Interpelacja w sprawie masowego usuwania mchu z lasów lubuskich
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8489
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie masowego usuwania mchu z lasów lubuskich
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 04-03-2025
Szanowna Pani Minister,
dotarły do mnie niepokojące doniesienia o masowym wydobywaniu mchu na terenie lasów w województwie lubuskim. Mieszkańcy regionu alarmują, że prywatna spółka na dziesiątkach hektarów usuwa ściółkę leśną, zdzierając poszycie do gołej ziemi, a następnie eksportując mech za granicę, gdzie wykorzystywany jest do celów dekoracyjnych.
Według informacji przekazywanych przez mieszkańców, proceder ten trwa od jesieni ubiegłego roku i ma odbywać się za zgodą Ministerstwa Klimatu i środowiska oraz Lasów Państwowych. Mieszkańcy wskazują również, że nadleśnictwo, twierdzi, że działania te są legalne, jednocześnie zastrasza mieszkańców, którzy protestują przeciwko niszczeniu ekosystemu.
W opinii ekspertów usuwanie runa leśnego na taką skalę prowadzi do nieodwracalnych zmian w ekosystemie. Mech pełni kluczową funkcję w regulacji wilgotności gleby, magazynowaniu wody oraz ochronie przed erozją. Jego usunięcie prowadzi do degradacji siedlisk wielu gatunków roślin i zwierząt, a w dłuższej perspektywie może powodować pustynnienie terenów leśnych.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami.
Jakie jest stanowisko Ministerstwa Klimatu i Środowiska w sprawie masowego usuwania mchu z polskich lasów? Czy resort dostrzega w tym zagrożenie dla ekosystemu?
Czy Ministerstwo Klimatu i środowiska wydało zgodę na masowe usuwanie mchu z lasów lubuskich, a jeśli tak, to na jakiej podstawie i jakie były przesłanki do podjęcia takiej decyzji?
Jakie działania zostaną podjęte, jeśli masowe usuwanie mchu z lasów lubuskich okaże się niezgodne z prawem?
Czy ministerstwo analizowało wpływ tego procederu na ekosystem lasów i jakie działania zamierza podjąć w celu jego ochrony?
Czy rząd rozważa wprowadzenie regulacji, które zapobiegną masowej eksploatacji ściółki leśnej i ochronią polskie lasy przed degradacją spowodowaną komercyjną eksploatacją zasobów naturalnych?
Jakie kroki zostaną podjęte wobec nadleśnictwa, jeśli potwierdzą się doniesienia o zastraszaniu mieszkańców, którzy protestują przeciwko niszczeniu lasów?
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7831 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WN.050.15.2025.KK
3691377.14893019.12008897
Warszawa, 17-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Krzysztofa Piątkowskiego w sprawie masowego
usuwania mchu z lasów lubuskich (K10INT8489), wyjaśniam, co następuje.
Na terenie objętym interpelacją, tj. województwo lubuskie, Państwowe Gospodarstwo
Leśne Lasy Państwowe (dalej: PGL LP) posiada dwie jednostki organizacyjne –
są to Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Szczecinie oraz Regionalna Dyrekcja
Lasów Państwowych w Zielonej Górze.
Zgodnie z art. 4 ustawy o lasach1 PGL LP zarządza lasami stanowiącymi własność Skarbu
Państwa, natomiast w myśl art. 35 ww. ustawy nadleśniczy prowadzi samodzielnie
gospodarkę leśną w nadleśnictwie, reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach
cywilnoprawnych oraz kieruje nadleśnictwem jako podstawową jednostką organizacyjną
PGL LP, dlatego też wszelkie podejmowane umowy obejmujące, w tym przypadku
pozyskiwanie mchu, leżą w kompetencji właściwych nadleśniczych.
Na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych (dalej: RDLP) w Szczecinie wykazano
pojedyncze przypadki w sprawie pozyskiwania mchu.
W Nadleśnictwie Smolarz w 2018 r. firma ogrodnicza realizująca nasadzenia na terenie
miasta Goleniów wystąpiła z prośbą o wskazanie miejsc, na których możliwe byłoby
pozyskiwanie mchów. Natomiast w 2019 r. do nadleśnictwa wpłynął wniosek od firmy
zajmującej się tworzeniem kompozycji roślinnych w szkle o zgodę na pozyskanie bielistki
siwej. Na to pismo jednostka udzieliła negatywnej odpowiedzi.
Nadleśnictwo Międzychód nie wydawało zgód na pozyskiwanie mchu, choć otrzymywało
zapytania w tym temacie. W jednym przypadku, ze względu na cel dydaktyczny działania,
poinformowano wnioskodawcę o ewentualnej możliwości zbioru powszechnie
występujących gatunków mchów z powierzchni przeznaczonych do wykonania cięć
rębnych, pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Wnioskodawca uzyskał taką zgodę decyzją
Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: RDOŚ) w Gorzowie Wielkopolskim2
Zebrano 67 m2 mchu.
W Nadleśnictwie Skwierzyna w 2020 r. odnotowano jeden przypadek nielegalnego
pozyskania mchu, za co dwie osoby zostały ukarane mandatem karnym.
1 Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2024 r. poz. 530).
2 Decyzja z dnia 3 października 2018 r., znak sprawy: WPNI.6400.33.2018.MJ.
-- 1 of 3 --
Pozostałe nadleśnictwa na terenie RDLP w Szczecinie poinformowały, że nie otrzymywały
zapytań w zakresie możliwości pozyskania mchu oraz nie wydawały zezwoleń w tym
zakresie. Nie wskazały również przypadków nielegalnego, masowego pozyskania mchu.
Natomiast na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Zielonej Górze
pozyskiwanie mchów było prowadzone od wielu lat w dwóch nadleśnictwach, tj. w Bytnicy
oraz w Sławie Śląskiej.
W Nadleśnictwie Bytnica:
w 2020 r. nie pozyskiwano mchu;
w 2021 r. na plan wynoszący wg zawartej umowy 100 m3 pozyskano 23 m3;
w 2022 r. na plan wynoszący wg zawartych umów 1376 m3 pozyskano 1122 m3;
w 2023 r. na plan wynoszący wg zawartych umów 4500 m3 pozyskano 2014 m3;
w 2024 r. na plan wynoszący wg zawartej umowy 3000 m3 pozyskano 2631 m3;
w 2025 r. na plan wynoszący wg zawartej umowy 2500 m3 pozyskano
dotychczas 400 m3.
Umowy zawarte były z jednym kontrahentem w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra
Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w sprawie szczegółowych zasad
ochrony i zbioru płodów runa leśnego oraz zasad lokalizowania pasiek
na obszarach leśnych3 oraz na podstawie stosownych decyzji Dyrektora RDOŚ w Gorzowie
Wielkopolskim.
W Nadleśnictwie Sława Śląska:
w 2020 r. na plan wynoszący wg zawartych umów 159 m3 pozyskano 93 m3,
w 2021 r. na plan wynoszący wg zawartych umów 130 m3 pozyskano 85 m3,
w 2022 r. na plan wynoszący wg zawartych umów 138 m3 pozyskano 93 m3,
w 2023 r. na plan wynoszący wg zawartych umów 145 m3 pozyskano 100 m3,
w 2024 r. na plan wynoszący wg zawartych umów 308 m3 pozyskano 176 m3,
w 2025 r. na plan wynoszący wg zawartych umów 410 m3 pozyskano dotychczas
43 m3.
Umowy były zawierane z trzema podmiotami, również w oparciu o przepisy rozporządzenia
Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w sprawie szczegółowych
zasad ochrony i zbioru płodów runa leśnego oraz zasad lokalizowania pasiek na obszarach
leśnych oraz na podstawie stosownych decyzji Dyrektora RDOŚ w Gorzowie
Wielkopolskim.
W nadleśnictwach, zgodnie z zapisami umownymi, mech był pozyskiwany przez zbiór
ręczny, z pozostawieniem 75% powierzchni każdego płata mszaru, z którego był pobierany
oraz z wyłączeniem powierzchni objętych jakąkolwiek formą ochrony.
Zgodnie z danymi przekazanymi przez nadleśnictwa Bytnica i Sława Śląska
oraz na podstawie ewidencji skarg i wniosków w jednostkach oraz RDLP w Zielonej Górze,
w latach 2024-2025 nie zanotowano skarg lub wniosków mieszkańców dotyczących
niszczenia runa poprzez masowe pozyskanie mchu. Nadleśnictwo Sława Śląska
3 Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 28 grudnia 1998 r.
w sprawie szczegółowych zasad ochrony i zbioru płodów runa leśnego oraz zasad lokalizowania pasiek
na obszarach leśnych z dnia 28 grudnia 1998 r. (Dz.U. 1999 Nr 6, poz. 42).
-- 2 of 3 --
poinformowało jedynie o pojedynczych zgłoszeniach telefonicznych dotyczących zbioru
mchu, które były weryfikowane ze służbami terenowymi.
Ponadto, w 2024 r. do nadleśnictw RDLP w Zielonej Górze wpłynęło dwanaście wniosków
o wyrażenie zgody na zbiór mchu, które zostały rozpatrzone negatywnie przez
Nadleśnictwo Sława Śląska (3 wnioski), Nadleśnictwo Nowa Sól (4 wnioski)
oraz Nadleśnictwa Lubsko, Sulechów, Szprotawa, Wolsztyn i Żagań (każde po 1 wniosku).
Konkludując, zgodnie z powyższymi informacjami przekazanymi przez Dyrektora
Generalnego Lasów Państwowych, pozyskiwanie mchu było objęte umowami zawartymi
między nadleśniczym a wykonawcą w oparciu o istniejące przepisy prawa (art. 27 ust. 2
ustawy o lasach) i prowadzone po uzyskaniu stosownych decyzji właściwego regionalnego
dyrektora ochrony środowiska. Wobec powyższego, otrzymane wyjaśnienia w zakresie
sposobu i okoliczności zbierania mchu nie wskazują na niszczenie ściółki leśnej, co jest
szczególnie istotne z punktu widzenia trwałości funkcji lasu, jak i funkcjonowania
ekosystemu.
Ustawa o lasach w art. 13 ust. 1 pkt 5 lit. b), określa obowiązek właścicieli lasów (również
zarządców lasów będących własnością Skarbu Państwa) w zakresie trwałego utrzymywania
lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do racjonalnego
użytkowania lasu w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego
funkcji, w tym pozyskiwanie surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu w sposób
zapewniający możliwość ich biologicznego odtwarzania, a także ochronę runa leśnego.
Wobec powyższego, wskazane wyżej przepisy zapobiegają masowej eksploatacji ściółki
leśnej i chronią polskie lasy przed degradacją spowodowaną niekontrolowaną, komercyjną
eksploatacją zasobów naturalnych w tym zakresie.
Ponadto, Dyrektor Generalny Lasów Państwowych nie potwierdził wskazanych w treści
interpelacji doniesień o „zastraszaniu mieszkańców”. Natomiast Ministerstwo Klimatu
i Środowiska w zakresie swoich kompetencji oraz prerogatyw reaguje adekwatnie
do konkretnych, lecz udowodnionych przypadków nieprawidłowości w zakresie działania
jednostek podległych i nadzorowanych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --