Interpelacja w sprawie doniesień medialnych dotyczących planowanego demontażu polityki regionalnej UE oraz scentralizowania funduszy europejskich
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8508
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie doniesień medialnych dotyczących planowanego demontażu polityki regionalnej UE oraz scentralizowania funduszy europejskich
Zgłaszający: Grzegorz Macko
Data wpływu: 05-03-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z doniesieniami medialnymi, z których wynika, że Komisja Europejska planuje demontaż polityki regionalnej Unii Europejskiej oraz scentralizowanie funduszy europejskich, co de facto może prowadzić do likwidacji programów regionalnych obecnie wdrażanych przez władze samorządowe, zwracam się do Pani Minister z interpelacją w tej sprawie.
Jakie informacje posiada Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej na temat planów Komisji Europejskiej dotyczących ewentualnego demontażu polityki regionalnej UE oraz scentralizowania funduszy europejskich?
Jakie jest stanowisko ministerstwa w tej sprawie? Czy ministerstwo zgadza się z doniesieniami medialnymi, a jeśli tak, jakie kroki zamierza podjąć, aby przeciwdziałać tym zmianom?
W jaki sposób ewentualne zmiany w polityce regionalnej UE mogą wpłynąć na realizację obecnych i przyszłych programów regionalnych w Polsce, w szczególności tych wdrażanych przez władze samorządowe?
Czy ministerstwo prowadzi lub planuje prowadzić rozmowy z przedstawicielami Komisji Europejskiej oraz innych państw członkowskich UE w celu obrony dotychczasowego modelu polityki regionalnej?
Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zapewnić, że polskie samorządy nadal będą miały możliwość korzystania z funduszy europejskich w sposób odpowiadający ich lokalnym potrzebom i priorytetom?
Polityka regionalna Unii Europejskiej odgrywa kluczową rolę w rozwoju regionalnym Polski, umożliwiając samorządom realizację projektów, które bezpośrednio odpowiadają na potrzeby lokalnych społeczności. Scentralizowanie funduszy europejskich mogłoby znacząco ograniczyć możliwości rozwoju regionów, zwłaszcza tych mniej zamożnych, które w dużym stopniu polegają na wsparciu unijnym.
Z wyrazami szacunku
Grzegorz Macko
Poseł na Sejm RP
Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8597 znakówtel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 1 kwietnia 2025 r.
znak sprawy: DSR-IVa.054.2.2025.JŁ
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 8508 Pana Posła Grzegorza Macko
dotyczącej polityki regionalnej i funduszy europejskich
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację „w sprawie doniesień medialnych dotyczących
planowanego demontażu polityki regionalnej UE oraz scentralizowania funduszy
europejskich” uprzejmie informuję, że prace nad kształtem przyszłych
Wieloletnich Ram Finansowych i polityki spójności wchodzą w decydującą fazę.
Obecnie trwa debata na ten temat pomiędzy państwami członkowskimi
i jednocześnie Komisja Europejska pracuje nad pakietem legislacyjnym dla
wieloletnich ram finansowych, który ma zostać opublikowany w połowie br.
Za wcześnie jest jednak oceniać, jaki ostatecznie system zarządzania polityki
spójności zaproponuje KE. Debata jak dotąd nie pozwala na formułowanie
wiążących wniosków w tej materii, ale Komisja w publikowanych materiałach
i wypowiedziach swoich przedstawicieli podkreśla ważną rolę regionów.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej od ponad dwóch lat prowadzi
debatę na forum UE i krajowym w zakresie kształtu przyszłej polityki spójności.
W ramach tych prac MFiPR bierze udział w formalnych i nieformalnych
dyskusjach z Komisją Europejską i państwami członkowskimi. Przykładowo
15 listopada 2024 r. zorganizowaliśmy seminarium w Warszawie z udziałem
przedstawicieli Komisji oraz polskich interesariuszy: przedstawicieli ministerstw,
regionów oraz partnerów społecznych i gospodarczych, podczas którego
dyskutowano na temat kształtu polityki spójności po 2027 r. w oparciu
o wypracowany przez polskich ekspertów i ministerstwo dokument problemowy.
-- 1 of 4 --
2
Z kolei 9 grudnia 2024 r. odbył się w Brukseli warsztat o polityce spójności
z udziałem przedstawicieli KE, państw członkowskich i regionów oraz ekspertów,
którego dyskusję zdefiniował opracowany z udziałem ministerstwa i ekspertów
zagranicznych dokument dotyczący przyszłej polityki spójności. W każdym z tych
spotkań wzięli udział przedstawiciele regionów, a kluczowe znacznie regionów
w polityce spójności było podkreślane.
W celu silnego wyrażenia opinii Polski co do kluczowych dla naszego kraju kwestii
dotyczących polityki spójności, w tym roli regionów oraz zdecentralizowanej
polityki spójności, został opracowany przez MFiPR projekt „Stanowiska rządu
w sprawie roli spójności w UE i przyszłości polityki spójności po 2027 roku”, który
został przyjęty 3 października 2024 roku przez Komitet Rady Ministrów
ds. Europejskich. Zgodnie ze stanowiskiem Rządu w celu osiągania spójności
i wzmocnienia polityki spójności konieczne są zarządzanie dzielone
i wielopoziomowe zarządzanie oraz zasada partnerstwa i subsydiarności,
w których istotną rolę w programowaniu i wdrażaniu polityk odgrywają władze
regionalne, partnerzy społeczni, gospodarczy i reprezentujący społeczeństwo
obywatelskie.
Debata nad przyszłymi Wieloletnimi Ramami Finansowymi oraz kształtem polityki
spójności po 2027 roku nadal trwa. Ministerstwo bierze w tej debacie czynny
udział i wyraża silne poparcie dla wspomnianych wcześniej podstawowych zasad
polityki spójności, na których opiera się udział władz regionalnych i lokalnych
w programowaniu i wdrażaniu. Podkreślamy także, że kompetencje samorządów,
wypracowane na przestrzeni ostatnich ponad 20 lat, należy wzmacniać, a nie
burzyć ten porządek i budować nowy system zupełnie od początku.
Skutkowałoby to słabszym dostosowaniem interwencji polityki spójności
do regionalnych i lokalnych potencjałów i uwarunkowań rozwoju poszczególnych
terytoriów, a tym samym pogorszyłoby efektywność i skuteczność tej polityki.
Plany Komisji Europejskiej w zakresie poruszonym w interpelacji zostały
zasygnalizowane w Komunikacie KE „Droga ku następnym wieloletnim ramom
finansowym” opublikowanym w dniu 11 lutego br. Komisja wskazała na potrzebę
zmodernizowanej polityki spójności i wzrostu w partnerstwie i dialogu
m.in. z władzami regionalnymi i lokalnymi. KE odnotowała opinię Rady UE
o znaczeniu zarządzania dzielonego i wielopoziomowego, podejścia
terytorialnego i partnerstwa, które są podstawowymi zasadami, na których
opiera się polityka spójności i kluczowy udział władz regionalnych w jej
programowaniu i implementacji. Komunikat ten odzwierciedla słowa Ursuli von
der Leyen, Przewodniczącej Komisji Europejskiej, o potrzebie wzmocnionej
polityki spójności i wzrostu z regionami w centrum („with regions at the centre”).
Co ważne, państwa członkowskie UE podkreśliły znaczenie regionów w projekcie
konkluzji Rady UE ds. Ogólnych w formacie spójnościowym, które mają zostać
przyjęte na posiedzeniu Rady w Brukseli w dniu 28 marca br. W projekcie tym
Rada UE potwierdza, że polityka spójności powinna nadal opierać się na swoich
kluczowych zasadach, takich jak zarządzanie dzielone, wielopoziomowe
-- 2 of 4 --
3
zarządzanie, partnerstwo oraz podejście ukierunkowane na ludzi i miejsca wraz
z zasadami proporcjonalności i pomocniczości. Podkreślono, że te zasady
są kluczowe dla właściwego zaangażowania krajowych, regionalnych i lokalnych
władz oraz interesariuszy w programowanie, wdrażanie i zarządzanie polityką
spójności. Prace nad konkluzjami Rady były prowadzone przez polską
prezydencję w Radzie UE, której rolę pełniło Ministerstwo Funduszy i Polityki
Regionalnej. Konkluzje są oparte na wnioskach wypracowanych w ramach
spotkania Dyrektorów Generalnych ds. polityki spójności, które odbyło się
16. stycznia br. i uzgadniane w toku prac Grupy Roboczej Rady UE ds. Działań
Strukturalnych i Regionów Oddalonych.
Pragnę podkreślić, że Rząd RP był zawsze orędownikiem silnego udziału regionów
w polityce spójności. W Polsce idea decentralizacji sprawdziła się i jest mocno
zakorzeniona – w każdej kolejnej perspektywie udział regionów we wdrażaniu
polityki spójności rósł. Samorządy odpowiadają obecnie za realizację 16
programów, których łączna alokacja wynosi ok. 44% środków polityki spójności.
Łączna kwota funduszy zarządzanych na poziomie regionalnym wynosi
33,5 mld euro. Dla porównania w perspektywie finansowej 2014-2020,
samorządy regionalne odpowiadały za 40% alokacji, a w perspektywie 2007-2013
– 25%. Ten wkład regionów w zarządzanie środkami UE był doceniany przez samą
Komisję.
Pragnę także zaznaczyć, że nowa polityka regionalna w Polsce uwzględniająca
rolę regionów zostanie zdefiniowana w krajowej strategii rozwoju regionalnego,
nad którą prace prowadzone są w kontekście kierunków trwającej debaty
na forum UE na temat przyszłości polityki spójności oraz kluczowych wyzwań,
przed jakimi stoi obecnie Europa. Prace te będą uwzględniać wnioski
i rekomendacje z ewaluacji w kontekście skuteczności i efektywności realizacji
celów i działań. Dlatego nowa polityka regionalna będzie opierać się zarówno
na pozytywnych doświadczeniach, ale jednocześnie odpowiadać na współczesne
wyzwania i dynamicznie zmieniające się uwarunkowania.
W ramach prac nad strategią ministerstwo będzie dążyć do wzmacniania
wielopoziomowego zarządzania przez instytucje odpowiedzialne
za programowanie i wdrażanie polityk rozwoju pomiędzy poziomami krajowym,
regionalnym i lokalnym. Kierunkami działań w ramach strategii będą też:
poprawa jakości zarządzania procesami rozwoju oraz mechanizmów koordynacji,
zwiększenie znaczenia wymiaru terytorialnego w realizacji polityk publicznych,
budowanie odporności terytorialnej czy poprawa konkurencyjności terytoriów.
Celem tych działań będzie rozwój regionów, miast i obszarów wiejskich,
ale również poprawa jakości życia, bezpieczeństwa i dobrobytu mieszkańców.
Ponadto, zróżnicowany wpływ globalnych przemian oraz bliskość granicy,
za którą toczy się wojna wymuszają konieczność zapewnienia wsparcia
obszarom, które znalazły się w niekorzystnej sytuacji społeczno-gospodarczej
bądź ich procesy rozwojowe zostały zatrzymane. Dlatego polityka regionalna
dalej będzie wspierać spójność i zrównoważony rozwój kraju, oparty
-- 3 of 4 --
4
o sprawiedliwość przestrzenną – równy dostęp do zasobów, infrastruktury
i możliwości rozwoju w różnych obszarach geograficznych.
Mając na uwadze powyższe chciałabym zapewnić o silnym zaangażowaniu
Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej w starania o korzystne dla polskich
regionów rozwiązania dotyczące kształtu polityki spójności po 2027 r., w tym
kluczowy udział władz samorządowych w kolejnej perspektywie finansowej.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --