Interpelacja w sprawie finansowania uczelni i wydziałów teologicznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8462
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie finansowania uczelni i wydziałów teologicznych
Zgłaszający: Paulina Matysiak, Marta Stożek
Data wpływu: 03-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
finansowanie uczelni oraz wydziałów teologicznych z budżetu państwa wzbudza szczególne zainteresowanie w kontekście problemów z niewystarczającymi środkami dla szkolnictwa wyższego, niskich wynagrodzeń akademickich, złego stanu infrastruktury uczelni publicznych i akademików, a także potrzeby zachowania świeckiego charakteru państwa.
Z dostępnych informacji wynika, że finansowanie uczelni katolickich oraz wydziałów teologicznych na uniwersytetach państwowych nie jest w większości przypadków obowiązkiem prawnym. Konkordat zapewnia finansowanie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, ale nie precyzuje stopnia tego finansowania, a także nie nakłada obowiązku finansowania wydziałów teologicznych na uniwersytetach publicznych. Pomimo tego środki publiczne są kierowane na tego rodzaju placówki, w tym na inwestycje budowlane oraz pensje wykładowców.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie były całkowite nakłady budżetowe na finansowanie uczelni katolickich oraz wydziałów teologicznych na uczelniach państwowych w latach 2019-2024?
Na jakiej podstawie prawnej i proceduralnej Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podejmuje decyzje o finansowaniu tych jednostek?
Czy ministerstwo planuje przegląd zasad finansowania wydziałów teologicznych na uczelniach publicznych oraz uczelni katolickich w kontekście obecnych potrzeb systemu szkolnictwa wyższego?
Czy istnieją plany ograniczenia finansowania wydziałów teologicznych na uniwersytetach publicznych w celu przekierowania środków na inne sektory nauki i szkolnictwa wyższego, takie jak poprawa infrastruktury uczelni, zwiększenie wynagrodzeń wykładowców czy rozwój innowacyjnych kierunków studiów?
Jakie są kryteria przyznawania środków na inwestycje budowlane w przypadku uczelni i wydziałów teologicznych? Czy te same zasady obowiązują dla innych jednostek szkolnictwa wyższego?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Sekretarz stanu Marek Gzik
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9793 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DBF-DBF.055.3.2025.HŻ
Warszawa, 27 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 8462
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanek na Sejm RP Pani Pauliny Matysiak
oraz Pani Marty Stożek w sprawie finansowania uczelni i wydziałów teologicznych.
Szanowne Panie Posłanki,
w odpowiedzi na złożoną interpelację dotyczącą finansowania uczelni wyznaniowych oraz
wydziałów teologicznych na uczelniach państwowych uprzejmie wyjaśniam jak poniżej.
Kościoły i inne związki wyznaniowe uprawnione są do prowadzenia działalności naukowej
i dydaktycznej zarówno w sferze wyznaniowej jak i obszarze wykraczającym poza nauki
kościelne. Od 2019 roku minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki,
na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie
wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą” oraz ustawy
z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2018 r. poz. 1669, z późn. zm.) przekazuje środki finansowe uczelniom
niepublicznym prowadzonym przez kościoły i inne związki wyznaniowe. Zgodnie z art. 366
ust. 4 ustawy uczelnie te mają prawo do otrzymywania środków finansowych na:
1) stypendia socjalne, stypendia dla osób niepełnosprawnych, zapomogi i stypendia
rektora,
2) zadania związane z zapewnieniem osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego
udziału w procesie przyjmowania na studia, do szkół doktorskich, kształceniu
na studiach i w szkołach doktorskich lub prowadzeniu działalności naukowej,
3) programy i przedsięwzięcia ustanawiane przez ministra,
4) zadania finansowane z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej
albo z niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa
członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), albo z innych
środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi.
Należy przy tym zauważyć, że na mocy ustaw o finansowaniu niektórych uczelni z budżetu
państwa lub umów między Radą Ministrów a władzami kościoła lub innego
związku wyznaniowego część wspomnianych uczelni niepublicznych uprawniona jest
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
do otrzymywania środków finansowych na zasadach określonych dla uczelni publicznych.
Aktami prawnymi regulującymi te kwestie są odpowiednio:
1) w odniesieniu do Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II – ustawa
z dnia 14 czerwca 1991 r. o finansowaniu Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
z budżetu państwa (Dz. U. nr 61, poz. 259, z późn. zm.),
2) w odniesieniu do Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie – ustawa z dnia 5 kwietnia
2006 r. o finansowaniu Akademii Ignatianum w Krakowie z budżetu państwa (Dz. U. z 2024 r.
poz. 942),
3) w odniesieniu do Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie – ustawa
z dnia 26 czerwca 1997 r. o finansowaniu Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II
w Krakowie z budżetu państwa (Dz. U. nr 103, poz. 650, z późn. zm.),
4) w odniesieniu do Akademii Katolickiej w Warszawie – ustawa z dnia 5 kwietnia 2006 r.
o finansowaniu Akademii Katolickiej w Warszawie z budżetu państwa (Dz. U. z 2024 r.
poz. 1033),
5) w odniesieniu do Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu –ustawa
z dnia 5 kwietnia 2006 r. o finansowaniu Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu
z budżetu państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 899),
6) w odniesieniu do Prawosławnego Seminarium Duchownego – ustawa z dnia 13 maja
2011 r. o finansowaniu Prawosławnego Seminarium Duchownego w Warszawie
z budżetu państwa (Dz. U. nr 144, poz. 849).
Mając na uwadze powyższe uregulowania oraz zgodnie z art. 366 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy
uczelniom tym przyznaje się dodatkowo środki finansowe na:
1) na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego,
2) inwestycje związane z kształceniem (przy czym w przypadku Prawosławnego
Seminarium Duchownego – z wyłączeniem inwestycji budowlanych),
3) inwestycje związane z działalnością naukową (z wyłączeniem Prawosławnego
Seminarium Duchownego),
4) utrzymanie aparatury naukowo-badawczej lub stanowiska badawczego, unikatowych
w skali kraju oraz specjalnej aparatury badawczej (z wyłączeniem Prawosławnego
Seminarium Duchownego).
Należy także zaznaczyć, że do końca 2023 roku na mocy ustawy z dnia 3 lipca 2018 – Przepisy
wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, z późn. zm.)
uczelnie akademickie – zarówno publiczne jak i niepubliczne, otrzymywały środki finansowe
na zadania określone w art. 94b ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo
o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.) tj. na finansowanie zwiększenia
wysokości stypendiów doktoranckich, dla nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów,
którzy rozpoczęli kształcenie na studiach doktoranckich przed rokiem akademickim
2019/2020.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że na podstawie § 5 umowy podpisanej w dniu 1 lipca 1999 r.
między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Konferencją Episkopatu Polski w sprawie
statusu prawnego szkół wyższych zakładanych i prowadzonych przez Kościół Katolicki,
w tym uniwersytetów, odrębnych wydziałów i wyższych seminariów duchownych, oraz
w sprawie trybu i zakresu uznawania przez Państwo stopni i tytułów nadawanych przez
te szkoły wyższe (Dz. U. nr 63, poz. 727) studentom kościelnych szkół wyższych przysługują
prawa studentów. W związku z tym, kościelne szkoły wyższe zakładane i prowadzone przez
Kościół Katolicki otrzymują dotację na świadczenia dla studentów, którym przysługuje
prawo do pomocy materialnej.
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Mając na uwadze powyższe regulacje, uprzejmie informuję, że w latach 2019-2024
ww. 6 uczelniom wyznaniowym w ramach części 28- Szkolnictwo wyższe i nauka przyznane
zostały środki finansowe w łącznej kwocie 2.389,1 mln zł.
Dodatkowo uprzejmie informuję, że w 2019 r. na podstawie art. 310 ust. 1 ustawy Przepisy
wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wszystkim uczelniom
publicznym oraz finansowanym na zasadach uczelni publicznych przyznano skarbowe
papiery wartościowe na zwiększenie kapitału zasadniczego, w tym dla:
1) Akademii Katolickiej w Warszawie – 2 000,0 tys. zł,
2) Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II – 30 225,0 tys. zł,
3) Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu – 660,0 tys. zł,
4) Prawosławnego Seminarium Duchownego w Warszawie – 151,0 tys. zł,
5) Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie – 7 577,0 tys. zł,
6) Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie – 17 725,0 tys. zł.
W latach 2020-2024 skarbowe papiery wartościowe były przyznawane uczelniom
publicznym oraz uczelniom finansowanym na zasadach uczelni publicznych także
na podstawie właściwej ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy
budżetowej na dany rok. W odniesieniu do uczelni wyznaniowych środki otrzymały
odpowiednio:
1) w 2022 r. na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących
realizacji ustawy budżetowej na 2022 rok obligacje o wartości nominalnej 40 000,0 tys. zł
otrzymał Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, przy czym instrumenty te zostały
przekazane przez ministra właściwego do spraw budżetu na wniosek ministra
właściwego do spraw zdrowia,
2) w 2023 na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących
realizacji ustawy budżetowej na 2023 rok obligacje o wartości nominalnej 150 000,0 tys. zł
otrzymał Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II oraz 50 000,0 tys. zł otrzymał
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie,
3) w roku 2024 na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących
realizacji ustawy budżetowej na rok 2024 obligację o wartości nominalnej 1 503,0 tys. zł
otrzymał Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu, 414,0 tys. zł otrzymała
Akademia Katolicka w Warszawie, a 184,0 tys. zł otrzymało Prawosławne Seminarium
Duchowne w Warszawie.
Odnosząc się do kwestii przyznawania uczelniom, w tym również uczelniom kościelnym
finansowanym na zasadach uczelni publicznych, środków na inwestycje należy wyjaśnić,
że sposób i tryb przyznawania środków dotacyjnych określają przepisy rozporządzenia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie przyznawania,
rozliczania i przekazywania środków finansowych przeznaczonych na realizację inwestycji
związanych z kształceniem oraz działalnością naukową (Dz. U. z 2020 r. poz. 1956). Zasady
wnioskowania, oceny wniosków oraz przyznawania środków są równe dla wszystkich
uprawnionych podmiotów.
Jednocześnie, odnosząc się do kwestii finansowania wydziałów teologicznych na uczelniach
publicznych należy wyjaśnić, od roku 2019 zarówno prowadzenie kształcenia jak
i działalności naukowej odbywa się w ramach jednej subwencji na utrzymanie i rozwój
potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego, której beneficjentem jest uczelnia
a nie jej wyodrębnione jednostki organizacyjne. O sposobie rozdysponowania otrzymanej
subwencji decyduje uczelnia w ramach swojej ustawowej autonomii. Wobec powyższego
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
nie jest możliwe wskazanie konkretnych kwot związanych finansowaniem wydziałów
teologicznych w uczelniach publicznych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Marek Gzik
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 4 --