Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSA-WBE.050.3.2025.AZ
3691587.14618870.11904276
Warszawa, 02-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Pani Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację pana posła Grzegorza Macko w sprawie działań obecnego
rządu w zakresie monitorowania stanu Odry oraz przeciwdziałania inwazji złotej algi
w przyszłości, K10INT8506, poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane pytania.
1. Jakie konkretne działania podejmuje obecny rząd w celu stałego monitorowania stanu
wód w Odrze, w tym jakości wody, stanu ekosystemu oraz obecności złotej algi? Proszę
o przedstawienie szczegółowych informacji na temat systemów monitoringu, ich
częstotliwości oraz współpracy z instytucjami naukowymi i ekspertami.
Monitoring jakości wód jest jednym z podsystemów Państwowego Monitoringu Środowiska
(dalej: PMŚ) prowadzonego przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ),
zgodnie z Dyrektywą 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października
2000 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (zwanej
Ramową Dyrektywą Wodną – RDW) transponowaną do polskiego prawa ustawą z dnia 20
lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 349 ww. ustawy Prawo wodne, monitoring wód ma na celu pozyskanie
informacji o stanie wód na potrzeby planowania w gospodarowaniu wodami oraz oceny
osiągania celów środowiskowych. Badania monitoringowe prowadzone w ramach PMŚ
obejmują elementy biologiczne, fizykochemiczne oraz chemiczne. Poza badaniami wód
GIOŚ wykonuje także badania osadów dennych rzek i jezior oraz badania bioakumulacji
substancji priorytetowych.
Obecnie obowiązujący Strategiczny Program PMŚ na lata 2020 – 20251 powstał na
podstawie art. 4a ust. 1 pkt 5 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Dokument ten
obejmuje zadania wynikające z odrębnych ustaw, zobowiązań międzynarodowych oraz
innych potrzeb wynikających ze strategii rozwoju oraz innych programów i dokumentów
programowych. W roku bieżącym realizowane są zadania zawarte w „Programie
wykonawczym monitoringu wód powierzchniowych na 2025 r. 2”
1 Dostępny na stronie gios.gov.pl/images/dokumenty/pms/pms/PPMS_2020-2025_OSTATECZNY.pdf
2 Dokładne informacje zawarte są na stronie GIOŚ w portalu jakość wód powierzchniowych:
https://wody.gios.gov.pl/pjwp/, w tym bieżące oraz archiwalne wyniki badań.

-- 1 of 6 --

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 13 lipca 2021 r. w sprawie form
i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i jednolitych części
wód podziemnych (Dz. U. poz. 1576), badania prowadzone są w wyznaczonych punktach
pomiarowo-kontrolnych zlokalizowanych na jednolitych częściach wód powierzchniowych
(jcwp), z częstotliwością od 1 do 12 razy w roku w zależności od rodzaju monitoringu
(monitoring diagnostyczny, operacyjny, badawczy) w zakresie:
1. Elementów biologicznych: fitoplankton - 6 razy w roku, fitobentos - 1 raz w roku,
makrobezkręgowce bentosowe - 1 raz w roku, makrofity - 1 raz w roku, ichtiofauna
- 1 raz w roku;
2. Elementów hydromorfologicznych: Hydromorfologiczny indeks rzeczny (HIR) - 1
raz w roku;
3. Elementów fizykochemicznych:
a) Wskaźniki charakteryzujące stan fizyczny, w tym warunki termiczne - 12
razy w roku: temperatura i zawiesina ogólna,
b) Wskaźniki charakteryzujące warunki tlenowe i zanieczyszczenia organiczne
- 12 razy w roku: tlen rozpuszczony, pięciodobowe biochemiczne
zapotrzebowanie na tlen (BZT5), chemiczne zapotrzebowanie na tlen
ChZT-Mn (indeks nadmanganianowy), ogólny węgiel organiczny (OWO),
Chemiczne zapotrzebowanie na tlen ChZT-Cr,
c) Wskaźniki charakteryzujące zasolenie – 12 razy w roku: przewodność
elektrolityczna właściwa w 20°C, substancje rozpuszczone, siarczany,
chlorki, wapń, magnez, twardość ogólna,
d) Wskaźniki charakteryzujące zakwaszenie – 12 razy w roku: odczyn pH,
zasadowość ogólna,
e) Wskaźniki charakteryzujące warunki biogenne (substancje biogenne) – 12
razy w roku: azot amonowy, azot Kjeldahla, azot azotanowy, azot
azotynowy, azot ogólny, fosfor fosforanowy (ortofosforanowy), fosfor
ogólny,
f) Specyficzne syntetyczne i niesyntetyczne substancje zanieczyszczające - 4
razy w roku: arsen, chrom sześciowartościowy, cynk, miedź, węglowodory
ropopochodne – indeks oleju mineralnego.
4. Substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego: - 12 razy w matrycy
wodnej, 1 raz we florze i faunie:
a) Substancje priorytetowe w dziedzinie polityki wodnej:
o alachlor, atrazyna, benzen, bromowane difenyloetery biota i woda,
kadm i jego związki, chloroalkany, chlorfenwinfos, chloropyrifos
(chloropyrifos etylowy), 1,2-dichloroetan (EDC) dichlorometan, ftalan
di(2-etyloheksylu) (DEHP), diuron, endosulfan, fluoranten – biota i
woda, heksachlorobenzen (HCB) – biota, heksachlorobutadien (HCBD)
– biota i woda, heksachlorocykloheksan (HCH), izoproturon, ołów i jego
związki, rtęć i jej związki – biot i woda, naftalen, nikiel i jego związki,

-- 2 of 6 --

nonylofenole (4-nonylofenol), oktylofenole, pentachlorobenzen,
pentachlorofenol (PCP), wielopierścieniowe węglowodory
aromatyczne -WWA (benzo(a)piren – biota i woda, benzo(b)fluoranten,
benzo(k)fluoranten, benzo(ghi)perylen), symazyna, związki
tributylocyny (kation tributylocyny), trichlorobenzeny (TCB),
trichlorometan (chloroform), trifluralina, dikofol – biota, kwas
perfluorooktanosulfonowy i jego pochodne (PFOS) – biota,
chinoksyfen, dioksyny i związki dioksynopodobne – biota, aklonifen,
bifenoks, cybutryna,cypermetryna, dichlorfos,
heksabromocyklododekan (HBCDD) – biota, heptachlor i epoksyd
heptachloru – biota i woda, terbutryna.
b) Wskaźniki innych substancji zanieczyszczających:
o tetrachlorometan, aldryna, dieldryna endryna, izodryna, para-para
DDT, DDT całkowity, trichloroetylen (TRI), tetrachloroetylen (PER).
Zgodnie z ww. rozporządzeniem na rzece Odrze prowadzone są badania w ramach
monitoringu diagnostycznego (ok. 100 wskaźników), monitoringu operacyjnego,
dedykowanego obserwacji i reakcji na presje, oraz monitoringu badawczego, w ramach
współpracy międzynarodowej na Odrze, jako rzece transgranicznej.
Ponadto rozszerzony został istniejący monitoring na rzece Odrze oraz jej dopływach:
Bytomce, Kanale Gliwickim, Kanale Kędzierzyńskim i Kłodnicy. Zakres badań obejmuje
zakres monitoringu operacyjnego oraz presji zasolenia (22 wskaźniki fizykochemiczne)
z częstotliwością 12/rok. Badania zostały rozszerzone w 20 zaplanowanych punktach
pomiarowo-kontrolnych (dalej: ppk), przy czym dołożone zostało 9 zupełnie nowych
stanowisk w ramach istniejących ppk z zakresem badań 22 wskaźników fizykochemicznych.
Rozszerzony został również zaplanowany zakres w pozostałych stanowiskach (w 21
stanowiskach dopisano pojedyncze wskaźniki, w 9 dopisano wszystkie 22 wskaźniki
fizykochemiczne).
Badania fitoplanktonu prowadzone są średnio co roku w ok. 10 ppk na Odrze i ok. 12 ppk
na Wiśle, jak również na większych ich dopływach: Baryczy, Warcie, Noteci, Sanie,
Wieprzu, Pilicy, Narwi i Bugu oraz na ok. 20 zbiornikach zaporowych. Dodatkowe próby
fitoplanktonowe są pobierane w Przemszy, czyli głównym dopływie Wisły z rejonu zagłębia
śląsko-dąbrowskiego, mimo że nie jest to rzeka typu fitoplanktonowego.
Dodatkowo w ramach działań prewencyjnych, w związku z sytuacją odrzańską z 2022 r.,
w ramach PMŚ rozszerzony został w ok. 1 200 ppk rocznie (ok. 40% wszystkich badanych
ppk) w całym kraju o monitoring badawczy, w zakresie wskaźników mierzonych w terenie:
temperatury wody, tlenu rozpuszczonego, przewodności elektrolitycznej właściwej w 20°C
i odczynu pH. Wyniki tych badań są uzyskiwane na bieżąco, więc w przypadku wykrycia
nieprzewidzianego zanieczyszczenia3 GIOŚ jest w stanie zareagować natychmiast i podjąć
działania mające na celu dalszą diagnozę problemu w porozumieniu np.
z wojewódzkim inspektorem ochrony środowiska (dalej: WIOŚ).
3 Pod uwagę brane są poniżej wymienione parametry i określone dla nich wartości progowe:
 tlen rozpuszczony – pow. 13,5 mg/l O2,
 odczyn pH – pow. 8,5,
 przewodność – pow. 1300 μS/cm.

-- 3 of 6 --

Jednocześnie, podczas wykonywania oznaczenia fitoplanktonu, zgodnie z obowiązującą
metodyką, pracownicy Centralnego Laboratorium Badawczego (dalej: CLB) zwracają
szczególną uwagę na występowanie gatunku Prymnesium cf parvum. W przypadku
zaobserwowania występowania tego gatunku w badanej próbce, natychmiast informują
pracowników GIOŚ we właściwym województwie.
Równocześnie, GIOŚ przekazuje do WIOŚ i Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody
Polskie informacje o przekroczeniach wartości progowych ww. trzech wskaźników
terenowych oraz o niskim tlenie (poniżej 4 mg/l), jak również informacje o stężeniach
substancji chemicznych w wodzie, dla których zostały przekroczone maksymalne wartości
dopuszczalne.
Ponadto funkcjonuje interwencyjny monitoring ryzyka zakwitów „złotej algi” realizowany
przez GIOŚ na podstawie „Procedury monitorowania interwencyjnego Prymnesium parvum
„złotej algi”. Jest to monitoring specjalnie przekierowany do zagrożenia związanego ze „złotą
algą”. Pozwala on śledzić dynamikę jej wzrostu w rzece Odrze oraz w już skażonych
akwenach i potwierdzić obecność w potencjalnych ogniskach jej rozwoju. Głównym
rezultatem monitoringu interwencyjnego jest analiza stopnia zagrożenia (stopień
ostrzegawczy oraz I, II i III stopień zagrożenia), która jest udostępniona na stronie
www.gov.pl/web/odra/analiza-stopnia-zagrozenia.
W uzupełnieniu do ww. form monitoringu wód należy również wymienić automatyczny
monitoring wód powierzchniowych uruchomiony w maju 2024r. na okres zwiększonego
ryzyka wystąpienia zakwitów Prymnesium parvum w sezonie wiosenno-letnim. Obecnie
w MKiŚ i GIOŚ trwają prace nad jego integracją z zadaniami GIOŚ, co zostanie wdrożone
poprzez nowelizację ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Ponadto warto podkreślić, że
GIOŚ we współpracy z MKiŚ podjął starania, mające na celu zapewnienie ciągłości
automatycznego monitoringu wód powierzchniowych do czasu wejścia w życie
projektowanych zmian ww. ustawy. W ramach tego zadania, dodatkowo do prowadzonego
przez GIOŚ monitoringu interwencyjnego, przewiduje się utworzenie w 2025 r. około
dziesięciu stanowisk pomiarowych monitoringu stałego na rzece Odrze.
2. W jaki sposób rząd planuje przeciwdziałać potencjalnej inwazji złotej algi w przyszłości?
Czy opracowano i wdrożono programy prewencyjne, które minimalizują ryzyko
powtórzenia się katastrofy ekologicznej, do której potencjalnie może dojść już najbliższego
lata?
Międzyresortowy Zespół do spraw Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym
i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze (dalej: „Międzyresortowy Zespół ds. Odry”)4
mając na uwadze ryzyko powtórzenia się katastrofy ekologicznej z 2022 r. na Odrze,
podejmuje działania zmierzające do eliminacji pierwotnych przyczyn tego zjawiska, w
szczególności poprzez systemowe rozwiązania ograniczające nadmierne zasolenie wód.
W tym celu Międzyresortowy Zespół ds. Odry przygotowuje „Plan inwestycyjny sektora
górniczego mający na celu obniżenie zasolenia wód rzeki Odry”, który obejmie trzy główne
komponenty:
4 Zarządzenie nr 256 Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie Międzyresortowego Zespołu do
spraw Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze (M.P. 2023 poz.
696).

-- 4 of 6 --

 Komponent restrukturyzacyjny – stopniowe wygaszanie kopalń zgodnie
z harmonogramem określonym w tzw. „Umowie społecznej”.
 Komponent technologiczny/badawczo-rozwojowy – wdrażanie innowacyjnych
technologii oraz realizacja instalacji pilotażowej redukującej zasolenie.
 Komponent inwestycyjny – w tym modernizacja i budowa nowych zakładów
odsalających i kolektorów odprowadzających wodę, a także rozwój systemów
retencyjno-dozujących umożliwiających efektywne zarządzanie zrzutami
zasolonych wód.
Głównym celem Planu jest ograniczenie ryzyka zakwitu „złotej algi” poprzez redukcję
zasolenia wód Odry do bezpiecznego poziomu na całej długości rzeki w Polsce, tj. do
wartości limitujących lub uniemożliwiających rozwój tej algi. Plan uwzględnia również
konieczność osiągnięcia celów środowiskowych wynikających z Ramowej Dyrektywy
Wodnej w zakresie zasolenia dla jednolitych części wód powierzchniowych wchodzących w
skład rzeki Odry.
3. Jakie kroki podejmuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z innymi
resortami, samorządami oraz organizacjami pozarządowymi w celu zapewnienia
skutecznej ochrony Odry przed zanieczyszczeniami?
Należy podkreślić, iż zgodnie z ustawą z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji
rządowej (Dz. U. 1997 Nr 141 poz. 943 ze zm.), podmiotem odpowiedzialnym za gospodarkę
wodną, w tym zapewnienie skutecznej ochrony przed zanieczyszczeniami, jest Ministerstwo
Infrastruktury. W ramach współpracy instytucji rządowych na rzecz poprawy stanu
ekosystemu rzeki Odry istnieje koordynowany przez Ministra Klimatu i Środowiska,
Międzyresortowy Zespół ds. Odry. Zespół na bieżąco opracowuje rekomendacje w celu
ochrony ekosystemu rzeki Odry i monitoruje wdrażanie tych zaleceń przez właściwe
instytucje. Rekomendacje stanowią bieżący plan działania zarówno dla instytucji
centralnych, jak i dla województw odrzańskich oraz obejmują działania kryzysowe, jak i
rozwiązania systemowe. W tych pracach biorą udział przedstawiciele resortów: Klimatu i
Środowiska, Infrastruktury, Aktywów Państwowych, Przemysłu, Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
Spraw Wewnętrznych
i Administracji, oraz Wojewódzkich Centrów Zarządzania Kryzysowego odrzańskich
urzędów wojewódzkich 5.
W ramach prac podjętych w 2024r., Międzyresortowy Zespół ds. Odry opracował
dokument pn.: „Procedura zarządzania kryzysowego związanego z powstaniem zakwitów
„złotej algi" - schematy postępowania”. To instrukcja postępowania, która wskazuje działania
niezbędne do podjęcia, instytucje odpowiedzialne i podstawę prawną tych działań.
Ponadto dialog ze stroną społeczną jest jednym z kluczowych obszarów działań MKiŚ oraz
Międzyresortowego Zespołu ds. Odry. Polega on m.in. na zapewnieniu pełnej
transparentności oraz umożliwieniu udziału zainteresowanym stronom w działaniach na
rzecz Odry. W tym celu funkcjonuje Grupa Robocza z partnerami społecznymi, która
stanowi platformę wymiany informacji pomiędzy głównymi interesariuszami w kontekście
5 Województwo Zachodniopomorskie, Lubuskie, Dolnośląskie, Opolskie oraz Śląskie.

-- 5 of 6 --

bezpieczeństwa ekologicznego Odry. Efekty prac Grupy stanowią merytoryczne wsparcie
działań Międzyresortowego Zespołu ds. Odry.
4. Czy rząd planuje wprowadzenie dodatkowych regulacji prawnych lub programów
finansowych, które mają na celu poprawę stanu wód w Odrze oraz zapobieganie
podobnym katastrofom w przyszłości?
W odpowiedzi na pyt. 1 wskazano nowelizację ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska.
Ponadto Ministerstwo Infrastruktury prowadzi prace nad projektem ustawy o zmianie
niektórych ustaw wspierających bezpieczeństwo rzeki Odry w zakresie gospodarki wodnej6.
Projekt zawiera m.in. katalog obejmujący grupę działań renaturyzacyjnych oraz wprowadza
cykliczny przegląd pozwoleń wodnoprawnych i zintegrowanych. MKiŚ, w ramach
konsultacji międzyresortowych ww. projektu (styczeń 2025 r.) zgłosiło uwagi dotyczące
m.in. konieczności uzupełnienia katalogu działań utrzymaniowych, o których mowa w art.
227 ustawy – Prawo wodne, o działania sprzyjające poprawie warunków środowiskowych.
MKiŚ wnioskowało także o usprawnienie realizacji inwestycji mających na celu obniżenie
zasolenia Odry i podniesienie stawek opłat za zrzuty chlorków i siarczanów.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
6Numer wykazie prac legislacyjnych Prezesa Rady Ministrów: UD96

-- 6 of 6 --