Interpelacja nr 8477
Interpelacja w sprawie wsparcia samorządów zmagających się z problemem wielkoobszarowych terenów zdegradowanych (WTZ-ów)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wsparcia samorządów zmagających się z problemem wielkoobszarowych terenów zdegradowanych (WTZ-ów)
Interpelacja nr 8477
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie wsparcia samorządów zmagających się z problemem wielkoobszarowych terenów zdegradowanych (WTZ-ów)
Zgłaszający: Agnieszka Hanajczyk
Data wpływu: 04-03-2025
Szanowna Pani Ministro,
Zgierz, Bydgoszcz, Jaworzno, Tomaszów Mazowiecki, Tarnowskie Góry. Te nazwy miast można wymieniać jednym tchem, bo łączy je niebezpieczne dziedzictwo składowisk odpadów niebezpiecznych.
I te miasta solidarnie walczą o zniwelowanie zagrożenia, które wielkoobszarowe tereny zdegradowane niosą dla ich mieszkańców.
Dlaczego nie możemy pomóc im rozwiązać tego problemu zgodnie z obietnicami złożonymi mieszkańcom tych miast?
Szanowna Pani Ministro, pieniądze z KPO zostały odblokowane, ale pozostały dla tej piątki miast nieosiągalne z uwagi na konieczność zapłaty podatku VAT w znacznej wysokości.
Miasta, solidarnie i ponad jakimikolwiek podziałami politycznymi, prezydenci, radni jednym głosem mówią – ten problem wynika z działalności przedsiębiorstw państwowych. Zatem to państwo powinno wziąć na siebie ciężar finansowy jego rozwiązania.
Na koniec lutego Ministerstwo Klimatu i Środowiska chwaliło się i słusznie, bo to bardzo ważny krok i działanie, przyznaniem 200000000 zł na likwidację nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych, w tym w gminie Kutno, w moim okręgu wyborczym i ośmiu innych miastach. Argumentacja, która padała z ust Pani Minister i samorządowców ze wskazanych 9 gmin i miast była spójna z argumentami miast obciążonych WTZ-ami.
Samorządy nie są w stanie samodzielnie udźwignąć finansowania likwidacji tych zagrożeń.
Każda złotówka wydana na likwidację historycznych składowisk po państwowym przemyśle to złotówka mniej na przedszkola, inwestycje i utrzymanie dróg, komunikację, ochronę zdrowia w przychodniach samorządowych.
Premier Donald Tusk, marszałek Sejmu Szymon Hołownia to najważniejsi z szeregu polityków, którzy, podobnie jak ja obiecali mieszkańcom m.in. Zgierza, że sprawą skutecznie się zajmiemy.
Bardzo proszę, abyśmy wreszcie dopięli ten temat.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dysponuje środkami, z których można w ramach specjalnego programu pomóc miastom i sfinansować podatek VAT, a te środki powrócą do budżetu państwa i będą mogły znów być wykorzystane.
Samorządy mimo korzystnych zmian wprowadzonych w finansowaniu JST przez rząd koalicji 15 października nadal borykają się z gigantycznymi problemami wynikającymi głównie z nieprzemyślanej i nastawionej na poklask polityki rządów Morawieckiego.
Wiem, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska, NFOŚiGW, wojewódzkie fundusze, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Rozwoju i Technologii są zaznajomione z tym problemem.
Co stoi na przeszkodzie, aby uruchomić specjalny program NFOŚiGW, który wspomoże samorządy w sięgnięciu po środki z KPO i zapłatę VAT?
Czy Pani Ministra podjęła w roku 2025 działania w zakresie realizacji lub zmian tzw. specustawy o WTZ?
Jakie to były działania?
Czy uważa Pani Minister, że wsparcie samorządów w ich walce z zagrożeniem ze strony składowisk odpadów niebezpiecznych na WTZ leży w interesie mieszkańców?
Czy istnieją mechanizmy, które można uruchomić, aby pomóc sfinansować VAT samorządom?
Kiedy ze strony ministerstwa zostaną podjęte konkretne decyzje w tej sprawie?
Okres na podpisanie umów na przystąpienie do projektu KPOD.04.10-IW.04-001/24 dofinansowania dla inwestycji B3.2.1 Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych i Morza Bałtyckiego się kończy.
Czy tak jak liderzy koalicji demokratycznej obiecali, odblokowane środki z Krajowego Planu Odbudowy trafią do tych pięciu miast?
Interpelacja nr 8477
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie wsparcia samorządów zmagających się z problemem wielkoobszarowych terenów zdegradowanych (WTZ-ów)
Zgłaszający: Agnieszka Hanajczyk
Data wpływu: 04-03-2025
Szanowna Pani Ministro,
Zgierz, Bydgoszcz, Jaworzno, Tomaszów Mazowiecki, Tarnowskie Góry. Te nazwy miast można wymieniać jednym tchem, bo łączy je niebezpieczne dziedzictwo składowisk odpadów niebezpiecznych.
I te miasta solidarnie walczą o zniwelowanie zagrożenia, które wielkoobszarowe tereny zdegradowane niosą dla ich mieszkańców.
Dlaczego nie możemy pomóc im rozwiązać tego problemu zgodnie z obietnicami złożonymi mieszkańcom tych miast?
Szanowna Pani Ministro, pieniądze z KPO zostały odblokowane, ale pozostały dla tej piątki miast nieosiągalne z uwagi na konieczność zapłaty podatku VAT w znacznej wysokości.
Miasta, solidarnie i ponad jakimikolwiek podziałami politycznymi, prezydenci, radni jednym głosem mówią – ten problem wynika z działalności przedsiębiorstw państwowych. Zatem to państwo powinno wziąć na siebie ciężar finansowy jego rozwiązania.
Na koniec lutego Ministerstwo Klimatu i Środowiska chwaliło się i słusznie, bo to bardzo ważny krok i działanie, przyznaniem 200000000 zł na likwidację nielegalnych składowisk odpadów niebezpiecznych, w tym w gminie Kutno, w moim okręgu wyborczym i ośmiu innych miastach. Argumentacja, która padała z ust Pani Minister i samorządowców ze wskazanych 9 gmin i miast była spójna z argumentami miast obciążonych WTZ-ami.
Samorządy nie są w stanie samodzielnie udźwignąć finansowania likwidacji tych zagrożeń.
Każda złotówka wydana na likwidację historycznych składowisk po państwowym przemyśle to złotówka mniej na przedszkola, inwestycje i utrzymanie dróg, komunikację, ochronę zdrowia w przychodniach samorządowych.
Premier Donald Tusk, marszałek Sejmu Szymon Hołownia to najważniejsi z szeregu polityków, którzy, podobnie jak ja obiecali mieszkańcom m.in. Zgierza, że sprawą skutecznie się zajmiemy.
Bardzo proszę, abyśmy wreszcie dopięli ten temat.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dysponuje środkami, z których można w ramach specjalnego programu pomóc miastom i sfinansować podatek VAT, a te środki powrócą do budżetu państwa i będą mogły znów być wykorzystane.
Samorządy mimo korzystnych zmian wprowadzonych w finansowaniu JST przez rząd koalicji 15 października nadal borykają się z gigantycznymi problemami wynikającymi głównie z nieprzemyślanej i nastawionej na poklask polityki rządów Morawieckiego.
Wiem, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska, NFOŚiGW, wojewódzkie fundusze, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Rozwoju i Technologii są zaznajomione z tym problemem.
Co stoi na przeszkodzie, aby uruchomić specjalny program NFOŚiGW, który wspomoże samorządy w sięgnięciu po środki z KPO i zapłatę VAT?
Czy Pani Ministra podjęła w roku 2025 działania w zakresie realizacji lub zmian tzw. specustawy o WTZ?
Jakie to były działania?
Czy uważa Pani Minister, że wsparcie samorządów w ich walce z zagrożeniem ze strony składowisk odpadów niebezpiecznych na WTZ leży w interesie mieszkańców?
Czy istnieją mechanizmy, które można uruchomić, aby pomóc sfinansować VAT samorządom?
Kiedy ze strony ministerstwa zostaną podjęte konkretne decyzje w tej sprawie?
Okres na podpisanie umów na przystąpienie do projektu KPOD.04.10-IW.04-001/24 dofinansowania dla inwestycji B3.2.1 Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych i Morza Bałtyckiego się kończy.
Czy tak jak liderzy koalicji demokratycznej obiecali, odblokowane środki z Krajowego Planu Odbudowy trafią do tych pięciu miast?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8.5 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5884 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OPZ.050.4.2025.MK
3691173.14682021.11904572
Warszawa, 02-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pani Posłanki Agnieszki Hanajczyk, z dnia 11 marca
2025 r., znak K10INT8477, w sprawie wsparcia samorządów zmagających się
z problemem wielkoobszarowych terenów zdegradowanych (WTZ-ów), poniżej
przedstawiam stosowną informację w odniesieniu do przesłanych pytań.
W ocenie MKiŚ w celu uruchomienia środków z Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności (KPO) nie ma potrzeby zmiany ustawy z dnia 16 czerwca
2023 r. o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych1 (tzw. ustawę o WTZ),
dlatego aktualnie na poziomie administracji rządowej nie toczą się i nie są w
najbliższym czasie planowane prace związane ze zmianą tej ustawy. Zwracam przy
tym uwagę, że z uwagi na długość procesu legislacyjnego na poziomie ustawy,
podjęcie prac nad zmianą przedmiotowych przepisów nie wpłynęłoby na zakres
projektów z KPO, których zakończenie przewidziane jest w połowie roku 2026.
Podkreślić należy, że długotrwały proces legislacyjny mógłby zaburzyć
wydatkowanie środków zagwarantowanych w KPO, z uwagi na konieczność
utrzymania trwałości kamienia milowego B14L „Wejście w życie ustawy
ułatwiającej kompleksową eliminację negatywnego wpływu na środowisko
wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych”, osiągniętego wraz z wejściem
w życie ustawy o WTZ.
Należy przy tym poinformować, że 30 września 2024 r. Narodowy Fundusz
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zakończył nabór wniosków
w ramach inwestycji KPO B3.2.1. 2. Ocena wniosków o dofinansowanie zakończyła
się w IV kw. 2024 r. W dniu 30 grudnia 2024 r. MKiŚ zatwierdziło dokonany przez
NFOŚiGW wynik oceny wniosków o objęcie wsparciem. W ramach naboru zostało
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 1719
2 „Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych i Morza
Bałtyckiego”.
-- 1 of 3 --
złożonych 5 wniosków na dofinansowanie w wysokości 100,04 mln zł (całkowity
koszt wydatków wynosi 122,79 mln zł). Pismami z dni 9-13 stycznia 2025 r.
NFOŚiGW poinformował wszystkich biorących udział w naborze o pozytywnej
ocenie złożonych wniosków oraz przekazał informację o terminie na podpisanie
umów. Jednakże z uwagi na zgłaszane przez beneficjentów problemy, za zgodą
MKiŚ, NFOŚiGW wydłużył ten termin do 20 marca 2025 r.
Jednocześnie, aby wyjść naprzeciw wyzwaniom zgłaszanym przez Urzędy Miast
w zakresie potrzeby sfinansowania kosztów VAT w ramach przedmiotowej
inwestycji, MKiŚ przeprowadziło rozeznanie i odbyło szereg spotkań
we współpracy z Ministerstwem Finansów oraz Ministerstwem Funduszy i Polityki
Regionalnej. Wyjaśniono, że finasowanie VAT w ramach KPO zostało zapewnione,
co do zasady, jedynie w odniesieniu do państwowych jednostek budżetowych,
które nie mają prawa do odliczenia tego podatku w toku prowadzonej działalności
w związku z realizacją inwestycji KPO, w przeciwieństwie do jednostek samorządu
terytorialnego, które takiego odliczenia mogą dokonać. Biorąc pod uwagę sytuację
budżetu państwa i procedurę nadmiernego deficytu, brak jest także możliwości
przeznaczenia dodatkowych środków z budżetu państwa na sfinansowanie
podatku VAT dla realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego
inwestycji na WTZ finansowanych z KPO.
Jednakże, w wyniku ustaleń z MKiŚ i wychodząc naprzeciw oczekiwaniom JST,
w dniu 14 lutego 2025 r. NFOŚiGW zadeklarował przygotowanie dedykowanego
programu priorytetowego, który zakładać będzie sfinansowanie w formie dotacji
podatku VAT, dla zgłoszonych przedsięwzięć KPO w związku z realizacją inwestycji
B3.2.1. oraz określi horyzontalne wymogi dla ww. wsparcia. Trwają prace
nad uruchomieniem przedmiotowego programu.
W wyniku poczynionych ustaleń z JST podpisano pięć umów na realizację zadań
w związku z inwestycją B3.2.1., a także w przypadku czterech JST, dla których
obowiązywała warunkowa konstrukcja odstąpienia od umowy (nie dotyczy Miasta
Bydgoszcz, które zapewniło środki wcześniej), w wymaganym terminie 28 marca
2025 r. JST dostarczyły dokumenty potwierdzające zbilansowanie źródeł
finansowania przedsięwzięć wraz z uchwałami rad gmin w sprawie uchwalenia
budżetu.
Inwestycja przewidziana w ramach KPO ma na celu przeprowadzenie jedynie oceny
i weryfikacji zanieczyszczeń na terenach zdegradowanych, nie zaś działania
z zakresu poprawy stanu środowiska na WTZ (usuwania i przetwarzania odpadów,
rekultywacji gruntów, remediacji zanieczyszczonej powierzchni ziemi, oczyszczania
wód, czy odtwarzania elementów przyrodniczych). Działania te są zaplanowane
po zakończeniu projektów finansowanych z KPO. W ramach inwestycji KPO
przewidziano wykonanie i opracowanie wyników badań terenowych
zanieczyszczenia i inwentaryzacji terenu (do końca 2025 r.), a w konsekwencji
-- 2 of 3 --
przygotowanie pełnej dokumentacji naprawczej dla zanieczyszczonych obszarów (II
kw. 2026 r.).
Zakłada się, że wyniki badań i dokumentacja wykonane w wyniku inwestycji B3.2.1,
dzięki rozpoznaniu skali problemu i opracowaniu planów naprawczych, zostaną
w przyszłości wykorzystane na kolejnych etapach programów związanych
z oczyszczeniem danych lokalizacji. Realizacja projektów z KPO pomoże zatem
w pozyskaniu dalszego finansowania ze środków Unii Europejskiej w przyszłości,
umożliwiając szacowanie pełnych kosztów i przygotowanie realnych planów
inwestycyjnych na WTZ, których realizacja doprowadzi do eliminacji zagrożeń
w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości
1. Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OPZ.050.4.2025.MK
3691173.14682021.11904572
Warszawa, 02-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pani Posłanki Agnieszki Hanajczyk, z dnia 11 marca
2025 r., znak K10INT8477, w sprawie wsparcia samorządów zmagających się
z problemem wielkoobszarowych terenów zdegradowanych (WTZ-ów), poniżej
przedstawiam stosowną informację w odniesieniu do przesłanych pytań.
W ocenie MKiŚ w celu uruchomienia środków z Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności (KPO) nie ma potrzeby zmiany ustawy z dnia 16 czerwca
2023 r. o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych1 (tzw. ustawę o WTZ),
dlatego aktualnie na poziomie administracji rządowej nie toczą się i nie są w
najbliższym czasie planowane prace związane ze zmianą tej ustawy. Zwracam przy
tym uwagę, że z uwagi na długość procesu legislacyjnego na poziomie ustawy,
podjęcie prac nad zmianą przedmiotowych przepisów nie wpłynęłoby na zakres
projektów z KPO, których zakończenie przewidziane jest w połowie roku 2026.
Podkreślić należy, że długotrwały proces legislacyjny mógłby zaburzyć
wydatkowanie środków zagwarantowanych w KPO, z uwagi na konieczność
utrzymania trwałości kamienia milowego B14L „Wejście w życie ustawy
ułatwiającej kompleksową eliminację negatywnego wpływu na środowisko
wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych”, osiągniętego wraz z wejściem
w życie ustawy o WTZ.
Należy przy tym poinformować, że 30 września 2024 r. Narodowy Fundusz
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zakończył nabór wniosków
w ramach inwestycji KPO B3.2.1. 2. Ocena wniosków o dofinansowanie zakończyła
się w IV kw. 2024 r. W dniu 30 grudnia 2024 r. MKiŚ zatwierdziło dokonany przez
NFOŚiGW wynik oceny wniosków o objęcie wsparciem. W ramach naboru zostało
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 1719
2 „Inwestycje w neutralizację ryzyka i rekultywację wielkoobszarowych terenów poprzemysłowych i Morza
Bałtyckiego”.
-- 1 of 3 --
złożonych 5 wniosków na dofinansowanie w wysokości 100,04 mln zł (całkowity
koszt wydatków wynosi 122,79 mln zł). Pismami z dni 9-13 stycznia 2025 r.
NFOŚiGW poinformował wszystkich biorących udział w naborze o pozytywnej
ocenie złożonych wniosków oraz przekazał informację o terminie na podpisanie
umów. Jednakże z uwagi na zgłaszane przez beneficjentów problemy, za zgodą
MKiŚ, NFOŚiGW wydłużył ten termin do 20 marca 2025 r.
Jednocześnie, aby wyjść naprzeciw wyzwaniom zgłaszanym przez Urzędy Miast
w zakresie potrzeby sfinansowania kosztów VAT w ramach przedmiotowej
inwestycji, MKiŚ przeprowadziło rozeznanie i odbyło szereg spotkań
we współpracy z Ministerstwem Finansów oraz Ministerstwem Funduszy i Polityki
Regionalnej. Wyjaśniono, że finasowanie VAT w ramach KPO zostało zapewnione,
co do zasady, jedynie w odniesieniu do państwowych jednostek budżetowych,
które nie mają prawa do odliczenia tego podatku w toku prowadzonej działalności
w związku z realizacją inwestycji KPO, w przeciwieństwie do jednostek samorządu
terytorialnego, które takiego odliczenia mogą dokonać. Biorąc pod uwagę sytuację
budżetu państwa i procedurę nadmiernego deficytu, brak jest także możliwości
przeznaczenia dodatkowych środków z budżetu państwa na sfinansowanie
podatku VAT dla realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego
inwestycji na WTZ finansowanych z KPO.
Jednakże, w wyniku ustaleń z MKiŚ i wychodząc naprzeciw oczekiwaniom JST,
w dniu 14 lutego 2025 r. NFOŚiGW zadeklarował przygotowanie dedykowanego
programu priorytetowego, który zakładać będzie sfinansowanie w formie dotacji
podatku VAT, dla zgłoszonych przedsięwzięć KPO w związku z realizacją inwestycji
B3.2.1. oraz określi horyzontalne wymogi dla ww. wsparcia. Trwają prace
nad uruchomieniem przedmiotowego programu.
W wyniku poczynionych ustaleń z JST podpisano pięć umów na realizację zadań
w związku z inwestycją B3.2.1., a także w przypadku czterech JST, dla których
obowiązywała warunkowa konstrukcja odstąpienia od umowy (nie dotyczy Miasta
Bydgoszcz, które zapewniło środki wcześniej), w wymaganym terminie 28 marca
2025 r. JST dostarczyły dokumenty potwierdzające zbilansowanie źródeł
finansowania przedsięwzięć wraz z uchwałami rad gmin w sprawie uchwalenia
budżetu.
Inwestycja przewidziana w ramach KPO ma na celu przeprowadzenie jedynie oceny
i weryfikacji zanieczyszczeń na terenach zdegradowanych, nie zaś działania
z zakresu poprawy stanu środowiska na WTZ (usuwania i przetwarzania odpadów,
rekultywacji gruntów, remediacji zanieczyszczonej powierzchni ziemi, oczyszczania
wód, czy odtwarzania elementów przyrodniczych). Działania te są zaplanowane
po zakończeniu projektów finansowanych z KPO. W ramach inwestycji KPO
przewidziano wykonanie i opracowanie wyników badań terenowych
zanieczyszczenia i inwentaryzacji terenu (do końca 2025 r.), a w konsekwencji
-- 2 of 3 --
przygotowanie pełnej dokumentacji naprawczej dla zanieczyszczonych obszarów (II
kw. 2026 r.).
Zakłada się, że wyniki badań i dokumentacja wykonane w wyniku inwestycji B3.2.1,
dzięki rozpoznaniu skali problemu i opracowaniu planów naprawczych, zostaną
w przyszłości wykorzystane na kolejnych etapach programów związanych
z oczyszczeniem danych lokalizacji. Realizacja projektów z KPO pomoże zatem
w pozyskaniu dalszego finansowania ze środków Unii Europejskiej w przyszłości,
umożliwiając szacowanie pełnych kosztów i przygotowanie realnych planów
inwestycyjnych na WTZ, których realizacja doprowadzi do eliminacji zagrożeń
w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości
1. Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --