Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 27 marca 2025 r.
znak sprawy: DSR-Ia.054.1.2025.AK
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 8440 Pani Poseł Olgi Semeniuk-
Patkowskiej w sprawie rządowych planów dotyczących wsparcia inwestycji
lokalnych i samorządowych
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację, przedstawiam następujące informacje.
W związku z tym, że pytania zawarte w ww. interpelacji są tożsame z pytaniami
zawartymi w interpelacji nr 8439 Pani Poseł Olgi Semeniuk-Patkowskiej,
skierowanej do Ministra Finansów, odniosę się jedynie do kwestii właściwych dla
kierowanego przeze mnie resortu, tj. środków pochodzących z budżetu Unii
Europejskiej, które mogłyby stanowić również formę wsparcia finansowego
inwestycji lokalnych. W odniesieniu do pytań dotyczących wsparcia inwestycji
lokalnych i samorządowych ze środków pochodzących z budżetu państwa,
odpowiedzi udzieli Minister Finansów.
1. Plany inwestycyjne rządu na rzecz samorządów
Czy rząd planuje uruchomienie nowych programów wsparcia inwestycji
lokalnych i samorządowych?
Jakie środki budżetowe oraz fundusze europejskie są przewidziane
na inwestycje lokalne w latach 2024–2025?
2. Pobudzanie inwestycji lokalnych
Jakie mechanizmy wsparcia rząd przewiduje dla jednostek samorządu
terytorialnego w zakresie pozyskiwania funduszy na kluczowe inwestycje
infrastrukturalne?

-- 1 of 6 --

2
Wsparcie dla samorządów w ramach Programów Regionalnych 2021-2027
W programach regionalnych 2021-2027 dostępne są środki w wysokości 33,5 mld
euro z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu
Społecznego Plus, a także z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji – w przypadku
5 regionów węglowych. Są to środki przeznaczone na finansowanie projektów
przedsiębiorców, samorządów, służb publicznych, instytucji ochrony zdrowia,
instytucji otoczenia biznesu, organizacji pozarządowych, firm realizujących
zadania publiczne i innych podmiotów.
Wg stanu na koniec lutego 2025 r. rozdysponowano ponad 38% alokacji, którą
dysponują samorządy województw w ramach programów regionalnych. Tym
samym wartość dofinansowania UE we wszystkich umowach o dofinansowanie
podpisanych w programach regionalnych wyniosła blisko 53,2 mld zł w tym
w projektach realizowanych przez samorządy wyniosła 26,3 mld zł.
Instrumenty terytorialne realizowane w programach regionalnych
W perspektywie 2021-2027 wsparcie miejskich obszarów funkcjonalnych oparte
o instrument Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (dalej: ZIT) jest
kontynuowane, i zostało też w istotny sposób poszerzone na miasta średnie,
w tym, miasta średnie tracące funkcje społeczno-ekonomiczne, które zostały
wskazane jako OSI w Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego do roku 2030.
Oprócz ZIT, w programach regionalnych wsparcie dla samorządów realizowane
jest również poprzez dwa inne instrumenty: Inne Instrumenty Terytorialne (IIT)
oraz Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność (RLKS).
Alokacja przeznaczona na wsparcie działań realizowanych przez samorządy
w ramach instrumentów terytorialnych (ZIT, IIT, RLKS) stanowi ok. 21% całej
alokacji programów regionalnych 2021-2027 czyli ok. 7 mld euro.
Wsparcie MFiPR dla samorządów w absorpcji środków unijnych
MFiPR, w ramach Kontraktu Programowego, przekazało Województwom ponad
8,7 mld zł z budżetu państwa na obniżenie wymaganego wkładu własnego
samorządów starających się o dofinansowanie. Środki te są w dyspozycji
zarządów województw i to od nich zależy podział i tempo uruchamiania
w poszczególnych obszarach wsparcia w ramach programu regionalnego.
Specjalną ofertę dla samorządów w zakresie środków na wkład własny
do projektu UE posiada także np. BGK (pożyczka dla JST ze środków EBI).
Wsparcie w programach wieloletnich na inwestycje lokalne koordynowanych
przez MFiPR
W odpowiedzi na szczególne potrzeby powstające na poziomie lokalnym, MFiPR,
korzystając z możliwości jakie daje art. 20a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia
2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2024 r. poz. 324,
z późn. zm.), wdraża trzy programy, dzięki którym możliwe jest finansowanie
z budżetu państwa niektórych zadań własnych JST. Są to programy:

-- 2 of 6 --

3
 Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów
przygranicznych na lata 2024–2030
Program ma na celu poprawę jakości życia mieszkańców północno-wschodnich
obszarów przygranicznych Rzeczypospolitej Polskiej przez ograniczenie
negatywnych skutków ataku Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz stworzenie
trwałych podstaw umożliwiających rozwój społeczno-gospodarczy
z poszanowaniem środowiska naturalnego. Na jego realizację z budżetu państwa
w latach 2024–2030 przeznaczone zostaną środki w wysokości łącznej
nieprzekraczającej kwoty 500 mln zł. Łączna kwota dotacji wydatkowanych
w 2024 roku w ramach Programu wyniosła 26,9 mln zł.
 Rządowy Program na rzecz zwiększenia szans rozwojowych Ziemi
Słupskiej na lata 2019-2027
Program ma na celu zwiększenie możliwości rozwoju Ziemi Słupskiej
i podniesienie jakości życia jej mieszkańców, poprzez wsparcie finansowe zadań
własnych wybranych jst z zakresu polityki rozwoju. Program ma też na celu
zaadresowanie wyzwań przed jakimi stoi Ziemia Słupska, m.in. w związku
z ulokowaniem w powiecie słupskim Bazy Obrony Przeciwrakietowej
w Redzikowie. W latach 2025-2027 w ramach Programu dostępna będzie
dla beneficjentów kwota z dotacji celowej budżetu państwa w wysokości ponad
134,3 mln zł.
 Rządowy Program wsparcia rozwoju Miasta Stołecznego Warszawy
na lata 2023-2030.
Program ma na celu zwiększenie możliwości rozwoju miasta stołecznego
Warszawy i podniesienie jakości życia jego mieszkańców, poprzez wsparcie
finansowe wskazanych w Programie zadań własnych z zakresu polityki rozwoju.
W ramach Programu w latach 2025-2030 dostępna będzie kwota z dotacji
celowej budżetu państwa w wysokości ponad 3,035 mld zł.
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027
Planowane jest wsparcie dla samorządów terytorialnych we wszystkich sektorach
objętych programem Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko
2021-2027 (dalej: FEnIKS):
 Energetyka
W obszarze energetyki, każda jst za pośrednictwem swoich spółek może ubiegać
się o wsparcie na rozwój skojarzonej produkcji energii elektrycznej i ciepła
w procesie wysokosprawnej kogeneracji oraz rozwój systemów ciepłowniczych
i chłodniczych, w tym także magazynów energii.
W zakresie OZE wsparcie dotyczy instalacji do produkcji energii elektrycznej,
instalacji do produkcji ciepła oraz wytwarzania paliw alternatywnych z OZE wraz
z magazynami energii działającymi na potrzeby danego źródła OZE lub
społeczności energetycznej oraz przyłączeniem do sieci.

-- 3 of 6 --

4
Program FEnIKS wspiera również infrastrukturę ciepłowniczą, a także w dalszej
kolejności na wsparcie rozwoju skojarzonej produkcji energii elektrycznej i ciepła
w procesie wysokosprawnej kogeneracji.
W obszarze infrastruktury ciepłowniczej m.in. przedsiębiorcy, jst oraz działające
w ich imieniu jednostki organizacyjne, podmioty świadczące usługi publiczne
w ramach realizacji obowiązków własnych jst nie będące przedsiębiorcami,
mogą obecnie ubiegać się o wsparcie w zakresie infrastruktury sieciowej, w tym:
budowy sieci ciepłowniczej (celem przyłączenia nowych odbiorców),
modernizacji (przebudowy) sieci ciepłowniczej/chłodniczej, budowy
i przebudowy: komór ciepłowniczych, przepompowni wody sieciowej oraz
węzłów cieplnych, również jako układów hybrydowych, m.in. w wyniku likwidacji
grupowych węzłów cieplnych.
Przewidziano możliwość skorzystania przez jst ze środków na inwestycje
w instalacje do produkcji energii elektrycznej, instalacje do produkcji ciepła oraz
wytwarzania paliw alternatywnych (m.in. wodoru) z OZE wraz z magazynami
energii działającymi na potrzeby danego źródła OZE oraz przyłączeniem do sieci.
W zakresie projektów dotyczących wytwarzania ciepła z OZE, wsparcie
obejmować będzie także różne typy pomp ciepła wykorzystywanych
w ciepłownictwie i ogrzewnictwie.
 Środowisko
W zakresie środowiska jst mogą się ubiegać o wsparcie na zrównoważone
systemy gospodarowania wodami opadowymi z udziałem
zieleni/zielono-niebieskiej infrastruktury/rozwiązań opartych na naturze.
Sektor gospodarki odpadami przewiduje możliwość wsparcia systemów
selektywnego zbierania odpadów komunalnych, instalacji do przetwarzania
odpadów komunalnych lub zapobiegania powstawaniu odpadów żywności
poprzez wykorzystanie niesprzedanych produktów spożywczych lub produktów
spożywczych o krótkim terminie przydatności do spożycia.
W zakresie gospodarki wodno-ściekowej możliwe jest dofinansowanie
kompleksowych projektów w aglomeracjach ujętych w Krajowym programie
oczyszczania ścieków komunalnych. Wspierane będą również projekty,
przyczyniające się do poprawy systemów zaopatrzenia w wodę.
W obszarze ochrony przyrody przewiduje się wsparcie dla ochrony in-situ lub
ex-situ zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych oraz w zakresie
przywracania warunków dla rodzimej różnorodności biologicznej w miastach i
poza nimi oraz odbetonowania” terenów miejskich.
Ponadto, jst mają możliwość otrzymania wsparcia w zakresie rekultywacji i
remediacji terenów zdegradowanych działalnością gospodarczą. W zakresie
obszaru środowiska jst mogą też otrzymać wsparcie dla projektów edukacyjnych.

-- 4 of 6 --

5
 Transport miejski
Wsparcie obejmuje finansowanie infrastruktury szynowej (tramwajowej i metra),
węzłów przesiadkowych (w tym: parkingów P&R, poza centrami miast), miejskich
systemów ITS dających priorytet dla transportu publicznego oraz ruchu
niezmotoryzowanego (pieszo-rowerowego), rozwiązania IT oraz zakup taboru
tramwajowego, metra, autobusowego i trolejbusowego. W pierwszej kolejności
wpierane będą autobusy zeroemisyjne (elektryczne, wodorowe), a w dalszej
kolejności potencjalnie możliwe jest wspierane autobusów niskoemisyjnych
(o napędzie gazowym lub hybrydowym plug-in). W ramach projektów, jako ich
element, będzie możliwe ponoszenie wydatków na: zaplecza techniczne dla
taboru, dostosowanie infrastruktury miejskiej do obsługi transportu publicznego
i pasażerów, infrastrukturę pieszą i rowerową. Finansowane będzie także
przygotowanie SUMP. Wsparcie skierowane jest do 13 wojewódzkich i 7
regionalnych miejskich obszarów funkcjonalnych – z wyłączeniem obszaru Polski
Wschodniej. Beneficjentami mogą być jst, jak również formy ich współpracy
(związki, stowarzyszenia, porozumienia), w tym związki metropolitalne.
Wysokość środków, która została przewidziana na wsparcie transportu
miejskiego to 2 mld EUR.
 Transport – kolej miejska i tabor
W przypadku kolei miejskich kontynuowane jest wsparcie ze środków programu
FEnIKS. Obejmuje ono projekty infrastrukturalne o charakterze liniowym (linie
kolejowe, systemy sterowania ruchem kolejowym) i punktowym (np. przystanki
kolejowe), projekty taborowe i inne związane z obsługą ruchu kolejowego
(np. systemy informacji pasażerskiej, systemy biletowe i ich wzajemna integracja
z uwzględnieniem ich dostępności dla osób z niepełnosprawnościami. Szacowana
pula środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów aglomeracyjnych
wynosi 1 mld PLN.
 Kultura
W sektorze kultury będą mogły być realizowane projekty w zakresie
dostosowania istniejących obiektów kultury do pełnienia roli miejsc przyjaznych
odbiorcom kultury, a także ochrony i podniesienia atrakcyjności turystycznej
najważniejszych obiektów dziedzictwa kulturowego. O wsparcie mogą ubiegać
się: jst na rzecz samorządowych instytucji kultury oraz samorządowe instytucje
kultury położone w miastach średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze
(lista 139 miast); jst, które działają na rzecz kultury w granicach wpisów
obszarowych na listę UNESCO lub na listę Pomników Historii Prezydenta RP;
instytucje kultury współprowadzone przez JST z administracją rządową, a także
jst na rzecz samorządowych instytucji kultury oraz samorządowe instytucji
kultury znajdujące się w granicach wpisów obszarowych na listę
UNESCO/Pomników Historii Prezydenta RP oraz ich instytucje kultury.

-- 5 of 6 --

6
 Zdrowie
W obszarze zdrowia, jst otrzymają możliwości znacznie szerszego wsparcia
podległych im placówek ochrony zdrowia, niż było to w POIiŚ 2014-2020, przede
wszystkim z uwagi na fakt, że w programie FEnIKS odchodzi się od wsparcia
szpitali klinicznych, ponadregionalnych, na rzecz wsparcia jednostek
podstawowej opieki zdrowotnej. Ponadto, w ramach reformy psychiatrii
w Polsce, z programu FEnIKS będą realizowane działania związane ze wsparciem
placówek opieki i interwencji psychiatrycznej na poziomie lokalnym
i regionalnym, takich jak Centra Zdrowia Psychicznego.
Plan Społeczno-Klimatyczny
Wsparcie dla jst jest także przewidziane w przygotowywanym obecnie projekcie
Planu Społeczno-Klimatycznego, który określa wsparcie ze środków Społecznego
Funduszu Klimatycznego ustanowionego Rozporządzeniem Parlamentu
Europejskiego i Rady Unii Europejskiej nr 2023/955 z dnia 10 maja 2023 r.
Zgodnie z art. 14lzo. 1. ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia
polityki rozwoju, projekt planu społeczno-klimatycznego opracowuje minister
właściwy do spraw rozwoju regionalnego w porozumieniu z właściwymi
ministrami i we współpracy z zarządami województw oraz partnerami
społecznymi i gospodarczymi.
Planowany do skierowania do konsultacji społecznych w II kw. br. projekt
dokumentu, będzie zawierał paletę projektów (inwestycji), w których realizację
będą zaangażowane m.in. przy spełnieniu celu SFK jakim jest udzielenie pomocy
osobom, gospodarstwom domowym, użytkownikom transportu,
mikroprzedsiębiorcom dotkniętym ubóstwem energetycznym, transportowym,
lub znajdującym się w trudnej sytuacji (tzn. tym którzy w znacznym stopniu
odczują wpływ wejścia w życie ETS2).
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/

-- 6 of 6 --