Interpelacja w sprawie przeciwdziałania agresji wobec ratowników medycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8406
do ministra zdrowia
w sprawie przeciwdziałania agresji wobec ratowników medycznych
Zgłaszający: Marcelina Zawisza, Adrian Zandberg, Marta Stożek, Paulina Matysiak
Data wpływu: 27-02-2025
Szanowna Pani Minister,
25 stycznia 2025 roku w Siedlcach doszło do tragicznego morderstwa ratownika medycznego. Człowiek, który wyszedł z domu, by ratować życie innych, stracił własne. Nie jest to ani pierwszy, ani odosobniony przypadek agresji wobec ratowników medycznych.
Ratownik medyczny J. Ś. na swoim koncie w serwisie Instagram pisze “pierwszy raz zostałem uderzony w twarz przez pacjentkę jakieś dwa tygodnie po skończeniu studiów, ostatni - trochę ponad tydzień temu, przez agresywnego 19-latka. Nie zliczę, ile razy przez ostatnie 6 lat ktoś mi groził, rzucał się na mnie i kolegów z pięściami, demolował miejsce, w którym pracuję”.
Tak wyglądają realia niesienia pomocy przez personel medyczny.
Środowiska medyczne wielokrotnie sygnalizowały istnienie tego problemu i apelowały o wprowadzenie rozwiązań prawnych, które zapewniłyby im bezpieczeństwo podczas wykonywania obowiązków służbowych. Niestety, żaden z poprzednich rządów nie podjął skutecznych działań w tej sprawie.
Obecnie obowiązujące przepisy nie gwarantują wystarczającej ochrony personelowi medycznemu – ludziom, którzy codziennie swoją pracą niosą pomoc i ratunek innym.
Z nadzieją przyjęłam projekt ustawy nr UD43, który wpłynął już do Sejmu.
25 stycznia 2025 roku Zarząd Krajowy Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Ratowników Medycznych po raz kolejny wystosował postulaty mające na celu poprawę bezpieczeństwa personelu medycznego.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), uprzejmie prosimy o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje przeprowadzenie w bieżącym roku kampanii społecznej promującej szacunek dla ratowników medycznych? Jeśli tak, prosimy o szczegóły dotyczące planowanej kampanii. Jeśli nie, to kiedy planowane jest rozpoczęcie takich działań?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia pracuje nad wprowadzeniem systemowego wsparcia psychologicznego dla ratowników medycznych, zarówno ofiar agresji, jak i w codziennej pracy? Jeśli tak, na jakim etapie znajdują się prace nad tym rozwiązaniem i kiedy przewidywane jest ich zakończenie? Jeśli nie, to kiedy planowane jest rozpoczęcie takich działań?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa utworzenie funduszu mającego na celu pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji ratowników medycznych poszkodowanych w wyniku napaści? Jeśli tak, na jakim etapie są te prace i kiedy przewidywane jest ich ukończenie? Jeśli nie, to kiedy ministerstwo planuje podjęcie takich działań?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia pracuje nad zapewnieniem ratownikom medycznym monitoringu wizyjnego podczas interwencji (np. poprzez wyposażenie zespołów ratownictwa medycznego w kamery nasobne)? Jeśli tak, prosimy o informację, na jakim etapie znajdują się te prace. Jeśli nie, to kiedy planowane jest rozpoczęcie takich działań?
Mamy nadzieję, że wydarzenie z Siedlec stanie się impulsem do podjęcia zdecydowanych działań na rzecz poprawy bezpieczeństwa ratowników medycznych oraz wprowadzenia systemowych rozwiązań, które zminimalizują ryzyko takich tragedii w przyszłości.
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12531 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DBR.050.6.2025.JL
Warszawa, 03 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8406 Pani Poseł Marceliny Zawiszy oraz grupy posłów:
Marty Stożek, Pauliny Matysiak i Adriana Zandberga, w sprawie przeciwdziałania agresji
wobec ratowników medycznych, proszę o przyjęcie poniższych informacji.
W systemie Państwowe Ratownictwo Medyczne (PRM), którego jednostkami są zespoły
ratownictwa medycznego i szpitalne oddziały ratunkowe, świadczeń zdrowotnych
udzielają:
- ratownicy medyczni (około 22,6 tys.),
- pielęgniarki (około 5,3 tys.),
- lekarze (około 5,8 tys.).
Wszelkie działania podejmowane przez MZ wobec personelu systemu PRM odnoszą się do
wszystkich trzech ww. grup zawodowych.
Ministerstwo Zdrowia od kilku tygodni prowadzi działania komunikacyjne mające na celu
przybliżenie roli i znaczenia personelu medycznego zajmującego się ratowaniem ludzkiego
życia i zdrowia, oraz prowadzi działania mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa tych
osób. Przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia wielokrotnie podkreślali, że bezpieczeństwo
członków zespołów ratownictwa medycznego (ZRM) jest priorytetem i w tym celu wraz z
Krajową Izbą Ratowników Medycznych, Krajowym Centrum Monitorowania Ratownictwa
Medycznego, Polskim Towarzystwem Ratowników Medycznych, Ogólnopolskim
Związkiem Zawodowym Ratowników Medycznych, Związkiem Pracodawców Ratownictwa
Medycznego SPZOZ i Polskim Towarzystwem Pielęgniarstwa Ratunkowego
przygotowywanych jest wiele zmian. Ministerstwo Zdrowia na bieżąco komunikuje o nich.
Jednocześnie w ścisłej współpracy z Krajową Izbą Ratowników Medycznych Ministerstwo
prowadzi kampanię edukacyjną w swoich mediach społecznościowych na temat tego, jak
istotna jest praca członków ZRM, jaka jest ich rola w systemie ochrony zdrowia i jak należy
współpracować z medykami oraz wspierać ich, aby mogli nieść swoją pomoc.
Ministerstwo Zdrowia jest w trakcie procedury przetargowej na realizację spotu na
powyższy temat. Zaplanowano również produkcję i emisję audycji o pracy ZRM w paśmie
programów tzw. telewizji śniadaniowej. Kampania medialna jest jednym z elementów planu
działań zadeklarowanych do podjęcia we wspólnym oświadczeniu Ministra Zdrowia oraz
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji1 w sprawie śmierci ratownika medycznego,
która miała miejsce w dniu 25 stycznia 2025 r. w Siedlcach.
1 https://www.gov.pl/web/zdrowie/wspolne-oswiadczenie-ministra-zdrowia-oraz-ministra-
spraw-wewnetrznych-i-administracji-w-sprawie-smierci-ratownika-medycznego2
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Na podstawie art. 26a ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie
Medycznym (Dz. U. z 2025 r. poz. 91) Wojewoda zapewnia dostęp do wsparcia
psychologicznego dyspozytorów medycznych udzielanego przez psychologów
zatrudnionych na podstawie stosunku pracy w urzędzie wojewódzkim. Powyższy przepis
wszedł w życie z dniem 1.01.2021 r., a większość dyspozytorów medycznych jest
jednocześnie Ratownikami Medycznymi. Natomiast takiego obowiązku nie ma w przypadku
członków zespołów ratownictwa medycznego.
Podjęto zatem decyzję, że członkom zespołów ratownictwa medycznego również zostanie
zapewnione wsparcie psychologiczne na poziomie ustawowym.
Przepisy w tym zakresie zostały ujęte w obecnie procedowanym projekcie
ustawy o
zmianie ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym oraz niektórych innych ustaw
(druk sejmowy - 1058). Obowiązek zapewnienia tego wsparcia będzie spoczywał na
dysponentach zespołów ratownictwa medycznego, przy czym należy odnotować, że już
obecnie ponad połowa dysponentów zapewnia takie wsparcie. Jest ono realizowane
zarówno na podstawie umów z różnego rodzaju podmiotami, np. gabinetami i poradniami
psychologicznymi (outsourcing), jak i przez zatrudnienie psychologów we własnym
zakresie. Zakłada się więc, że również w przyszłości to dysponent będzie podejmował
decyzję co do sposobu zapewnienia ww. wsparcia. Decyzja ta będzie w dużej mierze
uzależniona od liczby zespołów ratownictwa medycznego pozostających w strukturze
danego dysponenta. Ponieważ liczba ta waha się od kilku do kilkudziesięciu zespołów, to
przekłada się ona bezpośrednio na liczbę osób, którym będzie okazywane wsparcie
psychologiczne. W projekcie ustalono zakres zadań, jakie powinny być realizowane w
ramach wsparcia psychologicznego na rzecz członków ZRM. Zadania te są wzorowane na
wsparciu psychologicznym, jakie wojewodowie są zobowiązani zapewnić dyspozytorom
medycznym, jednak nie będą one obejmowały udziału psychologów w procesie
rekrutacyjnym do pracy w zespołach ratownictwa medycznego ani szkoleń doskonalących
dla członków zespołów ratownictwa medycznego, gdyż te są już realizowane w ramach
kształcenia podyplomowego w zawodach medycznych. Wsparcie psychologiczne będzie
okazywane członkom ZRM wyłącznie za ich zgodą.
W uzupełnieniu do powyższego informuję, że stres związany z udzielaniem świadczeń
zdrowotnych w systemie Państwowego Ratownictwa Medycznego jest nieodłącznym
elementem tej pracy. Zespoły ratownictwa medycznego są bowiem wysyłane wyłącznie do
stanów nagłego zagrożenia zdrowia lub życia, a sytuacje graniczne związane z tragicznymi
następstwami nagłych zachorowań i wypadków są codziennością w tym obszarze ochrony
zdrowia. Dlatego zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r.
o zawodzie
ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych (Dz.U. z 2023 r. poz.
2187) zawód ratownika medycznego może wykonywać wyłącznie taka osoba, której stan
zdrowia (psychofizyczny) jest odpowiedni do tej pracy.
W ramach kształcenia przed- i podyplomowego ratownicy medyczni przechodzą szkolenia z
technik wsparcia psychologicznego i radzenia sobie ze stresem.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2023 r.
w sprawie
ustawicznego rozwoju zawodowego ratowników medycznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1800)
doskonalenie zawodowe ratowników medycznych obejmuje zagadnienia z zakresu
wsparcia psychologicznego ratownika medycznego i osoby będącej w stanie nagłego
zagrożenia zdrowotnego.
Propozycja wprowadzenia monitoringu wizyjnego, w tym w postaci kamer nasobnych, była
przedmiotem analizy w Ministerstwie Zdrowia przy okazji nowelizacji ustawy
o
Państwowym Ratownictwie Medycznym w 2019 roku. Stanowisko przedstawione wówczas
przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych było jednoznaczne – nagrywanie
obrazu i dźwięku za pośrednictwem kamery nasobnej w czasie wykonywania medycznych
czynności ratunkowych będzie naruszało prawa pacjenta, z uwagi na ryzyko ujawnienia
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
jego wizerunku i danych osobowych, w tym danych wrażliwych dot. stanu zdrowia.
Nagrywanie procesu udzielania świadczeń zdrowotnych wymagałoby uzyskania zgody
pacjenta i osób mu towarzyszących, a nie zawsze uzyskanie świadomej zgody na takie
czynności byłoby możliwe.
Ponadto, samo rejestrowanie obrazu i dźwięku przez osobę, która znajduje się w sytuacji
zagrożenia bezpieczeństwa nie skutkuje zapewnieniem bezpieczeństwa tej osobie, a może
jedynie stanowić dowód w toczących się postępowaniach karnych lub w sprawach o
wykroczenie.
Ostatecznie kamery nasobne w ZRM nie zostały wprowadzone z uwagi na negatywne
stanowisko Urzędu Ochrony Danych Osobowych, który podnosił możliwość ujawnienia na
nagraniach danych wrażliwych uczestników zdarzenia.
Także środowisko ratownicze nie jest zgodne, czy monitoring ich postępowania na miejscu
zdarzenia powinien być prowadzony.
Tytułem uzupełnienia do odpowiedzi na pytania z interpelacji uprzejmie informuję, że od
20 grudnia 2019 r. na tabletach wykorzystywanych przez zespoły ratownictwa
medycznego w Systemie Wspomagania Dowodzenia Państwowego Ratownictwa
Medycznego wprowadzono przycisk „POMOC”. Jest to funkcjonalność, która w przypadku
bezpośredniego zagrożenia pozwala kierownikowi zespołu z poziomu uruchomionej
aplikacji powiadomić dyspozytora medycznego o potrzebie natychmiastowej pomocy.
Jednocześnie dyspozytorzy medyczni, którzy otrzymali to powiadomienie (dyspozytor
główny, zastępca oraz dyspozytorzy wysyłający w danej dyspozytorni medycznej) są
zobowiązani do potwierdzenia odebrania komunikatu oraz do podjęcia określonych działań
zmierzających do udzielenia pomocy ZRM, czyli np. wezwania Policji na miejsce zdarzenia.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy
o Państwowym Ratownictwie Medycznym osoba udzielająca
pierwszej pomocy albo kwalifikowanej pierwszej pomocy, osoba wchodząca w skład
zespołu ratownictwa medycznego, osoba udzielająca świadczeń zdrowotnych w szpitalnym
oddziale ratunkowym, dyspozytor medyczny podczas wykonywania swoich zadań,
wojewódzki koordynator ratownictwa medycznego wykonujący zadania, o których mowa w
art. 29 ust. 5, oraz krajowy koordynator ratownictwa medycznego wykonujący zadania, o
których mowa w art. 20a ust. 3, korzystają z ochrony przewidzianej w ustawie z dnia 6
czerwca 1997 r. - Kodeks karny dla funkcjonariuszy publicznych.
Dnia 25 stycznia 2021 r. Ministerstwo Zdrowia skierowało do Ministerstwa
Sprawiedliwości prośbę o podjęcie działań mających na celu ochronę członków zespołów
ratownictwa medycznego udzielających świadczeń zdrowotnych w nagłych stanach
zagrożenia życia poprzez podejmowanie z urzędu postępowań w sprawach związanych z
agresją skierowaną przeciwko członkom ZRM. Kwestia zapewnienia wzmożonej ochrony
prawnej została w pełni poparta przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Zrównanie statusu
pracowników systemu PRM pod względem ochrony prawnokarnej z funkcjonariuszami
publicznymi oznacza także, że personel medyczny udzielający świadczeń w SOR i ZRM
objęty jest są szerszą ochroną, poprzez włączenie aktów skierowanych przeciwko niemu do
grupy szczególnych typów przestępstw, w których pokrzywdzonymi są funkcjonariusze
publiczni (np. art. 223 k.k. – napaść na funkcjonariusza publicznego). Ściganie takich czynów
odbywa się z urzędu, bez konieczności wystosowywania przez pokrzywdzonego
prywatnego aktu oskarżenia.
Personel medyczny w systemie PRM ma też uprawnienia do zastosowania przymusu
bezpośredniego wobec osób, które:
1) dopuszczają się zamachu przeciwko:
a) życiu lub zdrowiu własnemu lub innej osoby lub
b) bezpieczeństwu powszechnemu lub
2) w sposób gwałtowny niszczą lub uszkadzają przedmioty znajdujące się w ich otoczeniu,
lub
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
3) poważnie zakłócają lub uniemożliwiają funkcjonowanie zakładu leczniczego
udzielającego świadczenia zdrowotnego w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej,
innego zakładu leczniczego lub jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.
Kolejnym krokiem będzie wypracowanie wspólnie z Komendą Główną Policji właściwych
rozwiązań w zakresie współpracy funkcjonariuszy Policji z zespołami ratownictwa
medycznego podczas interwencji podejmowanych wobec agresywnych i niebezpiecznych
os6b z zaburzeniami psychicznymi wywołanymi chorobą lub stosowaniem substancji
psychoaktywnych, co wiąże się m.in. z nowelizacją przepisów ustawy
o środkach przymusu
bezpośredniego i broni palnej oraz ustawy
o ochronie zdrowia psychicznego.
W styczniu b.r. Pani Minister Izabela Leszczyna zleciła powołanie zespołu roboczego
złożonego z przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Sprawiedliwości,
Ministerstwa Administracji i Spraw Wewnętrznych, Policji oraz reprezentacji ratowników
medycznych, pielęgniarek ratunkowych oraz pracodawców ratownictwa medycznego,
który ma na celu opracowanie rozwiązań poprawiających bezpieczeństwo personelu
medycznego, m.in. w oparciu o postulaty strony społecznej.
Współpraca z ww. instytucjami w kontekście bezpieczeństwa personelu medycznego
obejmuje kluczowe obszary zgłaszane jako działania niezbędne do podjęcia, którymi mają
być objęci w szczególności członkowie zespołów ratownictwa medycznego.
Działania te to:
1) realizacja przez Policję kursów samoobrony dla członków ZRM (rozpoczęto w marcu
2025),
2) wprowadzenie zmian do zarządzenia Prezesa NFZ w sprawie określenia warunków
zawierania i realizacji umów w rodzaju ratownictwo medyczne poprzez włączenie do
obowiązkowego wyposażenia ZRM kamizelek nożoodpornych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --