Interpelacja nr 8495
Interpelacja w sprawie ustalania wysokości emerytury powszechnej przyznawanej osobom z rocznika 1953 i nie tylko, które pobierały dotychczas tzw. wcześniejszą emeryturę
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (45%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ustalania wysokości emerytury powszechnej przyznawanej osobom z rocznika 1953 i nie tylko, które pobierały dotychczas tzw. wcześniejszą emeryturę
Interpelacja nr 8495
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ustalania wysokości emerytury powszechnej przyznawanej osobom z rocznika 1953 i nie tylko, które pobierały dotychczas tzw. wcześniejszą emeryturę
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 05-03-2025
Gniezno, 5 marca 2025 r.
Szanowna Pani Ministro,
ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z 1998 r. była wielokrotnie nowelizowana. Jedną z takich nowelizacji była ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, którą uchwalono 11 maja 2012 r. i która weszła w życie 1 stycznia 2013 roku. W ustawie tej wprowadzono art. 25 ust. 1b, zgodnie z którym jeżeli ubezpieczony pobrał tzw. wcześniejszą emeryturę zwaloryzowaną, podstawę obliczenia emerytury powszechnej pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych tzw. wcześniejszych emerytur. Wejście w życie tego przepisu naruszyło zasadę zaufania obywatela do państwa, ponieważ przepis ten znalazł zastosowanie do osób, które przeszły na wcześniejszą emeryturę przed ogłoszeniem ustawy wprowadzającej mechanizm przewidziany w art. 25 ust. 1b. Osoby te nie mogły przewidzieć w chwili przejścia na emeryturę powszechną konsekwencji tego zapisu w postaci przyszłego pomniejszenia kapitału do emerytury powszechnej o kwoty pobranych uprzednio emerytur wcześniejszych. Wspominany przepis został zaskarżony do Trybunału Konstytucyjnego, który orzeczeniem z dnia 6 marca 2019 r., uznał przedmiotowy przepis za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych w 1953 r., które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury wcześniejszej. W celu realizacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego opracowana została ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 czerwca 2020 roku. Do biur poselskich i senatorskich zgłasza się wielu obywateli z prośbą o pomoc w uregulowaniu sytuacji pozostałej części tej grupy emerytów.
Wobec powyższego uprzejmie proszę o odpowiedź na pytanie: Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w celu rozwiązania problemów nie tylko rocznika 1953, ale również innych roczników, których przedstawiciele przechodząc na emeryturę wcześniejszą, nie mogli liczyć się z tym, że podstawa ich emerytury powszechnej zostanie pomniejszona o kwoty pobranych uprzednio emerytur wcześniejszych?
Z wyrazami szacunku
Poseł Tadeusz Tomaszewski
Interpelacja nr 8495
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ustalania wysokości emerytury powszechnej przyznawanej osobom z rocznika 1953 i nie tylko, które pobierały dotychczas tzw. wcześniejszą emeryturę
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 05-03-2025
Gniezno, 5 marca 2025 r.
Szanowna Pani Ministro,
ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z 1998 r. była wielokrotnie nowelizowana. Jedną z takich nowelizacji była ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, którą uchwalono 11 maja 2012 r. i która weszła w życie 1 stycznia 2013 roku. W ustawie tej wprowadzono art. 25 ust. 1b, zgodnie z którym jeżeli ubezpieczony pobrał tzw. wcześniejszą emeryturę zwaloryzowaną, podstawę obliczenia emerytury powszechnej pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych tzw. wcześniejszych emerytur. Wejście w życie tego przepisu naruszyło zasadę zaufania obywatela do państwa, ponieważ przepis ten znalazł zastosowanie do osób, które przeszły na wcześniejszą emeryturę przed ogłoszeniem ustawy wprowadzającej mechanizm przewidziany w art. 25 ust. 1b. Osoby te nie mogły przewidzieć w chwili przejścia na emeryturę powszechną konsekwencji tego zapisu w postaci przyszłego pomniejszenia kapitału do emerytury powszechnej o kwoty pobranych uprzednio emerytur wcześniejszych. Wspominany przepis został zaskarżony do Trybunału Konstytucyjnego, który orzeczeniem z dnia 6 marca 2019 r., uznał przedmiotowy przepis za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych w 1953 r., które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury wcześniejszej. W celu realizacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego opracowana została ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 czerwca 2020 roku. Do biur poselskich i senatorskich zgłasza się wielu obywateli z prośbą o pomoc w uregulowaniu sytuacji pozostałej części tej grupy emerytów.
Wobec powyższego uprzejmie proszę o odpowiedź na pytanie: Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w celu rozwiązania problemów nie tylko rocznika 1953, ale również innych roczników, których przedstawiciele przechodząc na emeryturę wcześniejszą, nie mogli liczyć się z tym, że podstawa ich emerytury powszechnej zostanie pomniejszona o kwoty pobranych uprzednio emerytur wcześniejszych?
Z wyrazami szacunku
Poseł Tadeusz Tomaszewski
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5387 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.124.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8495 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego „w sprawie
ustalania wysokości emerytury powszechnej przyznawanej osobom z rocznika 1953 i nie
tylko, które pobierały dotychczas tzw. wcześniejszą emeryturę”, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
W związku z orzeczeniem wydanym przez Trybunał Konstytucyjny 6 marca 2019 r.
w sprawie o sygnaturze P20/16, uznającym art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631,
z późn. zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną, w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury wcześniejszej, za
niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, opracowano ustawę z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. poz. 1222).
Ustawa ta umożliwia ustalenie emerytury powszechnej ubezpieczonym urodzonym w roku
1953, zarówno mężczyznom, jak i kobietom, bez stosowania mechanizmu pomniejszania
podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych, ujętego we
wspomnianym art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Na podstawie przepisów wymienionej ustawy do obliczenia emerytury powszechnej organ
rentowy przyjmował parametry (sumę zwaloryzowanych składek, kapitał początkowy,
dalsze średnie trwanie życia) z dnia złożenia wniosku o jej przyznanie. Rozwiązanie takie jest
zgodne z zasadą wnioskowości wyrażoną w art. 116 ust. 1 ustawy emerytalnej oraz
orzecznictwem Sądu Najwyższego. SN w uchwale z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt III
UZP 5/19, stwierdził, że: „(…) ochronie konstytucyjnej podlega nabyte, niezrealizowane
prawo do emerytury (obejmujące warunki nabycia tego prawa: wiek, staż, itp.) od momentu
jego nabycia z mocy prawa, natomiast prawo do emerytury w określonej wysokości powstaje
dopiero w momencie ustalenia tej wysokości w związku ze złożeniem przez osobę
uprawnioną stosownego wniosku (prawo nabyte realizowane)”.
W związku z tym, w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są aktualnie
prowadzone prace zmierzające do wprowadzenia zmian w ustawie emerytalnej, które
dotyczyłyby osób urodzonych w roku 1953.
Odnosząc się natomiast do ubezpieczonych urodzonych w innych latach niż rok 1953 należy
zauważyć, że grupa ta, podobnie zresztą jak osoby urodzone w roku 1953, została
zaskoczona wejściem w życie przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, a w chwili ustalania
prawa do emerytury wcześniejszej nie mogła przewidzieć skutków korzystania z niego dla
wysokości emerytury, do której uprawnienia nabywa się wraz z osiągnięciem wieku
powszechnego. Taki stan rzeczy może wpływać na osłabienie zaufania obywatela do
państwa i stanowionego przez nie prawa i jako taki jest niepożądany. Z drugiej strony,
wprowadzenie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej było prawnie zasadne. Przepis ten został
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
bowiem uchwalony ze względu na dostrzeżony w orzecznictwie Sądu Najwyższego –
w odniesieniu do osób przechodzących na emeryturę wcześniejszą, a następnie ustalających
sobie prawo do emerytury w wieku powszechnym – mechanizm tzw. sztucznej kapitalizacji
wartości emerytury powszechnej. Za jego sprawą, osoby pobierające emeryturę
wcześniejszą – mimo nieodprowadzania składek – stawały się beneficjentami opóźnienia
daty przejścia na emeryturę w nowym systemie, tzn. im dłużej pobierały emeryturę
wcześniejszą, tym wyższa była w ich wypadku wysokość emerytury z tytułu osiągnięcia
powszechnego wieku emerytalnego. Wysokość emerytury z nowego systemu zwiększała się
z uwagi na parametr zewidencjonowanych i waloryzowanych składek, niepomniejszonych
o wypłacone emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru statystycznego
okresu dalszego trwania życia.
Mając na względzie sytuację prawną, w jakiej znalazła się grupa wspomnianych wyżej
ubezpieczonych, podjęto prace mające na celu rozwiązanie zaistniałego problemu na drodze
legislacyjnej. 3 marca br. do Wykazu prac programowych i legislacyjnych Rady Ministrów
wpisane zostały założenia projektu ustawy o ustalaniu wysokości emerytur z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych dla osób, które do dnia 6 czerwca 2012 r. przeszły na emerytury
na zasadach obowiązujących osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 (numer w wykazie:
UD204). Przepisy przygotowywanej ustawy umożliwią osobom z roczników innych niż 1953
(1954-1959 w przypadku kobiet, a 1949-1952 i 1954 w przypadku mężczyzn), które
pobierają lub pobierały emeryturę wcześniejszą na podstawie wniosku złożonego przed
6 czerwca 2012 r., ustalenie prawa do emerytury powszechnej bez stosowania mechanizmu
pomniejszania podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych,
ujętego w art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Ostateczny kształt przepisów ustawy zostanie
ustalony na kolejnych etapach prac legislacyjnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.124.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8495 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego „w sprawie
ustalania wysokości emerytury powszechnej przyznawanej osobom z rocznika 1953 i nie
tylko, które pobierały dotychczas tzw. wcześniejszą emeryturę”, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
W związku z orzeczeniem wydanym przez Trybunał Konstytucyjny 6 marca 2019 r.
w sprawie o sygnaturze P20/16, uznającym art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631,
z późn. zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną, w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury wcześniejszej, za
niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, opracowano ustawę z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. poz. 1222).
Ustawa ta umożliwia ustalenie emerytury powszechnej ubezpieczonym urodzonym w roku
1953, zarówno mężczyznom, jak i kobietom, bez stosowania mechanizmu pomniejszania
podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych, ujętego we
wspomnianym art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Na podstawie przepisów wymienionej ustawy do obliczenia emerytury powszechnej organ
rentowy przyjmował parametry (sumę zwaloryzowanych składek, kapitał początkowy,
dalsze średnie trwanie życia) z dnia złożenia wniosku o jej przyznanie. Rozwiązanie takie jest
zgodne z zasadą wnioskowości wyrażoną w art. 116 ust. 1 ustawy emerytalnej oraz
orzecznictwem Sądu Najwyższego. SN w uchwale z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt III
UZP 5/19, stwierdził, że: „(…) ochronie konstytucyjnej podlega nabyte, niezrealizowane
prawo do emerytury (obejmujące warunki nabycia tego prawa: wiek, staż, itp.) od momentu
jego nabycia z mocy prawa, natomiast prawo do emerytury w określonej wysokości powstaje
dopiero w momencie ustalenia tej wysokości w związku ze złożeniem przez osobę
uprawnioną stosownego wniosku (prawo nabyte realizowane)”.
W związku z tym, w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są aktualnie
prowadzone prace zmierzające do wprowadzenia zmian w ustawie emerytalnej, które
dotyczyłyby osób urodzonych w roku 1953.
Odnosząc się natomiast do ubezpieczonych urodzonych w innych latach niż rok 1953 należy
zauważyć, że grupa ta, podobnie zresztą jak osoby urodzone w roku 1953, została
zaskoczona wejściem w życie przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, a w chwili ustalania
prawa do emerytury wcześniejszej nie mogła przewidzieć skutków korzystania z niego dla
wysokości emerytury, do której uprawnienia nabywa się wraz z osiągnięciem wieku
powszechnego. Taki stan rzeczy może wpływać na osłabienie zaufania obywatela do
państwa i stanowionego przez nie prawa i jako taki jest niepożądany. Z drugiej strony,
wprowadzenie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej było prawnie zasadne. Przepis ten został
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
bowiem uchwalony ze względu na dostrzeżony w orzecznictwie Sądu Najwyższego –
w odniesieniu do osób przechodzących na emeryturę wcześniejszą, a następnie ustalających
sobie prawo do emerytury w wieku powszechnym – mechanizm tzw. sztucznej kapitalizacji
wartości emerytury powszechnej. Za jego sprawą, osoby pobierające emeryturę
wcześniejszą – mimo nieodprowadzania składek – stawały się beneficjentami opóźnienia
daty przejścia na emeryturę w nowym systemie, tzn. im dłużej pobierały emeryturę
wcześniejszą, tym wyższa była w ich wypadku wysokość emerytury z tytułu osiągnięcia
powszechnego wieku emerytalnego. Wysokość emerytury z nowego systemu zwiększała się
z uwagi na parametr zewidencjonowanych i waloryzowanych składek, niepomniejszonych
o wypłacone emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru statystycznego
okresu dalszego trwania życia.
Mając na względzie sytuację prawną, w jakiej znalazła się grupa wspomnianych wyżej
ubezpieczonych, podjęto prace mające na celu rozwiązanie zaistniałego problemu na drodze
legislacyjnej. 3 marca br. do Wykazu prac programowych i legislacyjnych Rady Ministrów
wpisane zostały założenia projektu ustawy o ustalaniu wysokości emerytur z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych dla osób, które do dnia 6 czerwca 2012 r. przeszły na emerytury
na zasadach obowiązujących osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 (numer w wykazie:
UD204). Przepisy przygotowywanej ustawy umożliwią osobom z roczników innych niż 1953
(1954-1959 w przypadku kobiet, a 1949-1952 i 1954 w przypadku mężczyzn), które
pobierają lub pobierały emeryturę wcześniejszą na podstawie wniosku złożonego przed
6 czerwca 2012 r., ustalenie prawa do emerytury powszechnej bez stosowania mechanizmu
pomniejszania podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych,
ujętego w art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Ostateczny kształt przepisów ustawy zostanie
ustalony na kolejnych etapach prac legislacyjnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --