tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 24 marca 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 8439 poseł Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
w sprawie rządowych planów dotyczących
wsparcia inwestycji lokalnych i samorządowych
Znak sprawy: ST1.054.3.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8439, złożoną przez Panią poseł Olgę Ewę
Semeniuk-Patkowską, w sprawie rządowych planów dotyczących wsparcia
inwestycji lokalnych i samorządowych, uprzejmie informuję.
W odniesieniu do pytania nr 1, dotyczącego planów inwestycyjnych rządu na rzecz
samorządów, uprzejmie informuję.
 Ze środków budżetu państwa cały czas są finansowane obecnie programy
wieloletnie, kierowane do samorządów, np.:
 Rządowy Program Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury
Drogowej – Mosty dla Regionów,
 Rządowy program na rzecz zwiększania szans rozwojowych Ziemi Słupskiej
na lata 2019–2027,
 Rządowy program wsparcia rozwoju miasta stołecznego Warszawy na lata
2023–2030,
 Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów
przygranicznych na lata 2024–2030,
 Program wspierania inwestycji jednostek samorządu terytorialnego w
związku z realizacją kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej
infrastruktury energetycznej w województwie pomorskim,
 Oświęcimski strategiczny program rządowy – Etap VI 2021–2025,
 Program Olimpia – Program budowy przyszkolnych hal sportowych na 100-
lecie pierwszych występów reprezentacji Polski na Igrzyskach Olimpijskich.
Ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 realizowany jest:
 Rządowy Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych,
 Rządowy Programu Odbudowy Zabytków.

-- 1 of 5 --

2/5
 Podkreślić należy, że Program Inwestycji Strategicznych jest finansowany ze
środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, który nie ma własnych źródeł
finansowania. Wydatki w ramach Programu Inwestycji Strategicznych do tej pory
pokrywane były za pomocą finansowania dłużnego (obligacje BGK gwarantowane
przez Skarb Państwa). Oznacza to, że obecny Rząd musi zapewnić środki na wykup
tych obligacji (wraz z odsetkami) oraz zapewnić środki na finansowania zobowiązań
zaciągniętych w latach poprzednich.
W planie finansowym Funduszu na 2025 r. ujęto na ten cel odpowiednio: 36,3 mld zł
na wykup obligacji wraz z odsetkami (finansowany z wydatków budżetu państwa)
oraz 22,5 mld zł na realizację Programu Inwestycji Strategicznych i Rządowego
Programu Odbudowy Zabytków (finansowane z emisji nowego długu BGK – do
wykupienia w przyszłości przez Skarb Państwa).
 W znowelizowanej ustawie budżetowej na rok 2024 na inwestycyjne
zadania własne jednostek samorządu terytorialnego zaplanowane były środki w
kwocie 1.894.978 tys. zł, natomiast w ustawie budżetowej na rok 2025 na zadania
te zaplanowana jest kwota 1.505.088 tys. zł, do tego należy uwzględnić środki z
funduszy europejskich. Szczegółowymi informacjami w tym zakresie dysponuje
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej do którego została skierowana przez Panią
poseł interpelacja nr 8440 o tej samej treści co do Ministra Finansów.
Przedstawiając powyższe, pragnę zaznaczyć, że doraźnych działań wspierających w
poprzednich latach samorządy w postaci rządowych programów, przede wszystkim
Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych czy Rządowego Funduszu Polski Ład:
Program Inwestycji Strategicznych, nie można uznać za dodatkowe wsparcie
finansowe dla samorządów, w sytuacji gdy w tym samym czasie wprowadzono
szereg zmian w systemie podatkowym, które miały negatywny wpływ na sytuację
finansów JST i na poziom ich dochodów własnych.
Niekorzystne dla samorządów zmiany podatkowe były jedną z przyczyn podjęcia,
przez obecny rząd pilnych zmian systemowych, stabilizujących dochody JST w
perspektywie długookresowej. Efektem tych zmian jest przyjęta przez Sejm RP
ustawa z 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Niezależnie od powyższego rząd nadal realizuje programy rozpoczęte w
poprzednich latach, uwzględniając możliwości budżetu państwa.
Odpowiadając na pytanie nr 2 dotyczące pobudzania inwestycji lokalnych,
uprzejmie informuję.
 Reforma dochodów jednostek samorządu terytorialnego (JST)
wprowadzona ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego1 ma na celu wprowadzenie do porządku prawnego
regulacji zapewniających stabilny system finansowania JST oraz zwiększenie
dochodów JST w sposób systemowy.
Podkreślić należy, że łączny skutek finansowy, wynikający z nowej ustawy, jest dla
jednostek samorządu terytorialnego pozytywny i oznacza zwiększenie ich
dochodów o 24,8 mld zł w roku 2025, w stosunku do dochodów obliczonych na ten
sam rok według systemu obowiązującego do końca 2024 r., a w perspektywie
najbliższej dekady szacuje się, że dochody jednostek samorządu terytorialnego
wzrosną o ponad 345 mld zł.
1 Dz.U. z 2024 r. poz. 1572 i 1717

-- 2 of 5 --

3/5
Samorządy, już na etapie konstruowania projektu budżetu na rok przyszły,
jak również opracowywania wieloletniej prognozy finansowej będą wiedziały jakimi
środkami, ustalonymi według obiektywnych kryteriów i zasad, będą dysponować
i ile środków mogą przeznaczyć na zadania bieżące i inwestycyjne.
Nowy system dochodów JST, uwzględnia m.in. specyfikę poszczególnych kategorii
JST, obejmując przy tym nie tylko kwestię zróżnicowań dochodowych ale również
kwestię potrzeb wydatkowych JST wynikających z realizowanych zadań.
Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, głównym źródłem dochodów jednostek
samorządu terytorialnego są dochody podatkowe, zaś subwencje z budżetu państwa
mają charakter uzupełniający. Nastąpiła jakościowa zmiana w strukturze dochodów
budżetów samorządowych. Ustawa zwiększyła dochody własne jednostek
samorządu terytorialnego, dochody odzyskały swój podstawowy i stymulacyjny
charakter. Głównym źródłem dochodów samorządów terytorialnych stały się
dochody podatkowe. System zasilania finansowego został oparty na lokalnej bazie
podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) oraz
podatników podatku dochodowego od osób prawnych (CIT).
Zamiast części subwencji ogólnej, wprowadzono pojęcie potrzeb finansowych JST,
które to potrzeby podlegają finansowaniu zwiększonymi dochodami z tytułu udziału
w podatkach PIT i CIT, a - w przypadku, gdy będą one niewystarczające – subwencją
ogólną z budżetu państwa. Potrzeby finansowe są elementem kalkulacyjnym do
ustalenia subwencji ogólnej z budżetu państwa.
 Wśród potrzeb finansowych są tzw. potrzeby rozwojowe. Potrzeby
rozwojowe ustalane są na poszczególne kategorie JST, co stwarza możliwość
bardziej precyzyjnego wspierania rozwoju poszczególnych kategorii JST. Globalna
kwota środków dla danej kategorii JST odpowiada 23% kwoty wydatków
majątkowych pomniejszonych o równowartość wykonanych przez nie dochodów
majątkowych z tytułu dotacji oraz środków przeznaczonych na inwestycje.
Ustalona dla każdej kategorii JST kwota potrzeb rozwojowych, dzielona jest na 2
pule:
- 60% pulę podstawową, dzieloną między JST proporcjonalnie do liczby
mieszkańców, z pewną minimalną kwotą dla najmniejszych ludnościowo
samorządów;
- 40% pulę inwestycyjną, dzieloną między JST proporcjonalnie do średnich
przeliczeniowych wydatków majątkowych JST z 3 ostatnich lat, gdzie dla roku 2025
przyjęto, że najwyższe wagi mają wydatki własne, potem wydatki majątkowe UE, a
najmniejsze inwestycje realizowane ze środków rządowych. Na kolejne lata wagi
będą określone rozporządzeniem MF.
W celu obliczenia na rok 2025 potrzeb rozwojowych JST, przyjęto dane o wydatkach
i dochodach za lata 2021–2023 wykazane w sprawozdaniach jednostek samorządu
terytorialnego, których obowiązek sporządzania wynika z przepisów o finansach
publicznych w zakresie sprawozdawczości budżetowej, z uwzględnieniem korekt
złożonych do właściwych regionalnych izb obrachunkowych w terminie do dnia 31
maja 2024 r.
W nowym systemie samorządy będą miały silniejszą motywację do
wspierania rozwoju gospodarczego na swoim terenie - im wyższe będą dochody
podatników, tym wyższe będą dochody samorządu.
Należy podkreślić, że w wyniku wprowadzenia systemowej reformy
finasowania samorządów do jednostek samorządu terytorialnego będą wpływać
środki w sposób przewidywalny i stabilny, co przełoży się na lokalną atrakcyjność
inwestycyjną i może przyczynić się do rozszerzenia współpracy jednostek

-- 3 of 5 --

4/5
samorządu terytorialnego z przedsiębiorcami działającymi na terenie danego
samorządu, jak również zwiększyć efektywność tej współpracy. Umożliwi to także
poprawę dostępu do środków unijnych poprzez zwiększenie możliwości
finansowania udziału własnego w realizacji zadań z budżetów JST. Samorządy
dysponujące większymi środkami będą mogły tworzyć dodatkowe zachęty dla
przedsiębiorców do inwestowania na danym terenie, co będzie miało wpływ na
rozwój.
Należy też dodać, że nowa ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
wprowadziła dodatkowy mechanizm uzupełniania dochodów samorządów.
Zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego w budżecie państwa tworzy się rezerwę na
uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego w wysokości
stanowiącej równowartość 1% kwoty potrzeb finansowych ustalonych dla
wszystkich jednostek samorządu terytorialnego. Rezerwą tą dysponuje minister
właściwy do spraw finansów publicznych.
Ustawa określa obszary i przypadki, według których rozdzielane będą
środki omawianej rezerwy. Reprezentacja jednostek samorządu terytorialnego, w
terminie do dnia 31 marca roku budżetowego, może wskazać obszary i przypadki
(spośród określonych ustawowo), według których rozdzielane będą środki
stanowiące 80% rezerwy.
Podziału części rezerwy w kwocie stanowiącej 80% jej wysokości dokonuje minister
właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym w
zakresie danego obszaru, po uzgodnieniu z reprezentacją jednostek
samorządu terytorialnego obszarów i przypadków, według których rozdzielane
będą środki rezerwy.
 Szanse rozwojowe dla JST stwarza również dostęp do środków UE, w tym z
KPO oraz środków zwrotnych, tj. kredytów, pożyczek, obligacji.
Samorządy mogą realizować wiele przedsięwzięć przy znacznym wykorzystaniu
środków UE. Daje to możliwość realizacji przedsięwzięć ważnych dla społeczności
lokalnej, które czasami trudno byłoby zrealizować wyłącznie ze środków własnych.
Informacje - o środkach pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, które mogłyby
stanowić również formę wsparcia finansowego inwestycji lokalnych – pozostają w
zakresie właściwości Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.
W celu zwiększenia absorbcji środków UE wprowadzono szereg rozwiązań o
charakterze systemowym, w tym m.in. w ustawie o finansach publicznych, które
umożliwiają samorządom pozyskiwanie środków zwrotnych na realizację wielu
ważnych przedsięwzięć.
Już od wielu lat funkcjonują wyłączenia z limitu spłaty zobowiązań JST dla kredytów,
pożyczek, obligacji - zaciąganych na realizację projektów UE.
W celu zwiększenia możliwości absorpcji środków UE, dodatkowo rozszerzono
wyłączenia o zobowiązania zaciągnięte w związku z umową zawartą na realizację
programu, projektu lub zadania finansowanego w co najmniej 50% ze środków UE,
w części odpowiadającej wydatkom na wkład krajowy poniesiony po dniu 1 stycznia
2013 r. Obowiązujące wyłączenia są dla JST ułatwieniem w realizacji projektów
współfinansowanych ze środków UE.
Z wyrazami szacunku

-- 4 of 5 --

5/5
Z upoważnienia Ministra Finansów
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu

-- 5 of 5 --