Interpelacja nr 8445
Interpelacja w sprawie niedostatecznego finansowania spółek wodnych oraz braku efektywności w wydatkowaniu środków publicznych na retencję wody
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Podatki i Finanse (73%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie niedostatecznego finansowania spółek wodnych oraz braku efektywności w wydatkowaniu środków publicznych na retencję wody
Interpelacja nr 8445
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra infrastruktury
w sprawie niedostatecznego finansowania spółek wodnych oraz braku efektywności w wydatkowaniu środków publicznych na retencję wody
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 03-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w obliczu narastających problemów z dostępem do wody, susz rolniczych oraz nieustannie pogłębiającego się kryzysu klimatycznego działania w zakresie retencji wody powinny stanowić jeden z fundamentów polityki rządu, a szczególnie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Tymczasem z wielkim zdziwieniem obserwuję, jak nieproporcjonalnie niewielkie środki przeznaczane są na wspieranie spółek wodnych, które w praktyce odpowiadają za zarządzanie wodą na obszarach rolniczych i wiejskich.
Nie budzi wątpliwości, że wsparcie dla organizacji działających na rzecz społeczności lokalnych, takich jak koła gospodyń wiejskich, ma swoje uzasadnienie. Jednak zaskakujące jest, że na ich działalność przeznacza się kilkukrotnie większe środki niż na spółki wodne, które odpowiadają za fundamentalne kwestie związane z gospodarką wodną. W sytuacji gdy rolnicy borykają się z poważnym problemem deficytu wody, logiczne byłoby skokowe zwiększenie nakładów na działania związane z jej retencją i efektywnym zarządzaniem.
Dodatkowo, z ogromnym zdziwieniem przyjmuję fakt, że Ministerstwo od lat stosuje regulamin dotacji dla spółek wodnych, który w dalszym ciągu premiuje kopanie rowów melioracyjnych, a nie realne działania związane z retencjonowaniem wody. Obecne rozwiązania nie uwzględniają kluczowego kryterium, jakim powinna być ilość zatrzymanej wody oraz jej efektywne wykorzystanie. Taka polityka jest nie tylko nieefektywna, ale wręcz szkodliwa – wspierając odwadnianie terenów, a nie ich nawadnianie.
Ekoschemat jako skuteczna alternatywa
Zamiast przestarzałych metod finansowania retencji konieczne jest wdrożenie ekoschematu: retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych. Tego rodzaju rozwiązanie pozwoli nie tylko na efektywne gospodarowanie wodą, ale również przyniesie liczne korzyści rolnikom, środowisku oraz budżetowi państwa. Program tego typu może obejmować dopłaty dla rolników utrzymujących łąki i pastwiska w systemach nawadniania, co wspiera produkcję rolniczą, zmniejszając jednocześnie ryzyko suszy i powodzi, gdyż to nadrzeczne łąki od setek lat pełniły rolę polderów w czasie wielkich powodzi.
Zalety ekoschematu dla retencji i rolników:
- ekologiczne korzyści: znaczne zwiększenie ilości wody w krajobrazie, poprawa mikroklimatu, ochrona gleb organicznych i ograniczenie emisji gazów cieplarnianych,
- ekonomiczne korzyści: wzrost rentowności gospodarstw dzięki dopłatom do nawadnianych TUZ (4000 zł/ha), co pozwoli na utrzymanie trwałych użytków zielonych i ich funkcji retencyjnych i przeciwpowodziowych zamiast ich przekształcania w grunty orne,
- społeczne korzyści: odbudowa spółek wodnych i rozwój lokalnych rynków związanych z zarządzaniem i gospodarowaniem wodą, biogazowniami i infrastrukturą melioracyjną,
- efektywność retencyjna: każde 10 cm podpiętrzonej wody w systemie TUZ to równowartość 370 mln m³ wody, co odpowiada siedmiu Zbiornikom Włocławskim,
- jeśli zastosować to dla całej powierzchni zmeliorowanych TUZ w Polsce (1,8 mln ha), to 10 cm podpiętrzonej wody oznacza 1,8 mld m³, czyli 33 Zbiorniki Włocławskie,
- istnieją obszary TUZ, gdzie możliwe jest podpiętrzenie nawet 60 cm wody, co oznaczałoby potencjał retencyjny na poziomie aż 10,8 mld m³, czyli 196 Zbiorników Włocławskich!
Finansowanie retencji wody w miastach
Zgodnie z informacjami Ministerstwa Klimatu i Środowiska do 2027 roku planowane jest przeznaczenie 7 miliardów złotych w ramach programu FEnIKS na wsparcie małej i dużej retencji w polskich miastach i miasteczkach. Tymczasem spółki wodne, odpowiedzialne za zarządzanie wodą na terenach rolniczych, na których jest wielokrotnie większy potencjał dla takiej naturalnej retencji, pozostają niedofinansowane, mimo że efektywne gospodarowanie wodą na wsi ma kluczowe znaczenie dla rolnictwa i bezpieczeństwa żywnościowego kraju.
Przykłady mało efektywnych inwestycji w Warszawie i innych miastach
Warszawa realizuje szereg projektów mających na celu poprawę retencji wód, takich jak budowa zastawek na rowach melioracyjnych w rezerwacie przyrody Las Kabacki oraz adaptacja zastawek w rezerwacie przyrody Morysin. Są to kosztowne inwestycje, których efektywność pod względem rzeczywistej retencji wody budzi wątpliwości.
Przykładem nadmiernych wydatków na retencję miejską jest również projekt budowy zbiornika retencyjnego w Warszawie na ulicy Lindleya, który kosztował blisko 30 milionów złotych, a jego efektywność w zapobieganiu podtopieniom została zakwestionowana przez ekspertów. Innym przykładem jest budowa podziemnych zbiorników retencyjnych w Poznaniu i Wrocławiu, których koszt jednostkowy przekracza 2 miliony złotych na 1000 m³ retencji, podczas gdy w terenach wiejskich za tę samą kwotę można by przeprowadzić modernizację setek hektarów z systemami melioracyjnymi zwiększającymi retencję naturalną.
Podczas gdy w miastach wydaje się miliardy złotych na projekty związane z zagospodarowaniem wód opadowych, na terenach wiejskich spółki wodne zmagają się z brakiem środków na podstawowe działania retencyjne, a regulamin dotacyjny ministerstwa wciąż promuje przestarzałe metody zamiast rzeczywistego gromadzenia wody.
