Interpelacja w sprawie działań podejmowanych przez Ministerstwo Finansów w kontekście regulacji budżetowych Unii Europejskiej oraz potencjalnej procedury nadmiernego deficytu wobec Polski
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8441
do ministra finansów
w sprawie działań podejmowanych przez Ministerstwo Finansów w kontekście regulacji budżetowych Unii Europejskiej oraz potencjalnej procedury nadmiernego deficytu wobec Polski
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 02-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907) składam interpelację w sprawie działań podejmowanych przez Ministerstwo Finansów w kontekście regulacji budżetowych Unii Europejskiej oraz potencjalnej procedury nadmiernego deficytu wobec Polski. W ostatnich miesiącach w instytucjach Unii Europejskiej toczy się debata dotycząca nowych zasad fiskalnych, w tym regulacji dotyczących deficytu budżetowego i długu publicznego. W związku z wysokim poziomem deficytu Polska może znaleźć się w procedurze nadmiernego deficytu (EDP), co mogłoby prowadzić do konieczności wdrożenia działań naprawczych i ograniczenia wydatków publicznych.
Jednocześnie w ramach tej dyskusji pojawiają się postulaty dotyczące możliwości wyłączenia części wydatków, np. związanych z inwestycjami strategicznymi, transformacją energetyczną czy obronnością, spod rygorów unijnych reguł fiskalnych. W kontekście wyzwań budżetowych Polski oraz strategicznych inwestycji jest istotne, aby Ministerstwo Finansów aktywnie uczestniczyło w kształtowaniu tych regulacji.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
I. Działania rządu na forum UE
Jakie stanowisko zajmuje Polska w dyskusji na temat nowych reguł fiskalnych w Unii Europejskiej?
Czy rząd prowadzi działania mające na celu wyłączenie określonych kategorii wydatków z unijnych reguł budżetowych (np. inwestycji w obronność, transformację energetyczną czy strategiczną infrastrukturę)?
Jakie propozycje dotyczące modyfikacji unijnych regulacji budżetowych zgłosiła Polska w ramach negocjacji z Komisją Europejską?
II. Ryzyko objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu (EDP)
Jakie jest aktualne stanowisko Ministerstwa Finansów w sprawie ryzyka uruchomienia procedury nadmiernego deficytu wobec Polski?
Czy są prowadzone rozmowy z Komisją Europejską w celu uniknięcia lub złagodzenia potencjalnych konsekwencji objęcia Polski procedurą EDP?
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Finansów, aby ograniczyć ryzyko konieczności gwałtownej konsolidacji fiskalnej w wyniku unijnych regulacji?
Zwracam się z prośbą o szczegółową odpowiedź na powyższe pytania.
Z poważaniem Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Paweł Karbownik
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7090 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 21 marca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na pytania posłanki Olgi Semeniuk-Patkowskiej
Znak sprawy: PM7.054.2.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 8441 Pani Posłanki Olgi
Semeniuk-Patkowskiej.
1. W kwietniu 2024 r. weszła w życie reforma zarządzania gospodarczego1, w tym
przepisy, które wskazują przyrost inwestycji obronnych (czyli część wydatków
obronnych) jako istotny czynnik brany pod uwagę przy ocenie sytuacji budżetowej
państwa podlegającego procedurze nadmiernego deficytu (EDP)2.
W 2025 r. wszystkie państwa UE powinny wraz z Komisją uzgodnić wspólną
interpretację tych przepisów w formie tzw. Kodeksu postępowania. Dyskusja będzie
prowadzona przez Komitet Ekonomiczno-Finansowy (EFC). Potrzebne jest
rozwiązanie, które ułatwiłoby znaczne wydatki na obronę (tj. więcej niż inwestycje
w obronność) na szczeblu krajowym, bez zmiany przepisów UE dotyczących
zarządzania gospodarczego.
W styczniu br. Polska zaproponowała państwom członkowskim, aby ustalić definicję
inwestycji w obronność. Definicja ta powinna objąć nie tylko wydatki na zakup
sprzętu, ale również wydatki na infrastrukturę wspierającą bezpieczeństwo, wzrost
wydatków osobowych koniecznych do utrzymania zwiększonego potencjału
obronnego, czy inwestycje kapitałowe rządu w potencjał produkcyjny związany ze
1 1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2024/1263 w sprawie skutecznej
koordynacji polityk gospodarczych i w sprawie wielostronnego nadzoru budżetowego oraz
uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97, 2) rozporządzenie Rady UE 2024/1264 z dnia
29 kwietnia 2024 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i
wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu, 3) dyrektywa Rady (UE) 2024/1265 z dnia 29
kwietnia 2024 r. zmieniająca dyrektywę 2011/85/UE w sprawie wymogów dla ram budżetowych
państw członkowskich.
2 Por. recital 13 oraz art. 1.1 rozporządzenia 2024/1264
-- 1 of 3 --
2/3
sprzętem militarnym. Natomiast przyrost inwestycji byłby ustalany w odniesieniu
do poziomu obserwowanego w normalnych czasach (tj. przed wybuchem wojny w
Ukrainie).
W lutym pierwszą dyskusję nt. zmiany traktowania inwestycji obronnych w unijnym
nadzorze budżetowym odbył EFC. Państwa oceniły polską propozycję jako dobrą
bazę do dalszej dyskusji. Równocześnie wiele państw skłaniało się ku rozwiązaniu
zapowiedzianemu przez KE. Przewodnicząca KE Ursula von der Leyen
zaproponowała możliwość użycia, w zgodzie z przepisami UE, tzw. krajowej klauzuli
wyjścia (NEC). Dzięki niej możliwe byłoby czasowe odstępstwo od ścieżki wydatków
zaleconej danemu państwu przez UE (Polsce – w styczniu br. na okres do 2028 roku
włącznie) ze względu na wzrost wydatków obronnych (a więc nie tylko inwestycji).
Skorzystanie z klauzuli wymagałoby wystąpienia przez kraj z wnioskiem do KE.
Szczegóły stosowania klauzuli KE przedstawi prawdopodobnie w Białej Księdze nt.
przyszłości europejskiej obronności, oczekiwanej 19 marca.
Zarówno propozycja NEC, jak i propozycja polskiej prezydencji poświęcona
wydatkom obronnym w unijnym nadzorze budżetowym zostały omówione podczas
śniadania Rady Ecofin, które odbyło się 11 marca br. KE potwierdziła, że w ciągu
kilku dni doprecyzuje propozycję zastosowania NEC, która powinna być
ukierunkowana na wydatki obronne i jej zdaniem - uruchomiona w skoordynowany
sposób (tj. dla jak największej liczby państw naraz). Klauzula mogłaby obowiązywać
do 4 lat, umożliwiałaby odejście od rekomendowanej wcześniej przez Radę Ecofin
ścieżki wydatków do 1,5% PKB. Powinno to w opinii KE pozwolić na osiągnięcie
przez państwa UE trwale wyższych wydatków obronnych. NEC dotyczyłby
wydatków obronnych według definicji COFOG3.
Wykorzystanie NEC spotkało się z szerokim poparciem państw. Ministrowie
opowiedzieli się, podobnie jak KE, za wykorzystaniem szerszej (niż tylko inwestycje
obronne) definicji wydatków obronnych według COFOG. Zaproponowany przez
Polskę rok 2021 został uznany za adekwatny punkt odniesienia dla określania skali
akceptowalnego odejścia od ścieżki wydatków, do rozstrzygnięcia pozostała
kwestia, czy powinien być to poziom wydatków na obronność w danym kraju, czy
średni w UE. Część krajów wskazała ponadto na potrzebę kontynuowania prac nad
Kodeksem postępowania. Rada Ecofin wróci do dyskusji nt. wydatków obronnych po
publikacji przez KE Białej Księgi nt. przyszłości europejskiej obronności.
Polska aktywnie uczestniczy w rozmowach z KE i na forum UE, aby uzgodnić jak
najbardziej korzystną dla nas interpretację nowych rozwiązań, w tym w odniesieniu
do wydatków obronnych.
2. Polska znajduje się w grupie 8 państw objętych procedurą nadmiernego deficytu
(EDP). Procedura ta została nałożona na Polskę w konsekwencji przekroczenia
przez deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych progu 3% PKB w 2023
roku.
W związku z EDP Ministerstwo Finansów prowadziło w 2024 roku intensywny
dialog z Komisją Europejską na temat specyfiki wydatków obronnych. Wysoki
deficyt w 2023 roku (5,1% PKB według szacunków dostępnych w czasie
rozpoczynania EDP), uniemożliwił jednak uzasadnienie przekroczenia progu 3%
PKB wyłącznie wzrostem inwestycji obronnych (0,7% PKB według ówczesnych
szacunków).
3 Klasyfikacja wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych według funkcji
-- 2 of 3 --
3/3
Dodatkowo, w trakcie dialogu technicznego, który poprzedził przedłożenie do
instytucji UE „Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025-
2028” (Plan), uzasadnialiśmy planowaną niższą redukcję deficytu w 2025 r. niż
zaproponowała Komisja Europejska oczekiwanym wzrostem inwestycji obronnych.
Komisja przyjęła naszą argumentację. W konsekwencji zalecona przez Radę Ecofin
ścieżka wydatków netto, której przestrzeganie powinno zapewnić zredukowanie
deficytu nominalnego do poniżej 3% PKB w 2028 roku, pochodzi z polskiego Planu.
Jest nie tylko znacznie niższa od propozycji KE z czerwca ub.r., ale też od
minimalnego wysiłku wskazanego w przepisach UE (0,5% PKB).
Przyjęte przez Radę UE 21 stycznia br. rekomendacje dla Polski w sprawie
zlikwidowania nadmiernego deficytu, jak i zatwierdzające polski Plan zalecają
wdrożenie ścieżki wydatków netto w nim przedstawionej. Ta zaś ogranicza jedynie
tempo wzrostu wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych – w
każdym roku Planu wydatki będą rosły.
Plan nie przewiduje cięć w wydatkach publicznych ani silnej konsolidacji fiskalnej.
Wzrost gospodarczy, wspierany zwiększonymi inwestycjami publicznymi oraz
odpowiednio zaplanowanymi działaniami budżetowymi, przyczyni się do stopniowej
redukcji deficytu. Kluczowe będzie konsekwentne przestrzeganie wyznaczonej
ścieżki wydatków oraz monitorowanie skutków realizowanych działań w kontekście
stabilności finansów publicznych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Paweł Karbownik
podsekretarz stanu
-- 3 of 3 --