Interpelacja nr 8454
Interpelacja w sprawie dodania do ustawy o leczeniu niepłodności warunku uzyskania uprzedniej zgody żony na zastosowanie komórek rozrodczych męża w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego in vitro
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (75%)
Podatki i Finanse (58%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dodania do ustawy o leczeniu niepłodności warunku uzyskania uprzedniej zgody żony na zastosowanie komórek rozrodczych męża w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego in vitro
Interpelacja nr 8454
do ministra zdrowia
w sprawie dodania do ustawy o leczeniu niepłodności warunku uzyskania uprzedniej zgody żony na zastosowanie komórek rozrodczych męża w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego in vitro
Zgłaszający: Karina Anna Bosak, Michał Wawer, Krzysztof Szymański, Krzysztof Mulawa, Witold Tumanowicz
Data wpływu: 03-03-2025
Szanowna Pani Minister,
w dniu 9 grudnia 2024 r. dziennikarze Szymon Jadczak i Tatiana Kolesnychenko opublikowali na portalu „Wirtualna Polska” artykuł pod tytułem „Między szpitalem a skandalem. (...)”. Wśród licznych wątków opisywanej sprawy, które wzbudziły powszechne oburzenie opinii publicznej, znalazła się także informacja, jakoby główny bohater tego artykułu w 2022 oraz 2023 roku „był w procedurze in vitro z dwiema kobietami jednocześnie” – ze swoją żoną oraz z inną kobietą, z którą pozostawał, w tajemnicy przed żoną, w nieformalnym związku partnerskim. Dziennikarze opisują, że żona bohatera artykułu „odczytała maila z kliniki do jej męża. Informowano w nim o przebiegu leczenia. Tyle, że wiadomość wysłała inna klinika niż ta, której byli pacjentami. A w dokumentacji medycznej […] widniały dane innej kobiety – znajomej męża”. Okazało się, że bohater artykułu „prowadził podwójne życie”, a druga z kobiet dodaje, że „chodził ze mną na wizyty, żartował z lekarzem, osobiście podpisywał wszelką dokumentację i oświadczenie, że jest ze mną w związku”.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności (t.j. Dz. U. 2020 poz. 442) dawstwo partnerskie oznacza przekazanie komórek rozrodczych przez dawcę – mężczyznę w celu zastosowania ich w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji u biorczyni pozostającej z dawcą w związku małżeńskim albo we wspólnym pożyciu potwierdzonym zgodnym oświadczeniem dawcy i biorczyni; w dawstwie partnerskim stosowane są komórki rozrodcze biorczyni.
Art. 32 ust. 2 pkt 6 tej ustawy przewiduje, że w przypadku, gdy biorczyni pozostaje w związku małżeńskim (albo we wspólnym pożyciu), zastosowanie jej komórek rozrodczych albo zarodka następuje po wyrażeniu, w formie pisemnej, zgody przez jej męża (albo mężczyznę pozostającego z biorczynią we wspólnym pożyciu). Analogiczny wymóg zgody męża (albo mężczyzny pozostającego z biorczynią we wspólnym pożyciu) jest przewidziany także w art. 36 ust. 1 pkt 7 ustawy dotyczącym dawstwa zarodka pochodzącego od innych rodziców.
Tymczasem w art. 29 ustawy dotyczącym pobierania komórek rozrodczych od mężczyzn brakuje analogicznego przepisu, zgodnie z którym w przypadku, gdy dawca pozostaje w związku małżeńskim, zastosowanie jego komórek rozrodczych następuje po wyrażeniu, w formie pisemnej, zgody przez żonę.
Brak tego przepisu w ustawie o leczeniu niepłodności w praktyce może prowadzić do wielu ludzkich dramatów, takich jak ten opisany w cytowanym wyżej artykule „Wirtualnej Polski”. Okazuje się, że obecne brzmienie przepisów ustawy o leczeniu niepłodności sprawia, że procedura zapłodnienia pozaustrojowego in vitro może być wykorzystywana przez mężczyzn do poczęcia dzieci z innymi kobietami w tajemnicy przed własnymi żonami.
Jest to zatem luka prawna, która budzi poważne wątpliwości co do zgodności z zasadą ochrony i opieki małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny (art. 18 Konstytucji RP), zasadą równouprawnienia kobiet i mężczyzn (art. 33 Konstytucji RP), zasadą uwzględniania przez państwo dobra rodziny w swojej polityce społecznej i gospodarczej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), zasadą szczególnej pomocy władz publicznych dla matki przed i po urodzeniu dziecka (art. 71 ust. 2 Konstytucji RP) oraz zasadą ochrony praw dziecka (art. 72 Konstytucji RP). Państwo nie powinno instytucjonalnie wspomagać i pogłębiać konsekwencji procederu zdrady małżeńskiej. Nie powinno tym bardziej dopuszczać do sytuacji, w której w majestacie ustawy jest dopuszczalne i finansowane z pieniędzy podatników poczęcie dziecka, które od samego początku swojego istnienia będzie skazane na znajdowanie się w niekorzystnej sytuacji prawnej i wychowawczej jako dziecko pochodzące ze zdrady małżeńskiej, którego ojciec będzie prawdopodobnie mniej lub bardziej rozdarty pomiędzy jedną a drugą rodziną, a tym samym mniej obecny w rozwoju tego dziecka lub obciążony świadczeniami alimentacyjnymi względem dzieci pochodzących ze związku małżeńskiego. Nie powinno wreszcie umożliwiać i ułatwiać mężczyźnie wprowadzania w błąd kobiety, która godzi się na poczęcie dziecka w procedurze in vitro, nie mając świadomości, że pozostaje on już w związku małżeńskim z inną kobietą.
Właściwym rozwiązaniem tego problemu, eliminującym niekonstytucyjność ustawy o leczeniu niepłodności przynajmniej w tym jednym konkretnym aspekcie wydaje się zatem dodanie warunku uzyskania pisemnej zgody żony w art. 29 tej ustawy (na wzór warunku uzyskania zgody męża w art. 32 ustawy), a także dodanie w art. 18 ustawy zakazu stosowania komórek rozrodczych pobranych od dawcy, jeżeli pozostaje on w związku małżeńskim z osobą inną niż biorczyni, a żona nie wyraziła pisemnej zgody.
W związku z tym kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Ile przypadków dawstwa partnerskiego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy o leczeniu niepłodności, kiedy dawca pozostawał w związku małżeńskim z kobietą inną niż biorczyni, miało miejsce w Polsce od wejścia w życie tej ustawy, czyli od dnia 1 listopada 2015 r.?
Czy Ministerstwo Zdrowia dostrzega, że w ustawie o leczeniu niepłodności znajduje się luka prawna umożliwiająca mężom wzięcie udziału w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego z innymi kobietami w tajemnicy przed własną żoną lub ukrywanie przed biorczyniami, że posiadają oni żonę?
Czy Ministerstwo Zdrowia dostrzega, że istnienie tej luki jest problematyczne społecznie oraz prawdopodobnie niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (art. 18, art. 33, art. 71 ust. 1, art. 71 ust. 2, art. 72)?
Czy Ministerstwo Zdrowia uważa, że ustawa o leczeniu niepłodności, w związku z ustawą z dnia 29 listopada 2023 r., powinna w dalszym ciągu dopuszczać i umożliwiać finansowanie z budżetu państwa procederu pogłębiania konsekwencji zdrady małżeńskiej, jakim jest branie udziału przez mężów w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego z innymi kobietami w tajemnicy przed własną żoną lub ukrywanie przed biorczyniami, że posiadają oni żonę?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zatem zaproponowanie stosownych zmian w ustawie o leczeniu niepłodności (np. w art. 18 i 29 tej ustawy), które uniemożliwiłyby dawstwo partnerskie w przypadkach, w których dawca pozostaje w związku małżeńskim z kobietą inną niż biorczyni i nie posiada pisemnej zgody żony na zastosowanie swoich komórek rozrodczych w tej procedurze, lub czy poprze wprowadzenie takich zmian, gdyby zostały one zaproponowane przez inny podmiot?
Interpelacja nr 8454
do ministra zdrowia
w sprawie dodania do ustawy o leczeniu niepłodności warunku uzyskania uprzedniej zgody żony na zastosowanie komórek rozrodczych męża w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego in vitro
Zgłaszający: Karina Anna Bosak, Michał Wawer, Krzysztof Szymański, Krzysztof Mulawa, Witold Tumanowicz
Data wpływu: 03-03-2025
Szanowna Pani Minister,
w dniu 9 grudnia 2024 r. dziennikarze Szymon Jadczak i Tatiana Kolesnychenko opublikowali na portalu „Wirtualna Polska” artykuł pod tytułem „Między szpitalem a skandalem. (...)”. Wśród licznych wątków opisywanej sprawy, które wzbudziły powszechne oburzenie opinii publicznej, znalazła się także informacja, jakoby główny bohater tego artykułu w 2022 oraz 2023 roku „był w procedurze in vitro z dwiema kobietami jednocześnie” – ze swoją żoną oraz z inną kobietą, z którą pozostawał, w tajemnicy przed żoną, w nieformalnym związku partnerskim. Dziennikarze opisują, że żona bohatera artykułu „odczytała maila z kliniki do jej męża. Informowano w nim o przebiegu leczenia. Tyle, że wiadomość wysłała inna klinika niż ta, której byli pacjentami. A w dokumentacji medycznej […] widniały dane innej kobiety – znajomej męża”. Okazało się, że bohater artykułu „prowadził podwójne życie”, a druga z kobiet dodaje, że „chodził ze mną na wizyty, żartował z lekarzem, osobiście podpisywał wszelką dokumentację i oświadczenie, że jest ze mną w związku”.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności (t.j. Dz. U. 2020 poz. 442) dawstwo partnerskie oznacza przekazanie komórek rozrodczych przez dawcę – mężczyznę w celu zastosowania ich w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji u biorczyni pozostającej z dawcą w związku małżeńskim albo we wspólnym pożyciu potwierdzonym zgodnym oświadczeniem dawcy i biorczyni; w dawstwie partnerskim stosowane są komórki rozrodcze biorczyni.
Art. 32 ust. 2 pkt 6 tej ustawy przewiduje, że w przypadku, gdy biorczyni pozostaje w związku małżeńskim (albo we wspólnym pożyciu), zastosowanie jej komórek rozrodczych albo zarodka następuje po wyrażeniu, w formie pisemnej, zgody przez jej męża (albo mężczyznę pozostającego z biorczynią we wspólnym pożyciu). Analogiczny wymóg zgody męża (albo mężczyzny pozostającego z biorczynią we wspólnym pożyciu) jest przewidziany także w art. 36 ust. 1 pkt 7 ustawy dotyczącym dawstwa zarodka pochodzącego od innych rodziców.
Tymczasem w art. 29 ustawy dotyczącym pobierania komórek rozrodczych od mężczyzn brakuje analogicznego przepisu, zgodnie z którym w przypadku, gdy dawca pozostaje w związku małżeńskim, zastosowanie jego komórek rozrodczych następuje po wyrażeniu, w formie pisemnej, zgody przez żonę.
Brak tego przepisu w ustawie o leczeniu niepłodności w praktyce może prowadzić do wielu ludzkich dramatów, takich jak ten opisany w cytowanym wyżej artykule „Wirtualnej Polski”. Okazuje się, że obecne brzmienie przepisów ustawy o leczeniu niepłodności sprawia, że procedura zapłodnienia pozaustrojowego in vitro może być wykorzystywana przez mężczyzn do poczęcia dzieci z innymi kobietami w tajemnicy przed własnymi żonami.
