Interpelacja w sprawie hejtu w Internecie
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8403
do ministra sprawiedliwości
w sprawie hejtu w Internecie
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska
Data wpływu: 27-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
hejt w Internecie to zjawisko, które coraz częściej prowadzi do tragicznych skutków, zwłaszcza wśród młodych ludzi. Przykładem tego jest dramatyczna historia 16-letniej Julii, która odebrała sobie życie po długotrwałym nękaniu i hejcie, którego doświadczała zarówno w szkole, jak i w mediach społecznościowych. Niestety, historia Julii to nie jest odosobniony przypadek – liczba samobójstw wśród dzieci i młodzieży w Polsce rośnie w zatrważającym tempie. Według danych Komendy Głównej Policji w 2023 roku odnotowano ponad 2 tysiące prób samobójczych wśród osób poniżej 18. roku życia, z czego wiele z nich było wynikiem hejtu i przemocy psychicznej.
Hejt w Internecie pozostaje często bezkarny, a ofiary nie otrzymują odpowiedniego wsparcia. Rodziny, które tracą swoje dzieci, zmagają się nie tylko z żałobą, ale także z poczuciem bezsilności wobec braku odpowiednich regulacji prawnych, które mogłyby skutecznie przeciwdziałać takim sytuacjom.
Zwracam się więc do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje zaostrzenie kar za hejt w Internecie, szczególnie w przypadkach, gdy działania sprawcy prowadzą do poważnych konsekwencji, takich jak utrata zdrowia psychicznego lub życia ofiary?
Obecne regulacje prawne wydają się niewystarczające, aby odstraszyć sprawców i chronić ofiary. Czy przewidywane są zmiany w Kodeksie karnym, które uwzględnią specyfikę przemocy psychicznej w Internecie?
Czy wprowadzone zostaną zmiany w prawie, które umożliwią szybsze i skuteczniejsze ściganie sprawców hejtu w Internecie?
Często procesy sądowe w takich sprawach trwają latami, a ofiary pozostają bez wsparcia. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie uproszczonych procedur lub dedykowanych zespołów śledczych zajmujących się cyberprzestępczością?
Trauma wynikająca z hejtu wymaga natychmiastowego wsparcia, które obecnie jest trudno dostępne. Czy ministerstwo planuje współpracę z organizacjami pozarządowymi w tym zakresie?
Jakie działania edukacyjne i prewencyjne podejmuje ministerstwo, aby zwiększyć świadomość społeczeństwa na temat skutków hejtu i odpowiedzialności karnej za takie działania?
Czy planowane są kampanie społeczne, które uwrażliwią społeczeństwo na problem hejtu i jego konsekwencje?
Problem hejtu w Internecie dotyka nas wszystkich, ale to dzieci i młodzież są jego najczęstszymi ofiarami. Proszę o szczegółowe informacje na temat planowanych działań legislacyjnych i operacyjnych w tym zakresie.
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9838 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.109.2025
Warszawa, 14 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8403 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
Posłankę Iwonę Marię Kozłowską w sprawie hejtu w Internecie, uprzejmie przedstawiam
następujące informacje.
Ad 1
Należy mieć na uwadze, że hejt przejawia się zwykle w zachowaniach wyczerpujących
znamiona przestępstwa zniesławienia albo znieważenia, a niekiedy również gróźb
karalnych. Zniesławienie i znieważenie zagrożone są karą grzywny albo karą ograniczenia
wolności, a w sytuacji gdy sprawca dopuszcza się tych czynów za pomocą środków
masowego komunikowania można mu wymierzyć karę pozbawienia wolności do roku (art.
212 § 1 i 2 k.k., art. 216 § 1 i 2 k.k.). Groźby karalne zagrożone są karą pozbawienia
wolności do lat 3 (art. 190 § 1 k.k.) oraz ścigane są z urzędu. Natomiast zniesławienie
i zniewaga ścigane są z oskarżenia prywatnego, przy czym prokurator ma możliwość
ścigania tego rodzaju czynów także z urzędu.
Zgodnie z art. 60 § 1 i 2 k.p.k., w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia
prywatnego prokurator wszczyna postępowanie albo jako oskarżyciel publiczny wstępuje
do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego ochrona praworządności lub interes
społeczny. W literaturze wskazuje się, że „do oceny czy interes społeczny wymaga
-- 1 of 5 --
2
aktywności ze strony prokuratora, istotne są zarówno okoliczności sprzyjające powstaniu
zwiększonej społecznej szkodliwości (np. okoliczność, że czyn bulwersuje opinię publiczną),
dotyczące pokrzywdzonego (np. brak jego aktywności z uwagi na nieporadność), jak
i naruszenie istotnych przepisów w odbywającym się postępowaniu prywatnoskargowym”
(P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Wyd. 3,
Warszawa 2007, Legalis).
Ponadto należy wskazać, że hejt w Internecie może także wyczerpywać znamiona
przestępstwa „stalkingu”. Zgodnie z art. 190a § 1 k.k. „Kto przez uporczywe nękanie innej
osoby lub osoby dla niej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie
zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze
pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8”. Jeżeli następstwem takiego czynu jest
targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia
wolności od lat 2 do 15 (art. 190a § 3 k.k.). W orzecznictwie wskazuje się, że „W świetle
obowiązującej regulacji, by zachowanie mogło być uznane za stalking, nękanie przez
sprawcę musi być uporczywe, a zatem polegać na nieustannym oraz istotnym naruszaniu
prywatności innej osoby oraz na wzbudzeniu w pokrzywdzonym uzasadnionego
okolicznościami poczucia zagrożenia. Ustawodawca nie wymaga przy tym, aby
zachowanie stalkera niosło ze sobą element agresji. Nadto prawnie irrelewantne jest
w kontekście strony podmiotowej tego przestępstwa czy czyn sprawcy powodowany jest
żywionym do pokrzywdzonego uczuciem miłości, nienawiści, chęcią dokuczenia mu,
złośliwością czy chęcią zemsty” (postanowienie SN z dnia 12 grudnia 2013 r. III KK 417/13).
Surowe zagrożenie karą za groźby, jak również za przestępstwo stalkingu, sprawia, że
obecnie nie toczą się prace legislacyjne mające na celu zaostrzenie sankcji za te czyny.
Dodatkowo zauważyć trzeba, że kary za te przestępstwa zostały w ostatnich latach
wydatnie zaostrzone. Również w przypadku zniesławienia i zniewagi brak jest podstaw do
wprowadzania surowszej represji karnej. Ministerstwo Sprawiedliwości stoi bowiem na
stanowisku, że nie zaostrzanie sankcji, ale działania prewencyjne, jak również skuteczne
ściganie stanowią właściwy kierunek walki z niewątpliwie poważnym zagrożeniem, jakim
jest hejt, w tym w szczególności hejt w Internecie.
-- 2 of 5 --
3
Ad 2
Aktualnie nie toczą się w Ministerstwie Sprawiedliwości prace legislacyjne który miałyby
uwzględniać „specyfikę przemocy psychicznej w internecie”. Natomiast w ubiegłym roku
Ministerstwo Sprawiedliwości zgłosiło inicjatywę ustawodawczą, dotyczącą problematyki
mowy nienawiści, z którą hejt często się wiąże. Projekt ustawy opracowany przez
Ministerstwo Sprawiedliwości został przyjęty przez Radę Ministrów, a następnie wpłynął
do Sejmu (druk nr 876). Ustawa została uchwalona przez Sejm w dniu 6 marca 2025 r.,
a Senat nie wniósł do niej poprawek1. Podkreślić w tym miejscu należy, że przewidziane
w Kodeksie karnym przestępstwo stalkingu może, a nawet powinno, być rozważane
w każdej sprawie, w której dochodzi do uporczywego nękania pokrzywdzonego
zachowaniami o cechach hejtu rozumianego jako obrażanie i poniżanie innych.
Ad 3 i 4
Odnosząc się do pytania dotyczącego ewentualnych zmian w prawie, które miałyby na
celu „szybsze i skuteczniejsze ściganie sprawców hejtu w Internecie”, należy wskazać, że
Ministerstwo Sprawiedliwości nie pracuje obecnie nad zmianami Kodeksu postępowania
karnego stricte odnoszącymi się do wskazanego obszaru. Jednocześnie podkreślenia
wymaga, że trwają prace nad reformą procedury karnej (projekt UD153)2, w której dla
usprawnienia postępowania proponuje się określone zmiany np. dotyczące
dobrowolnego poddania się karze (art. 387 k.p.k.).
Należy również wskazać, że Prokurator Generalny dostrzegając wagę problematyki
związanej z przeciwdziałaniem mowie nienawiści i przestępstwami motywowanymi
uprzedzeniami, zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2024 r. powołał Zespół do spraw
przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym uprzedzeniami.
Celem Zespołu jest przygotowanie założeń systemowej, kompleksowej i szczegółowej
strategii przeciwdziałania takim zachowaniom i ich karania. Zespół opracuje nowe
wytyczne i polecenia, które mają zapewnić właściwą reakcję organów władzy państwowej
w związku z przestępstwami tego rodzaju, ze szczególnym uwzględnieniem problemu
1https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=3BB94A738B6A02E7C1258BE7004E8
ED7
2 https://legislacja.gov.pl/projekt/12390959
-- 3 of 5 --
4
mowy nienawiści obecnej w Internecie. Zespół przygotuje także zbiór dobrych praktyk
i rekomendacji co do metod przeciwdziałania takim zjawiskom3.
Dodatkowo trzeba mieć na uwadze, że walka z hejtem w Internecie to nie tylko prawo
karne, ale również działalność prewencyjna i administracyjna. W tym zakresie aktywne
działania prowadzi Ministerstwo Cyfryzacji, które pracuje nad ustawą wdrażającą w Polsce
europejski Akt o usługach cyfrowych (https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/prace-nad-
ochrona-uzytkownikow-internetu--implementacja-unijnego-aktu-o-uslugach-cyfrowych-
dsa).
Ad 5, 6 i 7
Dostrzegając wagę problemu hejtu wśród młodzieży, a przez to zainteresowanie szkół
lekcjami o tej tematyce, Ministerstwo Sprawiedliwości z okazji obchodów Dnia Edukacji
Prawnej zorganizowało zdalną lekcję prawną pt. Hejt, trolling i memy. Po co jest prawo
i jak mnie chroni – na przykładzie naruszeń dóbr osobistych w Internecie4, w której wzięło
udział ok. 45 tys. uczniów i uczennic z 881 szkół ponadpodstawowych oraz klas 7-8 szkół
podstawowych w całej Polsce.
Temat naruszeń dóbr osobistych w Internecie stał się również podstawą kazusu
w scenariuszu lekcji przygotowanym wspólnie z zawodami prawniczymi w ramach
wspólnej inicjatywy z okazji Dnia Edukacji Prawnej5. Przedstawiciele zawodów
prawniczych zostali zaproszeni do przeprowadzania zajęć zgodnie ze scenariuszem
w szkołach w całej Polsce. Według danych aktualnych na dzień 4.04.2025 r. lekcje na żywo
przeprowadzone przez prawników odbyły się w 273 szkołach, przy czym końcowe dane
dotyczące tej inicjatywy są w trakcie zbierania. Dodatkowo w niektórych przypadkach
przeprowadzone lekcje mogły odbyć się także w oparciu o inne scenariusze.
3 https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/powolaniu-zespolu-do-spraw-przeciwdzialania-
mowie-nienawisci-i-przestepstwom-motywowanym-uprzedzeniami
4 Zapis z lekcji dostępny jest pod linkiem:
https://youtube.com/live/oGW_EaMKTlI?feature=share.
5 Link do scenariusza: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/jak-prawo-unii-europejskiej-
chroni-prawa-i-wolnosci-jednostki).
-- 4 of 5 --
5
Jednocześnie przygotowana została broszura skierowana do młodzieży, mająca na celu
przybliżenie funkcjonowania systemu nieodpłatnej pomocy prawnej. Materiał został
stworzony z myślą o młodych osobach, które mogą potrzebować pomocy prawnej lub
chcą lepiej zrozumieć swoje prawa. Broszura została przesłana (marzec 2025 r.) w formie
elektronicznej i do druku do ponad 6 tys. szkół ponadpodstawowych na terenie kraju oraz
zawiera m.in.:
a) podstawowe informacje o systemie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz mediacji,
b) instrukcje, jak uzyskać pomoc prawną,
c) przykłady spraw, w jakich można otrzymać wsparcie w punktach nieodpłatnej
pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego,
d) zagadnienia dotyczące problemów, które mogą dotyczyć osób poniżej 18. roku
życia, a więc także hejtu.
Ponadto w ramach prowadzonego konta prowadzonego w serwisie Facebook pn.
„Nieodpłatna Pomoc” poruszono tematy związane z zagrożeniami młodzieży w Internecie
i social mediach, a w planach znajduje się publikacja treści dotycząca cyberbullyingu
i bullyingu. Opublikowano również zwycięski Komiks, który nawiązywał do tematyki hejtu
oraz zamieszczony został materiał edukacyjny przygotowany przez Stowarzyszenie
Sursum Corda o tematyce cyberprzemocy.6 Zaznaczyć również należy, że pracownicy
wydziału Nieodpłatnej Pomocy Prawnej brali udział w lekcjach w szkołach, podczas
których poruszany był temat hejtu oraz problemów z rówieśnikami. W trakcie zajęć
uczniowie mogli uzyskać wiedzę m.in. o punktach Nieodpłatnej Pomocy Prawnej.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
6 https://www.facebook.com/NieodplatnaPomoc/videos/272541822457397/.
-- 5 of 5 --