W obliczu wyzwań związanych z gospodarką wodną konieczne jest zrównoważone i efektywne wydatkowanie środków publicznych, aby zapewnić maksymalne korzyści dla społeczeństwa, środowiska oraz budżetu państwa. Liczę na szczegółowe wyjaśnienia oraz podjęcie działań w kierunku skutecznego zarządzania polityką retencji wody zarówno na terenach miejskich, jak i wiejskich.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu wdrożenia efektywnych ekoschematów wspierających retencję wody na trwałych użytkach zielonych?
2. Czy ministerstwo przewiduje zwiększenie budżetu na programy ekoschematów retencyjnych, zwłaszcza na terenach powodziowych, tak by rolnicy mieli realną zachętę do ich stosowania?
3. Jakie analizy zostały przeprowadzone w celu oceny ekonomicznej opłacalności systemu ekoschematów w porównaniu do innych metod retencji wody?
4. Czy ministerstwo planuje dostosować regulamin dotacji dla spółek wodnych tak, aby obejmował on finansowanie działań związanych z promowaniem działań zwiększających naturalną retencję wody?
5. Jakie korzyści gospodarcze i ekologiczne ministerstwo dostrzega w rozwijaniu programów związanych z ekoschematami na terenach rolniczych?
6. Czy planowane jest powiązanie dopłat do nawadniania trwałych użytków zielonych z produkcją biogazu, co pozwoliłoby na lepsze wykorzystanie biomasy i poprawę rentowności gospodarstw?
7. Czy ministerstwo analizowało możliwość finansowania działań związanych z ekoschematami z funduszy europejskich?
8. W jaki sposób ministerstwo planuje kontrolować efektywność ekoschematów i mierzyć ich wpływ na realną poprawę retencji wody?
9. Jakie kryteria decydują o przyznawaniu dotacji dla spółek wodnych i dlaczego ich wysokość jest relatywnie niska w porównaniu z funduszami przeznaczanymi na retencję w miastach?
10. Czy ministerstwo planuje zmienić system finansowania spółek wodnych, aby premiować działania związane z efektywnym retencjonowaniem wody, a nie tylko prace melioracyjne polegające jedynie na pogłębianiu rowów?
11. Jakie środki przewidziano na lata 2024–2025 na poprawę retencji wód na terenach rolniczych i w jaki sposób ministerstwo zamierza monitorować ich skuteczność?
12. Czy planowane jest zrównoważenie nakładów na retencję wody na obszarach wiejskich i rolniczych w stosunku do środków przeznaczanych na retencję w miastach, gdzie wiele projektów wydaje się nieefektywnych i oderwanych od rzeczywistych problemów gospodarki wodnej? Dzieje się tak również w miastach, których rzeki mają swoje zlewnie na terenach rolniczych, i zamiast zatrzymywać wodę na obszarach wiejskich w górnym biegu tych rzek promuje się imitacje takiej retencji w miastach kosztem kilkuset razy większych nakładów.
Interpelacja nr 8445
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra infrastruktury
w sprawie niedostatecznego finansowania spółek wodnych oraz braku efektywności w wydatkowaniu środków publicznych na retencję wody
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 03-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w obliczu narastających problemów z dostępem do wody, susz rolniczych oraz nieustannie pogłębiającego się kryzysu klimatycznego działania w zakresie retencji wody powinny stanowić jeden z fundamentów polityki rządu, a szczególnie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Tymczasem z wielkim zdziwieniem obserwuję, jak nieproporcjonalnie niewielkie środki przeznaczane są na wspieranie spółek wodnych, które w praktyce odpowiadają za zarządzanie wodą na obszarach rolniczych i wiejskich.
Nie budzi wątpliwości, że wsparcie dla organizacji działających na rzecz społeczności lokalnych, takich jak koła gospodyń wiejskich, ma swoje uzasadnienie. Jednak zaskakujące jest, że na ich działalność przeznacza się kilkukrotnie większe środki niż na spółki wodne, które odpowiadają za fundamentalne kwestie związane z gospodarką wodną. W sytuacji gdy rolnicy borykają się z poważnym problemem deficytu wody, logiczne byłoby skokowe zwiększenie nakładów na działania związane z jej retencją i efektywnym zarządzaniem.
Dodatkowo, z ogromnym zdziwieniem przyjmuję fakt, że Ministerstwo od lat stosuje regulamin dotacji dla spółek wodnych, który w dalszym ciągu premiuje kopanie rowów melioracyjnych, a nie realne działania związane z retencjonowaniem wody. Obecne rozwiązania nie uwzględniają kluczowego kryterium, jakim powinna być ilość zatrzymanej wody oraz jej efektywne wykorzystanie. Taka polityka jest nie tylko nieefektywna, ale wręcz szkodliwa – wspierając odwadnianie terenów, a nie ich nawadnianie.
Ekoschemat jako skuteczna alternatywa
Zamiast przestarzałych metod finansowania retencji konieczne jest wdrożenie ekoschematu: retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych. Tego rodzaju rozwiązanie pozwoli nie tylko na efektywne gospodarowanie wodą, ale również przyniesie liczne korzyści rolnikom, środowisku oraz budżetowi państwa. Program tego typu może obejmować dopłaty dla rolników utrzymujących łąki i pastwiska w systemach nawadniania, co wspiera produkcję rolniczą, zmniejszając jednocześnie ryzyko suszy i powodzi, gdyż to nadrzeczne łąki od setek lat pełniły rolę polderów w czasie wielkich powodzi.
Zalety ekoschematu dla retencji i rolników:
- ekologiczne korzyści: znaczne zwiększenie ilości wody w krajobrazie, poprawa mikroklimatu, ochrona gleb organicznych i ograniczenie emisji gazów cieplarnianych,
- ekonomiczne korzyści: wzrost rentowności gospodarstw dzięki dopłatom do nawadnianych TUZ (4000 zł/ha), co pozwoli na utrzymanie trwałych użytków zielonych i ich funkcji retencyjnych i przeciwpowodziowych zamiast ich przekształcania w grunty orne,
- społeczne korzyści: odbudowa spółek wodnych i rozwój lokalnych rynków związanych z zarządzaniem i gospodarowaniem wodą, biogazowniami i infrastrukturą melioracyjną,
- efektywność retencyjna: każde 10 cm podpiętrzonej wody w systemie TUZ to równowartość 370 mln m³ wody, co odpowiada siedmiu Zbiornikom Włocławskim,
- jeśli zastosować to dla całej powierzchni zmeliorowanych TUZ w Polsce (1,8 mln ha), to 10 cm podpiętrzonej wody oznacza 1,8 mld m³, czyli 33 Zbiorniki Włocławskie,
- istnieją obszary TUZ, gdzie możliwe jest podpiętrzenie nawet 60 cm wody, co oznaczałoby potencjał retencyjny na poziomie aż 10,8 mld m³, czyli 196 Zbiorników Włocławskich!
Finansowanie retencji wody w miastach
Zgodnie z informacjami Ministerstwa Klimatu i Środowiska do 2027 roku planowane jest przeznaczenie 7 miliardów złotych w ramach programu FEnIKS na wsparcie małej i dużej retencji w polskich miastach i miasteczkach. Tymczasem spółki wodne, odpowiedzialne za zarządzanie wodą na terenach rolniczych, na których jest wielokrotnie większy potencjał dla takiej naturalnej retencji, pozostają niedofinansowane, mimo że efektywne gospodarowanie wodą na wsi ma kluczowe znaczenie dla rolnictwa i bezpieczeństwa żywnościowego kraju.
Przykłady mało efektywnych inwestycji w Warszawie i innych miastach
Warszawa realizuje szereg projektów mających na celu poprawę retencji wód, takich jak budowa zastawek na rowach melioracyjnych w rezerwacie przyrody Las Kabacki oraz adaptacja zastawek w rezerwacie przyrody Morysin. Są to kosztowne inwestycje, których efektywność pod względem rzeczywistej retencji wody budzi wątpliwości.
Przykładem nadmiernych wydatków na retencję miejską jest również projekt budowy zbiornika retencyjnego w Warszawie na ulicy Lindleya, który kosztował blisko 30 milionów złotych, a jego efektywność w zapobieganiu podtopieniom została zakwestionowana przez ekspertów. Innym przykładem jest budowa podziemnych zbiorników retencyjnych w Poznaniu i Wrocławiu, których koszt jednostkowy przekracza 2 miliony złotych na 1000 m³ retencji, podczas gdy w terenach wiejskich za tę samą kwotę można by przeprowadzić modernizację setek hektarów z systemami melioracyjnymi zwiększającymi retencję naturalną.
Podczas gdy w miastach wydaje się miliardy złotych na projekty związane z zagospodarowaniem wód opadowych, na terenach wiejskich spółki wodne zmagają się z brakiem środków na podstawowe działania retencyjne, a regulamin dotacyjny ministerstwa wciąż promuje przestarzałe metody zamiast rzeczywistego gromadzenia wody.
W obliczu wyzwań związanych z gospodarką wodną konieczne jest zrównoważone i efektywne wydatkowanie środków publicznych, aby zapewnić maksymalne korzyści dla społeczeństwa, środowiska oraz budżetu państwa. Liczę na szczegółowe wyjaśnienia oraz podjęcie działań w kierunku skutecznego zarządzania polityką retencji wody zarówno na terenach miejskich, jak i wiejskich.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu wdrożenia efektywnych ekoschematów wspierających retencję wody na trwałych użytkach zielonych?
2. Czy ministerstwo przewiduje zwiększenie budżetu na programy ekoschematów retencyjnych, zwłaszcza na terenach powodziowych, tak by rolnicy mieli realną zachętę do ich stosowania?
3. Jakie analizy zostały przeprowadzone w celu oceny ekonomicznej opłacalności systemu ekoschematów w porównaniu do innych metod retencji wody?
4. Czy ministerstwo planuje dostosować regulamin dotacji dla spółek wodnych tak, aby obejmował on finansowanie działań związanych z promowaniem działań zwiększających naturalną retencję wody?
5. Jakie korzyści gospodarcze i ekologiczne ministerstwo dostrzega w rozwijaniu programów związanych z ekoschematami na terenach rolniczych?
6. Czy planowane jest powiązanie dopłat do nawadniania trwałych użytków zielonych z produkcją biogazu, co pozwoliłoby na lepsze wykorzystanie biomasy i poprawę rentowności gospodarstw?
7. Czy ministerstwo analizowało możliwość finansowania działań związanych z ekoschematami z funduszy europejskich?
8. W jaki sposób ministerstwo planuje kontrolować efektywność ekoschematów i mierzyć ich wpływ na realną poprawę retencji wody?
9. Jakie kryteria decydują o przyznawaniu dotacji dla spółek wodnych i dlaczego ich wysokość jest relatywnie niska w porównaniu z funduszami przeznaczanymi na retencję w miastach?
10. Czy ministerstwo planuje zmienić system finansowania spółek wodnych, aby premiować działania związane z efektywnym retencjonowaniem wody, a nie tylko prace melioracyjne polegające jedynie na pogłębianiu rowów?
11. Jakie środki przewidziano na lata 2024–2025 na poprawę retencji wód na terenach rolniczych i w jaki sposób ministerstwo zamierza monitorować ich skuteczność?
12. Czy planowane jest zrównoważenie nakładów na retencję wody na obszarach wiejskich i rolniczych w stosunku do środków przeznaczanych na retencję w miastach, gdzie wiele projektów wydaje się nieefektywnych i oderwanych od rzeczywistych problemów gospodarki wodnej? Dzieje się tak również w miastach, których rzeki mają swoje zlewnie na terenach rolniczych, i zamiast zatrzymywać wodę na obszarach wiejskich w górnym biegu tych rzek promuje się imitacje takiej retencji w miastach kosztem kilkuset razy większych nakładów.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
5 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16459 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 27 marca 2025 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.3.2025
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 8445
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację Posła na Sejm RP Jarosława Sachajko w sprawie
niedostatecznego finansowania spółek wodnych oraz braku efektywności w
wydatkowaniu środków publicznych na retencję wody (interpelacja nr 8445 z dnia 7
marca 2025 r.), przekazuję następujące informacje:
Zgodnie z przepisami ustawy Prawo wodne (1) spółki wodne, w odróżnieniu od osób
indywidualnie utrzymujących urządzenia melioracyjne, mogą korzystać z pomocy
finansowej państwa udzielanej w formie dotacji podmiotowej z budżetu państwa
przeznaczonej na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizacji zadań
związanych z utrzymaniem wód i urządzeń wodnych, z wyłączeniem zadań, na realizację
których została udzielona inna dotacja. Środki finansowe przeznaczone na ten cel
planowane są corocznie w budżetach wojewodów. Z uwagi na większe
zapotrzebowanie w powyższym zakresie, w ramach rezerw celowych budżetu państwa,
na wniosek Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od kilkunastu lat wydzielane są
dodatkowe kwoty pieniężne dla spółek wodnych na utrzymanie urządzeń melioracji
wodnych, od 2017 r. jest to kwota 40 mln zł. Właściwi miejscowo wojewodowie
składają wnioski o dotacje do MRiRW, na podstawie których dokonywany jest podział
środków na poszczególne województwa.
-- 1 of 7 --
2
Rozdzielając środki pomiędzy województwa MRiRW stosuje wewnętrzne kryteria, które
obejmują powierzchnię zmeliorowanych gruntów objętych działalnością spółek
wodnych, które otrzymały dotację, średnią wartość prac wykonanych przez spółki
wodne oraz wzrost wartości robót wykonanych ze składek członkowskich i świadczeń
rzeczowych.
Podział dotacji na funkcjonujące spółki, jak również wysokość i kryteria pozostają
wyłącznie w kompetencji właściwego miejscowo wojewody. Pozyskanie środków
publicznych wymaga aktywności ze strony spółek, polegającej na przygotowaniu i
złożeniu wniosków do odpowiednich organów. Z informacji spływających z województw
wynika, że nie wszystkie spółki działające na terenie danego województwa występują o
wspomniane dotacje. W związku z rosnącym zapotrzebowaniem, MRiRW rozważa
zwiększenie dofinansowania spółek wodnych z rezerwy celowej budżetu państwa.
Warto także wspomnieć, że dotacje z budżetu wojewodów i rezerwy celowej nie są
jedynym źródłem finansowania spółek wodnych. Spółki wodne mogą korzystać również
z pomocy finansowej z budżetów jednostek samorządu terytorialnego (jst) na bieżące
utrzymanie wód i urządzeń wodnych oraz na finansowanie lub dofinansowanie
inwestycji. Kolejnym źródłem finansowania działalności spółek wodnych są składki
członkowskie. Dodatkowo, pomimo że spółki wodne nie działają w celu osiągnięcia
zysku, mogą jednak prowadzić działalność umożliwiającą osiągnięcie zysku netto w celu
zaspokojenia potrzeb zrzeszonych w nich osób w zakresie gospodarowania wodami.
Wypracowany zysk może być przeznaczony wyłącznie na cele statutowe spółki wodnej.
W odniesieniu do pytania dotyczącego finansowania z budżetu państwa działań spółek
wodnych promujących naturalną retencję informuję, że przepisy ustawy Prawo wodne
określają na jaki cel mogą zostać spożytkowane środki przeznaczone dla spółek
wodnych, nie wskazuje się tam działań związanych z promowaniem naturalnej retencji
przez spółki wodne. Warto jednak zaznaczyć, że Lokalne Partnerstwa ds. Wody w
ramach organizowanych spotkań upowszechniają działania związane ze zwiększaniem
naturalnej retencji wody.
Odnosząc się do pytań dotyczących ekoschematów informuję, że od momentu
przystąpienia do Unii Europejskiej, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW),
realizuje szereg interwencji, które poprzez wsparcie finansowe mają zachęcić rolników
do właściwego gospodarowania wodą i ochrony trwałych użytków zielonych.
-- 2 of 7 --
3
W obecnym okresie programowania 2023-2027 dostępne są m.in płatności w ramach
ekoschematów obszarowych, w tym ekoschemat „Retencjonowanie wody na trwałych
użytkach zielonych (TUZ)”. Zakres wsparcia w ramach ekoschematów obszarowych
wynika wprost z zapisów ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na
lata 2023-2027 (ustawy o PS WPR) (3) (art. 30). Szczegółowe warunki i tryb
przyznawania płatności uregulowane zostały w rozporządzeniu w sprawie ekoschematów (4).
Celem ekoschematu „Retencjonowanie wody na TUZ” jest promowanie retencjonowania
wody, które poprawia gospodarkę wodną, a także ogranicza emisję dwutlenku węgla do
atmosfery (poprzez ograniczenie rozkładu materii organicznej). Płatność w ramach tego
ekoschematu dotyczy trwałych użytków zielonych objętych równolegle wsparciem:
praktyki „Ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt” (w ramach
płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi
wynikających z PS WPR) lub
ekologicznym (w ramach zobowiązań wynikających zarówno z PROW 2014-
2020, jak i interwencji Rolnictwo ekologiczne PS WPR) lub
rolno-środowiskowo-klimatycznym związanym z zachowaniem niektórych
cennych siedlisk przyrodniczych (z wyłączeniem wariantu Murawy) i siedlisk
zagrożonych gatunków ptaków poza obszarami Natura 2000 lub na obszarach
Natura 2000 (w ramach zobowiązań wynikających z PROW 2014-2020) lub
rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach interwencji PS WPR ekstensywne
użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000.
Warunkiem uzyskania płatności jest wystąpienie na TUZ zalania lub podtopienia, przy
czym zalanie lub podtopienie występuje, gdy stan wysycenia profilu glebowego wodą
utrzymuje się na poziomie przynajmniej 80% przez co najmniej 12 następujących po
sobie dni między 1 maja a 30 września roku, w którym został złożony wniosek o
przyznanie płatności.
Rolnik nie wskazuje we wniosku konkretnych działek, które mogą być zalane lub
podtopione, a jedynie zaznacza chęć ubiegania się o tę płatność. Informacje
potwierdzające wystąpienie zalania lub podtopienia na powierzchniach TUZ
przekazywane są przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy
Instytut Badawczy (IUNG-PIB) do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
(ARiMR).
-- 3 of 7 --
4
Od 2025 r. rozszerzono zakres wsparcia w ramach ekoschematu „Retencjonowanie
wody na trwałych użytkach zielonych” o możliwość uzyskiwania płatności także dla
gruntów znajdujących się na obszarze objętym normą GAEC 2 dotyczącą ochrony
torfowisk i terenów podmokłych.
Ponieważ ważną rolę w utrzymaniu odpowiedniej retencji wody na terenach rolniczych
spełnia ekstensywne użytkowanie TUZ, warto wskazać, że w ramach ekoschematu
„Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi” rolnicy mogą
zawnioskować o wsparcie w ramach takiej praktyki. Płatności do ekoschematów
obszarowych wynikające z PS WPR, w tym dotyczące retencjonowanie wody na TUZ
dostępne są dla rolników od 2023 r.
Ponadto istotną rolę dla zachowania retencji na terenach rolniczych mają, podejmowane
przez rolników wieloletnie zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne
ukierunkowane na ochronę cennych łąk i pastwisk, w tym siedlisk hydrogenicznych, tj.
zależnych od wody, np. zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych, zalewowych łąk
selernicowych i słonorośli, półnaturalnych łąk wilgotnych i świeżych oraz torfowisk, jak
również siedlisk lęgowych ptaków (tj. rycyka, kszyka, czajki, krwawodzioba, dubelta,
kulika wielkiego, wodniczki oraz derkacza). Co istotne, rolnicy uczestniczący w tych
działaniach, oprócz konieczności przestrzegania wielu wymogów służących ochronie
cennych siedlisk, są zobowiązani do nieingerowania w stosunki wodne (zakaz
odtwarzania istniejących urządzeń melioracji oraz zakaz tworzenia nowych melioracji
urządzeń wodnych), co jest niezbędne dla zachowania cennych siedlisk i zagrożonych
gatunków ptaków.
Płatności do zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych ukierunkowanych na
ochronę cennych łąk i pastwisk, w tym siedlisk hydrogenicznych, tj. zależnych od wody
– były już dostępne od 2007 r. (zarówno w ramach PROW 2007-2013, jak i PROW
2014-2020), oraz w obecnej perspektywie 2023-2027 (w ramach PS WPR).
Odnośnie zwiększenia budżetu na programy ekoschematów retencyjnych zwłaszcza na
terenach powodziowych informuję, że zgodnie z przepisami unijnymi tj. art. 97
rozporządzenia 2021/2115 (5) państwa członkowskie przeznaczają co najmniej 25%
koperty przeznaczonej na płatności bezpośrednie na ekoschematy. Ponadto, państwa
członkowskie są zobowiązane do określenia w swoim planie strategicznym Wspólnej
Polityki Rolnej orientacyjnego przydziału środków na każdą interwencję i na każdy rok.
W odniesieniu do ekoschematu „Retencjonowanie wody na TUZ” łączna kwota
-- 4 of 7 --
5
planowanych płatności w okresie 2023-2027 wynosi 97 262 550 EUR, co oznacza
średnioroczną alokację środków w wysokości ok. 19 892 250 EUR. Szacowana w PS
WPR stawka płatności w ramach tego ekoschematu wynosi 63,15 EUR/ha. W
zależności od zainteresowania rolników ekoschematem faktyczna stawka może ulec
zmianie. Na chwilę obecną nie są planowane zmiany mające na celu zwiększenie
budżetu w ww. zakresie.
Odpowiadając na pytanie dotyczące analiz przeprowadzonych w celu oceny
ekonomicznej opłacalności systemu ekoschematów informuję, że zgodnie z przepisami
unijnymi płatności w ramach ekoschematów obszarowych mogą stanowić dodatkowe
płatności do płatności podstawowej, albo być wyliczane w oparciu o utracone dochody i
dodatkowe koszty ponoszone w związku z realizacją wymogów w ramach danego
ekoschematu. W przypadku ekoschematu dot. retencji wody na TUZ, kalkulacja stawki
płatności została opracowana przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy (IERGiŻ-PIB), co zostało również
potwierdzone certyfikatem wykazanym w PS WPR. Wysokość szacowanej stawki w
ramach ekoschematu (63,15 EUR/ha) stanowi pełną rekompensatę utraconych korzyści
i dodatkowych kosztów związanych z realizacja ekoschematu.
W rozwijaniu programów związanych z ekoschematami na terenach rolniczych resort
rolnictwa dostrzega znaczne korzyści gospodarcze i ekologiczne. Promowanie i
zachęcanie rolników do podejmowania dodatkowo płatnych dobrowolnych działań
stosowania praktyk rolniczych korzystnych dla środowiska, klimatu i dobrostanu
zwierząt powinno przyczynić się do:
łagodzenia zmiany klimatu, w tym ograniczenia emisji gazów cieplarnianych
pochodzących z praktyk rolniczych, a także utrzymania istniejących rezerwuarów
węgla i zwiększenie sekwestracji węgla;
przystosowania się do zmiany klimatu, w tym działania na rzecz zwiększenia
odporności systemów produkcji oraz różnorodności zwierząt i roślin w celu
zwiększenia odporności na choroby i zmianę klimatu (w tym suszę);
ochrony lub poprawy jakości wody i zmniejszenia presji na zasoby wodne
poprzez stosowane praktyki rolne i systemy produkcji;
zapobiegania degradacji gleby, odtwarzania gleby, poprawy żyzności gleby i
gospodarowania składnikami odżywczymi;
ochrony różnorodności biologicznej, zachowania lub odtworzenia siedlisk lub
gatunków, w tym m.in. zachowania i tworzenia elementów krajobrazu;
-- 5 of 7 --
6
działań na rzecz zrównoważonego i ograniczonego stosowania pestycydów, w
szczególności pestycydów stwarzających zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub
środowiska;
działań na rzecz poprawy dobrostanu zwierząt, zwalczania odporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe.
Odnośnie finansowania działań związanych z ekoschematami z funduszy europejskich
przypominam, że wdrożenie płatności w ramach ekoschematów wynika wprost z
zapisów art. 31 rozporządzenia 2021/2115. Ekoschematy są obowiązkowe do
wdrożenia dla państwa członkowskiego. Są one finansowane z budżetu unijnego.
Efektywność wsparcia w ramach ekoschematów i monitorowanie ich skuteczności
mierzona jest m.in. poprzez poziom wydatkowanych środków w ramach poszczególnych
kampanii. Dodatkowo założone cele oraz wyniki poszczególnych wskaźników
przypisanych do danego ekoschematu w PS WPR podlegają ocenie zgodnie z przyjętym
planem ewaluacji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z późn.
zm.);
(2) ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 39);
(3) ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na
lata 2023-2027 (Dz.U. z 2024 r poz.1741 oraz z 2025 r.poz. 321) – „ustawa o PS WPR”;
(4) 2 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w
sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty
pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu
Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023- 2027 (Dz.U. z 2025 r poz.97,
148 i 325) - „rozporządzenie ws ekoschematów”;
-- 6 of 7 --
7
(5) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia
2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych
sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (planów
strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji
(EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
(EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE)
1307/2013 (Dz.U. UE L435/1 p.1 z 6.12.2021).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.25.2025
Warszawa, 23 kwietnia 2025
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 8445 Posła na Sejm RP Pana Jarosława Sachajki w sprawie
niedostatecznego finansowania spółek wodnych oraz braku efektywności
w wydatkowaniu środków publicznych na retencję wody, przedstawiam odpowiedź
w zakresie pytań, dotyczących właściwości Ministerstwa Infrastruktury.
Ministerstwo Infrastruktury dostrzega podnoszony przez Pana Posła problem utrzymania
urządzeń melioracji wodnych. Obecnie w Ministerstwie Infrastruktury analizowana jest
potrzeba w zakresie kierunków i ewentualnych zmian ustawy z dnia 20 lipca 2017 r.
Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1087) w obszarze gospodarki wodnej, w tym w zakresie
również przepisów dotyczących urządzeń melioracji wodnych. Jednocześnie pragnę
podziękować za przekazane uwagi i spostrzeżenia, gdyż tylko ścisła współpraca wszystkich
zainteresowanych, w tym innych resortów, umożliwi osiągnięcie zamierzonych celów
w zakresie finansowania spółek wodnych.
Możliwości zwiększenia dyspozycyjnych zasobów wodnych zostały szeroko opisane
w Planie przeciwdziałania skutkom suszy (PPSS) przyjętym rozporządzeniem Ministra
Infrastruktury z dnia 15 lipca 2021 r. Celem PPSS jest ograniczenie skutków suszy, które
zostanie osiągnięte zarówno poprzez działania techniczne, w tym inwestycyjne,
jak i nietechniczne, np. kształtowanie odpowiednich postaw i edukowanie społeczeństwa.
Działaniami sformułowanymi w ramach PPSS ukierunkowanymi na obszary użytkowane
rolniczo są:
1) zwiększenie ilości i czasu retencji wód na gruntach rolnych;
2) wykorzystanie wód z systemów drenarskich do nawożenia i nawadniania upraw
polowych;
3) budowa oraz przebudowa urządzeń melioracji wodnych dla zwiększania retencji
glebowej.
Zgodnie z PPSS, organem odpowiedzialnym za opracowanie podstaw do realizacji ww.
działań jest minister właściwy do spraw rolnictwa i rozwoju wsi.
-- 1 of 2 --
2
Należy podkreślić, że PPSS nie stanowi planu inwestycyjnego, prezentuje jedynie plany
realizacji działań, w tym budowy, przebudowy i remontu urządzeń wodnych, które zostały
zawarte w innych dokumentach planistycznych z zakresu gospodarki wodnej. Źródłem
finansowania działań wymienionych w PPSS mogą być m.in.: budżet państwa, budżety
jednostek samorządu terytorialnego oraz środki ze źródeł zewnętrznych, w tym
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz funduszy
wojewódzkich, a także pochodzące z budżetu Unii Europejskiej.
Pozostały zakres pytań zawartych w interpelacji Pana Posła znajduje się we właściwości
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie
-- 2 of 2 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 27 marca 2025 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.3.2025
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 8445
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację Posła na Sejm RP Jarosława Sachajko w sprawie
niedostatecznego finansowania spółek wodnych oraz braku efektywności w
wydatkowaniu środków publicznych na retencję wody (interpelacja nr 8445 z dnia 7
marca 2025 r.), przekazuję następujące informacje:
Zgodnie z przepisami ustawy Prawo wodne (1) spółki wodne, w odróżnieniu od osób
indywidualnie utrzymujących urządzenia melioracyjne, mogą korzystać z pomocy
finansowej państwa udzielanej w formie dotacji podmiotowej z budżetu państwa
przeznaczonej na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizacji zadań
związanych z utrzymaniem wód i urządzeń wodnych, z wyłączeniem zadań, na realizację
których została udzielona inna dotacja. Środki finansowe przeznaczone na ten cel
planowane są corocznie w budżetach wojewodów. Z uwagi na większe
zapotrzebowanie w powyższym zakresie, w ramach rezerw celowych budżetu państwa,
na wniosek Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od kilkunastu lat wydzielane są
dodatkowe kwoty pieniężne dla spółek wodnych na utrzymanie urządzeń melioracji
wodnych, od 2017 r. jest to kwota 40 mln zł. Właściwi miejscowo wojewodowie
składają wnioski o dotacje do MRiRW, na podstawie których dokonywany jest podział
środków na poszczególne województwa.
-- 1 of 7 --
2
Rozdzielając środki pomiędzy województwa MRiRW stosuje wewnętrzne kryteria, które
obejmują powierzchnię zmeliorowanych gruntów objętych działalnością spółek
wodnych, które otrzymały dotację, średnią wartość prac wykonanych przez spółki
wodne oraz wzrost wartości robót wykonanych ze składek członkowskich i świadczeń
rzeczowych.
Podział dotacji na funkcjonujące spółki, jak również wysokość i kryteria pozostają
wyłącznie w kompetencji właściwego miejscowo wojewody. Pozyskanie środków
publicznych wymaga aktywności ze strony spółek, polegającej na przygotowaniu i
złożeniu wniosków do odpowiednich organów. Z informacji spływających z województw
wynika, że nie wszystkie spółki działające na terenie danego województwa występują o
wspomniane dotacje. W związku z rosnącym zapotrzebowaniem, MRiRW rozważa
zwiększenie dofinansowania spółek wodnych z rezerwy celowej budżetu państwa.
Warto także wspomnieć, że dotacje z budżetu wojewodów i rezerwy celowej nie są
jedynym źródłem finansowania spółek wodnych. Spółki wodne mogą korzystać również
z pomocy finansowej z budżetów jednostek samorządu terytorialnego (jst) na bieżące
utrzymanie wód i urządzeń wodnych oraz na finansowanie lub dofinansowanie
inwestycji. Kolejnym źródłem finansowania działalności spółek wodnych są składki
członkowskie. Dodatkowo, pomimo że spółki wodne nie działają w celu osiągnięcia
zysku, mogą jednak prowadzić działalność umożliwiającą osiągnięcie zysku netto w celu
zaspokojenia potrzeb zrzeszonych w nich osób w zakresie gospodarowania wodami.
Wypracowany zysk może być przeznaczony wyłącznie na cele statutowe spółki wodnej.
W odniesieniu do pytania dotyczącego finansowania z budżetu państwa działań spółek
wodnych promujących naturalną retencję informuję, że przepisy ustawy Prawo wodne
określają na jaki cel mogą zostać spożytkowane środki przeznaczone dla spółek
wodnych, nie wskazuje się tam działań związanych z promowaniem naturalnej retencji
przez spółki wodne. Warto jednak zaznaczyć, że Lokalne Partnerstwa ds. Wody w
ramach organizowanych spotkań upowszechniają działania związane ze zwiększaniem
naturalnej retencji wody.