Jest to zatem luka prawna, która budzi poważne wątpliwości co do zgodności z zasadą ochrony i opieki małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny (art. 18 Konstytucji RP), zasadą równouprawnienia kobiet i mężczyzn (art. 33 Konstytucji RP), zasadą uwzględniania przez państwo dobra rodziny w swojej polityce społecznej i gospodarczej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), zasadą szczególnej pomocy władz publicznych dla matki przed i po urodzeniu dziecka (art. 71 ust. 2 Konstytucji RP) oraz zasadą ochrony praw dziecka (art. 72 Konstytucji RP). Państwo nie powinno instytucjonalnie wspomagać i pogłębiać konsekwencji procederu zdrady małżeńskiej. Nie powinno tym bardziej dopuszczać do sytuacji, w której w majestacie ustawy jest dopuszczalne i finansowane z pieniędzy podatników poczęcie dziecka, które od samego początku swojego istnienia będzie skazane na znajdowanie się w niekorzystnej sytuacji prawnej i wychowawczej jako dziecko pochodzące ze zdrady małżeńskiej, którego ojciec będzie prawdopodobnie mniej lub bardziej rozdarty pomiędzy jedną a drugą rodziną, a tym samym mniej obecny w rozwoju tego dziecka lub obciążony świadczeniami alimentacyjnymi względem dzieci pochodzących ze związku małżeńskiego. Nie powinno wreszcie umożliwiać i ułatwiać mężczyźnie wprowadzania w błąd kobiety, która godzi się na poczęcie dziecka w procedurze in vitro, nie mając świadomości, że pozostaje on już w związku małżeńskim z inną kobietą.
Właściwym rozwiązaniem tego problemu, eliminującym niekonstytucyjność ustawy o leczeniu niepłodności przynajmniej w tym jednym konkretnym aspekcie wydaje się zatem dodanie warunku uzyskania pisemnej zgody żony w art. 29 tej ustawy (na wzór warunku uzyskania zgody męża w art. 32 ustawy), a także dodanie w art. 18 ustawy zakazu stosowania komórek rozrodczych pobranych od dawcy, jeżeli pozostaje on w związku małżeńskim z osobą inną niż biorczyni, a żona nie wyraziła pisemnej zgody.
W związku z tym kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Ile przypadków dawstwa partnerskiego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy o leczeniu niepłodności, kiedy dawca pozostawał w związku małżeńskim z kobietą inną niż biorczyni, miało miejsce w Polsce od wejścia w życie tej ustawy, czyli od dnia 1 listopada 2015 r.?
Czy Ministerstwo Zdrowia dostrzega, że w ustawie o leczeniu niepłodności znajduje się luka prawna umożliwiająca mężom wzięcie udziału w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego z innymi kobietami w tajemnicy przed własną żoną lub ukrywanie przed biorczyniami, że posiadają oni żonę?
Czy Ministerstwo Zdrowia dostrzega, że istnienie tej luki jest problematyczne społecznie oraz prawdopodobnie niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (art. 18, art. 33, art. 71 ust. 1, art. 71 ust. 2, art. 72)?
Czy Ministerstwo Zdrowia uważa, że ustawa o leczeniu niepłodności, w związku z ustawą z dnia 29 listopada 2023 r., powinna w dalszym ciągu dopuszczać i umożliwiać finansowanie z budżetu państwa procederu pogłębiania konsekwencji zdrady małżeńskiej, jakim jest branie udziału przez mężów w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego z innymi kobietami w tajemnicy przed własną żoną lub ukrywanie przed biorczyniami, że posiadają oni żonę?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zatem zaproponowanie stosownych zmian w ustawie o leczeniu niepłodności (np. w art. 18 i 29 tej ustawy), które uniemożliwiłyby dawstwo partnerskie w przypadkach, w których dawca pozostaje w związku małżeńskim z kobietą inną niż biorczyni i nie posiada pisemnej zgody żony na zastosowanie swoich komórek rozrodczych w tej procedurze, lub czy poprze wprowadzenie takich zmian, gdyby zostały one zaproponowane przez inny podmiot?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14599 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZP.050.2.2025.AB
Warszawa, 03 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku!
Odpowiadając na interpelację nr 8454 Pani Poseł Kariny Anny Bosak oraz grupy posłów
„w sprawie dodania do ustawy o leczeniu niepłodności warunku uzyskania uprzedniej zgody
żony na zastosowanie komórek rozrodczych męża w procedurze zapłodnienia
pozaustrojowego in vitro”, uprzejmie przekazuję następujące informacje i wyjaśnienia.
Sposoby leczenia niepłodności, w tym stosowania procedury medycznie wspomaganej
prokreacji, a także warunki dawstwa, pobierania oraz zastosowania komórek rozrodczych
i zarodków w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji regulują przepisy ustawy z
dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności (Dz.U. z 2020 r. poz. 442), zwanej dalej
„ustawą o leczeniu niepłodności”.
Zgodnie z art. 4 ww. ustawy leczenie niepłodności jest prowadzone z poszanowaniem
godności człowieka, prawa do życia prywatnego i rodzinnego, ze szczególnym
uwzględnieniem prawnej ochrony życia, zdrowia, dobra i praw dziecka.
Przepis art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności określa
warunki zastosowania leczenia niepłodności obejmującego procedury medycznie
wspomaganej prokreacji, w tym zapłodnienie pozaustrojowe prowadzone w ośrodku
medycznie wspomaganej prokreacji, wskazując, że leczenie niepłodności w drodze
procedury zapłodnienia pozaustrojowego może być podejmowane po wyczerpaniu innych
metod leczenia prowadzonych przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy. Procedurę
zapłodnienia pozaustrojowego można podejmować bez wyczerpania innych metod leczenia
i w terminie krótszym niż 12 miesięcy od rozpoczęcia leczenia niepłodności, jeżeli zgodnie z
aktualną wiedzą medyczną nie jest możliwe uzyskanie ciąży w wyniku zastosowania tych
metod. Należy również pamiętać, że zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy leczenie niepłodności,
w tym w drodze medycznie wspomaganej prokreacji, jest prowadzone zgodnie z aktualną
wiedzą medyczną, w świetle której obejmuje ono zawsze parę.
Warunki pobrania komórek rozrodczych i zarodków w procedurze medycznie
wspomaganej prokreacji zostały uregulowane w rozdziale 4 ustawy o leczeniu niepłodności
pn.: „Pobieranie komórek rozrodczych oraz dawstwo zarodka w procedurze medycznie
wspomaganej prokreacji”.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 5-7 ustawy o leczeniu niepłodności komórki rozrodcze mogą być
pobierane od dawcy w celu dawstwa partnerskiego przy zachowaniu łącznie m.in.
następujących warunków:
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
5) kandydat na dawcę ma pełną zdolność do czynności prawnych i wyraził dobrowolnie
przed lekarzem, w formie pisemnej, zgodę na pobranie komórek rozrodczych i ich
zastosowanie w celu dawstwa partnerskiego;
6) biorczyni, przed wyrażeniem zgody, zostały przekazane informacje, o których mowa
w art. 32 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy;
7) biorczyni ma pełną zdolność do czynności prawnych i wyraziła dobrowolnie przed
lekarzem, w formie pisemnej, zgodę na zastosowanie u niej komórek rozrodczych
dawcy lub zastosowanie ich w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji.
Jednocześnie, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 3 lit. a rozważanej ustawy, warunkiem
niezbędnym do pobrania komórek rozrodczych jest to, aby kandydat na dawcę przed
wyrażeniem zgody został w sposób zrozumiały i szczegółowy poinformowany przez
przygotowaną do tego osobę m.in. o zakresie i skutkach prawnych stosowania pobranych
od niego komórek rozrodczych w celu dawstwa partnerskiego wynikających z przepisów
ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, zwanej dalej „k.r.o.”, w tym
sytuacji prawnej dziecka urodzonego w wyniku zastosowania procedury medycznie
wspomaganej prokreacji.
Przepisy art. 30 ustawy o leczeniu niepłodności regulują z kolei warunki pobierania
komórek rozrodczych od dawcy w celu dawstwa innego niż partnerskie. W odniesieniu do
kwestii wyrażania zgody na takie pobranie przepis ten w ust. 1 pkt 5-7 wskazuje,
że niezbędnym jest, aby:
5) kandydat na dawcę został przed wyrażeniem zgody szczegółowo poinformowany o
skutkach prawnych przekazania komórki rozrodczej, to jest o:
a) braku dostępu do informacji na temat dalszego postępowania z przekazanymi
komórkami rozrodczymi,
b) braku jakichkolwiek praw wobec dziecka, które urodzi się w wyniku procedury
medycznie wspomaganej prokreacji,
c) zakresie informacji dotyczących osoby dawcy, z którymi ma prawo zapoznać się
biorczyni komórek i osoba urodzona w wyniku procedury medycznie wspomaganej
prokreacji w wyniku dawstwa komórek rozrodczych innego niż partnerskie, po
osiągnięciu pełnoletności;
6) kandydat na dawcę potwierdził przez złożenie oświadczenia, w formie pisemnej, że
wszystkie informacje podane przez niego w trakcie wywiadu medycznego są
prawdziwe zgodnie z jego najlepszą wiedzą;
7) kandydat na dawcę ma pełną zdolność do czynności prawnych i wyraził dobrowolnie
przed lekarzem, w formie pisemnej, zgodę na pobranie komórek rozrodczych i ich
zastosowanie w celu dawstwa innego niż partnerskie, na pośmiertne zastosowanie
pobranych od niego komórek rozrodczych oraz na dawstwo zarodka utworzonego z
zastosowaniem tych komórek.
Warunki pobrania komórek rozrodczych od biorczyni w celu zastosowania w procedurze
medycznie wspomaganej prokreacji w dawstwie partnerskim albo dawstwie innym niż
partnerskie zostały uregulowane w art. 32 ust. 1 ustawy o leczeniu niepłodności. Wskazano
w nim w pkt 4 i 5, że pobranie takie może mieć miejsce, jeżeli:
4) biorczyni potwierdziła przez złożenie oświadczenia, w formie pisemnej, że wszystkie
informacje podane przez nią w trakcie wywiadu medycznego są prawdziwe zgodnie z jej
najlepszą wiedzą;
5) biorczyni ma pełną zdolność do czynności prawnych i wyraziła, w formie pisemnej,
zgodę na pobranie od niej komórek rozrodczych w celu ich zastosowania w procedurze
medycznie wspomaganej prokreacji oraz zgodę na utworzenie z tych komórek zarodka
w ramach dawstwa partnerskiego lub dawstwa innego niż partnerskie.
Ponadto, zgodnie a art. 32 ust. 1 pkt 3 lit. a rozważanej ustawy biorczyni przed wyrażeniem
zgody musi zostać w sposób zrozumiały i szczegółowy poinformowana przez przygotowaną
do tego osobę m.in. o zakresie i skutkach prawnych stosowania pobranych od niej komórek
rozrodczych w celu dawstwa partnerskiego albo dawstwa innego niż partnerskie,
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
wynikających z przepisów k.r.o., w tym sytuacji prawnej dziecka urodzonego w wyniku
zastosowania procedury medycznie wspomaganej prokreacji.
Odrębnie uregulowane zostały warunki zastosowania u biorczyni komórek rozrodczych
pobranych od dawcy w celu dawstwa partnerskiego albo dawstwa innego niż partnerskie
albo zarodka utworzonego z tych komórek rozrodczych, które – zgodnie z art. 32 ust. 2 pkt
6-7 – następuje przy zachowaniu łącznie m.in. następujących warunków:
6) biorczyni ma pełną zdolność do czynności prawnych i wyraziła, w formie pisemnej,
zgodę na zastosowanie u niej komórek rozrodczych pobranych od dawcy w celu
dawstwa partnerskiego albo dawstwa innego niż partnerskie w procedurze medycznie
wspomaganej prokreacji albo zgodę na utworzenie z tych komórek rozrodczych
zarodka i jego zastosowanie w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji;
w przypadku gdy biorczyni pozostaje:
a) w związku małżeńskim, zastosowanie komórek rozrodczych albo zarodka
następuje po wyrażeniu, w formie pisemnej, zgody przez męża, który został
uprzednio szczegółowo, na piśmie, poinformowany o skutkach prawnych
stosowania komórek rozrodczych albo zarodka w procedurze medycznie
wspomaganej prokreacji u biorczyni, wynikających z przepisów k.r.o.,
w szczególności o ojcostwie dziecka, które urodzi się w wyniku procedury
medycznie wspomaganej prokreacji,
b) we wspólnym pożyciu, zastosowanie komórek rozrodczych pobranych w celu:
dawstwa partnerskiego albo zarodka utworzonego z tych komórek następuje
po wyrażeniu, w formie pisemnej, zgody przez mężczyznę pozostającego z
biorczynią we wspólnym pożyciu, który został uprzednio szczegółowo, na piśmie,
poinformowany o skutkach prawnych stosowania komórek rozrodczych albo
zarodka w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji u biorczyni,
wynikających z przepisów k.r.o., w szczególności o ojcostwie dziecka, które urodzi
się w wyniku procedury medycznie wspomaganej prokreacji,
dawstwa innego niż partnerskie albo zarodka utworzonego z tych komórek
rozrodczych następuje po złożeniu przez mężczyznę oświadczenia zgodnie z
art. 751 § 1 k.r.o.;
7) zastosowanie komórek rozrodczych pobranych w celu dawstwa innego niż partnerskie
albo zarodków utworzonych z tych komórek rozrodczych nastąpi w okresie
14 miesięcy od dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w pkt 6 lit. b.
Ponadto, zgodnie z art. 32 ust. 2 pkt 4 rozważanej ustawy biorczyni przed wyrażeniem
zgody musi zostać w sposób zrozumiały i szczegółowy poinformowana przez przygotowaną
do tego osobę m.in. o zakresie i skutkach prawnych stosowania pobranych od niej komórek
rozrodczych w celu dawstwa partnerskiego albo dawstwa innego niż partnerskie albo
zarodków utworzonych z tych komórek rozrodczych, wynikających z przepisów k.r.o.,
w tym sytuacji prawnej dziecka urodzonego w wyniku zastosowania procedury medycznie
wspomaganej prokreacji.
Jeżeli chodzi o dawstwo zarodka, to analogicznie do powyższych regulacji, jest ono zgodnie
z art. 36 ust. 1 pkt 7 ustawy o leczeniu niepłodności dopuszczalne m.in., gdy biorczyni ma
pełną zdolność do czynności prawnych i wyraziła, w formie pisemnej, zgodę na przyjęcie
zarodków i na zastosowanie ich w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji; w
przypadku gdy biorczyni pozostaje:
a) w związku małżeńskim, zastosowanie zarodka następuje po wyrażeniu, w formie
pisemnej, zgody przez męża, który został uprzednio szczegółowo, na piśmie,
poinformowany o skutkach prawnych przyjęcia i zastosowania zarodków w procedurze
medycznie wspomaganej prokreacji u biorczyni, wynikających z przepisów k.r.o., w
szczególności o ojcostwie dziecka, które urodzi się w wyniku procedury medycznie
wspomaganej prokreacji,
b) we wspólnym pożyciu, zastosowanie zarodka następuje po złożeniu przez mężczyznę
oświadczenia zgodnie z art. 751 § 1 k.r.o.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Przedstawiając powyższe należy wyraźnie podkreślić, że ww. przepisy regulujące warunki
zastosowania u biorczyni komórek rozrodczych albo zarodków pozostają w bezpośredniej
korelacji z przepisami k.r.o.
Przepisy k.r.o. w tym zakresie zapewniają każdemu dziecku prawo do posiadania obojga
rodziców również w sytuacji braku biologicznego pochodzenia od przynajmniej jednej
z tych osób oraz mimo tego, że nie muszą one pozostawać w związku małżeńskim w dniu
zastosowania u biorczymi (przyszłej matki) komórek rozrodczych albo zarodka. Zgodnie
bowiem z art. 699 k.r.o. matką dziecka jest kobieta, która je urodziła.
Natomiast zgodnie z art. 62 k.r.o. jeżeli dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od
ustania lub unieważnienia małżeństwa, lecz po zawarciu przez matkę drugiego małżeństwa,
domniemywa się, że pochodzi ono od drugiego męża. Domniemanie to nie dotyczy
przypadku, gdy dziecko urodziło się w następstwie procedury medycznie wspomaganej
prokreacji, na którą wyraził zgodę pierwszy mąż matki.
W świetle art. 68 k.r.o. zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko urodziło
się w następstwie procedury medycznie wspomaganej prokreacji, na którą mąż matki
wyraził zgodę.
Ustawa o leczeniu niepłodności odnosi się wprost do art. 751 k.r.o. regulującego kwestię
uznania ojcostwa. W myśl tego przepisu uznanie ojcostwa następuje z dniem urodzenia się
dziecka, także wtedy gdy przed przeniesieniem do organizmu kobiety komórek rozrodczych
pochodzących od anonimowego dawcy albo zarodka powstałego z komórek rozrodczych
pochodzących od anonimowego dawcy albo z dawstwa zarodka mężczyzna oświadczy
przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że będzie ojcem dziecka, które urodzi się
w następstwie procedury medycznie wspomaganej prokreacji z zastosowaniem tych
komórek albo tego zarodka, a kobieta ta potwierdzi jednocześnie albo w ciągu trzech
miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny, że ojcem dziecka będzie ten mężczyzna.
