Interpelacja w sprawie polecenia ministra klimatu i środowiska z dnia 10.01.2025 r. skierowanego do dyrektora generalnego Lasów Państwowych w przedmiocie ograniczenia w gospodarowaniu zasobami leśnymi na obszarach projektowanych i proponowanych rezerwatów przyrody
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8443
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie polecenia ministra klimatu i środowiska z dnia 10.01.2025 r. skierowanego do dyrektora generalnego Lasów Państwowych w przedmiocie ograniczenia w gospodarowaniu zasobami leśnymi na obszarach projektowanych i proponowanych rezerwatów przyrody
Zgłaszający: Paweł Sałek
Data wpływu: 02-03-2025
Szanowna Pani Minister,
w imieniu własnym, wyborców, pracowników Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe oraz wszystkich obywateli zatroskanych o los polskich lasów zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania i przedstawienie szczegółowych informacji w związku z wydaniem przez ministra klimatu i środowiska polecenia z dnia 10 stycznia 2025 r. skierowanego do dyrektora generalnego Lasów Państwowych. Polecenie to wprowadza znaczące ograniczenia w gospodarowaniu zasobami leśnymi na obszarach projektowanych i proponowanych rezerwatów przyrody, co może wywołać szerokie skutki środowiskowe, gospodarcze i społeczne.
Czy przeprowadzono konsultacje społeczne w odniesieniu do omawianego polecenia, a jeśli tak, to które podmioty brały w nich udział?
Czy projekt polecenia był przedstawiany do konsultacji społecznych i czy po konsultacjach zmienił swoje brzmienie? Jeśli tak, to proszę o przedstawienie wersji pierwotnej polecenia przedłożonego do konsultacji.
Czy przed wydaniem polecenia wykonane zostały analizy społeczno-gospodarczo-przyrodnicze związane ze skutkami wdrożenia polecenia w życie?
Czy zastosowano metodologię, na której oparte są bądź będą projektowane i proponowane rezerwaty przyrody (nowe i powiększenie istniejących), objęte wyłączeniem zgodnie z treścią polecenia?
Czy przed wydaniem polecenia ministerstwo dokonało oceny wpływu na sytuację ekonomiczną po wprowadzonych wdrożeniach zawartych w poleceniu odnośnie do Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, gmin, na obszarze których ma dojść do ograniczeń zawartych w poleceniu, lokalnych przedsiębiorstw, zwłaszcza z sektora usług leśnych oraz przemysłu drzewnego?
Czy przed wydaniem polecenia Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało analizy skutków społecznych wynikających z wprowadzenia ograniczeń zawartych w poleceniu pod kątem rynku pracy oraz dostępu do zasobów?
Czy ministerstwo przeprowadziło analizy środowiskowe pod kątem zagrożeń gradacją, pożarem bądź innych zagrożeń mogących wynikach z wdrożenia polecenia w życie?
Jaki wpływ będzie miało wykonanie polecenia na realizację głównych celów dyrektywy ptasiej oraz dyrektywy siedliskowej, w szczególności w odniesieniu do ochrony siedlisk i gatunków ptaków objętych ochroną w ramach tych dyrektyw?
Z poważaniem
Paweł Sałek
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (48)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (21)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
24587 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WOFiI.050.36.2025.BW
3686271.14697040.11877702
Warszawa, 30-03-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła na Sejm RP Pawła Sałka w sprawie polecenia Ministra
Klimatu i Środowiska z dnia 10 stycznia 2025 r. skierowanego do Dyrektora Generalnego
Lasów Państwowych w przedmiocie ograniczenia w gospodarowaniu zasobami leśnymi
na obszarach projektowanych i proponowanych rezerwatów przyrody (K10INT8443),
przedstawiam poniższe informacje.
Czy przeprowadzono konsultacje społeczne w odniesieniu do omawianego Polecenia,
a jeśli tak, to które podmioty brały w nich udział?
Wydanie polecenia z dnia 10 stycznia 2025 r., będącego przedmiotem interpelacji, związane
jest z ustaleniami podjętymi w ramach Ogólnopolskiej Narady o Lasach (dalej także: ONoL),
której celem było wypracowanie wytycznych i rekomendacji dla Ministerstwa Klimatu
i Środowiska dotyczących wzmocnienia ochrony lasów Skarbu Państwa znajdujących
się w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (PGL LP).
Konieczność zabezpieczenia obszarów projektowanych i proponowanych rezerwatów była
pierwszym wspólnym uzgodnieniem, poczynionym już w czasie inauguracyjnych obrad –
22 kwietnia 2024 r. Kwestia ta była też przedmiotem późniejszych dyskusji w grupach,
tzw. stolikach ONoL, na których podstawie powstał projekt Wytycznych i Rekomendacji
ONoL poddany dodatkowym, publicznym konsultacjom społecznym1. Zgłoszenia zebrane
w czasie konsultacji były przedmiotem dalszych obrad grupy roboczej w ramach ONoL,
również w modelu partycypacyjnym. Efektem jej prac są ostateczne Wytyczne
i Rekomendacje, zatwierdzone przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska 31 grudnia 2024
r.2 W zakresie rezerwatów uwzględnione zostały m.in. uwagi zgłoszone przez
przedstawicieli Lasów Państwowych (umożliwienie prowadzenia prac w młodszych
drzewostanach) oraz Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (wydłużenie czasu
niezbędnego na weryfikację obszarów). Polecenie z 10 stycznia 2025 r. jest zatem
zwieńczeniem wielomiesięcznych prac, rozpoczętych w kwietniu 2024 r. Jego treść jest
zgodna z definicją z Wytycznych i Rekomendacji ONoL.
Podkreślam, że cały proces ONoL opierał się na otwartym dialogu i dyskusji opartej
na merytorycznych argumentach. Realizowany był w ścisłej współpracy z kluczowymi
1 https://bip.mos.gov.pl/dostep-do-informacji-oraz-udzial-spoleczenstwa-w-podejmowaniu-decyzji/konsultacje-
spoleczne-projektu-wytycznych-oraz-projektu-rekomendacji-dotyczacych-procesu-wzmocnienia-ochrony-lasow-
o-szczegolnych-walorach-przyrodniczych-i-spolecznych/.
2 https://www.gov.pl/web/klimat/wytyczne-i-rekomendacje-onol.
-- 1 of 10 --
interesariuszami, w szczególności Lasami Państwowymi, przedstawicielami strony
społecznej, naukowej, przemysłu drzewnego, wykonawców usług leśnych, samorządów,
Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, regionalnych dyrekcji ochrony środowiska,
parków narodowych i krajobrazowych. Lista interesariuszy zaproszonych do udziału
w ONoL stanowi załącznik nr 1 do niniejszej odpowiedzi.
Czy projekt Polecenia był przedstawiany do konsultacji społecznych
i czy po konsultacjach zmienił swoje brzmienie? Jeśli tak, to proszę o przedstawienie
wersji pierwotnej Polecenia przedłożonego do konsultacji.
Definicja kryterium przyrodniczego z Ogólnopolskiej Narady o Lasach w zakresie
rezerwatów przed konsultacjami miała następujące brzmienie:
Pozytywnie zweryfikowana lista rezerwatów z PGL LP (209 rezerwatów) i lista Klubu
Przyrodników tzw. „shadow list” (ok. 1500 rezerwatów).
Sposób ochrony: wyłączenie z użytkowania.
1. Wszystkie obszary zaproponowane przez Klub Przyrodników będą podlegały weryfikacji
przez RDOŚ.
2. Termin określony na realizację weryfikacji – 31 grudnia 2025 roku.
3. Obszary nie zweryfikowane w terminie, przechodzą do procedury jak dla nowo
zgłaszanych rezerwatów.
4. W terminie określonym w punkcie 2. nie prowadzi się na tych obszarach prac z zakresu
użytkowania lasu.
Czy zastosowano metodologię, na której oparte są, bądź będą projektowane
i proponowane rezerwaty przyrody (nowe i powiększenie istniejących), objęte
wyłączeniem zgodnie z treścią Polecenia?
Polecenie nie wpływa na metodologię kwalifikowania proponowanych rezerwatów
przyrody do objęcia ochroną, a jedynie tymczasowo zabezpiecza obszar proponowanych
i projektowanych rezerwatów do czasu weryfikacji i podjęcia ostatecznych decyzji przez
regionalne dyrekcje ochrony środowiska. Zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym
oraz praktyką, uznanie za rezerwat przyrody następuje po zasięgnięciu opinii regionalnej
rady ochrony przyrody, w drodze aktu prawa miejscowego, w formie zarządzenia
regionalnego dyrektora ochrony środowiska, które określa jego nazwę, położenie
lub przebieg granicy i otulinę, jeżeli została wyznaczona, cele ochrony, rodzaj, typ i podtyp
rezerwatu przyrody oraz sprawującego nadzór nad rezerwatem.
Propozycje objęcia określonych obszarów ochroną rezerwatową w związku z inicjatywą
„100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych” wpływały m.in. z regionalnych dyrekcji
Lasów Państwowych, które wiedzę o walorach przyrodniczych zarządzanych przez
nie obszarów czerpały z dokumentacji przygotowywanych na potrzeby opracowania
planów urządzenia lasu. Ponadto, regionalne dyrekcje Lasów Państwowych korzystały
z informacji zawartych w istniejących waloryzacjach przyrodniczych, posiadanych wyników
badań naukowych dotyczących m.in. siedlisk i gatunków, jak również wniosków płynących
z dokumentów planistycznych przygotowywanych dla obszarów Natura 2000, rezerwatów
-- 2 of 10 --
przyrody (w zakresie potrzeby powiększenia rezerwatów) czy planów ochrony parków
krajobrazowych, a także propozycji ze strony organizacji pozarządowych.
Przedstawiona dokumentacja była starannie analizowana, wykonywano wizje terenowe,
a w razie dodatkowej potrzeby angażowano również dodatkowy zespół ekspertów.
Pracując nad wyznaczeniem rezerwatów przyrody zgłoszonych przez Lasy Państwowe,
regionalni dyrektorzy ochrony środowiska kierowali się potrzebą zapewnienia skutecznej
i trwałej ochrony powierzchni o szczególnych wartościach przyrodniczych.
Przed ustanowieniem rezerwatów przyrody z inicjatywy „100 rezerwatów na 100-lecie
Lasów Państwowych” regionalni dyrektorzy ochrony środowiska przeprowadzali
konsultacje społeczne, w tym zamieszczali na stronach internetowych informacje
o możliwości wzięcia w nich udziału, prezentując wykaz planowanych rezerwatów wraz
z ich położeniem i mapami oraz warstwy wektorowe tych obszarów. Uwagi i opinie
przekazane w trakcie konsultacji podlegały następnie dokładnej analizie, a wyniki konsultacji
publikowano na stronach internetowych regionalnych dyrekcji ochrony środowiska. Należy
przy tym podkreślić, że procedura ustanawiania rezerwatów przyrody nie wymaga
przeprowadzenia konsultacji społecznych, w tym wypadku zdecydowano jednak
o zwiększeniu włączenia społeczeństwa w tę inicjatywę. Do analizy dokumentów
dla nowych rezerwatów zaangażowano również właściwe regionalne rady ochrony
przyrody.
Ostateczny zakres granic i powierzchni danego rezerwatu był określany przez właściwego
regionalnego dyrektora ochrony środowiska, co zostało poprzedzone ustaleniami
dokonanymi również z zarządcami terenu, tj. konkretnymi nadleśnictwami. Projekty
zarządzeń opracowywano z uwzględnieniem Wytycznych Generalnego Dyrektora Ochrony
Środowiska w zakresie redagowania zarządzeń regionalnego dyrektora ochrony środowiska
dotyczących rezerwatów przyrody i uzgadniano z właściwymi terenowo wojewodami.
W zakresie metodologii wyznaczania obszarów pod potencjalne rezerwaty przyrody
w ramach akcji: Rezerwaty przyrody – czas na comeback!3, zastosowanej przez Klub
Przyrodników, informuję, że pod linkiem:
https://kp.org.pl/images/publikacje/REZERWATY_PRZYRODY_W_WOJEW%C3%93DZT
WIE_MALOPOLSKIM.pdf
dostępna jest publikacja, w której dokładnie odniesiono się do sposobu i możliwości
rozszerzenia sieci rezerwatów przyrody w województwie małopolskim. Jak wskazano
w ww. opracowaniu, dokonana została szczegółowa kwerenda dostępnych informacji
o obiektach posiadających istotne walory przyrodnicze w województwie małopolskim,
w oparciu o literaturę, opracowania planów urządzenia lasu i planów zagospodarowania
przestrzennego, a przede wszystkim informacje udostępnione przez przyrodników.
Kwerenda ta wykazała, że dla województwa małopolskiego w co najmniej 100 obiektach
cennych przyrodniczo nadal istnieją rzadkie formy geologiczne, walory krajobrazowe,
siedliska lub populacje roślin, zwierząt lub grzybów, kwalifikujące się do ustanowienia
rezerwatu przyrody. Jak wskazali autorzy publikacji, krytyczny przegląd propozycji pozwolił
na wybranie obiektów, które w istotny sposób mogą uzupełnić ochronę środowisk
3 https://kp.org.pl/pl/rezerwaty-przyrody-czas-na-comeback/o-projekcie.
-- 3 of 10 --
nieleśnych, w tym zwłaszcza torfowiskowych, wodnych i murawowych, a także populacji
rzadkich roślin, zwierząt i grzybów. Analogiczna metodyka została wykorzystana
przy opracowaniu propozycji dla pozostałych województw.
Czy przed wydaniem polecenia wykonane zostały analizy społeczno-gospodarczo-
przyrodnicze związane ze skutkami wdrożenia Polecenia w życie?
Czy przed wydaniem Polecenia, Ministerstwo dokonało oceny wpływu na sytuację
ekonomiczną po wprowadzonych wdrożeniach zawartych w Poleceniu? Odnośnie:
Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe;
gmin, na obszarze których ma dojść do ograniczeń zawartych w Poleceniu;
lokalnych przedsiębiorstw, zwłaszcza z sektora usług leśnych oraz przemysłu
drzewnego.
Czy przed wydaniem Polecenia Ministerstwo Klimatu i Środowiska dokonało analizy
skutków społecznych wynikających z wprowadzenia ograniczeń zawartych
w Poleceniu pod kątem rynku pracy oraz dostępności do zasobów?
Łączna powierzchnia projektowanych i proponowanych rezerwatów przyrody objętych
Poleceniem z 10 stycznia 2025 r. na gruntach Skarbu Państwa zarządzanych przez Lasy
Państwowe wynosi 107,8 tys. ha, w tym grunty leśne stanowią 98,7 tys. ha, czyli jest
to niespełna 1,4% lasów zarządzanych przez Lasy Państwowe. Ok. 9 tys. ha planowanych
i projektowanych rezerwatów obejmuje powierzchnie nieleśne, co nie przyniesie ujemnych
efektów związanych z ograniczeniem funkcji produkcyjnych lasów. Około 40 tys. ha (37%)
to drzewostany z gatunkiem panującym w wieku do 80 lat, w których można wykonywać
zabiegi z zakresu hodowli lasu. Objęcie tych powierzchni poleceniem nie skutkuje
ograniczeniem funkcji produkcyjnych lasów, z zastrzeżeniem, że zabiegi te nie mogą wiązać
się z wycinaniem drzew starszych niż 120 lat. Około 27 tys. ha (25%) stanowią natomiast
powierzchnie, na których już obecnie nie są realizowane funkcje produkcyjne
(np. powierzchnie referencyjne, bardzo strome stoki, wyspy, drzewostany zachowawcze,
strefy ochrony gatunkowej, użytki ekologiczne, obszary szczególnej ochrony, obszary objęte
moratorium). Utrwalenie ich ochrony w formie rezerwatowej nie będzie wiązało się zatem
z ograniczeniem funkcji produkcyjnych ponad te, które obowiązywały na koniec 2024 r.
Biorąc pod uwagę drzewostany z gatunkiem panującym w wieku powyżej 80 lat, dodatkowa
powierzchnia wyłączona tymczasowo4 z funkcji produkcji surowca drzewnego poleceniem
z 10 stycznia 2025 r. to około 33 tys. ha, czyli niespełna 0,5% lasów zarządzanych przez
Lasy Państwowe.
Polecenie zabezpieczyło przed bezpowrotną utratą wartości przyrodniczych obszary
niezbędne do realizacji celów wyznaczonych w unijnej Strategii na Rzecz Różnorodności
Biologicznej do 2030 roku5, zakładającej zwrócenie szczególnej uwagi na obszary o bardzo
wysokiej wartości różnorodności biologicznej lub potencjale w tym zakresie. Zgodnie
z założeniami przyjętymi w tej strategii, do roku 2030 ścisłą ochroną należy objąć
co najmniej jedną trzecią obszarów chronionych, czyli 10% obszarów lądowych i 10%
obszarów morskich w Unii Europejskiej. Podjęte działania na rzecz zabezpieczenia
potencjalnych rezerwatów przyrody wpisują się również w cele globalne wypracowane
4 Tymczasowo zabezpieczona do roku 2027 lub do czasu negatywnej weryfikacji przez właściwego regionalnego
dyrektora ochrony środowiska.
5 Dokument ten został przyjęty przez Państwa Członkowskie Unii Europejskiej, m.in. przez Polskę.
-- 4 of 10 --
w ramach Konwencji o różnorodności biologicznej (Convention on biological diversity, CBD),
ratyfikowanej przez Polskę. Jeden ze sformułowanych jej celów to zapewnienie
i umożliwienie, aby do roku 2030 co najmniej 30% powierzchni obszarów lądowych i wód
śródlądowych oraz obszarów morskich i przybrzeżnych, zwłaszcza obszarów o szczególnym
znaczeniu dla różnorodności biologicznej oraz funkcji i usług ekosystemowych, było
skutecznie chronione i zarządzane. Polecenie z 10 stycznia 2025 r. jednocześnie wpływa
pozytywnie na realizację celów wynikających z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law), poprzez
powstrzymanie zanikania lub poprawę stanu siedlisk przyrodniczych.
Wstępne analizy pokrycia obszaru projektowanych i planowanych rezerwatów kryteriami
przyrodniczymi ONoL6 wskazują na ich potencjalnie bardzo wysoką wartość przyrodniczą.
Oznacza to bardzo wysokie prawdopodobieństwo uznania dużej części obszarów
za kwalifikujące się do objęcia ochroną rezerwatową, co uzasadnia konieczność
ich czasowego zabezpieczenia do momentu zakończenia rozpatrzenia wniosków przez
regionalne dyrekcje ochrony środowiska.
Rezerwaty przyrody tworzą obszary o największej wartości przyrodniczej, niepoliczalnej
w ujęciu finansowym z uwagi na świadczone różnorodne usługi ekosystemowe.
Nie ma wymogów ustawowych do tworzenia przez dyrekcje ochrony środowiska analiz
ekonomicznych. Ze względu na świadczone usługi ekosystemowe, wyznaczanie
rezerwatów będzie miało pozytywny wpływ na sferę społeczną, przyrodniczą, edukacyjną,
naukowo-badawczą czy dla branży turystycznej. Dedykowane analizy usług
ekosystemowych świadczonych przez obszary pretendujące do objęcia formą rezerwatową
były tworzone w przypadku rezerwatów o dużym areale i potencjale turystycznym.
Każdorazowo kompleksowe analizy pokazują znaczącą przewagę pozaprodukcyjnych usług
ekosystemowych, a zatem zysk netto z objęcia tych obszarów wzmocnioną ochroną funkcji
przyrodniczych lub społecznych, podkreślając ich dominującą rolę.
W związku z wejściem w życie w roku 2024 nowej ustawy o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego7, tworzenie nowych rezerwatów przyrody będzie wiązało
się ze zwiększeniem potrzeb ekologicznych, a w konsekwencji ze zwiększeniem wartości
subwencji ogólnej wypłacanej na rzecz gmin, powiatów i województw. Przy założeniu
ustanowienia lub zmiany granic wszystkich projektowanych i proponowanych rezerwatów
przyrody, jednostki samorządu otrzymałyby dodatkowe środki w następującej wysokości:
Typ jednostki Zwiększenie wartości subwencji ogólnej po utworzeniu
rezerwatów przyrody
gminy 33,4 mln zł
powiaty 7,5 mln zł
województwa 3,8 mln zł
Razem 44,7 mln zł
6 Wynik wstępnego mapowania.
7 Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z dnia 1 października 2024 r. (Dz.U. z 2024 r.
poz. 1572).
-- 5 of 10 --
Ze względu na niewielkie powierzchnie rezerwatów i duże rozproszenie geograficzne,
negatywny wpływ projektowanych i proponowanych rezerwatów przyrody na sektor leśno-
drzewny będzie niewielki i rozłożony w skali całego kraju.
Projektowane i proponowane rezerwaty przyrody objęte poleceniem z 10 stycznia 2025 r.
są zlokalizowane we wszystkich województwach.
Średnia powierzchnia projektowanych i proponowanych rezerwatów na obszarze jednej
gminy wynosi 149 ha, w tym średnia powierzchnia leśna na gruntach Skarbu Państwa
zarządzanych przez Lasy Państwowe to 136 ha.
Powierzchnia proponowanych rezerwatów
na gruntach leśnych zarządzanych przez LP
w gminach objętych projektowanymi lub
proponowanymi rezerwatami przyrody
Liczba gmin Procent gmin
powyżej 1000 ha 13 2%
100-200 ha 110 15%
200-1000 ha 130 18%
50-100 ha 134 18%
do 50 ha 339 47%
Suma końcowa 726 100%
Udział powierzchniowy proponowanych
rezerwatów na gruntach leśnych w ogólnej
powierzchni lasów zarządzanych przez LP w
gminach objętych projektowanymi lub
proponowanymi rezerwatami przyrody
Liczba gmin Procent gmin
poniżej 1% 303 42%
1-3% 190 26%
3-5% 75 10%
5-10% 73 10%
pow. 10% 85 12%
Razem 726 100%
W przypadku 88% wszystkich gmin udział lasów objętych poleceniem w ogólnej
powierzchni lasów w gminie jest niższy od 10%, dlatego dla zdecydowanej większości gmin
utworzenie nowych rezerwatów przyrody nie będzie miało znaczącego wpływu
na ograniczenie społeczeństwu dostępności obszarów leśnych. Należy mieć również
na uwadze, że część obszarów to tereny podmokłe, które nie są dostępne lub charakteryzują
-- 6 of 10 --
się ograniczoną dostępnością dla ludzi. Zarządzenia regionalnych dyrekcji ochrony
środowiska mogą dopuścić również ruch pieszy, jeśli nie zagraża to przedmiotowi ochrony.
Ponadto należy podkreślić, że samo polecenie z 10 stycznia 2025 r. nie wprowadza
ograniczeń dla mieszkańców – do czasu ustanowienia rezerwatu mogą one być użytkowane
na dotychczasowych zasadach.
Wpływ polecenia na zaplanowane w 2025 r. pozyskanie w skali Lasów Państwowych
i innych podmiotów gospodarczych jest niewielki i również będzie rozproszony w skali
całego kraju. W prowizorium planu na rok 2025 w drzewostanach z gatunkiem panującym
w wieku powyżej 80 lat objętych poleceniem zaplanowano pozyskanie na poziomie 179 tys.
m3, co stanowi 0,47% całego planu pozyskania zaplanowanego na rok 2025. W Lasach
Państwowych fluktuacje w stosunku do założeń wynikających z planu są zjawiskiem
naturalnym i mogą mieć dużo większy wymiar niż potencjalne maksymalne zmniejszenie
pozyskania w wyniku wprowadzenia polecenia z 10 stycznia 2025 r. Potencjalne
ograniczenie pozyskania w wyniku wprowadzenia polecenia rozkłada się na 131
nadleśnictw. Średnie pozyskanie w drzewostanach z gatunkiem panującym w wieku
powyżej 80 lat objętych poleceniem w tych nadleśnictwach wynosi 1364 m3, a średni udział
w ogólnym zaplanowanym pozyskaniu 1,5%.
Potencjalne ograniczenie pozyskania w nadleśnictwach (m3) w drzewostanach z gatunkiem
panującym w wieku powyżej 80 lat objętych poleceniem z 10 stycznia 2025 r.:
Potencjalne ograniczenie pozyskania w
nadleśnictwach (m3)
Liczba
nadleśnictw
Procent
nadleśnictw
poniżej 500 m3 51 39%
1000 - 2000 m3 24 18%
2000 - 3000 m3 18 14%
500 - 1000 m3 25 19%
powyżej 3000 m3 13 10%
Razem 131 100%
Projektowane i proponowane rezerwaty obejmują średnio 2,5% lasów zarządzanych przez
PGL LP zlokalizowanych w gminach objętych poleceniem z 10 stycznia 2025 r.:
Potencjalne ograniczenie pozyskania w
nadleśnictwach (%) Liczba gmin Procent gmin
poniżej 1% 71 54%
1-2% 24 18%
2-3% 16 12%
3-5% 12 9%
powyżej 5% 8 6%
Razem 131 100%
Wartości te mogą dodatkowo ulec zmniejszeniu w wyniku dwóch czynników:
Propozycje rezerwatów będą sukcesywnie weryfikowane przez regionalne
dyrekcje ochrony środowiska, a zgodnie z treścią polecenia, w przypadku
negatywnej weryfikacji będą zwalniane z tymczasowej ochrony.
-- 7 of 10 --
Lokalizacje prac zawarte w umowach z zakładami usług leśnych są wstępne
(przybliżone) i mogą zostać zamienione na inne na etapie realizacji umowy –
w ramach realizowanego pakietu.
Potencjalne ograniczenie pozyskania w poszczególnych regionalnych dyrekcjach ochrony
środowiska (% ogólnego planowanego pozyskania) w drzewostanach z gatunkiem
panującym w wieku powyżej 80 lat objętych poleceniem z 10 stycznia 2025 r.:
Długookresowo, tylko 37% obszaru projektowanych rezerwatów stanowią drzewostany
w wieku 80 i więcej lat, posiadające jakiekolwiek wskazówki gospodarcze w planach
urządzania lasu. Część tych działań zaplanowanych w planach urządzania lasu została
już zrealizowana. W sytuacjach, gdy plan urządzania lasu kończy się po roku 2027 (70%
nadleśnictw), wpływ polecenia na nadleśnictwo będzie neutralny, ponieważ prace
w proponowanych rezerwatach przyrody, które zostaną zweryfikowane negatywnie przez
regionalne dyrekcje ochrony środowiska, będą mogły zostać zlecone i zrealizowane
w ramach obecnych planów urządzenia lasu, po zakończeniu obowiązywania polecenia
lub po negatywnej weryfikacji przez regionalną dyrekcję ochrony środowiska. W przypadku
pozytywnej weryfikacji proponowanych rezerwatów przyrody realizacja prac
pozyskaniowych nie będzie uzasadniona z uwagi na wartość przyrodniczą obszaru, która
zgodnie z art. 13 ustawy o ochronie przyrody8 kwalifikuje drzewostany do objęcia ochroną
rezerwatową.
Czy ministerstwo przeprowadziło analizy środowiskowe pod kątem zagrożeń gradacją,
pożarem, bądź innych zagrożeń mogących wynikach z wdrożenia Polecenia w życie?
8 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r. poz. 1478).
-- 8 of 10 --
Na obszarze projektowanych i proponowanych rezerwatów przyrody możliwe jest
wykonywanie prac, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o lasach9, w tym zapobiegania,
wykrywania i zwalczania nadmiernie pojawiających i rozprzestrzeniających się organizmów
szkodliwych. Z tego względu polecenie z 10 stycznia 2025 r. nie generuje dodatkowych
zagrożeń dla trwałości drzewostanów, rozumianych przez pryzmat zagrożeń pojawienia
się ognisk gradacji szkodliwych owadów, jak również masowego ich występowania.
Polecenie ma pozytywny wpływ na uwarunkowania środowiskowe i bioróżnorodność.
Tworzenie mozaiki drzewostanów użytkowanych w różny sposób oraz nieużytkowanych
rębnie stwarza optymalne warunki dla dużego zróżnicowania gatunków i siedlisk w skali
całych kompleksów leśnych i większej odporności ekosystemów leśnych jako całości.
Rezerwaty pełnią rolę wysp ekologicznych (ostoi), umożliwiających rozwój i przetrwanie
gatunków, które nie są charakterystyczne dla lasów użytkowanych gospodarczo. Jest
to szczególnie istotne w dobie zmian klimatu będących dodatkowym zagrożeniem
dla rzadkich gatunków i siedlisk.
Rezygnacja z pozyskania drewna lub ograniczenie pozyskania drewna do minimum
wynikającego z realizacji zabiegów ochronnych ogranicza ryzyko degradacji gleb i poprawia
ich zdolność do magazynowania wody, co jest istotne w kontekście przeciwdziałania
suszom i powodziom. Brak nagłych zmian w zakresie naświetlenia czy wilgotnności
powstrzymuje postęp gatunków inwazyjnych.
Na obszarze projektowanych i proponowanych rezerwatów przyrody możliwe jest także
wykonywanie prac, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o lasach, w tym wykonywania
zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu
się pożarów. Polecenie nie wpływa więc na zagrożenie pożarowe, a także bezpieczeństwo
publiczne i wiele innych aspektów wynikających z nadrzędnych przepisów, co było
przedmiotem spotkań uzgodnieniowych przedstawicieli Ministerstwa Klimatu i Środowiska,
Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych i Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.
Jaki wpływ będzie miało wykonanie Polecenia na realizację głównych celów
Dyrektywy Ptasiej oraz Dyrektywy Siedliskowej, w szczególności w odniesieniu
do ochrony siedlisk i gatunków ptaków objętych ochroną w ramach tych dyrektyw?
Na obszarach objętych poleceniem z 10 stycznia 2025 r. nie wprowadzono ograniczeń
dla realizacji zadań ochronnych wynikających z obowiązujących planów ochrony i planów
zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000.
Głównym celem Dyrektywy Ptasiej jest ochrona gatunków ptaków występujących
naturalnie w stanie dzikim na europejskim terytorium państw członkowskich,
gospodarowanie nimi oraz ich kontrola i ustanowienie reguł ich eksploatacji. Głównym
celem Dyrektywy Siedliskowej jest zaś przyczynienie się do zapewnienia różnorodności
biologicznej poprzez ochronę siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory
na europejskim terytorium Państw Członkowskich.
Zwiększenie powierzchni lasów wyłączonych z użytkowania gospodarczego może
pozytywnie wpłynąć na ochronę siedlisk przyrodniczych, a także siedlisk dzikiej flory i fauny
9 Ustawa z dnia 28 września 1991 r o lasach (Dz.U. z 2024 r. poz. 530).
-- 9 of 10 --
(w tym ptaków). Ustanowienie rezerwatu nie wyklucza możliwości realizacji w ramach
czynnej ochrony zabiegów ochronnych. Wręcz przeciwnie, realizacja zadań ochronnych,
ukierunkowanych na wzmocnienie ochrony przedmiotów ochrony jest integralną częścią
koncepcji ochrony rezerwatowej.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Załącznik:
Interesariusze ONoL
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 10 of 10 --