Odnosząc się do pytań dotyczących ekoschematów informuję, że od momentu
przystąpienia do Unii Europejskiej, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW),
realizuje szereg interwencji, które poprzez wsparcie finansowe mają zachęcić rolników
do właściwego gospodarowania wodą i ochrony trwałych użytków zielonych.
-- 2 of 7 --
3
W obecnym okresie programowania 2023-2027 dostępne są m.in płatności w ramach
ekoschematów obszarowych, w tym ekoschemat „Retencjonowanie wody na trwałych
użytkach zielonych (TUZ)”. Zakres wsparcia w ramach ekoschematów obszarowych
wynika wprost z zapisów ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na
lata 2023-2027 (ustawy o PS WPR) (3) (art. 30). Szczegółowe warunki i tryb
przyznawania płatności uregulowane zostały w rozporządzeniu w sprawie ekoschematów (4).
Celem ekoschematu „Retencjonowanie wody na TUZ” jest promowanie retencjonowania
wody, które poprawia gospodarkę wodną, a także ogranicza emisję dwutlenku węgla do
atmosfery (poprzez ograniczenie rozkładu materii organicznej). Płatność w ramach tego
ekoschematu dotyczy trwałych użytków zielonych objętych równolegle wsparciem:
praktyki „Ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt” (w ramach
płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi
wynikających z PS WPR) lub
ekologicznym (w ramach zobowiązań wynikających zarówno z PROW 2014-
2020, jak i interwencji Rolnictwo ekologiczne PS WPR) lub
rolno-środowiskowo-klimatycznym związanym z zachowaniem niektórych
cennych siedlisk przyrodniczych (z wyłączeniem wariantu Murawy) i siedlisk
zagrożonych gatunków ptaków poza obszarami Natura 2000 lub na obszarach
Natura 2000 (w ramach zobowiązań wynikających z PROW 2014-2020) lub
rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach interwencji PS WPR ekstensywne
użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000.
Warunkiem uzyskania płatności jest wystąpienie na TUZ zalania lub podtopienia, przy
czym zalanie lub podtopienie występuje, gdy stan wysycenia profilu glebowego wodą
utrzymuje się na poziomie przynajmniej 80% przez co najmniej 12 następujących po
sobie dni między 1 maja a 30 września roku, w którym został złożony wniosek o
przyznanie płatności.
Rolnik nie wskazuje we wniosku konkretnych działek, które mogą być zalane lub
podtopione, a jedynie zaznacza chęć ubiegania się o tę płatność. Informacje
potwierdzające wystąpienie zalania lub podtopienia na powierzchniach TUZ
przekazywane są przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy
Instytut Badawczy (IUNG-PIB) do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
(ARiMR).
-- 3 of 7 --
4
Od 2025 r. rozszerzono zakres wsparcia w ramach ekoschematu „Retencjonowanie
wody na trwałych użytkach zielonych” o możliwość uzyskiwania płatności także dla
gruntów znajdujących się na obszarze objętym normą GAEC 2 dotyczącą ochrony
torfowisk i terenów podmokłych.
Ponieważ ważną rolę w utrzymaniu odpowiedniej retencji wody na terenach rolniczych
spełnia ekstensywne użytkowanie TUZ, warto wskazać, że w ramach ekoschematu
„Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi” rolnicy mogą
zawnioskować o wsparcie w ramach takiej praktyki. Płatności do ekoschematów
obszarowych wynikające z PS WPR, w tym dotyczące retencjonowanie wody na TUZ
dostępne są dla rolników od 2023 r.
Ponadto istotną rolę dla zachowania retencji na terenach rolniczych mają, podejmowane
przez rolników wieloletnie zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne
ukierunkowane na ochronę cennych łąk i pastwisk, w tym siedlisk hydrogenicznych, tj.
zależnych od wody, np. zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych, zalewowych łąk
selernicowych i słonorośli, półnaturalnych łąk wilgotnych i świeżych oraz torfowisk, jak
również siedlisk lęgowych ptaków (tj. rycyka, kszyka, czajki, krwawodzioba, dubelta,
kulika wielkiego, wodniczki oraz derkacza). Co istotne, rolnicy uczestniczący w tych
działaniach, oprócz konieczności przestrzegania wielu wymogów służących ochronie
cennych siedlisk, są zobowiązani do nieingerowania w stosunki wodne (zakaz
odtwarzania istniejących urządzeń melioracji oraz zakaz tworzenia nowych melioracji
urządzeń wodnych), co jest niezbędne dla zachowania cennych siedlisk i zagrożonych
gatunków ptaków.
Płatności do zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych ukierunkowanych na
ochronę cennych łąk i pastwisk, w tym siedlisk hydrogenicznych, tj. zależnych od wody
– były już dostępne od 2007 r. (zarówno w ramach PROW 2007-2013, jak i PROW
2014-2020), oraz w obecnej perspektywie 2023-2027 (w ramach PS WPR).
Odnośnie zwiększenia budżetu na programy ekoschematów retencyjnych zwłaszcza na
terenach powodziowych informuję, że zgodnie z przepisami unijnymi tj. art. 97
rozporządzenia 2021/2115 (5) państwa członkowskie przeznaczają co najmniej 25%
koperty przeznaczonej na płatności bezpośrednie na ekoschematy. Ponadto, państwa
członkowskie są zobowiązane do określenia w swoim planie strategicznym Wspólnej
Polityki Rolnej orientacyjnego przydziału środków na każdą interwencję i na każdy rok.
W odniesieniu do ekoschematu „Retencjonowanie wody na TUZ” łączna kwota
-- 4 of 7 --
5
planowanych płatności w okresie 2023-2027 wynosi 97 262 550 EUR, co oznacza
średnioroczną alokację środków w wysokości ok. 19 892 250 EUR. Szacowana w PS
WPR stawka płatności w ramach tego ekoschematu wynosi 63,15 EUR/ha. W
zależności od zainteresowania rolników ekoschematem faktyczna stawka może ulec
zmianie. Na chwilę obecną nie są planowane zmiany mające na celu zwiększenie
budżetu w ww. zakresie.
Odpowiadając na pytanie dotyczące analiz przeprowadzonych w celu oceny
ekonomicznej opłacalności systemu ekoschematów informuję, że zgodnie z przepisami
unijnymi płatności w ramach ekoschematów obszarowych mogą stanowić dodatkowe
płatności do płatności podstawowej, albo być wyliczane w oparciu o utracone dochody i
dodatkowe koszty ponoszone w związku z realizacją wymogów w ramach danego
ekoschematu. W przypadku ekoschematu dot. retencji wody na TUZ, kalkulacja stawki
płatności została opracowana przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy (IERGiŻ-PIB), co zostało również
potwierdzone certyfikatem wykazanym w PS WPR. Wysokość szacowanej stawki w
ramach ekoschematu (63,15 EUR/ha) stanowi pełną rekompensatę utraconych korzyści
i dodatkowych kosztów związanych z realizacja ekoschematu.
W rozwijaniu programów związanych z ekoschematami na terenach rolniczych resort
rolnictwa dostrzega znaczne korzyści gospodarcze i ekologiczne. Promowanie i
zachęcanie rolników do podejmowania dodatkowo płatnych dobrowolnych działań
stosowania praktyk rolniczych korzystnych dla środowiska, klimatu i dobrostanu
zwierząt powinno przyczynić się do:
łagodzenia zmiany klimatu, w tym ograniczenia emisji gazów cieplarnianych
pochodzących z praktyk rolniczych, a także utrzymania istniejących rezerwuarów
węgla i zwiększenie sekwestracji węgla;
przystosowania się do zmiany klimatu, w tym działania na rzecz zwiększenia
odporności systemów produkcji oraz różnorodności zwierząt i roślin w celu
zwiększenia odporności na choroby i zmianę klimatu (w tym suszę);
ochrony lub poprawy jakości wody i zmniejszenia presji na zasoby wodne
poprzez stosowane praktyki rolne i systemy produkcji;
zapobiegania degradacji gleby, odtwarzania gleby, poprawy żyzności gleby i
gospodarowania składnikami odżywczymi;
ochrony różnorodności biologicznej, zachowania lub odtworzenia siedlisk lub
gatunków, w tym m.in. zachowania i tworzenia elementów krajobrazu;
-- 5 of 7 --
6
działań na rzecz zrównoważonego i ograniczonego stosowania pestycydów, w
szczególności pestycydów stwarzających zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub
środowiska;
działań na rzecz poprawy dobrostanu zwierząt, zwalczania odporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe.
Odnośnie finansowania działań związanych z ekoschematami z funduszy europejskich
przypominam, że wdrożenie płatności w ramach ekoschematów wynika wprost z
zapisów art. 31 rozporządzenia 2021/2115. Ekoschematy są obowiązkowe do
wdrożenia dla państwa członkowskiego. Są one finansowane z budżetu unijnego.
Efektywność wsparcia w ramach ekoschematów i monitorowanie ich skuteczności
mierzona jest m.in. poprzez poziom wydatkowanych środków w ramach poszczególnych
kampanii. Dodatkowo założone cele oraz wyniki poszczególnych wskaźników
przypisanych do danego ekoschematu w PS WPR podlegają ocenie zgodnie z przyjętym
planem ewaluacji.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z późn.
zm.);
(2) ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 39);
(3) ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na
lata 2023-2027 (Dz.U. z 2024 r poz.1741 oraz z 2025 r.poz. 321) – „ustawa o PS WPR”;
(4) 2 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w
sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty
pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu
Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023- 2027 (Dz.U. z 2025 r poz.97,
148 i 325) - „rozporządzenie ws ekoschematów”;
-- 6 of 7 --
7
(5) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia
2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych
sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (planów
strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji
(EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
(EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE)
1307/2013 (Dz.U. UE L435/1 p.1 z 6.12.2021).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.25.2025
Warszawa, 23 kwietnia 2025
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 8445 Posła na Sejm RP Pana Jarosława Sachajki w sprawie
niedostatecznego finansowania spółek wodnych oraz braku efektywności
w wydatkowaniu środków publicznych na retencję wody, przedstawiam odpowiedź
w zakresie pytań, dotyczących właściwości Ministerstwa Infrastruktury.
Ministerstwo Infrastruktury dostrzega podnoszony przez Pana Posła problem utrzymania
urządzeń melioracji wodnych. Obecnie w Ministerstwie Infrastruktury analizowana jest
potrzeba w zakresie kierunków i ewentualnych zmian ustawy z dnia 20 lipca 2017 r.
Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1087) w obszarze gospodarki wodnej, w tym w zakresie
również przepisów dotyczących urządzeń melioracji wodnych. Jednocześnie pragnę
podziękować za przekazane uwagi i spostrzeżenia, gdyż tylko ścisła współpraca wszystkich
zainteresowanych, w tym innych resortów, umożliwi osiągnięcie zamierzonych celów
w zakresie finansowania spółek wodnych.
Możliwości zwiększenia dyspozycyjnych zasobów wodnych zostały szeroko opisane
w Planie przeciwdziałania skutkom suszy (PPSS) przyjętym rozporządzeniem Ministra
Infrastruktury z dnia 15 lipca 2021 r. Celem PPSS jest ograniczenie skutków suszy, które
zostanie osiągnięte zarówno poprzez działania techniczne, w tym inwestycyjne,
jak i nietechniczne, np. kształtowanie odpowiednich postaw i edukowanie społeczeństwa.
Działaniami sformułowanymi w ramach PPSS ukierunkowanymi na obszary użytkowane
rolniczo są:
1) zwiększenie ilości i czasu retencji wód na gruntach rolnych;
2) wykorzystanie wód z systemów drenarskich do nawożenia i nawadniania upraw
polowych;
3) budowa oraz przebudowa urządzeń melioracji wodnych dla zwiększania retencji
glebowej.
Zgodnie z PPSS, organem odpowiedzialnym za opracowanie podstaw do realizacji ww.
działań jest minister właściwy do spraw rolnictwa i rozwoju wsi.
-- 1 of 2 --
2
Należy podkreślić, że PPSS nie stanowi planu inwestycyjnego, prezentuje jedynie plany
realizacji działań, w tym budowy, przebudowy i remontu urządzeń wodnych, które zostały
zawarte w innych dokumentach planistycznych z zakresu gospodarki wodnej. Źródłem
finansowania działań wymienionych w PPSS mogą być m.in.: budżet państwa, budżety
jednostek samorządu terytorialnego oraz środki ze źródeł zewnętrznych, w tym
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz funduszy
wojewódzkich, a także pochodzące z budżetu Unii Europejskiej.
Pozostały zakres pytań zawartych w interpelacji Pana Posła znajduje się we właściwości
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Z poważaniem,
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie
-- 2 of 2 --