Interpelacja w sprawie prawnego unormowania umowy franczyzy w prawie polskim
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8449
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie prawnego unormowania umowy franczyzy w prawie polskim
Zgłaszający: Krzysztof Habura
Data wpływu: 03-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
Rada Ministrów podczas posiedzenia w dniu 8 grudnia 2023 roku przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Prawo własności przemysłowej (UD506), po czym zaniechano kontynuacji procesu legislacyjnego. Projekt zakładał m.in. zmiany w ustawie Kodeks cywilny poprzez dodanie przepisów prawnych normujących umowę franczyzy.
Jak wskazano w uzasadnieniu projektu sporządzonego przez resort sprawiedliwości: „Umowa franczyzy stanowi de lege lata umowę nienazwaną (nieuregulowaną w przepisach prawa prywatnego), a możliwość jej zawierania wynika ze statuowanej w Kodeksie cywilnym zasady swobody umów. Cechami konstytutywnymi zawieranych w obrocie gospodarczym umów franczyzy jest świadczenie jednej strony umowy (franczyzodawcy - FD) polegające na udzieleniu drugiej stronie umowy franczyzy (franczyzobiorcy- FB) zezwolenia na korzystanie z jego nazwy, firmy, godła, symboli, znaków towarowych, patentów, know-how, koncepcji i techniki prowadzenia działalności gospodarczej, z zobowiązaniem do udzielenia jej pomocy, w zamian za świadczenie drugiej strona (franczyzobiorcy) w postaci zobowiązania się do prowadzenia własnej działalności zgodnie ze wskazówkami organizatora sieci i do zapłaty wynagrodzenia. Polski Kodeks cywilny (ani inne ustawy z obszaru prawa prywatnego) nie regulują treści umowy franczyzy. Umowa franczyzy jest przedmiotem regulacji prawnych w niektórych państwach. W polskich warunkach umowa franczyzy stanowi podstawę prowadzenia działalności gospodarczej w wielu branżach. Według różnych raportów liczba osób zaangażowanych w sieci franczyzowe w Polsce przekracza ponad pół miliona osób. Ocenia się, że w Polsce w 2020 r. było dostępnych ponad 1300 różnych sieci franczyzowych. Rynek franczyzy w Polsce rozwija się i ma perspektywy dalszego wzrostu. Do Ministerstwa Sprawiedliwości wpłynęły informacje wskazujące na występujące w obrocie dysfunkcje systemów franczyzowych w istotny sposób wpływające na prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce. Informacje te były również przedmiotem doniesień i komentarzy medialnych”.
Potrzeba unormowania prawnego umowy franczyzy pozostaje nadal aktualna z punktu widzenia praktyki stosowania prawa, zwłaszcza że z umów tych korzystają spółki Skarbu Państwa, a także spółki komunalne z udziałem jednostek samorządu terytorialnego.
Podczas wykonywania obowiązków poselskich zostałem zapoznany z problemem występującym w spółce komunalnej Agencja Rozwoju Regionalnego Arreks sp. z o.o. z siedzibą w Kleszczowie, w której jedynym udziałowcem pozostaje gmina Kleszczów. Spółka od 2007 roku jest związana z Polskim Koncernem Naftowym Orlen SA umową franczyzy dot. m.in. zakupu paliw, korzystania z kart flotowych, wykorzystywania znaków towarowych: ORLEN, VERVA, FLOTA, VITAY, sprzedaży na stacji paliw gotowych posiłków, artykułów spożywczych i przemysłowych dostarczanych przez Orlen, jak również wizualizacją wewnętrzną i zewnętrzną, której kosztami wykonania i utrzymywania podmioty dzielą się w proporcjach. Realizacja umowy została zabezpieczona przez gminę Kleszczów depozytem pieniężnym wpłaconym na rzecz koncernu paliwowego.
Zawarta umowa franczyzy dobiega końca, zaś wobec faktu, że umowa franczyzy nie jest uregulowana w prawie polskim, gdyż jest to tzw. umowa nienazwana, stąd spółka, pomimo że jest podmiotem prawa publicznego w rozumieniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 roku (Dz. Urz. UE L 94 z 28.3.2014 r., str. 65), to nie może przeprowadzić postępowania w trybie ustawy o zamówieniach publicznych, jak i w trybie ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym na wybór franczyzodawcy, gdyż franczyza wiąże się nie tylko z dostawą paliw, ale również z partycypacją w kosztach remontu stacji paliw ponoszoną przez obie strony, jak i w zabezpieczeniu finansowym albo hipotecznym ponoszonym przez gminę jako właściciela spółki. Tym samym umowa obejmuje wiele świadczeń wzajemnych i gwarancji finansowych, które w żaden sposób nie wpisują się w reżim ustawy Prawo zamówień publicznych, a z drugiej strony umowa franczyzy nie jest wyłączona spod stosowania tejże ustawy. Należy dodać, że zarówno spółka, jak i władze gminy nie są zainteresowane wyłonieniem jedynie dostawcy paliw, gdyż wskazane usługi dodatkowe świadczone na stacji paliw cieszą się zainteresowaniem i uznaniem mieszkańców i spółka nie wyobraża sobie, aby z nich zrezygnować. Dodatkowo marka Orlen gwarantuje stabilność dostaw i bezpieczeństwo prawne dla spółki i władz gminy.
Stąd proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Urząd Zamówień Publicznych opracował tymczasowe zalecenia umożliwiające wyłonienie dostawcy usług franczyzy do czasu, aż resort sprawiedliwości zainicjuje zmiany legislacyjne mające na celu prawne unormowanie wskazanej umowy w prawie polskim?
2. W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie zadane w pkt 1 proszę o wskazanie, czy Urząd Zamówień Publicznych rekomenduje zalecenia innego organu (podmiotu) umożliwiające wyłonienie dostawcy usług franczyzy, z którego mogłyby skorzystać władze gminy Kleszczów i kierownictwo spółki komunalnej do czasu, aż resort sprawiedliwości zainicjuje zmiany legislacyjne mające na celu prawne unormowanie wskazanej umowy w prawie polskim?
3. Czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii opracowało tymczasowe zalecenia umożliwiające wyłonienie dostawcy usług franczyzy do czasu, aż resort sprawiedliwości zainicjuje zmiany legislacyjne mające na celu prawne unormowanie wskazanej umowy w prawie polskim?
4. W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie zadane w pkt 1 proszę o wskazanie, czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii rekomenduje zalecenia innego organu (podmiotu) umożliwiające wyłonienie dostawcy usług franczyzy, z którego mogłyby skorzystać władze gminy Kleszczów i kierownictwo spółki komunalnej do czasu, aż resort sprawiedliwości zainicjuje zmiany legislacyjne mające na celu prawne unormowanie wskazanej umowy w prawie polskim?
Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Habura
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8812 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPG-V.054.3.2025
Warszawa, 31 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 8449 Pana Posła Krzysztofa Habury w sprawie
prawnego unormowania umowy franczyzy w prawie polskim
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8449 Pana Posła Krzysztofa Habury, w której zawarto
pytania dotyczące kwestii prawnego unormowania umowy franczyzy w polskim systemie
prawa oraz możliwości wyłonienia dostawcy usług franczyzy w kontekście przepisów
o zamówieniach publicznych, przedstawiam informację i stanowisko Ministra Rozwoju
i Technologii, które zostało przygotowane we współpracy z Urzędem Zamówień
Publicznych.
Odnosząc się do pytań zawartych w interpelacji pragnę poinformować, że zarówno
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, jak i w Urzędzie Zamówień Publicznych nie zostały
opracowane tymczasowe zalecenia dotyczące wyłaniania franczyzodawcy przez
zamawiających w rozumieniu ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień
publicznych (dalej: ustawa Pzp). Ponadto ani Ministerstwo Rozwoju i Technologii, ani
Urząd Zamówień Publicznych nie rekomendowały i nie rekomendują stosowania zaleceń
innego organu (podmiotu) dotyczących wskazanej kwestii.
Jednocześnie informuję, że do Ministerstwa Rozwoju i Technologii nie docierały sygnały
ze strony uczestników rynku zamówień publicznych wskazujące na potrzebę zajęcia przez
resort stanowiska w tym zakresie, np. poprzez wydanie stosownych rekomendacji.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie dysponuje również wiedzą o rekomendacjach
przygotowanych przez inny podmiot publiczny, które mogłyby być wykorzystywane przez
zamawiających.
Nawiązując do poruszonego w treści interpelacji zagadnienia związanego ze stosowaniem
przepisów ustawy Pzp, w celu wyboru franczyzodawcy przez podmiot prawa publicznego,
należy wyjaśnić, że kluczowe znaczenie ma ustalenie kwestii obowiązku stosowania
przepisów ustawy Pzp przez zamawiających publicznych. W tym przypadku, podstawowe
znaczenie dla poczynienia powyższego ustalenia ma ocena tego, czy zawierana umowa ma
charakter zamówienia publicznego.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 7 pkt 32 ustawy Pzp, zamówieniem publicznym jest
umowa odpłatna zawierana między zamawiającym a wykonawcą, której przedmiotem jest
nabycie przez zamawiającego od wybranego wykonawcy robót budowlanych, dostaw lub
usług. Wskazując na powyższe należy stwierdzić, że z zamówieniem publicznym będziemy
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
mieli do czynienia w sytuacji, gdy zamawiający (tzn. podmiot określony w art. 4-6 ustawy
Pzp) nabywa odpłatnie od innego podmiotu (tj. wykonawcy – art. 7 pkt 30 ustawy Pzp), na
podstawie umowy cywilnoprawnej, dostawy, roboty budowlane lub usługi (art. 7 pkt 4, 21,
28 ustawy Pzp).
Spełnianie wskazanych warunków definicyjnych decyduje o zakwalifikowaniu danej
umowy jako zamówienia publicznego. Jeśli wartość zamówienia jest równa lub przekracza
kwotę 130 000 zł w przypadku zamówień klasycznych, zamawiający publiczny udzielający
takiego zamówienia na usługi, dostawy, roboty budowlane obowiązany jest przeprowadzić
postępowanie o udzielenie zamówienia na zasadach określonych w ustawie Pzp (art. 2 ust.
1 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 1 ustawy Pzp). Jednocześnie należy wskazać, że ustawa Pzp
w art. 9 – 14 określa zamknięty katalog zamówień i konkursów, do których udzielenia
ustawa Pzp nie znajduje zastosowania – z uwagi na przedmiot zamówienia lub/i podmiot
udzielający zamówienia. Ustawa Pzp nie znajdzie też zastosowania, jeżeli obowiązek jej
stosowania został uchylony na mocy przepisów szczególnych.
Przepisy prawa nie zawierają regulacji wyłączających stosowanie ustawy Pzp do
nabywania świadczeń od franczyzodawcy. Zatem okoliczność, że umowa franczyzy
(franchisingu) należy do umów nienazwanych nie wyłącza stosowania przepisów ustawy
Pzp do nabycia świadczeń składających się na treść tej umowy. Przy czym, wobec braku
uregulowania umowy franczyzy w przepisach prawa, przedmiotowo istotne cechy tej
umowy wynikają ze stosowanych w praktyce rozwiązań.
W tym stanie rzeczy, szczegółowa treść umowy franczyzy – zakres wzajemnych praw
i obowiązków stron tej umowy – będzie zróżnicowana w realiach każdego konkretnego
stanu faktycznego. Należy również zwrócić uwagę, że w art. 27 ustawy Pzp zostały
uregulowane zasady udzielania zamówień mieszanych, obejmujących równocześnie usługi,
dostawy lub roboty budowlane.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych:
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia
2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie
swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z
późn. zm.), zwanego dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i Technologii z siedzibą w
Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48
222 500 123, adres skrytki na ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP, adres do doręczeń elektronicznych:
AE:PL-68477-29007-EFSHR-25. Wykonującym obowiązki administratora jest dyrektor Departamentu
Prawa Gospodarczego i Analiz.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych, a także
przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem Ochrony Danych w
MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj. w celu
wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.
U. z 2024 r. poz. 907), oraz w związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października
2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 193 uchwały Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z
2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub działające na
zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które wynikają z przepisów
powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych,
Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT przetwarzają
dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Rozwoju i Technologii (np.
podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu ich
przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a następnie – w
przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie
archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji lub
profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do organizacji
międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na
interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub nieaktualne,
zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w Ministerstwie Rozwoju i
Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu
nadzorczego właściwego w sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony
Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 3 of 3 --