Oświadczenia będą skuteczne, jeżeli dziecko urodziło się w następstwie procedury
medycznie wspomaganej prokreacji, o której mowa powyżej, w ciągu dwóch lat od dnia
złożenia oświadczenia przez mężczyznę. Jeżeli dziecko urodziło się po zawarciu przez
matkę małżeństwa z innym mężczyzną niż ten, który uznał ojcostwo, przepis art. 62 k.r.o.
(regulujący domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż matki) nie będzie miał zastosowania.
Przy takim uznaniu ojcostwa nie będą miały również zastosowania przepisy art. 73 § 1 i 4
oraz art. 74 k.r.o.
Ponadto zgodnie art. 811 z k.r.o., zgodnie z którym w przypadku, gdy uznanie ojcostwa
nastąpiło na podstawie ww. art. 751 k.r.o., ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa
będzie dopuszczalne jedynie wówczas, gdy dziecko nie urodziło się w następstwie
procedury medycznie wspomaganej prokreacji, o której mowa art. 751 § 1 k.r.o..
Ponadto, zgodnie z art. 85 § 1 k.r.o. domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował
z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym
pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka albo ten, kto był dawcą komórki rozrodczej
w przypadku dziecka urodzonego w wyniku dawstwa partnerskiego w procedurze
medycznie wspomaganej prokreacji.
Podsumowując należy wskazać, że skutek zgody wyrażanej przez męża biorczyni,
a w przypadku mężczyzny pozostającego z biorczynią we wspólny pożyciu odpowiednio
zgody (w przypadku zastosowania komórek rozrodczych pobranych od niego w celu
dawstwa partnerskiego bądź zarodka powstałego z tych komórek) albo oświadczenia,
o którym mowa w art. 751 k.r.o (w przypadku zastosowania komórek rozrodczych
pobranych w celu dawstwa innego niż partnerskie bądź zarodka utworzonego z tych
komórek rozrodczych) jest finalnie ten sam - uznanie ojcostwa.
Przepisy ustawy o leczeniu niepłodności oraz k.r.o. pozostają w tym zakresie spójne.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZP.050.2.2025.AB
Warszawa, 03 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku!
Odpowiadając na interpelację nr 8454 Pani Poseł Kariny Anny Bosak oraz grupy posłów
„w sprawie dodania do ustawy o leczeniu niepłodności warunku uzyskania uprzedniej zgody
żony na zastosowanie komórek rozrodczych męża w procedurze zapłodnienia
pozaustrojowego in vitro”, uprzejmie przekazuję następujące informacje i wyjaśnienia.
Sposoby leczenia niepłodności, w tym stosowania procedury medycznie wspomaganej
prokreacji, a także warunki dawstwa, pobierania oraz zastosowania komórek rozrodczych
i zarodków w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji regulują przepisy ustawy z
dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności (Dz.U. z 2020 r. poz. 442), zwanej dalej
„ustawą o leczeniu niepłodności”.
Zgodnie z art. 4 ww. ustawy leczenie niepłodności jest prowadzone z poszanowaniem
godności człowieka, prawa do życia prywatnego i rodzinnego, ze szczególnym
uwzględnieniem prawnej ochrony życia, zdrowia, dobra i praw dziecka.
Przepis art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności określa
warunki zastosowania leczenia niepłodności obejmującego procedury medycznie
wspomaganej prokreacji, w tym zapłodnienie pozaustrojowe prowadzone w ośrodku
medycznie wspomaganej prokreacji, wskazując, że leczenie niepłodności w drodze
procedury zapłodnienia pozaustrojowego może być podejmowane po wyczerpaniu innych
metod leczenia prowadzonych przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy. Procedurę
zapłodnienia pozaustrojowego można podejmować bez wyczerpania innych metod leczenia
i w terminie krótszym niż 12 miesięcy od rozpoczęcia leczenia niepłodności, jeżeli zgodnie z
aktualną wiedzą medyczną nie jest możliwe uzyskanie ciąży w wyniku zastosowania tych
metod. Należy również pamiętać, że zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy leczenie niepłodności,
w tym w drodze medycznie wspomaganej prokreacji, jest prowadzone zgodnie z aktualną
wiedzą medyczną, w świetle której obejmuje ono zawsze parę.
Warunki pobrania komórek rozrodczych i zarodków w procedurze medycznie
wspomaganej prokreacji zostały uregulowane w rozdziale 4 ustawy o leczeniu niepłodności
pn.: „Pobieranie komórek rozrodczych oraz dawstwo zarodka w procedurze medycznie
wspomaganej prokreacji”.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 5-7 ustawy o leczeniu niepłodności komórki rozrodcze mogą być
pobierane od dawcy w celu dawstwa partnerskiego przy zachowaniu łącznie m.in.
następujących warunków:
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
5) kandydat na dawcę ma pełną zdolność do czynności prawnych i wyraził dobrowolnie
przed lekarzem, w formie pisemnej, zgodę na pobranie komórek rozrodczych i ich
zastosowanie w celu dawstwa partnerskiego;
6) biorczyni, przed wyrażeniem zgody, zostały przekazane informacje, o których mowa
w art. 32 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy;
7) biorczyni ma pełną zdolność do czynności prawnych i wyraziła dobrowolnie przed
lekarzem, w formie pisemnej, zgodę na zastosowanie u niej komórek rozrodczych
dawcy lub zastosowanie ich w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji.
Jednocześnie, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 3 lit. a rozważanej ustawy, warunkiem
niezbędnym do pobrania komórek rozrodczych jest to, aby kandydat na dawcę przed
wyrażeniem zgody został w sposób zrozumiały i szczegółowy poinformowany przez
przygotowaną do tego osobę m.in. o zakresie i skutkach prawnych stosowania pobranych
od niego komórek rozrodczych w celu dawstwa partnerskiego wynikających z przepisów
ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, zwanej dalej „k.r.o.”, w tym
sytuacji prawnej dziecka urodzonego w wyniku zastosowania procedury medycznie
wspomaganej prokreacji.
Przepisy art. 30 ustawy o leczeniu niepłodności regulują z kolei warunki pobierania
komórek rozrodczych od dawcy w celu dawstwa innego niż partnerskie. W odniesieniu do
kwestii wyrażania zgody na takie pobranie przepis ten w ust. 1 pkt 5-7 wskazuje,
że niezbędnym jest, aby:
5) kandydat na dawcę został przed wyrażeniem zgody szczegółowo poinformowany o
skutkach prawnych przekazania komórki rozrodczej, to jest o:
a) braku dostępu do informacji na temat dalszego postępowania z przekazanymi
komórkami rozrodczymi,
b) braku jakichkolwiek praw wobec dziecka, które urodzi się w wyniku procedury
medycznie wspomaganej prokreacji,
c) zakresie informacji dotyczących osoby dawcy, z którymi ma prawo zapoznać się
biorczyni komórek i osoba urodzona w wyniku procedury medycznie wspomaganej
prokreacji w wyniku dawstwa komórek rozrodczych innego niż partnerskie, po
osiągnięciu pełnoletności;
6) kandydat na dawcę potwierdził przez złożenie oświadczenia, w formie pisemnej, że
wszystkie informacje podane przez niego w trakcie wywiadu medycznego są
prawdziwe zgodnie z jego najlepszą wiedzą;
7) kandydat na dawcę ma pełną zdolność do czynności prawnych i wyraził dobrowolnie
przed lekarzem, w formie pisemnej, zgodę na pobranie komórek rozrodczych i ich
zastosowanie w celu dawstwa innego niż partnerskie, na pośmiertne zastosowanie
pobranych od niego komórek rozrodczych oraz na dawstwo zarodka utworzonego z
zastosowaniem tych komórek.
Warunki pobrania komórek rozrodczych od biorczyni w celu zastosowania w procedurze
medycznie wspomaganej prokreacji w dawstwie partnerskim albo dawstwie innym niż
partnerskie zostały uregulowane w art. 32 ust. 1 ustawy o leczeniu niepłodności. Wskazano
w nim w pkt 4 i 5, że pobranie takie może mieć miejsce, jeżeli:
4) biorczyni potwierdziła przez złożenie oświadczenia, w formie pisemnej, że wszystkie
informacje podane przez nią w trakcie wywiadu medycznego są prawdziwe zgodnie z jej
najlepszą wiedzą;
5) biorczyni ma pełną zdolność do czynności prawnych i wyraziła, w formie pisemnej,
zgodę na pobranie od niej komórek rozrodczych w celu ich zastosowania w procedurze
medycznie wspomaganej prokreacji oraz zgodę na utworzenie z tych komórek zarodka
w ramach dawstwa partnerskiego lub dawstwa innego niż partnerskie.
Ponadto, zgodnie a art. 32 ust. 1 pkt 3 lit. a rozważanej ustawy biorczyni przed wyrażeniem
zgody musi zostać w sposób zrozumiały i szczegółowy poinformowana przez przygotowaną
do tego osobę m.in. o zakresie i skutkach prawnych stosowania pobranych od niej komórek
rozrodczych w celu dawstwa partnerskiego albo dawstwa innego niż partnerskie,
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
wynikających z przepisów k.r.o., w tym sytuacji prawnej dziecka urodzonego w wyniku
zastosowania procedury medycznie wspomaganej prokreacji.
Odrębnie uregulowane zostały warunki zastosowania u biorczyni komórek rozrodczych
pobranych od dawcy w celu dawstwa partnerskiego albo dawstwa innego niż partnerskie
albo zarodka utworzonego z tych komórek rozrodczych, które – zgodnie z art. 32 ust. 2 pkt
6-7 – następuje przy zachowaniu łącznie m.in. następujących warunków:
6) biorczyni ma pełną zdolność do czynności prawnych i wyraziła, w formie pisemnej,
zgodę na zastosowanie u niej komórek rozrodczych pobranych od dawcy w celu
dawstwa partnerskiego albo dawstwa innego niż partnerskie w procedurze medycznie
wspomaganej prokreacji albo zgodę na utworzenie z tych komórek rozrodczych
zarodka i jego zastosowanie w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji;
w przypadku gdy biorczyni pozostaje:
a) w związku małżeńskim, zastosowanie komórek rozrodczych albo zarodka
następuje po wyrażeniu, w formie pisemnej, zgody przez męża, który został
uprzednio szczegółowo, na piśmie, poinformowany o skutkach prawnych
stosowania komórek rozrodczych albo zarodka w procedurze medycznie
wspomaganej prokreacji u biorczyni, wynikających z przepisów k.r.o.,
w szczególności o ojcostwie dziecka, które urodzi się w wyniku procedury
medycznie wspomaganej prokreacji,
b) we wspólnym pożyciu, zastosowanie komórek rozrodczych pobranych w celu:
dawstwa partnerskiego albo zarodka utworzonego z tych komórek następuje
po wyrażeniu, w formie pisemnej, zgody przez mężczyznę pozostającego z
biorczynią we wspólnym pożyciu, który został uprzednio szczegółowo, na piśmie,
poinformowany o skutkach prawnych stosowania komórek rozrodczych albo
zarodka w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji u biorczyni,
wynikających z przepisów k.r.o., w szczególności o ojcostwie dziecka, które urodzi
się w wyniku procedury medycznie wspomaganej prokreacji,
dawstwa innego niż partnerskie albo zarodka utworzonego z tych komórek
rozrodczych następuje po złożeniu przez mężczyznę oświadczenia zgodnie z
art. 751 § 1 k.r.o.;
7) zastosowanie komórek rozrodczych pobranych w celu dawstwa innego niż partnerskie
albo zarodków utworzonych z tych komórek rozrodczych nastąpi w okresie
14 miesięcy od dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w pkt 6 lit. b.
Ponadto, zgodnie z art. 32 ust. 2 pkt 4 rozważanej ustawy biorczyni przed wyrażeniem
zgody musi zostać w sposób zrozumiały i szczegółowy poinformowana przez przygotowaną
do tego osobę m.in. o zakresie i skutkach prawnych stosowania pobranych od niej komórek
rozrodczych w celu dawstwa partnerskiego albo dawstwa innego niż partnerskie albo
zarodków utworzonych z tych komórek rozrodczych, wynikających z przepisów k.r.o.,
w tym sytuacji prawnej dziecka urodzonego w wyniku zastosowania procedury medycznie
wspomaganej prokreacji.
Jeżeli chodzi o dawstwo zarodka, to analogicznie do powyższych regulacji, jest ono zgodnie
z art. 36 ust. 1 pkt 7 ustawy o leczeniu niepłodności dopuszczalne m.in., gdy biorczyni ma
pełną zdolność do czynności prawnych i wyraziła, w formie pisemnej, zgodę na przyjęcie
zarodków i na zastosowanie ich w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji; w
przypadku gdy biorczyni pozostaje:
a) w związku małżeńskim, zastosowanie zarodka następuje po wyrażeniu, w formie
pisemnej, zgody przez męża, który został uprzednio szczegółowo, na piśmie,
poinformowany o skutkach prawnych przyjęcia i zastosowania zarodków w procedurze
medycznie wspomaganej prokreacji u biorczyni, wynikających z przepisów k.r.o., w
szczególności o ojcostwie dziecka, które urodzi się w wyniku procedury medycznie
wspomaganej prokreacji,
b) we wspólnym pożyciu, zastosowanie zarodka następuje po złożeniu przez mężczyznę
oświadczenia zgodnie z art. 751 § 1 k.r.o.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Przedstawiając powyższe należy wyraźnie podkreślić, że ww. przepisy regulujące warunki
zastosowania u biorczyni komórek rozrodczych albo zarodków pozostają w bezpośredniej
korelacji z przepisami k.r.o.
Przepisy k.r.o. w tym zakresie zapewniają każdemu dziecku prawo do posiadania obojga
rodziców również w sytuacji braku biologicznego pochodzenia od przynajmniej jednej
z tych osób oraz mimo tego, że nie muszą one pozostawać w związku małżeńskim w dniu
zastosowania u biorczymi (przyszłej matki) komórek rozrodczych albo zarodka. Zgodnie
bowiem z art. 699 k.r.o. matką dziecka jest kobieta, która je urodziła.
Natomiast zgodnie z art. 62 k.r.o. jeżeli dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od
ustania lub unieważnienia małżeństwa, lecz po zawarciu przez matkę drugiego małżeństwa,
domniemywa się, że pochodzi ono od drugiego męża. Domniemanie to nie dotyczy
przypadku, gdy dziecko urodziło się w następstwie procedury medycznie wspomaganej
prokreacji, na którą wyraził zgodę pierwszy mąż matki.
W świetle art. 68 k.r.o. zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko urodziło
się w następstwie procedury medycznie wspomaganej prokreacji, na którą mąż matki
wyraził zgodę.
Ustawa o leczeniu niepłodności odnosi się wprost do art. 751 k.r.o. regulującego kwestię
uznania ojcostwa. W myśl tego przepisu uznanie ojcostwa następuje z dniem urodzenia się
dziecka, także wtedy gdy przed przeniesieniem do organizmu kobiety komórek rozrodczych
pochodzących od anonimowego dawcy albo zarodka powstałego z komórek rozrodczych
pochodzących od anonimowego dawcy albo z dawstwa zarodka mężczyzna oświadczy
przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że będzie ojcem dziecka, które urodzi się
w następstwie procedury medycznie wspomaganej prokreacji z zastosowaniem tych
komórek albo tego zarodka, a kobieta ta potwierdzi jednocześnie albo w ciągu trzech
miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny, że ojcem dziecka będzie ten mężczyzna.
Oświadczenia będą skuteczne, jeżeli dziecko urodziło się w następstwie procedury
medycznie wspomaganej prokreacji, o której mowa powyżej, w ciągu dwóch lat od dnia
złożenia oświadczenia przez mężczyznę. Jeżeli dziecko urodziło się po zawarciu przez
matkę małżeństwa z innym mężczyzną niż ten, który uznał ojcostwo, przepis art. 62 k.r.o.
(regulujący domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż matki) nie będzie miał zastosowania.
Przy takim uznaniu ojcostwa nie będą miały również zastosowania przepisy art. 73 § 1 i 4
oraz art. 74 k.r.o.
Ponadto zgodnie art. 811 z k.r.o., zgodnie z którym w przypadku, gdy uznanie ojcostwa
nastąpiło na podstawie ww. art. 751 k.r.o., ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa
będzie dopuszczalne jedynie wówczas, gdy dziecko nie urodziło się w następstwie
procedury medycznie wspomaganej prokreacji, o której mowa art. 751 § 1 k.r.o..
Ponadto, zgodnie z art. 85 § 1 k.r.o. domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował
z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym
pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka albo ten, kto był dawcą komórki rozrodczej
w przypadku dziecka urodzonego w wyniku dawstwa partnerskiego w procedurze
medycznie wspomaganej prokreacji.
Podsumowując należy wskazać, że skutek zgody wyrażanej przez męża biorczyni,
a w przypadku mężczyzny pozostającego z biorczynią we wspólny pożyciu odpowiednio
zgody (w przypadku zastosowania komórek rozrodczych pobranych od niego w celu
dawstwa partnerskiego bądź zarodka powstałego z tych komórek) albo oświadczenia,
o którym mowa w art. 751 k.r.o (w przypadku zastosowania komórek rozrodczych
pobranych w celu dawstwa innego niż partnerskie bądź zarodka utworzonego z tych
komórek rozrodczych) jest finalnie ten sam - uznanie ojcostwa.
Przepisy ustawy o leczeniu niepłodności oraz k.r.o. pozostają w tym zakresie spójne.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --