Interpelacja w sprawie dostępności lekarzy geriatrów oraz opieki długoterminowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8424
do ministra zdrowia
w sprawie dostępności lekarzy geriatrów oraz opieki długoterminowej
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 28-02-2025
Szanowna Pani Minister,
32. punkt z listy „100 konkretów na pierwsze 100 dni rządów” przewidywał, że dzięki środkom unijnym rządowi uda się zwiększyć dostępność lekarzy geriatrów oraz opieki długoterminowej. Na stronie Koalicji Obywatelskiej można przeczytać obecnie, że Ministerstwo Zdrowia prowadzi uzgodnienia wewnątrzresortowe na temat ogłoszenia konkursu. Taka informacja widoczna jest już od dłuższego czasu, a od objęcia rządów przez KO minął już zdecydowanie ponad rok i środki unijne zostały dawno odblokowane. Problemem polskiego systemu opieki zdrowotnej jest także liczba lekarzy geriatrów, według aktualnych danych Naczelnej Izby Lekarskiej takich czynnych zawodowo specjalistów mamy zaledwie 578. Przeliczając liczbę geriatrów na milion mieszkańców, Polska wypada bardzo blado na tle innych krajów Europy. Raport NIK z 2022 roku dodatkowo zwraca uwagę na niedobór pielęgniarek mających kwalifikacje w dziedzinie pielęgniarstwa geriatrycznego lub zachowawczego, internistycznego, przewlekle chorych i niepełnosprawnych, opieki długoterminowej, paliatywnej.
W związku z tym, że temat opieki zdrowotnej jest niezwykle istotny dla Polaków, zwłaszcza biorąc pod uwagę starzejące się społeczeństwo, proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Jakie działania zamierza podjąć rząd w celu zwiększenia liczby czynnych zawodowo lekarzy geriatrów?
Na jakim etapie jest realizacja 32. punktu z listy obietnic wyborczych premiera Donalda Tuska i kiedy można spodziewać się przedstawienia konkretnych rozwiązań polepszających obecną sytuację w geriatrii?
Na jednym z posiedzeń zespołu ds. szpitali powiatowych proponowałam, by wprowadzić zmiany co do dodatkowej specjalizacji geriatrii, która trwa 18 miesięcy. Uważam, że internista czy lekarz rodzinny po przeszkoleniu mają wystarczające kompetencje, by pracować w geriatrii.
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (17)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
28383 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RKLU.050.3.2025.AC
Warszawa, 03 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
na podstawie art. 115 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U.
z 1997 r. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) oraz art. 193 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej
Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. (M.P. z 2022 r. poz. 990, z późn. zm.), przekazuję poniżej
odpowiedzi na pytania postawione w Interpelacji (K10INT8424) Poseł Lidii Czechak w
sprawie dostępności lekarzy geriatrów oraz opieki długoterminowej.
Odpowiedź na pytanie: Jakie działania zamierza podjąć rząd w celu zwiększenia liczby
czynnych zawodowo lekarzy geriatrów? oraz odpowiedź na pytanie: Na jakim etapie jest
realizacja 32. punktu z listy obietnic wyborczych Premiera Donalda Tuska i kiedy można
spodziewać się przedstawienia konkretnych rozwiązań polepszających obecną sytuację w
geriatrii?
W obliczu dynamicznie starzejącego się społeczeństwa rośnie potrzeba skutecznej i dobrze
zorganizowanej opieki zdrowotnej dla osób starszych, które często borykają się z
wielochorobowością, obniżoną odpornością oraz zwiększonym ryzykiem chorób
przewlekłych. Odpowiednia, kompleksowa opieka zdrowotna, obejmująca zarówno
profilaktykę, diagnostykę, leczenie jak i wsparcie długoterminowe, a także
komplementarne możliwości wsparcia ze strony systemu pomocy społecznej, pozwalają na
poprawę jakości życia seniorów. Regularna kontrola stanu zdrowia zmniejsza ryzyko
hospitalizacji i poważnych interwencji medycznych, co przekłada się na dłuższe utrzymanie
dobrego samopoczucia i lepszej kondycji, umożliwiając pełniejsze uczestnictwo w życiu
społecznym i rodzinnym. Jednym z najważniejszych zadań geriatrii jest kompleksowość
opieki, rozumiana na kilka sposobów. Pod tym pojęciem należy rozumieć całościowe
spojrzenie na pacjenta w wieku senioralnym.
Podstawą systemu opieki zdrowotnej są placówki podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) i
lekarze rodzinni.
Placówki POZ są przygotowane do zapewnienia opieki nad starszymi
pacjentami, ale trzeba pamiętać, że w miarę wydłużania się czasu trwania życia zwiększa się
liczba pacjentów, wymagających opieki specjalistycznej, a równoczesne występowanie
więcej niż jednej choroby przewlekłej stanowi przesłankę do korzystania z usług lekarza
geriatry1.
Mając na uwadze te wyzwania demograficzne, Minister Zdrowia w dniu 14 czerwca 2024 r.
powołała
Zespół do spraw organizacji profilaktyki i opieki zdrowotnej dla osób starszych2,
którego celem jest opracowanie rozwiązań umożliwiających poprawę jakości i dostępności
opieki zdrowotnej dla tej grupy pacjentów.
1 Błędowski P., Grodzicki T., Mossakowska M., Zdrojewski T. (red.) (2021). PolSenior2. Badanie
poszczególnych obszarów stanu zdrowia osób starszych, w tym jakości życia związanej ze zdrowiem.
Gdański Uniwersytet Medyczny, Gdańsk
2 zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 czerwca 2024 r. (Dz. Urz. Min. Zdrow. 2024. poz. 41)
-- 1 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Do zadań Zespołu należy przygotowanie raportu zawierającego rozwiązania i
rekomendacje w zakresie organizacji profilaktyki i opieki zdrowotnej dla osób starszych, z
uwzględnieniem różnych grup wiekowych.
Działania Zespołu skupiają się na wypracowaniu propozycji rozwiązań w kilku kluczowych
obszarach, dotyczących m.in. podniesienia kompetencji lekarzy w zakresie geriatrii –tj.
rozwijania wiedzy i umiejętności lekarzy innych specjalności w zakresie diagnostyki i
leczenia osób starszych, a także ustalenia zasad współpracy w ramach opieki geriatrycznej
– w tym określenia roli podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) oraz ambulatoryjnej opieki
specjalistycznej (AOS) w opiece nad pacjentami geriatrycznymi, aby zapewnić bardziej
skoordynowaną opiekę; profilaktyki zdrowotnej – poprzez wsparcie opracowania założeń
badań bilansowych uwzględniających osoby w starszym wieku.
W pracach Zespołu uczestniczy wielu specjalistów i ekspertów w tym m.in.:
konsultant krajowy w dziedzinie geriatrii,
konsultant krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej,
konsultant krajowa w dziedzinie epidemiologii,
konsultant krajowa w dziedzinie pielęgniarstwa geriatrycznego,
konsultant krajowa w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego,
konsultant krajowa w dziedzinie pielęgniarstwa opieki długoterminowej.
Do dnia 20 marca 2025 r. odbyło się sześć posiedzeń Zespołu oraz kilka spotkań podgrup
roboczych skupionych wokół poszczególnych zagadnień.
Zgodnie z ww. zarządzeniem, Zespół zakończy swoją działalność w 2025 r. z dniem
akceptacji przez ministra właściwego do spraw zdrowia raportu zawierającego rozwiązania
i rekomendacje w zakresie organizacji profilaktyki i opieki zdrowotnej dla osób starszych.
Trwa także realizacja reformy A4.6 w ramach KPO, dotyczącej
Wzrostu uczestnictwa w
rynku pracy poprzez rozwój opieki długoterminowej. Ministerstwo Zdrowia
współodpowiada za osiągnięcie dwóch kamieni milowych: A69G i 70G.
W ramach kamienia milowego A69G przeprowadzono przegląd strategiczny systemu opieki
długoterminowej w Polsce w celu określenia priorytetów reform.
Koordynację realizacji tego kamienia milowego powierzono Ministerstwu Funduszy
i Polityki Regionalnej we współpracy z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
i Ministerstwem Zdrowia.
Raport podsumowujący przegląd systemu opieki długoterminowej w Polsce, stanowiący
efekt realizacji kamienia milowego A69G KPO, został opublikowany w dniu 28 czerwca
2024 r. w Biuletynach Informacji Publicznej Ministerstwa Zdrowia
(https://www.gov.pl/web/zdrowie/przeglad-strategiczny-opieki-dlugoterminowej-w-
polsce-opracowany-przez-bank-swiatowy) oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
Na podstawie wniosków i rekomendacji zawartych w opublikowanym raporcie, w ramach
kamienia milowego A70G, rozpoczęto międzyresortowe prace mające na celu m.in. zmianę
obecnych przepisów prawnych w celu wdrożenia priorytetów reformy określonych na
podstawie strategicznego przeglądu opieki długoterminowej w Polsce.
Priorytety te obejmują w szczególności:
zdefiniowanie „opieki długoterminowej” w spójny sposób w całości systemu
opiekuńczego kraju (tzn. zarówno w systemie opieki zdrowotnej, jak i pomocy
społecznej);
zdefiniowanie pojęcia „opiekuna nieformalnego” oraz „opieki nieformalnej”;
zwiększenie nakładów finansowych na system opieki długoterminowej przez
wprowadzenie bonu senioralnego;
-- 2 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
zmianę przepisów lub przyjęcie nowych przepisów dotyczących standardów jakości
opieki długoterminowej w ramach systemów pomocy społecznej i opieki
zdrowotnej, w oparciu o wyniki przeprowadzonej analizy;
wskazanie organów odpowiedzialnych za koordynację systemu opieki
długoterminowej, ogół działań w zakresie monitorowania i ewaluacji jakości oraz
działalność informacyjną.
Oprócz zmian ram prawnych priorytety reformy obejmują również:
dokonanie przeglądu wydatków publicznych w celu oceny efektywności
finansowania opieki długoterminowej ze środków publicznych oraz
zaproponowanie rozwiązań budżetowych mających na celu zapewnienie
stabilności finansowania tego systemu;
przyjęcie dokumentu, w którym zaproponowana zostanie zharmonizowana
definicja jakości opieki długoterminowej, a także zintegrowany system
monitorowania i ewaluacji jakości, gromadzenia danych i wykorzystywania tych
danych.
Prace nad realizacją kamienia milowego A70G są koordynowane przez Minister ds. Polityki
Senioralnej.
W pracach tych uczestniczą resorty zaangażowane w realizację reformy opieki
długoterminowej w Polsce, w tym m.in. Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
oraz Ministerstwo Zdrowia, a także Ministerstwo Finansów oraz Ministerstwo Funduszy
i Polityki Regionalnej. Termin realizacji tego kamienia milowego wyznaczono do końca
2025 r.
W celu wsparcia realizacji reformy w I połowie 2024 r. powołano Grupę roboczą ds. opieki
długoterminowej utworzoną przy Międzyresortowym Zespole ds. systemowych rozwiązań
związanych z opieką nad osobami starszymi, któremu przewodniczy Minister ds. Polityki
Senioralnej.
Dotychczasowe prace Grupy roboczej doprowadziły do:
wypracowania podstawy definicyjnej dla opieki długoterminowej spójnej dla
systemów zdrowotnego i społecznego – obejmującej również świadczenia i usługi
środowiskowe;
ustalania katalogu świadczeń i usług opieki długoterminowej w obu systemach –
w tym również świadczeń udzielanych w warunkach środowiskowych;
przeprowadzenia analizy przypadków komunikacji pomiędzy systemami ochrony
zdrowia i pomocy społecznej w zakresie przekazywania informacji na temat osób
wymagających opieki długoterminowej – istotną z punktu widzenia stworzenia
sprawnego systemu skoordynowanych świadczeń i usług, w tym również
udzielanych w środowisku;
podjęcia analiz mających na celu wypracowanie rozwiązań w zakresie koordynacji
opieki długoterminowej;
przystąpienia do analizy dotyczącej monitorowania i ewaluacji jakości opieki
długoterminowej oraz gromadzenia i wykorzystywania danych tym zakresie.
Ponadto, na wniosek Minister ds. Polityki Senioralnej, Ministerstwo Finansów rozpoczęto
realizację przeglądu wydatków publicznych na opiekę długoterminową. Utworzono w tym
celu
Grupę roboczą ds. przeglądu wydatków, której pierwsze spotkanie odbyło się 20
stycznia 2025 r. Celem przeglądu jest ocena efektywności finansowania opieki
długoterminowej ze środków publicznych oraz zaproponowanie rozwiązań budżetowych
mających na celu zapewnienie stabilności finansowania tego systemu. Członkami Grupy
roboczej są przedstawiciele resortów i instytucji publicznych zaangażowanych w realizację
reformy, w tym również przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia.
-- 3 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
W ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, Ministerstwo Zdrowia
realizuje także reformę D1.2 Zwiększenie efektywności, dostępności i jakości świadczeń
opieki długoterminowej podmiotów leczniczych na poziomie powiatowym. W ramach tej
reformy zrealizowana została inwestycja D4.1.1 (przed rewizją: D1.2.1) Rozwój opieki
długoterminowej poprzez modernizację infrastruktury podmiotów leczniczych na poziomie
powiatowym.
28 lutego 2025 r. zakończył się proces oceny wniosków złożonych w naborze w ramach
inwestycji D4.1.1. Spośród 189 wniosków o objęcie przedsięwzięcia wsparciem złożonych w
konkursie po ocenie formalno-horyzontalnej i merytorycznej pozytywnie ocenionych
zostało 149 wniosków, a do objęcia wsparciem rekomendowane zostały 83 przedsięwzięcia
o najwyższej uzyskanej punktacji na łączną kwotę 1 295 340 000 zł.
Celem tej inwestycji jest modernizacja infrastruktury budowlanej szpitali powiatowych
polegającej na wykonywaniu następujących robót budowlanych takich jak: przebudowa,
rozbudowa, nadbudowa, remont oraz innych prac, które nie stanowią robót budowlanych w
rozumieniu ustawy Prawo budowlane prowadzących do modernizacji obiektów
budowlanych lub budowy nowej infrastruktury podmiotów leczniczych w uzasadnionych
przypadkach związanych z brakiem możliwości efektywnego inwestowania środków w
przebudowę lub rozbudowę starych, wyeksploatowanych budynków, które nie spełniają
wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu leczniczego
zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz doposażenia w nowoczesne urządzenia i
wyroby medyczne lub niezbędne wyposażenie oraz zakup sprzętu dla szpitali powiatowych
w ramach procesów przekształcenia łóżek szpitali powiatowych celem utworzenia miejsc
opieki długoterminowej lub geriatrycznej. Cel ten obejmuje również wsparcie zmian
jakościowych w funkcjonowaniu szpitali powiatowych poprzez realizację niezbędnych
działań infrastrukturalnych (poprzez poprawę standardów dostępności w tym także
dostosowania do potrzeb osób z niepełnosprawnościami).
W ramach finansowania rozwoju opieki długoterminowej i geriatrycznej ze środków KPO do
30 czerwca 2026 r. powstanie docelowo kilkadziesiąt nowych oddziałów geriatrycznych i
opieki długoterminowej. Wsparcie obejmie też już funkcjonujące oddziały w placówkach
leczniczych dedykowanych dla osób starszych poprzez zwiększenie liczby łóżek w tych
oddziałach. W wyniku inwestycji powstanie ponad 3000 nowych łóżek przeznaczonych dla
pacjentów, co stanowi duży wzrost dostępności świadczeń z zakresu opieki geriatrycznej i
długoterminowej.
W celu podniesienia jakości udzielanych świadczeń, a także poprawy komfortu leczenia
pacjentów i komfortu pracy personelu medycznego oddziały geriatryczne objęte wsparciem
doposażone zostaną w nowoczesne urządzenia i wyroby medyczne oraz niezbędne
wyposażenie. Zgodnie z indywidualnymi potrzebami poszczególnych beneficjentów
przedmiotowego konkursu zakupiony zostanie m.in. sprzęt diagnostyczny (np. aparaty USG,
aparaty EKG, kardiomonitory, glukometry) , sprzęt rehabilitacyjny (np. kule, chodziki,
balkoniki, kabiny UGUL, zestawy do elektroterapii, roboty rehabilitacyjne, cykloergometry),
a także niezbędne wyposażenie do udzielania świadczeń zdrowotnych np. łóżka szpitalne, w
tym bariatryczne, łóżka sterowane elektrycznie, szafki przyłóżkowe, materace
przeciwodleżynowe, parawany.
Realizacja działań z zakresu tej inwestycji, również w zakresie geriatrii, pozwoli na:
1. istotne polepszenie stanu posiadanej przez szpitale powiatowe infrastruktury w
priorytetowych obszarach diagnostyki i leczenia pacjentów,
2. sprawniejszą, wcześniejszą diagnostykę,
3. przyspieszenie procesów leczenia i rekonwalescencji pacjentów,
4. wprowadzenie nowych procedur medycznych dla pacjentów,
-- 4 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
5. zwiększenie poziomu zabezpieczenia przeciwepidemicznego szpitali powiatowych,
6. poprawę komfortu leczenia dla pacjentów i pracy dla personelu medycznego.
W zakresie określania optymalnej liczby lekarzy specjalistów z geriatrii pod uwagę należy
wziąć kilka aspektów. Osobami starszymi nie zajmują się tylko lekarze z dziedziny geriatrii
ale także inni specjaliści np. z chorób wewnętrznych. W 2023 r. mieliśmy 555-ciu lekarzy ze
specjalizacją z geriatrii, przy czym w Polsce było ponad 143 tys. pracujących lekarzy
ogółem. Należy więc zwrócić uwagę na wszystkie zawody z kompetencjami obejmującymi
opiekę nad osobami starszymi. Odczucia problemu z dostępem do lekarzy są możliwe,
jednak ich przyczyna nie musi tkwić w samej liczbie lekarzy.
Jednocześnie informujemy, iż Minister Zdrowia opracował model popytowy dla kadry
lekarskiej ogółem, bez podziału na poszczególne specjalizacje. Wskazuje on jednak na
kierunki działań i perspektywy, a więc także na możliwości kształcenia specjalizacyjnego
w najbliższych latach. Z modelu wynika, że w Polsce nastąpi wzrost liczby lekarzy, co jest
głównie efektem wzrostu kształcenia, który w ostatnich latach był bardzo dynamiczny.
Proces kształcenia lekarzy specjalistów jest jednak czasochłonny więc efekt przyrostu
kadry specjalistycznej jest widoczny z opóźnieniem. Co więcej mogą występować również
różnice regionalne i kluczowa jest odpowiednia dystrybucja kadry na obszary deficytowe.
Publikacja modelu popytowo-podażowego znajduje się pod linkiem:
https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-2026/analizy/kadry-
medyczne/model-popytowo-podazowy-lekarzy/.
Poniżej znajdują się podstawowe statystyki dotyczące lekarzy pracujących z dziedziny
geriatrii. Analizy pochodzą z głównej aplikacji „Kadry medyczne”, która dostępna jest pod
linkiem: https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-2026/analizy/kadry-
medyczne/kadry-medyczne/
Tabela 1. Liczba lekarzy pracujących ze specjalizacją z geriatrii bezwzględnie i w przeliczeniu na 100 tys.
ludności w poszczególnych latach.
Rok Liczba lekarzy
pracujących o
specjalizacji z geriatrii
Liczba lekarzy pracujących o
specjalizacji z geriatrii w
przeliczeniu na 100 tys. ludności
2019 477 1,2
2020 510 1,3
2021 533 1,4
2022 542 1,4
2023 555 1,5
Źródło: Opracowanie DAiS na podstawie danych CRL, NFZ, GUS
Poniższa tabela przedstawia liczbę pielęgniarek posiadających tytuł specjalisty
w wybranych dziedzinach według stanu na dzień 31.12 danego roku. Dane te publikowane
są na stronie Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych. Warto podkreślić iż w zakresie każdej
z poniższych dziedzin wystąpił wzrost w przeciągu pięciu lat.
Tabela 2. Liczba pielęgniarek posiadających tytuł specjalisty w określonej dziedzinie pielęgniarstwa.
Rok Dziedzina pielęgniarstwa Liczba pielęgniarek posiadających
tytuł specjalisty w danej dziedzinie
2019 1 776
2024
Pielęgniarstwo geriatryczne
2 866
2019 6 970
2024
Pielęgniarstwo zachowawcze
7 169
2019 1 443
2024
Pielęgniarstwo internistyczne
12 828
2019 Pielęgniarstwo przewlekle chorych i 105
-- 5 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
2024 niepełnosprawnych 109
2019 1 969
2024
Pielęgniarstwo opieki długoterminowej
3 258
2019 1 291
2024
Pielęgniarstwo opieki paliatywnej
2 962
Źródło: Dane statystyczne Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych (https://nipip.pl/)
Warto podkreślić, że postępujący obecnie proces starzenia się społeczeństwa skutkuje
zwiększeniem popytu nie tylko na świadczenia zdrowotne, ale również na odpowiednio
wyspecjalizowany personel medyczny, dlatego tak istotne jest efektywne planowanie
i rozwój kadry medycznej w oparciu o rzeczywiste dane. Z analizy zastępowalności
pokoleniowej specjalistów wynika, iż liczba lekarzy w trakcie szkolenia specjalizacyjnego
z geriatrii jest zbliżona do liczby geriatrów osiągających wiek emerytalny w najbliższych
latach. Należy przy tym podkreślić, że wskaźnik ten jest zróżnicowany regionalnie.
Tabela 3. Zastępowalność pokoleniowa pracujących lekarzy specjalistów z zakresu geriatrii.
Prawdopodobna, sumaryczna
liczba nowych lekarzy
specjalistów w zakresie
geriatrii do 2028 r.
Liczba lekarzy którzy
osiągną wiek
emerytalny do 2028 r.
Zmiana w liczbie lekarzy,
którzy prawdopodobnie wejdą
na rynek pracy i osiągną wiek
emerytalny w 2028 r.
87 85 2
Źródło: Opracowanie DAiS na podstawie danych CRL, NFZ, GUS
Pragniemy również podkreślić fakt, iż wypracowuje podstawowe regiony zabezpieczenia
tworzące warunki umożliwiające zwiększenie dostępności do świadczeń zdrowotnych z
jednoczesnym zapewnieniem bezpieczeństwa i jakości w ramach projektu „
Podstawowe
Regiony Zabezpieczenia”. Celem projektu jest zaplanowanie zabezpieczenia
podstawowych potrzeb zdrowotnych Polaków z uwzględnieniem uwarunkowań
regionalnych.
Z uwagi na powyższe spodziewamy się, że liczba kadry lekarskiej ogółem w Polsce nie
powinna stanowić problemu. Kwestia ta jest jednak silnie zróżnicowana regionalnie (wiąże
się z odpowiednią dystrybucją) i zależy od rodzaju specjalizacji lekarskiej.
Problemy związane z deficytem kadry lekarskiej ze specjalnością w dziedzinie geriatrii dla
celów realizacji ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o szczególnej opiece geriatrycznej można
rozwiązać w okresie przejściowym poprzez rozszerzenie katalogu lekarzy o specjalistów
dziedzin pokrewnych lub innych dziedzin medycyny podobnie jak to miało zastosowanie w
przypadku definicji lekarzy POZ lub lekarzy systemu PRM. Zgodnie z obowiązującymi
przepisami (ustawą z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania
najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w
podmiotach leczniczych oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 czerwca 202 r. w
sprawie wysokości zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarzy i lekarzy dentystów
odbywających specjalizacje w ramach rezydentury) co roku w wyniku rewaloryzacji wzrasta
od 1 lipca wynagrodzenie lekarzy rezydentów odbywających specjalizację w dziedzinach
priorytetowych (Uwaga: geriatria jest dziedziną priorytetową od 20.12.2012. Uznanie
danej dziedziny za priorytetową, skutkuje faktem, że lekarze otrzymują wyższe
wynagrodzenie zasadnicze, niż lekarze którzy realizują specjalizacje która należy do grupy
specjalizacji nie priorytetowych).
Od 1 lipca 2024 roku wynagrodzenie zasadnicze brutto lekarza odbywającego
specjalizację z grupy specjalizacji priorytetowych:
w pierwszych dwóch latach zatrudnienia w trybie rezydentury 9 368 zł (wzrost o 5
766 zł w stosunku do lipca 2016 (stan na lipiec 2016: 3 602 zł),
a po dwóch latach zatrudnienia w tym trybie 10 220 zł (wzrost o 6 330 zł w
stosunku do lipca 2016 (stan na lipiec 2016: 3 890 zł).
-- 6 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Nowelizacja ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
wprowadziła rozwiązanie, dzięki któremu lekarze odbywający szkolenie specjalizacyjne w
ramach rezydentury mogą otrzymać dodatkowo wynagrodzenie zasadnicze wyższe o 600
zł miesięcznie (w dziedzinie niepriorytetowej) lub wyższe o 700 zł miesięcznie (w dziedzinie
priorytetowej). Aby otrzymać to wynagrodzenie lekarz musi zobowiązać się do
przepracowania – w podmiocie leczniczym, finansowanym ze środków publicznych –
łącznie 2 lata w ciągu kolejnych pięciu lat następujących po zakończeniu szkolenia
specjalizacyjnego.
Ponadto wprowadzono możliwość prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego dla lekarzy
i lekarzy dentystów na wolne miejsca specjalizacyjne w całym kraju, a nie jak było to
możliwe wcześniej tylko w obrębie jednego województwa, przyznając możliwość wskazania
w priorytetowej kolejności 15 wariantów wyborów obejmujących dziedzinę, tryb i miejsce
odbywania szkolenia specjalizacyjnego. W przypadku pozostawania niewykorzystanych
miejsc specjalizacyjnym w danym postępowaniu kwalifikacyjnym jest możliwość
przeprowadzenia dodatkowego naboru tylko i wyłącznie dla dziedzin priorytetowych, w
tym dla geriatrii.
Powyższe rozwiązanie ma na celu zwiększenie liczby lekarzy odbywających szkolenie
specjalizacyjne w dziedzinach, które cieszą się mniejszym zainteresowaniem lekarzy.
Obowiązujące przepisy umożliwiają także przystąpienie o rok wcześniej niż dotychczas do
Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego lekarzy, którzy ukończyli przedostatni rok
szkolenia specjalizacyjnego.
Zatem ze strony Ministra Zdrowia wprowadzone zostały mechanizmy prawne i finansowe
zwiększające możliwość uzyskania większej liczb specjalistów w dziedzinach
priorytetowych, w tym z geriatrii i chorób wewnętrznych.
Natomiast należy podkreślić, że kluczową rolę w kreowaniu kadry lekarzy specjalistów w
dużej mierze odgrywają kierownicy podmiotów leczniczych, którzy posiadają niezależne
narzędzia motywacyjne zachęcające lekarzy do podejmowania szkolenia specjalizacyjnego
w danej dziedzinie medycyny zarówno w trybie rezydenckim, jak i pozarezydenckim.
Odpowiedź na pytanie: Na jednym z posiedzeń zespołu ds szpitali powiatowych
proponowałam by wprowadzić zmiany co do dodatkowej specjalizacji geriatrii która trwa
18 m , uważam, że internista czy lekarz rodzinny wystarczy żeby zostali przeszkoleni by
móc pracować w geriatrii.
Tematyka dotycząca geriatrii jest przedmiotem kształcenia zarówno przeddyplomowego,
jak i podyplomowego lekarzy. Rozszerzenie wiedzy z zakresu geriatrii następuje w trakcie
szkolenia specjalizacyjnego znacznego grona lekarzy, bowiem moduł podstawowy z chorób
wewnętrznych obejmujący tematykę geriatrii jest podstawą szkolenia specjalizacyjnego
lekarzy w 21 dziedzinach medycyny.
Szkolenie specjalizacyjne z geriatrii jest dwumodułowe składające się z 2-letniego modułu
podstawowego z chorób wewnętrznych i 3-letniego modułu specjalistycznego z geriatrii.
Natomiast skrócony został do 2-ch lat czas trwania szkolenia specjalizacyjnego w tej
dziedzinie dla lekarzy posiadających specjalizację I stopnia w dziedzinie chorób
wewnętrznych lub specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w dziedzinie chorób
wewnętrznych, medycyny ogólnej lub medycyny rodzinnej oraz do 3-ch lat dla lekarzy
posiadających specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w dziedzinie neurologii.
-- 7 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
Wszystkie programy szkolenia specjalizacyjnego przygotowują Zespoły ekspertów pod
przewodnictwem konsultanta krajowego we właściwej dziedzinie medycyny powołane
przez Dyrektora CMKP. Tematyka z zakresu geriatrii została ujęta w wielu programach
specjalizacyjnych, w tym w dziedzinie chorób wewnętrznych i medycyny rodzinnej.
Program szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie chorób wewnętrznych przewiduje
odbycie kursu z: „Geriatrii” oraz przyswojenie i zaliczenie w ramach stażu podstawowego
wiedzy z zakresu geriatrii dotyczącej m.in. komunikacji z chorym w podeszłym wieku,
zespoły psychogeriatryczne – rozpoznawanie i podstawy leczenia, zmiany związane ze
starzeniem a zmiany chorobowe – różnicowanie, specyfiki farmakoterapii chorych w
podeszłym wieku, zagrożenia związane z hospitalizacją wynikające z podeszłego wieku,
specyfiki opieki ambulatoryjnej nad chorymi w podeszłym wieku, zasad opieki
długoterminowej w domu i zakładach opiekuńczo-leczniczych.
Szkolenie specjalizacyjne z medycyny rodzinnej jest szkoleniem jednomodułowym i trwa 4
lata. Program specjalizacji w dziedzinie medycyny rodzinnej przewiduje odbycie 2-
tygodniowego stażu kierunkowego realizowanego na oddziale geriatrii oraz kursu „Opieka
nad pacjentem geriatrycznym”. Tematyka szkolenia obejmuje odrębności przebiegu
najczęstszych patologii w starości, odrębności farmakoterapii pacjentów w wieku
podeszłym, jatrogenne zespoły geriatryczne, opiekę nad pacjentami geriatrycznymi z
chorobą nowotworową, całościową opiekę geriatryczną w warunkach podstawowej opieki
zdrowotnej i przeprowadzenie Całościowej Oceny Geriatrycznej przy użyciu skali oceny
podstawowych czynności życia codziennego wg Katza - ADL (Activities of Daily Living),
indeksu oceny podstawowych czynności w życiu codziennym wg Barthel - Barthel Index,
MNA-SF (Mini-Nutritional Assessment- Short Form), kwestionariusza PRISMA-7.
Zatem specjaliści powyżej wskazanych dziedzin nabywają wiedzę niezbędną do realizacji
świadczeń również z zakresu geriatrycznego.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz.U. 2023 poz. 870, z późn. zm.) w § 6a
wskazuje, że świadczeniodawca udzielający świadczeń w trybie hospitalizacji i
hospitalizacji planowej jest obowiązany do opracowania i wdrożenia procedury oceny
geriatrycznej pacjenta, z wyjątkiem oddziałów szpitalnych o profilu pediatrycznym,
neonatologicznym oraz położniczo‑ginekologicznym. Natomiast w załączniku nr 3 do
rozporządzenia wskazano jednocześnie warunki szczegółowe, jakie powinni spełnić
świadczeniodawcy przy udzielaniu świadczeń gwarantowanych w trybie hospitalizacji i
hospitalizacji planowej z geriatrii. Warunki dla oddziału geriatrycznego wymagają
wykazania wyłącznie równoważnika co najmniej 1 etatu specjalisty w dziedzinie
gerontologii lub geriatrii (nie dotyczy dyżuru medycznego). Zatem świadczeniodawca może
zatrudniać również na oddziale geriatrii lekarzy specjalistów innych dziedzin medycyny.
Ponadto, ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o szczególnej opiece geriatrycznej (Dz. U. z 2024
r. poz. 1666, z późn. zm.) określa cele, organizację i zasady funkcjonowania szczególnych
form geriatrycznej opieki zdrowotnej nad osobami, które ukończyły 75. rok życia. Głównym
celem zmian systemowych, wprowadzanych ustawą jest zapewnienie opieki geriatrycznej
osobom starszym oraz sprzyjanie zdrowemu starzeniu się, zapobieganie postępowi chorób
przewlekłych i wystąpieniu lub pogłębianiu się niepełnosprawności. Opieka geriatryczna
sprawowana będzie, zgodnie z założeniami wojewódzkiego planu działania szczególnej
opieki geriatrycznej, w podstawowej opiece zdrowotnej, Centrach Zdrowia 75+ i
szpitalnych oddziałach geriatrycznych. Ustawa przewiduje, że szczególną opiekę
geriatryczną realizować będą między innymi lekarze i lekarze podstawowej opieki
zdrowotnej. Zatem lekarze różnych specjalizacji mogą już obecnie pracować w obszarze
zajmującym się geriatrią.
-- 8 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
9
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 9 of 9 --