa zbrojeniowe może
być również aplikowanie do programów zarządzanych centralnie przez KE. Aby
wzmocnić zdolności polskich podmiotów w ubieganiu się o granty z tych
programów w programie FENG realizowane jest działanie 2.12 FENG Granty
na Eurogranty. Wspiera ono aplikowanie do programów zarządzanych centralnie
przez KE, jak Horyzont Europa, LIFE +, Single Market Programme czy właśnie
Europejski Fundusz Obronny. Dofinansowanie można przeznaczyć na koszty
opracowania wniosku oraz poszukiwania partnerów do budowy
międzynarodowego konsorcjum aplikującego w konkursie KE. Działanie obejmuje
osobne ścieżki konkursowe dla organizacji badawczych oraz dla przedsiębiorców.
Planowane jest także przeznaczenie 26 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności na utworzenie Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności,
z którego mają być finansowane m.in.: infrastruktura i sektor związany
z produktami i technologiami podwójnego zastosowania, infrastruktura
niezbędna do ochrony ludności i infrastruktury krytycznej (w tym budowle
ochronne i obronne), badania i rozwój (B+R) w obszarze potencjalnie
podwójnego zastosowania, obronności, kwestii wojskowych i bezpieczeństwa,
wsparcie dla firm działających w sektorze wojskowym i bezpieczeństwa
(m.in. poprzez dokapitalizowanie), cyberbezpieczeństwo, w szczególności
dla samorządów.
4. Czy planowane są nowe inicjatywy legislacyjne lub programy krajowe
mające na celu ułatwienie pozyskiwania środków zewnętrznych
na rozwój przemysłu obronnego?
W dniu 4.03.2025 r. Przewodnicząca KE opublikowała list do liderów państw
członkowskich, w którym odnosi się do wzmocnienia zdolności obronnych Unii
Europejskiej. Jeden z punktów (pkt. 3) listu Ursuli von der Leyen szczególnie
odnosi się do zagadnienia wsparcia obronności w polityce spójności.
Przewodnicząca KE zwróciła uwagę, że wspólnota może podjąć działania, które
pilnie wesprą potrzebę zwiększenia inwestycji w obronność Europy z unijnego
budżetu.
Zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym przez KE, trwający przegląd
śródokresowy programów polityki spójności jest jedną z możliwości
do przekierowania środków na inwestycje w zakresie obronności.
Przewodnicząca Ursula von der Leyen zapewniła o planowanych dodatkowych
zachętach i udogodnieniach, które mogą zwiększyć planowane finansowanie
sektora obronnego w programach. Są to:
 eliminacja istniejących ograniczeń dotyczących wsparcia dla dużych
przedsiębiorstw w sektorze obronności;
 zwiększenie zachęt finansowych poprzez zaliczki i współfinansowanie;

-- 4 of 6 --

5
 uelastycznienie zasad koncentracji tematycznej środków inwestowanych
w obronność;
 ułatwienie procesu transferu środków między funduszami w celu
obronnym.
Przewodnicząca KE podkreśliła, że wspieranie rozwoju silnego i odpornego
europejskiego przemysłu obronnego będzie również wspierać europejską
konkurencyjność i promować rozwój regionalny i wzrost gospodarczy.
Jednak kluczowym aspektem dla zastosowania tego podejścia musiałyby być
zmiany legislacyjne na poziomie unijnym, które umożliwiałyby państwom
członkowskim uwzględnianie projektów wspierających przemysł obronny
w programach polityki spójności.
Podejmowanie dalszych działań jest więc uzależnione od propozycji zmian
legislacyjnych ze strony KE, których spodziewamy się w najbliższym czasie.
5. W jaki sposób Polska może zwiększyć swoją konkurencyjność
w pozyskiwaniu środków z EDF oraz innych unijnych programów
wspierających technologie obronne?
Kwestie związane z Europejskim Funduszem Obronnym pozostają we właściwości
Ministerstwa Obrony Narodowej.
W zakresie wsparcia technologii obronnych potencjalne wsparcie będzie możliwe
w programie FENG, w ramach Ścieżki SMART i STEP. W celu realizacji tych
przedsięwzięć niezbędna będzie jednak zmiana stanowiska KE lub przepisów
unijnych, które zniosą ograniczenia w finansowaniu projektów z obszaru
obronności.
Szczegółowe informacje na temat potencjalnych możliwości finansowania
obronności w programie FENG znajdują się w odpowiedzi na pytanie numer 3.
6. Czy istnieją obecnie przeszkody administracyjne lub prawne, które
utrudniają dostęp polskich firm do międzynarodowych funduszy
obronnych, i jakie działania są podejmowane w celu ich eliminacji?
Obecnymi przeszkodami administracyjnymi lub prawnymi, które uniemożliwiają
wykorzystanie funduszy europejskich na działania obronne są przede wszystkim
wspomniane już aktualnie obowiązujące przepisy prawa unijnego dotyczące
funduszy polityki spójności.
Podjęcie decyzji o przekierowaniu środków na przedsięwzięcia z sektora
obronnego i zbrojeniowego, wiąże się z koniecznością zmiany prawa unijnego.
To właśnie prawo unijne reguluje kwestię wykorzystania funduszy europejskich.
Z tego względu czekamy na przekazanie przez KE propozycji zmian legislacyjnych.

-- 5 of 6 --

6
Jednocześnie analizujemy możliwe zmiany programów finansowanych
ze środków polityki spójności.
W celu rozszerzenia i pozyskania szczegółowych informacji na temat innych niż
omówione powyżej, funduszy zewnętrznych na wzmocnienie polskiego
potencjału obronnego, proponuję zwrócić się również do Ministerstwa Obrony
Narodowej, które odpowiada za kwestie obronne i zbrojeniowe państwa.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/

-- 6 of 6 --