Interpelacja w sprawie upartyjnienia Instytutu Lotnictwa i ryzyka dla kluczowych programów badawczych w obszarze obronności i lotnictwa
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8518
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie upartyjnienia Instytutu Lotnictwa i ryzyka dla kluczowych programów badawczych w obszarze obronności i lotnictwa
Zgłaszający: Michał Woś, Andrzej Śliwka, Sebastian Kaleta, Jan Kanthak
Data wpływu: 06-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
Instytut Lotnictwa to jedna z najważniejszych polskich placówek badawczych, odgrywająca kluczową rolę w rozwijaniu nowoczesnych technologii lotniczych, kosmicznych i obronnych. Jest uznanym na świecie partnerem dla takich firm jak Boeing, GE Aerospace, Airbus, Lockheed Martin, Thales czy Northrop Grumman. Jego znaczenie wzrosło szczególnie w kontekście rosnących zagrożeń geopolitycznych oraz strategicznych programów zbrojeniowych, w które Polska jest zaangażowana.
Tymczasem decyzja o powołaniu na stanowisko dyrektora Instytutu Lotnictwa Tomasza Szymczaka – członka Platformy Obywatelskiej, nieposiadającego kompetencji technicznych w dziedzinie lotnictwa, wzbudziła poważne kontrowersje i obawy co do przyszłości tej kluczowej instytucji.
Jak wynika z doniesień medialnych (portal Wirtualna Polska):
1. Nowy dyrektor został wyłoniony mimo miażdżąco negatywnej opinii Rady Instytutu Lotnictwa, w skład której wchodzą najwybitniejsi specjaliści i przedstawiciele największych globalnych koncernów zbrojeniowych oraz polskich instytucji związanych z lotnictwem i obronnością. W głosowaniu nad jego kandydaturą 10 członków było przeciw, 2 się wstrzymało, a nikt nie był za, co świadczy o całkowitym braku poparcia merytorycznego.
2. Dotychczasowy dyrektor, dr Paweł Stężycki, był uznanym na świecie ekspertem, cenionym w międzynarodowym środowisku lotniczym. Został wybrany na przewodniczącego International Forum for Aviation Research (IFAR) – organizacji, w której czołową rolę odgrywa NASA. Jego osiągnięcia obejmują m.in. rozwój pierwszej na świecie rakiety suborbitalnej ILR-33 BURSZTYN 2K, wykorzystującej ekologiczne paliwo oparte na nadtlenku wodoru.
3. Nowy dyrektor podczas prezentacji przed Radą Instytutu wykazał się skrajnym brakiem wiedzy technicznej, nie będąc w stanie odpowiedzieć na podstawowe pytania dotyczące działalności Instytutu. W rozmowie z członkami rady miał powiedzieć, że „nie zna się na technologii, ale chętnie się pozna”. Jeden z członków rady podsumował jego poziom wiedzy stwierdzeniem, że „nie odróżniłby silnika odrzutowca od silnika w odkurzaczu”.
4. Skład komisji konkursowej, która miała oceniać kandydatów, pozostaje tajny, co budzi poważne wątpliwości co do transparentności procesu. Z ustaleń medialnych wynika, że w jej skład weszło troje pracowników Centrum Łukasiewicz, podległych prezesowi Hubertowi Cichockiemu, oraz jeden ekspert spoza instytutu – jedyny posiadający rzeczywistą wiedzę o lotnictwie.
5. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Centrum Łukasiewicz ignorują stanowisko Rady Instytutu, mimo że jej członkowie jednoznacznie wskazali, że nowy dyrektor nie posiada wymaganych kompetencji.
6. Decyzja o nominacji Tomasza Szymczaka już wywołała niepokój wśród zagranicznych partnerów, w tym ministerstw obrony państw sojuszniczych, które – jak wynika z doniesień medialnych – informują swoje rządy, że Polska staje się niewiarygodnym partnerem w zakresie prac nad technologiami lotniczymi i wojskowymi.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Kto dokładnie wchodził w skład komisji konkursowej oceniającej kandydatów na stanowisko dyrektora Instytutu Lotnictwa?
2. Jakie były wyniki punktacji poszczególnych kandydatów w tym konkursie?
3. Dlaczego zignorowano stanowisko Rady Instytutu Lotnictwa, składającej się z najwybitniejszych ekspertów z branży?
4. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę potencjalnych konsekwencji międzynarodowych wynikających z powołania na stanowisko osoby bez kompetencji technicznych, szczególnie w kontekście współpracy z NATO i amerykańskimi firmami obronnymi?
5. Czy decyzja o powołaniu Tomasza Szymczaka miała podłoże polityczne? Jakie były kluczowe kryteria oceny jego kandydatury?
6. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie audytu przejrzystości procesu wyboru dyrektora Instytutu Lotnictwa?
7. Czy Centrum Łukasiewicz planuje zmianę składu Rady Instytutu, aby usunąć krytycznych wobec tej nominacji ekspertów? Jeśli tak, to jakie osoby miałyby ich zastąpić i według jakich kryteriów będą dobierani nowi członkowie rady?
8. Jakie działania ministerstwo podejmie w celu zapewnienia, że Instytut Lotnictwa nie stanie się upartyjnioną instytucją podległą interesom partyjnym, lecz pozostanie ośrodkiem światowej klasy badań nad technologiami lotniczymi i wojskowymi?
9. Czy ministerstwo planuje unieważnienie konkursu i przeprowadzenie nowego, transparentnego naboru na stanowisko dyrektora Instytutu Lotnictwa?
Z poważaniem
Michał Woś
Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6096 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DIR-WNO.055.3.2025.AJ
Warszawa, 28 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 8518
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP: Pana Michała Wosia,
Pana Andrzeja Śliwki, Pana Sebastiana Kalety i Pana Jana Kanthaka, w sprawie upartyjnienia
Instytutu Lotnictwa i ryzyka dla kluczowych programów badawczych w obszarze obronności
i lotnictwa.
Szanowni Państwo Posłowie,
w odpowiedzi na Państwa zapytania w sprawie upartyjnienia Instytutu Lotnictwa i ryzyka
dla kluczowych programów badawczych w obszarze obronności i lotnictwa, na podstawie
informacji przekazanych przez Centrum Łukasiewicz, poniżej przedstawiam odpowiedzi
na poszczególne pytania:
1. Kto dokładnie wchodził w skład komisji konkursowej oceniającej kandydatów
na stanowisko dyrektora Instytutu Lotnictwa?
W skład Komisji odpowiedzialnej za przeprowadzenie oceny kandydatów na stanowisko
dyrektora Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa wchodziło 3 pracowników
Centrum Łukasiewicz, w tym jako Przewodniczący Komisji Pan Wiesław Skwarko –
Wiceprezes Centrum Łukasiewicz oraz ekspert zewnętrzny.
2. Jakie były wyniki punktacji poszczególnych kandydatów w tym konkursie?
W toku postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora Sieć Badawcza Łukasiewicz
– Instytutu Lotnictwa, Komisja po przeprowadzeniu rozmów kwalifikacyjnych przedstawiła
Prezesowi Centrum Łukasiewicz listę rankingową rekomendując jako kandydata pierwszego
wyboru pana Tomasza Szymczaka i drugiego wyboru Pawła Stężyckiego.
3. Dlaczego zignorowano stanowisko Rady Instytutu Lotnictwa, składającej się
z najwybitniejszych ekspertów z branży?
Prezes Centrum Łukasiewicz przed powołaniem dyrektora zasięga opinii Rady danego
Instytutu, w stosunku do którego było prowadzone postępowanie konkursowe
na stanowisko dyrektora Instytutu. Opinia Rady Instytutu nie jest wiążąca dla Prezesa
Centrum Łukasiewicz, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o Sieci
Badawczej Łukasiewicz (Dz.U. z 2024. poz. 925, ze zm.).
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
4. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę potencjalnych konsekwencji
międzynarodowych wynikających z powołania na stanowisko osoby bez kompetencji
technicznych, szczególnie w kontekście współpracy z NATO i amerykańskimi firmami
obronnymi?
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Sieci Badawczej Łukasiewicz, powołanie dyrektora
instytutu jest wyłączną kompetencją Prezesa Centrum Łukasiewicz. W ramach postępowań
konkursowych poszczególni kandydaci oceniani byli pod względem spełniania ustawowych
wymagań wynikających z art. 23 ustawy o Sieci Badawczej Łukasiewicz oraz pod względem
kryteriów wymienionych w ogłoszeniu o naborze na stanowisko dyrektora danego instytutu.
5. Czy decyzja o powołaniu Tomasza Szymczaka miała podłoże polityczne? Jakie były
kluczowe kryteria oceny jego kandydatury?
Centrum Łukasiewicz prowadząc postępowania konkursowe mające na celu wyłonienie
kandydatów na stanowiska dyrektorów instytutów Sieci w oparciu o przepisy ustawy o Sieci
Badawczej Łukasiewicz oraz o wewnętrzne regulacje dotyczące procedury konkursowej,
nie stosuje kryteriów o charakterze politycznym. Dowodem na powyższe jest fakt,
iż w związku z upływem kadencji (luty 2025 r.) w styczniu i lutym 2025 r. trwały
postępowania konkursowe na stanowiska dyrektorów w 7 instytutach Sieci Badawczej
Łukasiewicz. W przypadku 5 konkursów wygrali dotychczasowi dyrektorzy (ICiMB, Ł-GIT,
Ł-IMPiB, Ł-IMN oraz Ł-ITR). W dwóch przypadkach (Ł-PIMOT i Ł-ILOT) – inne osoby.
6. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie audytu przejrzystości procesu wyboru
dyrektora Instytutu Lotnictwa?
Działania Prezesa Centrum Łukasiewicz podejmowane są zgodnie z przepisami ustawy
i kryteriami wobec kandydatów określonymi w ustawie, a także wewnętrznymi procedurami
Sieci Badawczej Łukasiewicz. W związku z brakiem znamion wskazujących
na naruszenie przepisów prawa przy powołaniu dyrektora Instytutu, nie wystąpiły
przesłanki do podjęcia działań wyjaśniających.
7. Czy Centrum Łukasiewicz planuje zmianę składu Rady Instytutu, aby usunąć
krytycznych wobec tej nominacji ekspertów? Jeśli tak, to jakie osoby miałyby
ich zastąpić i według jakich kryteriów będą dobierani nowi członkowie Rady?
Prezes Centrum Łukasiewicz powołuje członków rad instytutów każdorazowo na wniosek
dyrektora instytutu. Uzasadnienie powołania członków rady instytutu zwyczajowo stanowi
element wniosku dyrektora o powołanie członka rady instytutu. Obecnie nie wpłynął
do Prezesa Centrum Łukasiewicz wniosek o powołanie członków Rady Instytutu Lotnictwa.
8. Jakie działania ministerstwo podejmie w celu zapewnienia, że Instytut Lotnictwa
nie stanie się upartyjnioną instytucja podległą interesom partyjnym, lecz pozostanie
ośrodkiem światowej klasy badań nad technologiami lotniczymi i wojskowymi?
Jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 5 powyżej, Centrum Łukasiewicz prowadząc
postępowania konkursowe na stanowiska dyrektorów instytutów Sieci Badawczej
Łukasiewicz nie stosuje się kryteriów o charakterze politycznym, a wyłącznie kieruje się
kryteriami merytorycznym wynikającymi z ogłoszenia o naborze.
9. Czy ministerstwo planuje unieważnienie konkursu i przeprowadzenie nowego,
transparentnego naboru na stanowisko dyrektora Instytutu Lotnictwa?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie przeprowadza postępowań konkursowych
na stanowisko dyrektorów instytutów Sieci. Kompetencje do powołania dyrektorów
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
instytutów zostały przyznane wyłącznie Prezesowi Centrum Łukasiewicz na mocy ustawy
o Sieci Badawczej Łukasiewicz.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --