Interpelacja w sprawie bezprecedensowej zapaści na rynku pracy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8512
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie bezprecedensowej zapaści na rynku pracy
Zgłaszający: Filip Kaczyński
Data wpływu: 06-03-2025
Szanowna Pani Minister!
Według najnowszych danych rok 2024 przyniósł bezprecedensowy wzrost zwolnień grupowych, który dotknął dziesiątki tysięcy pracowników i ich rodzin. Liczba zapowiedzianych zwolnień grupowych wzrosła o alarmujące 20 procent w porównaniu z rokiem poprzednim, obejmując ponad 37 tysięcy pracowników. Co jeszcze bardziej niepokojące, faktyczne redukcje zatrudnienia dotknęły 27 tysięcy osób, co stanowi drastyczny wzrost o 60 procent względem 2023 roku. Skala i tempo zwolnień wskazują na głębszy kryzys na polskim rynku pracy. Polska nie była w takim kryzysie od ponad dekady.
Pierwszy kwartał 2025 roku nie przynosi perspektyw zmiany. Firmy z branży produkcyjnej, handlowej i usługowej ogłosiły plany dalszych masowych redukcji zatrudnienia. Zjawisko to jest szczególnie niepokojące w regionach tradycyjnie zmagających się z wyższym poziomem bezrobocia strukturalnego. Województwo podkarpackie odnotowało alarmującą stopę bezrobocia na poziomie 9,1%, co stawia wielu mieszkańców tego regionu w niezwykle trudnej sytuacji życiowej. Podobne problemy dotykają inne regiony kraju, gdzie likwidacja miejsc pracy w tradycyjnych gałęziach przemysłu nie jest równoważona tworzeniem nowych możliwości zatrudnienia.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jaką pomoc oferuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dla zwolnionych pracowników? Czy są tworzone nowe programy?
W jakim stopniu Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kładzie nacisk na przekwalifikowanie zawodowe? Czy powiatowe urzędy pracy mają należyte wsparcie ze strony resortu?
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, aby zachęcić przedsiębiorców do tworzenia nowych miejsc pracy, szczególnie w regionach dotkniętych wysokim bezrobociem?
Z wyrazami szacunku Filip Kaczyński
Poseł na Sejm RP
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12043 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.123.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8512 Pana Posła Filipa Kaczyńskiego „w sprawie
bezprecedensowej zapaści na rynku pracy”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W 2024 r. poziom zapowiadanych i realizowanych zwolnień grupowych był wysoki – po
części odpowiada za to postępująca automatyzacja procesów np. w sektorze bankowym czy
przenoszenie produkcji za granicę (w przypadku zakładów z sektora produkcyjnego). Trzeba
podkreślić, że proces zwolnień jest zwykle rozłożony w czasie, a ponadto jest rozproszony
przestrzennie i dotyczy różnych powiatów. Zarówno w 2024, jak i 2025 roku realizowano
zwolnienia zapowiadane jeszcze w 2023 r.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej monitoruje sytuację na
rynku pracy i w razie potrzeby, decyduje o zastosowaniu instrumentów minimalizujących
skutki ewentualnych zwolnień. Na mocy przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r.
o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 214) pracownicy,
którzy utracą zatrudnienie, mogą skorzystać ze wsparcia w zakresie aktywizacji zawodowej,
oferowanego przez powiatowe urzędy pracy i obejmującego m.in.:
pomoc w znalezieniu pracy, przede wszystkim przez pośrednictwo pracy oraz
poradnictwo zawodowe,
pomoc w rozwoju zawodowym przez oferowane szkolenia, sfinansowanie studiów
podyplomowych,
pomoc w zdobyciu doświadczenia zawodowego poprzez oferowane staże;
przygotowanie zawodowe dorosłych,
pomoc w podjęciu zatrudnienia subsydiowanego u pracodawcy przez skierowanie
do pracy na refundowane stanowiska pracy,
skierowanie do udziału w programie specjalnym w przypadku, gdy istnieje konieczność
zastosowania pozaustawowych form wsparcia,
pomoc finansową w podjęciu działalności gospodarczej, pozwalającą również
na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa niezbędnego dla osoby
zakładającej własną firmę.
Wsparcie świadczone jest na bieżąco przez powiatowe urzędy pracy i finansowane
ze środków Funduszu Pracy.
Urzędy pracy, w ramach realizacji usługi pośrednictwa pracy, mają obowiązek ułatwiać
przedsiębiorcom prowadzenie naboru na dostępne wakaty. W ramach tego działania
analizują kwalifikacje osób zarejestrowanych i ułatwiają im kontakt z przedsiębiorcami, m.in.
organizując giełdy i targi pracy.
Przedsiębiorcy, którzy tworzą nowe miejsca pracy mogą liczyć m.in. na przyznanie:
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej (art. 46 ust. 1 pkt 2
ustawy o promocji), w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa
związanych z jej podjęciem, w wysokości określonej w umowie, nie przekraczającej
sześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia (aktualnie jest to kwota maksymalnie
50,9 tys. zł).
Refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego
bezrobotnego (art. 46 ust. 1 ustawy o promocji) w wysokości określonej w umowie, nie
wyższej jednak niż sześciokrotność przeciętnego wynagrodzenia (aktualnie do 50,9 tys.
zł.)
Pożyczki na utworzenie stanowiska pracy oraz pożyczki na podjęcie działalności
gospodarczej w ramach programu pożyczkowego pn. „Rządowy Program Pierwszy
biznes – Wsparcie w starcie”. Pożyczki finansowane są z Funduszu Pracy na podstawie
art. 61e ustawy o promocji, aktualnie w wysokości maksymalnie ok. 169,5 tys. zł.
(dwudziestokrotność przeciętnego wynagrodzenia) na okres 7 lat, ze stałym
oprocentowaniem.
W ramach programu udzielane są też pożyczki na utworzenie stanowiska pracy
dla bezrobotnego lub poszukującego pracy, niepozostającego w zatrudnieniu
lub niewykonującego innej pracy zarobkowej opiekuna osoby z niepełnosprawnością
(również dla kierowanych przez powiatowy urząd pracy). Pożyczka na utworzenie
stanowiska pracy jest udzielana na podstawie umowy, na wniosek podmiotu, po
przedstawieniu kosztorysu dotyczącego tworzonego stanowiska pracy w wysokości
określonej w umowie, nie wyższej jednak niż sześciokrotna wysokość przeciętnego
wynagrodzenia ( ok. 50,9 tys. zł).
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zawiera przepisy regulujące
obowiązki pracodawców, którzy planują lub dokonują redukcji zatrudnienia. Zgodnie
z art. 70 ustawy pracodawca zamierzający zwolnić co najmniej 50 pracowników w okresie 3
miesięcy jest obowiązany uzgodnić z powiatowym urzędem pracy właściwym dla siedziby
pracodawcy lub ze względu na miejsce wykonywania pracy zakres i formy pomocy dla
zwalnianych pracowników. Wsparcie obejmuje m.in. pośrednictwo pracy, doradztwo
zawodowe i szkolenia. Pracodawca jest również zobowiązany zapewnić dostęp do
programów wsparcia pracownikom przewidzianym do zwolnienia oraz będącym w trakcie
wypowiedzenia lub w okresie sześciu miesięcy po rozwiązaniu stosunku pracy.
Program może być realizowany przez powiatowy urząd pracy, agencję zatrudnienia
i instytucję szkoleniową, a finansowany samodzielnie przez pracodawcę lub pracodawcę
i odpowiednie jednostki administracji publicznej, na podstawie porozumienia organizacji
i osób prawnych z udziałem pracodawcy.
Przyjęte w prawodawstwie polskim rozwiązania z zakresu ochrony pracowników przed
utratą wynagrodzenia, spowodowaną niewypłacalnością pracodawcy reguluje ustawa z dnia
13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1087, z późn. zm.), dalej zwana ustawą o ochronie roszczeń. Zapisy tego
aktu tworzą ramy prawne dla instytucji gwarancyjnej – Funduszu Gwarantowanych
Świadczeń Pracowniczych (FGŚP).
Z jego środków wypłacane są świadczenia pracownicze niezaspokojone przez pozbawionego
środków pracodawcę, oraz zaliczki w razie jego niewypłacalności lub faktycznego
zaprzestania działalności w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie roszczeń. Przepisy
ustawy o ochronie roszczeń umożliwiają zaspokojenie roszczeń pracowniczych ze środków
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
FGŚP wyłącznie w przypadku niewypłacalności pracodawcy - jego upadłości czy
restrukturyzacji - lub faktycznego zaprzestania przez niego działalności.
Wniosek o wypłatę świadczeń pracowniczych może złożyć sam pracodawca, likwidator lub
inna osoba sprawująca zarząd majątkiem pracodawcy, a w określonych przypadkach też
zainteresowany jej otrzymaniem pracownik (art. 15 ust. 1, art. 16 ustawy o ochronie
roszczeń). Prowadzenie w omawianym zakresie postępowań wyjaśniających, rozstrzyganie
o zasadności zaspokojenia roszczeń pracowniczych i dokonywanie obligatoryjnych wypłat ze
środków FGŚP należy do właściwości marszałków województw, z tym że - na mocy
stosownych upoważnień - zadania te wykonują dyrektorzy wojewódzkich urzędów pracy.
Marszałek województwa, na wniosek pracownika, wypłaca zaliczkę na poczet
niezaspokojonych przez pracodawcę roszczeń, w związku z faktycznym zaprzestaniem
działalności przez pracodawcę.
W ubiegłym roku, w odpowiedzi na komunikaty dotyczące realizowanych lub planowanych
zwolnień grupowych, ogłoszono 5 naborów wniosków o przyznanie środków rezerwy
Funduszu Pracy na finansowanie programów aktywizacji zawodowej dla zwalnianych, w tym
objętych zwolnieniami grupowymi, pracowników. Programy dotyczyły powiatów, w których
doszło w roku 2023 i 2024 do zwolnień - także zwolnień grupowych – pracowników,
o których mowa w ustawie z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania
z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2024
poz. 61, z późn. zm.). Programem mogły zostać objęte osoby bezrobotne i poszukujące pracy.
Na ogłoszone przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej programy dla zwalnianych
pracowników przeznaczono łącznie kwotę rezerwy Funduszu Pracy w wysokości 50 mln zł.
W ramach ogłoszonych naborów przyznano środki z rezerwy Funduszu Pracy w wysokości
38,29 mln zł, z przeznaczeniem na aktywizację 2 635 osób. W 2025 roku planowane jest
kontynuowanie przedmiotowych działań i przeznaczenie na ten cel kolejnych 50 mln zł
z rezerwy Funduszu Pracy.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kładzie nacisk na przekwalifikowanie
zawodowe, czego wyrazem jest opracowana w resorcie ustawa o rynku pracy i służbach
zatrudnienia, uchwalona przez Sejm 20 marca 2025 r. Ustawa wprowadza zmiany
umożliwiające urzędom pracy efektywniejsze inwestowanie w umiejętności i kwalifikacje
klientów, w tym:
rozszerza grupę docelową o osoby poszukujące pracy (dotychczas ze wsparcia mogły
korzystać jedynie wybrane grupy osób poszukujących pracy),
upraszcza przepisy w zakresie organizowania i finansowania szkoleń,
wprowadza pożyczkę edukacyjną, która ma pomóc nie tylko - jak obecnie pożyczka
szkoleniowa - w opłaceniu kosztów szkoleń, ale także studiów podyplomowych,
potwierdzenia wiedzy i umiejętności oraz uzyskania dokumentów potwierdzających
nabycie wiedzy i umiejętności,
wprowadza bon na kształcenie ustawiczne, który zastąpi przyznawany do tej pory
wyłącznie osobom do 30 roku życia bon szkoleniowy. Bon kierowany będzie do osób
bezrobotnych i poszukujących pracy bez względu na wiek i przeznaczony będzie na
sfinansowanie należność dla instytucji szkoleniowej za realizację jednego lub kilku
szkoleń, studiów podyplomowych oraz na sfinansowanie kosztów potwierdzenia
nabycia wiedzy i umiejętności lub kosztów uzyskania dokumentów potwierdzających
nabycie wiedzy i umiejętności,
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wprowadza możliwość sfinansowania opłaty za przeprowadzenie postępowania
i wydanie decyzji w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych do wykonywania zawodu
regulowanego albo do podejmowania lub wykonywania działalności regulowanej.
Wsparcie to ma pomóc cudzoziemcom i obywatelom Polski, którzy zdobyli kwalifikacje
za granicą, w uzyskaniu możliwości pracy w zawodach regulowanych w Polsce.
W zakresie staży ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia wprowadza m.in:
realizację stażu na zasadach jednolitych dla wszystkich bezrobotnych bez długości stażu
w zależności od wieku,
skrócenie czasu odbywania stażu przez bezrobotnego, przyjmując zasadę, że ta forma
aktywizacji nie ma zastępować zatrudnienia,
podniesienie stypendium dla stażysty do wysokości 160% kwoty zasiłku (dotychczas
było to 120%),
możliwość realizacji stażu w formie zdalnej, co w praktyce oznacza, że staż będzie mógł
być realizowany w całości w formie stacjonarnej, zdalnej lub hybrydowej,
rozszerzenie stażu o możliwość potwierdzenia nabycia wiedzy i umiejętności przez
uprawnioną instytucję. Staż będzie mógł się zakończyć egzaminem zawodowym,
egzaminem czeladniczym lub inną formą potwierdzenia wiedzy i umiejętności, której
uzyskanie poprawi sytuację stażysty na rynku pracy.
Resort pracy wspiera też przedsiębiorców udzielając im wsparcia ze środków Krajowego
Funduszu Szkoleniowego (KFS). Środki przeznacza się na finansowanie działań na rzecz
kształcenia ustawicznego pracowników i pracodawców. Wsparcie ma na celu zapobieganie
utracie zatrudnienia z powodu kompetencji nieadekwatnych do wymagań zmieniającej się
gospodarki. W 2025 roku na ten cel zabezpieczono środki Funduszu Pracy w wysokości
419,6 mln zł, czyli o ponad 125 mln zł więcej niż w roku 2024.
Sytuacja na polskim rynku pracy pozostaje stabilna. Polska znajduje się w ścisłej czołówce
państw europejskich z najniższą stopą bezrobocia. Według najnowszych danych Eurostatu,
stopa bezrobocia w Polsce w styczniu 2025 r. wyniosła 2,6%, co dało nam 1 miejsce w UE, ex
aequo z Czechami. W tym samym czasie stopa bezrobocia wyniosła 5,8% w UE i 6,2%
w strefie Euro.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --