Interpelacja nr 8475
Interpelacja w sprawie systemowego wyodrębnienia opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki długoterminowej w kontekście domów pomocy społecznej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (90%)
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie systemowego wyodrębnienia opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki długoterminowej w kontekście domów pomocy społecznej
Interpelacja nr 8475
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie systemowego wyodrębnienia opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki długoterminowej w kontekście domów pomocy społecznej
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 05-03-2025
Szanowna Pani Minister!
Do mojego biura poselskiego zwracają się osoby prowadzące domy pomocy społecznej, wskazując konieczność prawnego wyodrębnienia pojęć opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki długoterminowej w kontekście DPS-ów. Aktualne przepisy, tj. art. 56 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wyodrębniają 7 typów DPS-ów. Jak jednak wynika z dotychczasowej praktyki, funkcjonowanie placówek dla osób przewlekle psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie zdecydowanie różni się od funkcjonowania pozostałych typów domów. Domy te często nie są w stanie spełniać standardów przyjętych dla DPS-ów ze względu na przejawy agresji, autoagresji czy dewastacji ze strony mieszkańców, a także ich znaczny stopień niepełnosprawności i najczęściej niepełnosprawność sprzężoną. Kluczowym aspektem jest ponadto wymóg zatrudnienia specjalistycznej kadry, w tym zapewnienia całodobowej opieki pielęgniarskiej, ze względu na większą częstotliwość i konieczność zastosowania przymusu bezpośredniego. Na ten problem zwróciła m.in. uwagę Najwyższa Izba Kontroli w swoim raporcie LKI.430.3.2024 „Przestrzeganie Praw Mieszkańców Domów Pomocy Społecznej przeznaczonych dla Osób Dorosłych z Niepełnosprawnościami Intelektualnymi oraz dla Osób Przewlekle Psychicznie Chorych”. Braki kadrowe spowodowane nierównościami płacowymi pomiędzy podmiotami opieki zdrowotnej a podmiotami opieki społecznej powodują odpływ wykwalifikowanych pracowników i finalnie niemożność zapewnienia pełnej profesjonalnej opieki w domach pomocy społecznej o powyższych profilach.
Co więcej, jak wskazują osoby, które się do mnie zgłosiły, zasadnym byłoby wpisanie do katalogu zadań zleconych z zakresu administracji rządowej prowadzenia przez samorządy domów pomocy społecznej w ramach specjalistycznej opieki długoterminowej (tj. tych o profilu dla osób przewlekle psychicznie chorych i o profilu dla osób niepełnosprawnych intelektualnie). Wszystkie placówki wsparcia dziennego dla osób psychicznie chorych czy niepełnosprawnych intelektualnie, takie jak środowiskowe domy samopomocy czy warsztaty terapii zajęciowej, są bezpłatnymi formami wsparcia. Natomiast jeśli chodzi o domy pomocy społecznej, nakłada się obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w nich przez krewnych tych osób.
Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo analizuje możliwość prawnego wyodrębnienia opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki długoterminowej w przedmiotowym kontekście?
Czy planowane są zmiany legislacyjne lub organizacyjne, które doprecyzowałyby kwestie zatrudniania i przede wszystkim finansowania personelu medycznego w placówkach specjalistycznej opieki długoterminowej (tj. tych o profilu dla osób przewlekle chorych psychicznie i o profilu dla osób niepełnosprawnych intelektualnie)?
Jakie są aktualne plany rządu dotyczące zapewnienia opieki długoterminowej dla osób przewlekle psychicznie chorych oraz niepełnosprawnych intelektualnie, oczekujących przez kilka/kilkanaście miesięcy na wolne miejsce w domu pomocy społecznej?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Interpelacja nr 8475
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie systemowego wyodrębnienia opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki długoterminowej w kontekście domów pomocy społecznej
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 05-03-2025
Szanowna Pani Minister!
Do mojego biura poselskiego zwracają się osoby prowadzące domy pomocy społecznej, wskazując konieczność prawnego wyodrębnienia pojęć opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki długoterminowej w kontekście DPS-ów. Aktualne przepisy, tj. art. 56 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wyodrębniają 7 typów DPS-ów. Jak jednak wynika z dotychczasowej praktyki, funkcjonowanie placówek dla osób przewlekle psychicznie chorych i niepełnosprawnych intelektualnie zdecydowanie różni się od funkcjonowania pozostałych typów domów. Domy te często nie są w stanie spełniać standardów przyjętych dla DPS-ów ze względu na przejawy agresji, autoagresji czy dewastacji ze strony mieszkańców, a także ich znaczny stopień niepełnosprawności i najczęściej niepełnosprawność sprzężoną. Kluczowym aspektem jest ponadto wymóg zatrudnienia specjalistycznej kadry, w tym zapewnienia całodobowej opieki pielęgniarskiej, ze względu na większą częstotliwość i konieczność zastosowania przymusu bezpośredniego. Na ten problem zwróciła m.in. uwagę Najwyższa Izba Kontroli w swoim raporcie LKI.430.3.2024 „Przestrzeganie Praw Mieszkańców Domów Pomocy Społecznej przeznaczonych dla Osób Dorosłych z Niepełnosprawnościami Intelektualnymi oraz dla Osób Przewlekle Psychicznie Chorych”. Braki kadrowe spowodowane nierównościami płacowymi pomiędzy podmiotami opieki zdrowotnej a podmiotami opieki społecznej powodują odpływ wykwalifikowanych pracowników i finalnie niemożność zapewnienia pełnej profesjonalnej opieki w domach pomocy społecznej o powyższych profilach.
Co więcej, jak wskazują osoby, które się do mnie zgłosiły, zasadnym byłoby wpisanie do katalogu zadań zleconych z zakresu administracji rządowej prowadzenia przez samorządy domów pomocy społecznej w ramach specjalistycznej opieki długoterminowej (tj. tych o profilu dla osób przewlekle psychicznie chorych i o profilu dla osób niepełnosprawnych intelektualnie). Wszystkie placówki wsparcia dziennego dla osób psychicznie chorych czy niepełnosprawnych intelektualnie, takie jak środowiskowe domy samopomocy czy warsztaty terapii zajęciowej, są bezpłatnymi formami wsparcia. Natomiast jeśli chodzi o domy pomocy społecznej, nakłada się obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w nich przez krewnych tych osób.
Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo analizuje możliwość prawnego wyodrębnienia opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki długoterminowej w przedmiotowym kontekście?
Czy planowane są zmiany legislacyjne lub organizacyjne, które doprecyzowałyby kwestie zatrudniania i przede wszystkim finansowania personelu medycznego w placówkach specjalistycznej opieki długoterminowej (tj. tych o profilu dla osób przewlekle chorych psychicznie i o profilu dla osób niepełnosprawnych intelektualnie)?
Jakie są aktualne plany rządu dotyczące zapewnienia opieki długoterminowej dla osób przewlekle psychicznie chorych oraz niepełnosprawnych intelektualnie, oczekujących przez kilka/kilkanaście miesięcy na wolne miejsce w domu pomocy społecznej?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
6 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.4 / 1k zn.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11764 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.130.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8475 Pani Posłanki Katarzyny Osos w sprawie
systemowego wyodrębnienia opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki
długoterminowej w kontekście domów pomocy społecznej, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Wsparcie w ramach opieki długoterminowej jest w Polsce oferowane przede wszystkim
w ramach świadczeń udzielanych na gruncie systemu ochrony zdrowia. Usługi w zakresie
opieki długoterminowej z systemu pomocy społecznej świadczone są uzupełniająco do
świadczeń z obszaru ochrony zdrowia.
Odnosząc się do pytania dotyczącego planowanych zmian w systemie opieki
długoterminowej należy wskazać, że zarządzeniem nr 30 z 22 marca 2024 r. Prezes Rady
Ministrów powołał Międzyresortowy Zespół do spraw systemowych rozwiązań związanych
z opieką nad osobami starszymi. Do zadań Zespołu należy analiza systemowych rozwiązań
związanych z opieką nad osobami starszymi, proponowanie kierunków działań w obszarach
dotyczących opieki nad osobami starszymi, opracowanie rekomendacji dla założeń
rozwiązań legislacyjnych dotyczących opieki nad osobami starszymi oraz rozpatrywanie
innych spraw zleconych przez Radę Ministrów lub Prezesa Rady Ministrów w zakresie
rozwiązań dotyczących opieki nad seniorami. W ramach Zespołu, którego członkinią jest
Ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, powołano Grupę roboczą ds. opieki
długoterminowej, złożoną z przedstawicieli Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
Ponadto, na zlecenie Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej, dokonano w ramach
realizowanej reformy nr A 4.6 KPO pn. „Wzrost uczestnictwa niektórych grup w rynku pracy
poprzez rozwój opieki długoterminowej” przeglądu opieki długoterminowej w Polsce.
Przegląd objął szeroki zakres zadań realizowanych przez sektor ochrony zdrowia,
zabezpieczenia społecznego (także pomocy społecznej), w tym aspekty funkcjonowania
systemu opieki długoterminowej związane m.in. z koordynacją, podnoszeniem kwalifikacji
kadr, systemami gwarantującymi jakość usług, zwiększaniem dostępności usług, wsparciem
dla rodzin i innych opiekunów nieformalnych. Raport z przeglądu zawiera wykaz
rekomendacji dotyczących kluczowych wyzwań stojących przed opieką długoterminową.
Rekomendowane kierunki zmian wiążą się z wieloletnimi i złożonymi działaniami
o charakterze legislacyjnym, analitycznym, organizacyjnym i finansowym.
W ramach reformy nr A 4.6 KPO, oprócz realizacji kamienia milowego A69G tj.
wspomnianego Strategicznego przeglądu opieki długoterminowej, założono również
realizację kamienia milowego A70G - Wejście w życie nowelizacji odpowiednich aktów
prawnych w celu wdrożenia priorytetów reform określonych w strategicznym przeglądzie
opieki długoterminowej w Polsce (zgodnie z kamieniem milowym A69G).
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Realizację kamieni milowych powierzono równolegle Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej oraz Ministrowi Zdrowia, przy koordynacyjnym wsparciu Ministra Funduszy
i Polityki Regionalnej (kamień milowy A69G) i Ministra ds. Polityki Senioralnej (kamień
milowy A70G).
W lipcu 2024 r. rozpoczęto realizację drugiego kamienia milowego, A70G. W ramach prac
grupy roboczej ds. opieki długoterminowej, która została powołana w KPRM w ramach
Międzyresortowego Zespołu do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad
osobami starszymi, wypracowano definicje „opieki długoterminowej”, „opieki nieformalnej”
i „opiekuna nieformalnego”, przyjęte przez zespół. Definicje będą wykorzystywane podczas
dalszych prac legislacyjnych, wdrażających reformę opieki długoterminowej w Polsce.
Odnośnie do kwestii zapewnienia odpowiedniej opieki medycznej mieszkańcom domów
pomocy społecznej wyjaśniam, że domy pomocy społecznej są jednostkami organizacyjnymi
pomocy społecznej, świadczącymi usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na
poziomie obowiązującego standardu, nie sprawują natomiast funkcji leczniczych i nie
zapewniają świadczeń medycznych, w tym opieki pielęgniarskiej. Placówki te, zgodnie z art.
58 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024, poz. 1283, z późn. zm.)
jedynie umożliwiają i organizują mieszkańcom pomoc w korzystaniu ze świadczeń
zdrowotnych, przysługujących im na podstawie odrębnych przepisów. Przywołany artykuł
umożliwia też domom pomocy społecznej zatrudnienie pielęgniarek, dopuszczając pokrycie
wydatków na niezbędne usługi pielęgnacyjne w zakresie wykraczającym poza uprawnienia
wynikające z przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych.
W obecnym stanie prawnym nie ma obowiązku zatrudniania personelu medycznego
w domach pomocy społecznej. Zatrudnianie pielęgniarek lub innych członków personelu
medycznego należy do decyzji jednostek samorządu terytorialnego prowadzących domy
pomocy społecznej. Pracownicy DPS, także pracownicy zatrudnieni na stanowiskach
związanych ze świadczeniem usług medycznych, są pracownikami samorządowymi, a zasady
ich wynagradzania regulują ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach
samorządowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1135) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25
października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. z 2021
r. poz. 1960, z późn. zm.). Kształtowanie całkowitej wysokości wynagrodzenia pracowników
pozostaje w gestii pracodawcy samorządowego. W obecnym stanie prawnym zarówno
pielęgniarki, jak i opiekunowie medyczni zatrudnieni w domach pomocy społecznej są
pracownikami samorządowymi i nie obejmują ich regulacje zawarte w ustawie o sposobie
ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych
w podmiotach leczniczych.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega potrzebę
unormowania kwestii zatrudniania kadr medycznych oraz świadczenia usług medycznych
w domach pomocy społecznej. Kwestia różnic w wysokości wynagrodzeń kadr medycznych,
w tym pielęgniarek zatrudnionych w podmiotach leczniczych i jednostkach organizacyjnych
pomocy społecznej, również wymaga uregulowania. Problematyka ta wykracza jednak poza
wyłączną właściwość Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wymaga zatem
uzgodnień międzyresortowych. Minister Rodziny zaprosił do rozmów w tej sprawie Ministra
Zdrowia.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Odnosząc się do ostatniego pytania interpelacji wyjaśniam, że kluczowym elementem do
zapewnienia kompleksowego wsparcia osobom wymagającym pomocy w codziennym
funkcjonowaniu jest rozwój usług środowiskowych.
Zarządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 czerwca 2024 r.
powołany został Zespół do spraw reformy systemu pomocy społecznej, będący organem
opiniodawczo-doradczym Ministra. W skład zespołu weszli zarówno eksperci jak i praktycy.
Do zadań zespołu należy dokonanie analizy i ocena adekwatności rozwiązań
funkcjonujących w obszarze pomocy społecznej, m.in. pod kątem dostępności świadczeń,
usług i innych form wsparcia oraz sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej. Na tej
podstawie członkowie zespołu opracują propozycje rozwiązań systemowych i prawnych
reformujących system pomocy społecznej w Polsce. W ramach Zespołu powołano m.in.
grupę tematyczną ds. mieszkalnictwa, rozwoju usług społecznych oraz centrów usług
społecznych.
Istotnym elementem budowania systemu wsparcia w środowisku jest zachęcanie
samorządów gminnych i powiatowych do tworzenia mieszkań treningowych
i wspomaganych. W roku 2025 Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dysponuje
możliwością wsparcia finansowego działań samorządów w obszarze rozwoju sieci mieszkań
treningowych i wspomaganych dla osób z niepełnosprawnościami. Kwota środków
przewidzianych na realizację tego zadania (działanir 4.4. Kompleksowego programu
wsparcia dla rodzin) wynosi w roku 2025 24 mln zł.
Resort wspiera również zwiększenie dostępności do usług opiekuńczych. W Ministerstwie
realizowany jest Program Opieka 75+, adresowany do gmin liczących do 60 tys.
mieszkańców, zarówno miejskich, wiejskich, jak i miejsko–wiejskich. Jego celem jest
zwiększenie dostępności do usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług
opiekuńczych dla osób w wieku 75 lat i starszych. W 2024 r. na realizację programu
przeznaczono 55 mln zł. W roku bieżącym na realizację programu zabezpieczono kwotę 80
mln zł.
Inną inicjatywą realizowaną w Ministerstwie jest Program „Korpus wsparcia seniorów,
w module I zapewniający wsparcie finansowe gmin w zakresie organizowania usług
opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich dla osób w wieku 60 lat i starszych,
a w Module II dotyczący dofinansowania gmin przy zakupie i użytkowaniu opasek lub innych
urządzeń bezpieczeństwa. W roku ubiegłym na realizację programu „Korpus Wsparcia
Seniorów” przeznaczono kwotę 50 mln zł. W bieżącym roku, na jego realizację
zabezpieczono 65 mln zł.
Kolejnym istotnym obszarem, wspieranym w ramach środków budżetu państwa jest rozwój
środowiskowych domów samopomocy. Kierownictwo Ministerstwa rozszerza dostępność
usług w środowiskowych domach samopomocy, także w odniesieniu do osób wymagających
wzmożonej opieki, poprzez działania wspierające rozwój sieci ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi. Corocznie na ten cel przekazywane są środki rezerwy celowej
budżetu państwa. Środki przyznawane są m.in. na uruchamianie jednostek w powiatach,
gdzie ośrodki takie nie funkcjonują, tworzenie nowych środowiskowych domów
samopomocy bądź miejsc dla osób ze spektrum autyzmu i niepełnosprawnością sprzężoną.
W 2024 r. na rozwój sieci ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym
rozwój bazy całodobowej dla osób z niepełnosprawnością sprzężoną oraz osób ze spektrum
autyzmu w jednostkach już funkcjonujących, dokonano podziału środków rezerwy celowej
w kwocie ponad 28 mln zł.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W 2025 roku Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ponownie dokona podziału
środków rezerwy celowej budżetu z przeznaczeniem na rozwój sieci ośrodków wsparcia dla
osób z zaburzeniami psychicznymi.
Kierownictwo Ministerstwa jest świadome faktu, iż rozwój usług społecznych uzależniony
jest od dostępności do wykwalifikowanych i godnie wynagradzanych kadr w systemie
pomocy społecznej.
Uchwałą Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. przyjęto rządowy program
„Dofinansowania wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej
w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”. Dzięki temu zatrudnieni na
podstawie umowy o pracę pracownicy jednostek organizacyjnych pomocy społecznej nabyli
prawo do dodatku motywacyjnego w wysokości 1000 zł brutto miesięcznie na okres od
1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2027 r.
W ramach Zespołu ds. reformy systemu pomocy społecznej powołano ponadto Grupę
tematyczną ds. wsparcia i rozwoju kadr w systemie pomocy społecznej. Jej członkowie
wypracują propozycje nowych rozwiązań, służących profesjonalizacji kadr w systemie
pomocy społecznej w Polsce.
Działania podejmowane w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej koncentrują
się na budowaniu systemu wsparcia, dzięki któremu osoba potrzebująca będzie mogła
uzyskać pomoc w ramach różnego typu usług, oferowanych w jej środowisku.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.130.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8475 Pani Posłanki Katarzyny Osos w sprawie
systemowego wyodrębnienia opieki długoterminowej i specjalistycznej opieki
długoterminowej w kontekście domów pomocy społecznej, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Wsparcie w ramach opieki długoterminowej jest w Polsce oferowane przede wszystkim
w ramach świadczeń udzielanych na gruncie systemu ochrony zdrowia. Usługi w zakresie
opieki długoterminowej z systemu pomocy społecznej świadczone są uzupełniająco do
świadczeń z obszaru ochrony zdrowia.
Odnosząc się do pytania dotyczącego planowanych zmian w systemie opieki
długoterminowej należy wskazać, że zarządzeniem nr 30 z 22 marca 2024 r. Prezes Rady
Ministrów powołał Międzyresortowy Zespół do spraw systemowych rozwiązań związanych
z opieką nad osobami starszymi. Do zadań Zespołu należy analiza systemowych rozwiązań
związanych z opieką nad osobami starszymi, proponowanie kierunków działań w obszarach
dotyczących opieki nad osobami starszymi, opracowanie rekomendacji dla założeń
rozwiązań legislacyjnych dotyczących opieki nad osobami starszymi oraz rozpatrywanie
innych spraw zleconych przez Radę Ministrów lub Prezesa Rady Ministrów w zakresie
rozwiązań dotyczących opieki nad seniorami. W ramach Zespołu, którego członkinią jest
Ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, powołano Grupę roboczą ds. opieki
długoterminowej, złożoną z przedstawicieli Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
Ponadto, na zlecenie Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej, dokonano w ramach
realizowanej reformy nr A 4.6 KPO pn. „Wzrost uczestnictwa niektórych grup w rynku pracy
poprzez rozwój opieki długoterminowej” przeglądu opieki długoterminowej w Polsce.
Przegląd objął szeroki zakres zadań realizowanych przez sektor ochrony zdrowia,
zabezpieczenia społecznego (także pomocy społecznej), w tym aspekty funkcjonowania
systemu opieki długoterminowej związane m.in. z koordynacją, podnoszeniem kwalifikacji
kadr, systemami gwarantującymi jakość usług, zwiększaniem dostępności usług, wsparciem
dla rodzin i innych opiekunów nieformalnych. Raport z przeglądu zawiera wykaz
rekomendacji dotyczących kluczowych wyzwań stojących przed opieką długoterminową.
Rekomendowane kierunki zmian wiążą się z wieloletnimi i złożonymi działaniami
o charakterze legislacyjnym, analitycznym, organizacyjnym i finansowym.
W ramach reformy nr A 4.6 KPO, oprócz realizacji kamienia milowego A69G tj.
wspomnianego Strategicznego przeglądu opieki długoterminowej, założono również
realizację kamienia milowego A70G - Wejście w życie nowelizacji odpowiednich aktów
prawnych w celu wdrożenia priorytetów reform określonych w strategicznym przeglądzie
opieki długoterminowej w Polsce (zgodnie z kamieniem milowym A69G).
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Realizację kamieni milowych powierzono równolegle Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej oraz Ministrowi Zdrowia, przy koordynacyjnym wsparciu Ministra Funduszy
i Polityki Regionalnej (kamień milowy A69G) i Ministra ds. Polityki Senioralnej (kamień
milowy A70G).
W lipcu 2024 r. rozpoczęto realizację drugiego kamienia milowego, A70G. W ramach prac
grupy roboczej ds. opieki długoterminowej, która została powołana w KPRM w ramach
Międzyresortowego Zespołu do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad
osobami starszymi, wypracowano definicje „opieki długoterminowej”, „opieki nieformalnej”
i „opiekuna nieformalnego”, przyjęte przez zespół. Definicje będą wykorzystywane podczas
dalszych prac legislacyjnych, wdrażających reformę opieki długoterminowej w Polsce.
Odnośnie do kwestii zapewnienia odpowiedniej opieki medycznej mieszkańcom domów
pomocy społecznej wyjaśniam, że domy pomocy społecznej są jednostkami organizacyjnymi
pomocy społecznej, świadczącymi usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na
poziomie obowiązującego standardu, nie sprawują natomiast funkcji leczniczych i nie
zapewniają świadczeń medycznych, w tym opieki pielęgniarskiej. Placówki te, zgodnie z art.
58 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024, poz. 1283, z późn. zm.)
jedynie umożliwiają i organizują mieszkańcom pomoc w korzystaniu ze świadczeń
zdrowotnych, przysługujących im na podstawie odrębnych przepisów. Przywołany artykuł
umożliwia też domom pomocy społecznej zatrudnienie pielęgniarek, dopuszczając pokrycie
wydatków na niezbędne usługi pielęgnacyjne w zakresie wykraczającym poza uprawnienia
wynikające z przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych.
W obecnym stanie prawnym nie ma obowiązku zatrudniania personelu medycznego
w domach pomocy społecznej. Zatrudnianie pielęgniarek lub innych członków personelu
medycznego należy do decyzji jednostek samorządu terytorialnego prowadzących domy
pomocy społecznej. Pracownicy DPS, także pracownicy zatrudnieni na stanowiskach
związanych ze świadczeniem usług medycznych, są pracownikami samorządowymi, a zasady
ich wynagradzania regulują ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach
samorządowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1135) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25
października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. z 2021
r. poz. 1960, z późn. zm.). Kształtowanie całkowitej wysokości wynagrodzenia pracowników
pozostaje w gestii pracodawcy samorządowego. W obecnym stanie prawnym zarówno
pielęgniarki, jak i opiekunowie medyczni zatrudnieni w domach pomocy społecznej są
pracownikami samorządowymi i nie obejmują ich regulacje zawarte w ustawie o sposobie
ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych
w podmiotach leczniczych.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega potrzebę
unormowania kwestii zatrudniania kadr medycznych oraz świadczenia usług medycznych
w domach pomocy społecznej. Kwestia różnic w wysokości wynagrodzeń kadr medycznych,
w tym pielęgniarek zatrudnionych w podmiotach leczniczych i jednostkach organizacyjnych
pomocy społecznej, również wymaga uregulowania. Problematyka ta wykracza jednak poza
wyłączną właściwość Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wymaga zatem
uzgodnień międzyresortowych. Minister Rodziny zaprosił do rozmów w tej sprawie Ministra
Zdrowia.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Odnosząc się do ostatniego pytania interpelacji wyjaśniam, że kluczowym elementem do
zapewnienia kompleksowego wsparcia osobom wymagającym pomocy w codziennym
funkcjonowaniu jest rozwój usług środowiskowych.
Zarządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 czerwca 2024 r.
powołany został Zespół do spraw reformy systemu pomocy społecznej, będący organem
opiniodawczo-doradczym Ministra. W skład zespołu weszli zarówno eksperci jak i praktycy.
Do zadań zespołu należy dokonanie analizy i ocena adekwatności rozwiązań
funkcjonujących w obszarze pomocy społecznej, m.in. pod kątem dostępności świadczeń,
usług i innych form wsparcia oraz sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej. Na tej
podstawie członkowie zespołu opracują propozycje rozwiązań systemowych i prawnych
reformujących system pomocy społecznej w Polsce. W ramach Zespołu powołano m.in.
grupę tematyczną ds. mieszkalnictwa, rozwoju usług społecznych oraz centrów usług
społecznych.
Istotnym elementem budowania systemu wsparcia w środowisku jest zachęcanie
samorządów gminnych i powiatowych do tworzenia mieszkań treningowych
i wspomaganych. W roku 2025 Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dysponuje
możliwością wsparcia finansowego działań samorządów w obszarze rozwoju sieci mieszkań
treningowych i wspomaganych dla osób z niepełnosprawnościami. Kwota środków
przewidzianych na realizację tego zadania (działanir 4.4. Kompleksowego programu
wsparcia dla rodzin) wynosi w roku 2025 24 mln zł.
Resort wspiera również zwiększenie dostępności do usług opiekuńczych. W Ministerstwie
realizowany jest Program Opieka 75+, adresowany do gmin liczących do 60 tys.
mieszkańców, zarówno miejskich, wiejskich, jak i miejsko–wiejskich. Jego celem jest
zwiększenie dostępności do usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług
opiekuńczych dla osób w wieku 75 lat i starszych. W 2024 r. na realizację programu
przeznaczono 55 mln zł. W roku bieżącym na realizację programu zabezpieczono kwotę 80
mln zł.
Inną inicjatywą realizowaną w Ministerstwie jest Program „Korpus wsparcia seniorów,
w module I zapewniający wsparcie finansowe gmin w zakresie organizowania usług
opiekuńczych świadczonych w formie usług sąsiedzkich dla osób w wieku 60 lat i starszych,
a w Module II dotyczący dofinansowania gmin przy zakupie i użytkowaniu opasek lub innych
urządzeń bezpieczeństwa. W roku ubiegłym na realizację programu „Korpus Wsparcia
Seniorów” przeznaczono kwotę 50 mln zł. W bieżącym roku, na jego realizację
zabezpieczono 65 mln zł.
Kolejnym istotnym obszarem, wspieranym w ramach środków budżetu państwa jest rozwój
środowiskowych domów samopomocy. Kierownictwo Ministerstwa rozszerza dostępność
usług w środowiskowych domach samopomocy, także w odniesieniu do osób wymagających
wzmożonej opieki, poprzez działania wspierające rozwój sieci ośrodków wsparcia dla osób
z zaburzeniami psychicznymi. Corocznie na ten cel przekazywane są środki rezerwy celowej
budżetu państwa. Środki przyznawane są m.in. na uruchamianie jednostek w powiatach,
gdzie ośrodki takie nie funkcjonują, tworzenie nowych środowiskowych domów
samopomocy bądź miejsc dla osób ze spektrum autyzmu i niepełnosprawnością sprzężoną.
W 2024 r. na rozwój sieci ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym
rozwój bazy całodobowej dla osób z niepełnosprawnością sprzężoną oraz osób ze spektrum
autyzmu w jednostkach już funkcjonujących, dokonano podziału środków rezerwy celowej
w kwocie ponad 28 mln zł.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W 2025 roku Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ponownie dokona podziału
środków rezerwy celowej budżetu z przeznaczeniem na rozwój sieci ośrodków wsparcia dla
osób z zaburzeniami psychicznymi.
Kierownictwo Ministerstwa jest świadome faktu, iż rozwój usług społecznych uzależniony
jest od dostępności do wykwalifikowanych i godnie wynagradzanych kadr w systemie
pomocy społecznej.
Uchwałą Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. przyjęto rządowy program
„Dofinansowania wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej
w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”. Dzięki temu zatrudnieni na
podstawie umowy o pracę pracownicy jednostek organizacyjnych pomocy społecznej nabyli
prawo do dodatku motywacyjnego w wysokości 1000 zł brutto miesięcznie na okres od
1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2027 r.
W ramach Zespołu ds. reformy systemu pomocy społecznej powołano ponadto Grupę
tematyczną ds. wsparcia i rozwoju kadr w systemie pomocy społecznej. Jej członkowie
wypracują propozycje nowych rozwiązań, służących profesjonalizacji kadr w systemie
pomocy społecznej w Polsce.
Działania podejmowane w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej koncentrują
się na budowaniu systemu wsparcia, dzięki któremu osoba potrzebująca będzie mogła
uzyskać pomoc w ramach różnego typu usług, oferowanych w jej środowisku.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --