Interpelacja nr 8400
Interpelacja w sprawie polityki senioralnej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (85%)
Podatki i Finanse (65%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie polityki senioralnej
Interpelacja nr 8400
do ministra ds. społeczeństwa obywatelskiego, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra ds. polityki senioralnej
w sprawie polityki senioralnej
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Izabela Bodnar, Adam Gomoła, Piotr Górnikiewicz, Bożenna Hołownia, Barbara Okuła, Łukasz Osmalak, Ewa Schädler, Marcin Skonieczka, Ewa Szymanowska, Wioleta Tomczak
Data wpływu: 27-02-2025
Szanowna Pani Minister,
polskie społeczeństwo starzeje się w szybkim tempie. Według prognoz demograficznych Głównego Urzędu Statystycznego do 2050 roku liczba osób w wieku 60+ osiągnie 40% populacji kraju. Mimo rosnącej liczby seniorów, państwo nie zapewnia wystarczających rozwiązań systemowych, które mogłyby skutecznie wspierać tę grupę społeczną w zakresie ochrony zdrowia, dostępu do opieki długoterminowej, zabezpieczenia socjalnego czy aktywizacji społecznej. Partia Polska 2050 Szymona Hołowni opowiada się za nowoczesnym i kompleksowym podejściem do polityki senioralnej, obejmującym działania na rzecz poprawy systemu ochrony zdrowia, rozwijania opieki długoterminowej oraz promowania aktywnego starzenia się. Priorytetem naszej formacji jest budowa solidarnego państwa, w którym seniorzy mają zapewnione bezpieczeństwo i godne warunki życia.
1. Brak wystarczającej liczby opiekunów dla seniorów
Obecnie w Polsce występuje drastyczny deficyt profesjonalnych opiekunów osób starszych. Eksperci alarmują, że w ciągu najbliższej dekady zabraknie około 100 tysięcy osób do opieki nad seniorami. W związku z tym coraz więcej rodzin jest zmuszonych do sprawowania opieki nad starszymi krewnymi bez wsparcia instytucjonalnego, co prowadzi do obciążeń psychicznych, zawodowych i finansowych opiekunów nieformalnych. Postulujemy wprowadzenie wsparcia finansowego i ulg podatkowych dla opiekunów rodzinnych oraz rozbudowę systemu usług opiekuńczych.
2. Niewystarczająca liczba lekarzy geriatrów
Z danych Ministerstwa Zdrowia wynika, że choć liczba lekarzy geriatrów wzrosła z 338 w 2015 roku do 565 w 2023 roku, nadal jest to liczba dalece niewystarczająca, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na specjalistyczną opiekę zdrowotną dla seniorów. W wielu województwach brakuje dostępu do lekarzy tej specjalizacji, co skutkuje długimi kolejkami i pogorszeniem stanu zdrowia osób starszych. Proponujemy system zachęt dla lekarzy specjalizujących się w geriatrii oraz rozwój telemedycyny, która mogłaby poprawić dostępność konsultacji specjalistycznych.
3. Niedostateczna profilaktyka zdrowotna
Polska plasuje się poniżej średniej europejskiej w zakresie szczepień seniorów oraz programów profilaktycznych. Na przykład poziom wyszczepienia seniorów przeciwko grypie wynosi w Polsce zaledwie 40%, podczas gdy w krajach Europy Zachodniej przekracza 70%. Brak odpowiednich działań profilaktycznych prowadzi do zwiększonej zachorowalności i obciąża system ochrony zdrowia. Opowiadamy się za bezpłatnymi szczepieniami dla osób powyżej 60. roku życia oraz poszerzeniem dostępu do badań przesiewowych.
4. Niedobór miejsc w domach opieki i brak koordynacji wsparcia instytucjonalnego
System opieki długoterminowej w Polsce nie jest w stanie zapewnić wystarczającej liczby miejsc w domach pomocy społecznej czy ośrodkach opieki dziennej. W efekcie wiele osób starszych, wymagających stałej opieki, pozostaje bez odpowiedniego wsparcia. Wiele rodzin nie jest w stanie pokryć kosztów prywatnej opieki, a kolejki do państwowych placówek są bardzo długie. Postulujemy rozwój lokalnych centrów opieki dziennej i systemu asystentów seniora, aby zapewnić dostępność wsparcia w miejscu zamieszkania.
5. Brak kompleksowej strategii polityki senioralnej
Obecna polityka senioralna jest fragmentaryczna i niespójna. Brakuje długoterminowej strategii, która obejmowałaby zarówno aspekty zdrowotne, społeczne, jak i ekonomiczne starzejącego się społeczeństwa. W ostatnich latach powołano co prawda ministra ds. starzejącego się społeczeństwa, jednak działania w tym zakresie wciąż pozostają niewystarczające. Opowiadamy się za powołaniem niezależnego organu odpowiedzialnego za koordynację polityki senioralnej oraz za stworzeniem krajowej strategii na rzecz godnego starzenia się.
Wnioski i pytania do ministerstwa:
1. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie kompleksowej strategii polityki senioralnej obejmującej opiekę zdrowotną, społeczną i długoterminową, zgodnie z założeniami nowoczesnych państw europejskich?
2. Jakie konkretne działania rząd podejmuje w celu zwiększenia liczby lekarzy geriatrów oraz opiekunów osób starszych?
3. Czy planowane jest zwiększenie liczby miejsc w domach opieki oraz lepsza koordynacja wsparcia instytucjonalnego dla seniorów?
4. Czy ministerstwo zamierza rozszerzyć programy profilaktyki zdrowotnej dla seniorów, w tym zwiększyć dostępność szczepień i badań przesiewowych?
5. Jakie kroki zostaną podjęte w celu poprawy jakości życia seniorów poprzez ich aktywizację społeczną i zawodową?
Mając na uwadze powyższe problemy, wzywam ministerstwo do podjęcia natychmiastowych działań mających na celu poprawę sytuacji osób starszych w Polsce. Oczekuję rzetelnych informacji na temat planowanych reform i ich harmonogramu.
Interpelacja nr 8400
do ministra ds. społeczeństwa obywatelskiego, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra ds. polityki senioralnej
w sprawie polityki senioralnej
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Izabela Bodnar, Adam Gomoła, Piotr Górnikiewicz, Bożenna Hołownia, Barbara Okuła, Łukasz Osmalak, Ewa Schädler, Marcin Skonieczka, Ewa Szymanowska, Wioleta Tomczak
Data wpływu: 27-02-2025
Szanowna Pani Minister,
polskie społeczeństwo starzeje się w szybkim tempie. Według prognoz demograficznych Głównego Urzędu Statystycznego do 2050 roku liczba osób w wieku 60+ osiągnie 40% populacji kraju. Mimo rosnącej liczby seniorów, państwo nie zapewnia wystarczających rozwiązań systemowych, które mogłyby skutecznie wspierać tę grupę społeczną w zakresie ochrony zdrowia, dostępu do opieki długoterminowej, zabezpieczenia socjalnego czy aktywizacji społecznej. Partia Polska 2050 Szymona Hołowni opowiada się za nowoczesnym i kompleksowym podejściem do polityki senioralnej, obejmującym działania na rzecz poprawy systemu ochrony zdrowia, rozwijania opieki długoterminowej oraz promowania aktywnego starzenia się. Priorytetem naszej formacji jest budowa solidarnego państwa, w którym seniorzy mają zapewnione bezpieczeństwo i godne warunki życia.
1. Brak wystarczającej liczby opiekunów dla seniorów
Obecnie w Polsce występuje drastyczny deficyt profesjonalnych opiekunów osób starszych. Eksperci alarmują, że w ciągu najbliższej dekady zabraknie około 100 tysięcy osób do opieki nad seniorami. W związku z tym coraz więcej rodzin jest zmuszonych do sprawowania opieki nad starszymi krewnymi bez wsparcia instytucjonalnego, co prowadzi do obciążeń psychicznych, zawodowych i finansowych opiekunów nieformalnych. Postulujemy wprowadzenie wsparcia finansowego i ulg podatkowych dla opiekunów rodzinnych oraz rozbudowę systemu usług opiekuńczych.
2. Niewystarczająca liczba lekarzy geriatrów
Z danych Ministerstwa Zdrowia wynika, że choć liczba lekarzy geriatrów wzrosła z 338 w 2015 roku do 565 w 2023 roku, nadal jest to liczba dalece niewystarczająca, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na specjalistyczną opiekę zdrowotną dla seniorów. W wielu województwach brakuje dostępu do lekarzy tej specjalizacji, co skutkuje długimi kolejkami i pogorszeniem stanu zdrowia osób starszych. Proponujemy system zachęt dla lekarzy specjalizujących się w geriatrii oraz rozwój telemedycyny, która mogłaby poprawić dostępność konsultacji specjalistycznych.
3. Niedostateczna profilaktyka zdrowotna
Polska plasuje się poniżej średniej europejskiej w zakresie szczepień seniorów oraz programów profilaktycznych. Na przykład poziom wyszczepienia seniorów przeciwko grypie wynosi w Polsce zaledwie 40%, podczas gdy w krajach Europy Zachodniej przekracza 70%. Brak odpowiednich działań profilaktycznych prowadzi do zwiększonej zachorowalności i obciąża system ochrony zdrowia. Opowiadamy się za bezpłatnymi szczepieniami dla osób powyżej 60. roku życia oraz poszerzeniem dostępu do badań przesiewowych.
4. Niedobór miejsc w domach opieki i brak koordynacji wsparcia instytucjonalnego
System opieki długoterminowej w Polsce nie jest w stanie zapewnić wystarczającej liczby miejsc w domach pomocy społecznej czy ośrodkach opieki dziennej. W efekcie wiele osób starszych, wymagających stałej opieki, pozostaje bez odpowiedniego wsparcia. Wiele rodzin nie jest w stanie pokryć kosztów prywatnej opieki, a kolejki do państwowych placówek są bardzo długie. Postulujemy rozwój lokalnych centrów opieki dziennej i systemu asystentów seniora, aby zapewnić dostępność wsparcia w miejscu zamieszkania.
5. Brak kompleksowej strategii polityki senioralnej
Obecna polityka senioralna jest fragmentaryczna i niespójna. Brakuje długoterminowej strategii, która obejmowałaby zarówno aspekty zdrowotne, społeczne, jak i ekonomiczne starzejącego się społeczeństwa. W ostatnich latach powołano co prawda ministra ds. starzejącego się społeczeństwa, jednak działania w tym zakresie wciąż pozostają niewystarczające. Opowiadamy się za powołaniem niezależnego organu odpowiedzialnego za koordynację polityki senioralnej oraz za stworzeniem krajowej strategii na rzecz godnego starzenia się.
Wnioski i pytania do ministerstwa:
1. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie kompleksowej strategii polityki senioralnej obejmującej opiekę zdrowotną, społeczną i długoterminową, zgodnie z założeniami nowoczesnych państw europejskich?
2. Jakie konkretne działania rząd podejmuje w celu zwiększenia liczby lekarzy geriatrów oraz opiekunów osób starszych?
3. Czy planowane jest zwiększenie liczby miejsc w domach opieki oraz lepsza koordynacja wsparcia instytucjonalnego dla seniorów?
4. Czy ministerstwo zamierza rozszerzyć programy profilaktyki zdrowotnej dla seniorów, w tym zwiększyć dostępność szczepień i badań przesiewowych?
5. Jakie kroki zostaną podjęte w celu poprawy jakości życia seniorów poprzez ich aktywizację społeczną i zawodową?
Mając na uwadze powyższe problemy, wzywam ministerstwo do podjęcia natychmiastowych działań mających na celu poprawę sytuacji osób starszych w Polsce. Oczekuję rzetelnych informacji na temat planowanych reform i ich harmonogramu.
Odpowiedź urzędowa
Minister Adriana Porowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
5 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
15
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
25343 znaków
(+48) 22 694 75 83/ (+48) 22 694 75 29 Komitet do Spraw Pożytku Publicznego,
spk@kprm.gov.pl / sekretariat_DOB@kprm.gov.pl Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
www.gov.pl/web/pozytek Al. Ujazdowskie 1/3
00-583 Warszawa
Przewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Adriana Porowska
DOB.ZKS.4510.3.2025
Warszawa, 28 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 8400 Pana Posła Kamila Wnuka oraz grupy Posłów w
sprawie polityki senioralnej proszę o przyjęcie poniższych informacji:
Dobro seniorów, ich wsparcie oraz aktywizacja społeczna stanowią dla mnie jeden z
kluczowych priorytetów. W obliczu zmian demograficznych istotne jest tworzenie
przestrzeni, w której społeczeństwo obywatelskie wspiera i integruje wszystkie pokolenia –
zarówno starsze, jak i młodsze. W najbliższych latach potrzeba aktywizacji seniorów będzie
systematycznie wzrastać wraz ze zwiększającą się liczbą osób powyżej 60. roku życia.
Jako Przewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego sprawuję nadzór nad
Narodowym Instytutem Wolności (art. 3 ustawy z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym
Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (NIW-CRSO).
Zgodnie z art. 1 ust. 2 ww. ustawy, Narodowy Instytut Wolności jest instytucją właściwą w
sprawach wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, a także działalności pożytku
publicznego i wolontariatu w zakresie określonym w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o
działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Narodowy Instytut Wolności zarządza programami na rzecz rozwoju społeczeństwa
obywatelskiego (art. 23 ust. 1 ww. ustawy o NIW-CRSO). Realizuje programy wspierania
rozwoju wspólnoty obywatelskiej i społeczeństwa obywatelskiego samodzielnie lub we
współpracy z organizacjami pozarządowymi.
Zakres działalności NIW-CRSO obejmuje programy i środki na wsparcie dla rad seniorów,
organizacji pozarządowych senioralnych i uniwersytetów trzeciego wieku, które specjalizują
się w różnych przedsięwzięciach dla seniorów. Wsparcie dla inicjatyw na rzecz seniorów
przewiduje także projektowany właśnie nowy rządowy program pod nazwą Moc Małych
Społeczności, zakładający dystrybucję środków dla małych i średnich organizacji
pozarządowych oraz w formule tzw. regrantingu.
Informacje o programach wsparcia i rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, do których
można aplikować i z których środków można skorzystać, są dostępne na stronie internetowej
Narodowego Instytutu Wolności: https://niw.gov.pl/nasze-programy/
Jednocześnie, informuję, że w tym roku NIW-CRSO przeprowadził ogólnopolskie badanie,
którego głównym założeniem była diagnoza potencjału i sposobów działania rad seniorów w
Polsce. Głównym celem tego projektu badawczego była diagnoza potencjału i sposobów
działania rad seniorów na szczeblach gminnym i powiatowym. Wnioski płynące z badania
-- 1 of 2 --
(+48) 22 694 75 83/ (+48) 22 694 75 29 Komitet do Spraw Pożytku Publicznego,
spk@kprm.gov.pl / sekretariat_DOB@kprm.gov.pl Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
www.gov.pl/web/pozytek Al. Ujazdowskie 1/3
00-583 Warszawa
zostaną wykorzystane jako baza do opracowania systemowych narzędzi wsparcia rad
seniorów i rozwoju przeznaczonych dla nich usług społecznych, jak również zbioru
rekomendacji ukierunkowanych na zwiększenie roli rad w życiu społeczności lokalnych oraz
w lokalnych środowiskach osób starszych.
Raport dostępny jest na stronie NIW-CRSO:
https://niw.gov.pl/prezentacja-raportu-z-badania-niw-crso-dotyczacego-potencjalu-
organizacyjnego-i-dzialania-rad-seniorow-w-polsce/
Z wyrazami szacunku
Adriana Porowska
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --
telefon: +48 22 694 75 17 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariatMOD@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
adres strony internetowej: www.gov.pl/premier
Marzena Okła-Drewnowicz
DS.WMM.4510.4.2025
Warszawa, 28 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 8400 z dnia 7 marca 2025 r. Pana Posła Kamila Wnuka
i grupy Posłów1 w sprawie polityki senioralnej, proszę o przyjęcie informacji będących
w zakresie właściwości Ministra do spraw Polityki Senioralnej.
Obecnie trwają prace nad stworzeniem kompleksowej polityki senioralnej, która obejmuje
m.in.:
a) działalność Międzyresortowego Zespołu do spraw systemowych rozwiązań
związanych z opieką nad osobami starszymi2. Do zadań zespołu należą:
analiza systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami
starszymi;
proponowanie kierunków działań w obszarach dotyczących opieki nad
osobami starszymi;
opracowanie rekomendacji dla założeń rozwiązań legislacyjnych
dotyczących opieki nad osobami starszymi;
rozpatrywanie innych spraw zleconych przez Radę Ministrów lub Prezesa
Rady Ministrów w zakresie systemowych rozwiązań związanych z opieką
nad osobami starszymi.
W ramach Międzyresortowego Zespołu obecnie działają dwie grupy robocze:
ds. opieki długoterminowej;
ds. profilaktyki i wspierania osób starszych.
1 Pani Izabeli Bodnar, Pana Adama Gomoły, Pana Piotra Górnikiewicza, Pani Bożenny Hołowni,
Pani Barbary Okuły, Pana Łukasza Osmalaka, Pani Ewy Schädler, Pana Marcina Skonieczki, Pani
Ewy Szymanowskiej i Pani Wiolety Tomczak
2 Członkami Międzyresortowego Zespołu są Ministrowie, Sekretarze Stanu lub Podsekretarze
Stanu w resortach wskazanych w Zarządzeniu Nr 30 Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 marca
2024 r. w sprawie Międzyresortowego Zespołu do spraw systemowych rozwiązań związanych z
opieką nad osobami starszymi (M.P. poz. 224).
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 694 75 17 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariatMOD@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
adres strony internetowej: www.gov.pl/premier
b) współpracę Ministra do spraw Polityki Senioralnej z Radą ds. Polityki Senioralnej
oraz pełnomocnikami wojewodów ds. polityki senioralnej;
c) reformę systemu opieki długoterminowej w ramach koordynacji działań
w obszarze kamienia milowego A70G w ramach Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności (KPO) obejmującego zakres reformy A4.6 pn. „Wzrost
uczestnictwa niektórych grup w rynku pracy poprzez rozwój opieki
długoterminowej”, obejmującą w szczególności:
zdefiniowanie pojęć „opieki długoterminowej” w spójny sposób w całości
systemu opiekuńczego kraju (tzn. zarówno w systemie opieki zdrowotnej,
jak i pomocy społecznej) a także pojęć „opiekuna nieformalnego” oraz
„opieki nieformalnej”;
zwiększenie nakładów finansowych na system opieki długoterminowej
przez wprowadzenie bonu senioralnego;
przeprowadzenie przeglądu wydatków na opiekę długoterminową;
opracowanie dokumentu w którym zaproponowana zostanie
zharmonizowana definicja jakości opieki długoterminowej w ramach
systemów opieki społecznej i opieki zdrowotnej, a także zintegrowany
system monitorowania i ewaluacji jakości, gromadzenia danych i
wykorzystywania tych danych;
d) kontynuację prac nad wprowadzeniem ustawy o bonie senioralnym; Projekt
ustawy o bonie senioralnym przewiduje wprowadzenie nowego rozwiązania w
formie usługi wsparcia świadczonej w miejscu zamieszkania osoby w wieku 75 lat
lub więcej. Usługi wsparcia będą miały charakter niemedyczny i obejmujący
podstawowe czynności dnia codziennego. Jednocześnie trwają prace nad
przygotowaniem szkoleń dla opiekunów osób starszych;
e) nowelizację ustawy o osobach starszych;
f) przygotowanie nowych programów wieloletnich dla osób starszych, które będą
dostosowane do ich zmieniających się potrzeb.
Odpowiedź na pozostałe pytania pozostaje w kompetencjach Ministerstwa Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej oraz Ministerstwa Zdrowia, które są organami właściwymi do
udzielenia dalszych informacji.
Z wyrazami szacunku,
Marzena Okła-Drewnowicz
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.116.2025
Warszawa, /elektroniczny znak czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8400 Pana Posła Kamila Wnuka wraz z grupą posłów
w sprawie polityki senioralnej, proszę przyjąć wyjaśnienia pozostające we właściwości
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Obecnie trwają prace międzyresortowe, zmierzające do wypracowania satysfakcjonujących
rozwiązań, w tym również w zakresie świadczenia usług opiekuńczych i wzmacniania kadr
pomocy społecznej.
W wyniku wprowadzenia do ustawy o pomocy społecznej zmiany umożliwiającej przyjęcie
przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie
ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek
organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”,
w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r., zatrudnieni na podstawie umowy o pracę
pracownicy nabyli prawo do dodatku motywacyjnego w wysokości 1 000 zł brutto
miesięcznie. Kwota środków przeznaczona na realizację rządowego programu w całym
okresie jego realizacji wynosi 6 721 400 000 zł.
W roku ubiegłym uruchomiono środki na wypłaty dodatków dla pracowników domów
pomocy społecznej w wysokości ponad 393 000 000 zł, którymi objęto 56 884 osoby i kwotę
101 042 966 zł dla pracowników ośrodków wsparcia, którymi objęto 16 326 osób.
Zapotrzebowanie na środki na rok 2025 wynosi ponad 1 miliard 760 mln złotych, z czego na
dps ponad 790 mln zł, a na ośrodki wsparcia 205 mln zł.
W ramach podejmowanych działań, Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej prowadzi dialog z przedstawicielami organizacji związkowych, samorządów
terytorialnych oraz strony społecznej, dążąc do wypracowania optymalnych rozwiązań
służących poprawie warunków pracy kadr pomocy społecznej. W tym celu, na podstawie
Zarządzenia nr 24 Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 czerwca 2024 r.
w sprawie powołania Zespołu do spraw reformy systemu pomocy społecznej (Dz. Urz.
MRPiPS z 2024 r. poz. 24), 27 czerwca 2024 r. powołano Zespół do spraw reformy systemu
pomocy społecznej.
Członkowie zespołu – eksperci, praktycy oraz osoby ze świata nauki - mają za zadanie
wyznaczenie obszarów i kierunków zmian, by na tej podstawie wypracować rozwiązania
reformujące system pomocy społecznej w Polsce. (m.in. w zakresie wdrażania
deinstytucjonalizacji, dostępności świadczeń, usług i innych form wsparcia w ramach
systemu pomocy społecznej, sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej). Reforma
doprowadzi do integracji różnych form wsparcia oraz współpracy pomiędzy instytucjami
państwowymi, samorządami, organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznościami, co
przyczyni się do zwiększenia skuteczności podejmowanych działań pomocowych. W ramach
zespołu powołano:
-- 1 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Grupę tematyczną ds. reformy kryteriów dochodowych i systemu świadczeń.
Grupę tematyczną ds. mieszkalnictwa, rozwoju usług społecznych oraz CUS.
Grupę tematyczną ds. wsparcia i rozwoju kadr w systemie pomocy społecznej.
Grupę tematyczną ds. funkcjonowania instytucji i placówek świadczących usługi
całodobowe.
Grupę tematyczną ds. systemów kontroli i audytu w systemie pomocy społecznej.
Grupę tematyczną ds. kompetencji, podziału zadań i ich realizacji w ramach systemu
pomocy społecznej.
Zadania związane z tematem kadr i usług w pomocy społecznej powierzono dwóm
dedykowanym grupom roboczym zespołu, niemniej zagadnienia związane z warunkami
pracy i wynagrodzenia są przedmiotem prac również części pozostałych grup roboczych.
Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej, zgodnie z Kamieniem milowym A70G,
realizowanym w ramach reformy A4.6 pn. „Wzrost współczynnika aktywności zawodowej
określonych grup poprzez rozwój opieki długoterminowej” KPO, zakładającym wejście
w życie aktów prawnych realizujących wybrane priorytety reformy określone na podstawie
strategicznego przeglądu opieki długoterminowej w Polsce, podjął współpracę z Prezesem
Rady Ministrów, który Zarządzeniem nr 30 z dnia 22 marca 2024 r. powołał
Międzyresortowy Zespół do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad
osobami starszymi (M.P. poz. 224).
Zespół, będący organem pomocniczym Rady Ministrów, powołano w związku z potrzebą
ustrukturyzowania współpracy międzyresortowej w zakresie m.in. prac legislacyjnych
obejmujących zagadnienie opieki nad osobami starszymi (np. w zakresie opieki
długoterminowej, pomocy społecznej). Zróżnicowanie wyzwań sytuujących się
na pograniczu właściwości kilku ministerstw powoduje, że niezbędna jest w tym wypadku
współpraca międzyresortowa. Analizy powinny umożliwiać przygotowanie
wieloaspektowych rekomendacji. Organizowane spotkania przedstawicieli właściwych
resortów z przedstawicielami środowiska naukowego, instytucji świadczących pomoc
osobom starszym oraz zewnętrznych interesariuszy pozwalają precyzyjnie identyfikować
kierunki zmian. Podejście to zmierza do wdrożenia rozwiązań, które pozwolą na zwiększenie
współpracy w ramach systemu ochrony zdrowia, systemu pomocy społecznej oraz innych.
Do zadań Zespołu należy:
analiza systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami starszymi;
proponowanie kierunków działań w obszarach dotyczących opieki nad osobami
starszymi;
opracowanie rekomendacji dla założeń rozwiązań legislacyjnych dotyczących opieki nad
osobami starszymi;
rozpatrywanie innych spraw zleconych przez Radę Ministrów lub Prezesa Rady
Ministrów w zakresie systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami
starszymi.
Omawianym zagadnieniem zajmuje się Grupa robocza do spraw opieki długoterminowej.
W jej pracach uczestniczą przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Narodowego
Funduszu Zdrowia oraz eksperci zaproszeni do udziału w pracach.
W okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r. Zespół realizował zadania dotyczące przede
wszystkim systemu opieki długoterminowej. Zespół przyjął wypracowane definicje „opieki
długoterminowej”, „opieki nieformalnej” oraz „opiekuna nieformalnego”, które mają zostać
-- 2 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zawarte w przepisach wdrażających reformę opieki długoterminowej w Polsce. Zgodnie
z raportem z działania grupy roboczej do spraw opieki długoterminowej, opracowanie
definicji opieki długoterminowej wpłynie na usprawnienie zarządzania i finansowania opieki
długoterminowej, a także podniesie jakość usług realizowanych w ramach systemu opieki
długoterminowej. Z kolei zdefiniowanie opieki nieformalnej ma prowadzić do zapewnienia
wsparcia i opracowania polityki dotyczącej opiekunów nieformalnych. Zespół będzie
kontynuował prace zmierzające przede wszystkim do wypracowania rekomendacji
dotyczących koordynacji rozwiązań funkcjonujących w systemach ochrony zdrowia
i pomocy społecznej, w obszarze opieki długoterminowej (dotyczących m.in. domów pomocy
społecznej i zakładów opiekuńczo-leczniczych oraz kadry tych jednostek).
Realizowana obecnie deinstytucjonalizacja usług społecznych, polegająca na przechodzeniu
od opieki o charakterze instytucjonalnym do opieki świadczonej w społeczności lokalnej, nie
przewiduje zwiększania liczby miejsc w domach pomocy społecznej. Działanie to nie wpisuje
się więc w realizowaną i planowaną do realizacji politykę społeczną. Trwające prace
zmierzają do reformy i usprawnienia systemu pomocy społecznej tak, by wszystkie osoby
wymagające wsparcia otrzymały adekwatną do potrzeb ofertę usług w swoim środowisku,
a kierowanie do domów pomocy społecznej stosowane było jako ostateczność.
Już obecnie, w ramach systemu pomocy społecznej, oferowane są różnorodne formy
wsparcia, dedykowane osobom, które z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności
wymagają codziennej opieki. Wsparcie dla osób starszych kierowane jest zwłaszcza do osób
samotnych, w trudnej sytuacji finansowej, ale również do tych, którzy z różnych przyczyn nie
mogą liczyć na wsparcie najbliższych. Pomoc ta może być udzielana w miejscu zamieszkania,
podczas dziennego pobytu w ośrodkach wsparcia albo placówce całodobowej. Wsparcie
środowiskowe to przede wszystkim:
Usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania, przysługujące osobie, która jest
samotna i z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób,
a jest jej pozbawiona. Mogą zostać przyznane również osobie, która wymaga pomocy
innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni i zstępni
nie mogą jej takiej pomocy zapewnić.
Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w formie usług sąsiedzkich. Usługi sąsiedzkie
obejmują pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową
opiekę higieniczno-pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia
niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji oraz, w miarę potrzeb i możliwości,
zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania. Przysługują one
osobie, która jest samotna i z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn
wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Mogą być przyznane również
osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący
małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Specjalistyczne usługi
opiekuńcze są dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia
lub niepełnosprawności i świadczone są przez osoby ze specjalistycznym
przygotowaniem zawodowym.
Specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Świadczenie tej formy
usług należy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a realizowane jest ze
środków budżetu państwa.
Usługi świadczone w ośrodkach wsparcia. Osobom, które ze względu na wiek, chorobę
lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu
-- 3 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
niezbędnych potrzeb życiowych, mogą być przyznane usługi opiekuńcze,
specjalistyczne usługi opiekuńcze lub posiłek, świadczone w ośrodku wsparcia.
Ośrodkami wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi są np. środowiskowe domy
samopomocy i kluby samopomocy.
Mieszkania treningowe i wspomagane, będące formą przygotowującą, przy wsparciu
specjalistów, osoby w nich przebywające do prowadzenia niezależnego życia lub
wspierającą je w codziennym funkcjonowaniu.
Usługi wsparcia krótkoterminowego realizowane w domach pomocy społecznej. Usługi
te mogą być przyznane osobie, która ze względu na wiek, chorobę lub
niepełnosprawność wymaga doraźnej pomocy w formie pobytu całodobowego bądź
dziennego, ze względu na czasowe ograniczenie możliwości zapewnienia właściwego
wsparcia w miejscu zamieszkania przez osoby na co dzień sprawujące nad nią opiekę.
Osoby, którym nie sposób zapewnić usług w miejscu zamieszkania, mogą zostać skierowane
do całodobowej opieki instytucjonalnej, przy czym może to się odbyć dopiero po
wyczerpaniu innych możliwości wsparcia w środowisku lokalnym. Pomoc w tej formie
świadczona jest w:
domach pomocy społecznej. Domy pomocy społecznej, jako jednostki organizacyjne
szczególnie istotne w kontekście usług opieki długoterminowej, przeznaczone są dla
osób wymagających całodobowej opieki ze względu na wiek, chorobę lub
niepełnosprawność, niemogących samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu,
którym nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
rodzinnych domach pomocy. Rodzinny dom pomocy stanowi formę usług opiekuńczych
i bytowych, świadczonych całodobowo przez osobę fizyczną lub podmiot uprawniony
nie mniej niż trzem i nie więcej niż ośmiu zamieszkującym wspólnie osobom,
wymagającym z powodu wieku lub niepełnosprawności wsparcia w tej formie.
placówkach zapewniających całodobową opiekę osobom z niepełnosprawnościami,
przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. Placówki tego rodzaju prowadzone
są w ramach działalności gospodarczej lub statutowej.
Należy podkreślić, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej, organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych jest zadaniem własnym gminy
i ma charakter obowiązkowy, natomiast prowadzenie i zapewnienie miejsc w domach
pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia o zasięgu gminnym/powiatowym oraz kierowanie
do nich osób wymagających opieki, w tym osób starszych, należy do zadań własnych
samorządów.
Wyjątek stanowi świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych i prowadzenie, a także
rozwijanie infrastruktury ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które
jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, realizowanym przez samorząd.
Ponadto, w celu realizacji zadań pomocy społecznej, np. organizacji wsparcia dla osób
starszych, gmina może tworzyć również inne jednostki organizacyjne. Zadania gmin
i powiatów w tym zakresie wynikają z opracowanych strategii rozwiązywania problemów
społecznych, uwzględniających sytuację osób starszych. Zatem, za kreowanie dostępności
usług dla osób starszych odpowiedzialny jest przede wszystkim samorząd.
W celu wsparcia samorządów w realizacji ich zadań własnych, Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej opracował programy resortowe służące wsparciu osób starszych, czyli
Program „OPIEKA 75+” na rok 2025 i Program Korpus Wsparcia Seniorów.
-- 4 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Program „OPIEKA 75+” umożliwia uzyskanie przez gminy wsparcia finansowego w zakresie
realizacji zadania własnego o charakterze obowiązkowym, określonego w art. 17 ust. 1 pkt
11 ustawy o pomocy społecznej, tj. świadczenia usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych
usług opiekuńczych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług
opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi.
W ramach programu, wsparcia finansowego dla gmin udziela się na podstawie art. 115
ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przy czym wysokość dotacji celowej z budżetu państwa
nie może przekroczyć 60% kosztów realizacji zadania. Celem programu jest zwiększenie
dostępności do usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób
w wieku 75 lat i starszych. W roku bieżącym, gminy przystępujące do realizacji programu
mogą skorzystać z dofinansowania, jeżeli:
dane świadczenie realizują samodzielnie tj. przez pracowników ośrodka pomocy
społecznej/ centrum usług społecznych, urzędu gminy lub innych gminnych jednostek
organizacyjnych,
zlecają realizację przedmiotowego zadania organizacjom pozarządowym,
kupują usługi opiekuńcze od podmiotów sektora prywatnego.
W bieżącym roku na realizację Programu przeznaczono kwotę 80 mln zł.
Program „Korpus wsparcia Seniorów” jest z kolei elementem polityki państwa w zakresie
wsparcia działań na rzecz osób starszych, niesamodzielnych ze względu na wiek oraz stan
zdrowia. Program kierowany jest do wszystkich gmin w Polsce. Jego adresatami pośrednimi
są osoby w wieku 60 lat i starsze, mające problemy z samodzielnym funkcjonowaniem ze
względu na stan zdrowia, prowadzące samodzielne gospodarstwa domowe, jak również
mieszkające z osobami bliskimi, które nie są w stanie zapewnić im wystarczającego wsparcia.
Program realizowany jest w dwóch Modułach:
Moduł I zapewnia wsparcie finansowe gmin w zakresie organizowania usług
opiekuńczych, świadczonych w formie usług sąsiedzkich dla osób w wieku 60 lat
i starszych. Usługi sąsiedzkie świadczone w ramach Modułu I obejmą pomoc
w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i podstawową opiekę higieniczno-
pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające
specjalistycznej wiedzy i kompetencji oraz, w miarę potrzeb i możliwości, zapewnienie
kontaktów z otoczeniem.
Moduł II wspiera finansowo gminy w realizacji usług opiekuńczych, poprzez zapewnienie
dostępu do tzw. „opieki na odległość”, mającej na celu poprawę bezpieczeństwa oraz
możliwości samodzielnego funkcjonowania w miejscu zamieszkania osób starszych.
W jego ramach gminy mogą uzyskać dofinansowanie do zakupu i kosztów użytkowania
tzw. opasek lub innych urządzeń bezpieczeństwa.
Do realizacji programu może przystąpić każda gmina w Polsce, w zakresie realizacji zadania
własnego określonego w art. 17 ust. 2 pkt 2a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej, tj. organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich
(Moduł I) oraz zgodnie z art. 17 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, tj. polegającego na podejmowaniu
innych zadań z zakresu pomocy społecznej, wynikających z rozeznanych potrzeb gminy,
w tym tworzeniu i realizacji programów osłonowych (Moduł II).
Wsparcia dla gmin w ramach omawianego programu udziela się na podstawie art. 115 ust. 1
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przy czym wysokość dotacji celowej
z budżetu państwa w tegorocznej edycji programu nie może przekroczyć 80% całkowitych
-- 5 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
kosztów realizacji zadania. W bieżącym roku na realizację programu przeznaczono ogółem
kwotę 65 mln zł.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 6 of 6 --
spk@kprm.gov.pl / sekretariat_DOB@kprm.gov.pl Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
www.gov.pl/web/pozytek Al. Ujazdowskie 1/3
00-583 Warszawa
Przewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Adriana Porowska
DOB.ZKS.4510.3.2025
Warszawa, 28 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 8400 Pana Posła Kamila Wnuka oraz grupy Posłów w
sprawie polityki senioralnej proszę o przyjęcie poniższych informacji:
Dobro seniorów, ich wsparcie oraz aktywizacja społeczna stanowią dla mnie jeden z
kluczowych priorytetów. W obliczu zmian demograficznych istotne jest tworzenie
przestrzeni, w której społeczeństwo obywatelskie wspiera i integruje wszystkie pokolenia –
zarówno starsze, jak i młodsze. W najbliższych latach potrzeba aktywizacji seniorów będzie
systematycznie wzrastać wraz ze zwiększającą się liczbą osób powyżej 60. roku życia.
Jako Przewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego sprawuję nadzór nad
Narodowym Instytutem Wolności (art. 3 ustawy z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym
Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (NIW-CRSO).
Zgodnie z art. 1 ust. 2 ww. ustawy, Narodowy Instytut Wolności jest instytucją właściwą w
sprawach wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, a także działalności pożytku
publicznego i wolontariatu w zakresie określonym w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o
działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Narodowy Instytut Wolności zarządza programami na rzecz rozwoju społeczeństwa
obywatelskiego (art. 23 ust. 1 ww. ustawy o NIW-CRSO). Realizuje programy wspierania
rozwoju wspólnoty obywatelskiej i społeczeństwa obywatelskiego samodzielnie lub we
współpracy z organizacjami pozarządowymi.
Zakres działalności NIW-CRSO obejmuje programy i środki na wsparcie dla rad seniorów,
organizacji pozarządowych senioralnych i uniwersytetów trzeciego wieku, które specjalizują
się w różnych przedsięwzięciach dla seniorów. Wsparcie dla inicjatyw na rzecz seniorów
przewiduje także projektowany właśnie nowy rządowy program pod nazwą Moc Małych
Społeczności, zakładający dystrybucję środków dla małych i średnich organizacji
pozarządowych oraz w formule tzw. regrantingu.
Informacje o programach wsparcia i rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, do których
można aplikować i z których środków można skorzystać, są dostępne na stronie internetowej
Narodowego Instytutu Wolności: https://niw.gov.pl/nasze-programy/
Jednocześnie, informuję, że w tym roku NIW-CRSO przeprowadził ogólnopolskie badanie,
którego głównym założeniem była diagnoza potencjału i sposobów działania rad seniorów w
Polsce. Głównym celem tego projektu badawczego była diagnoza potencjału i sposobów
działania rad seniorów na szczeblach gminnym i powiatowym. Wnioski płynące z badania
-- 1 of 2 --
(+48) 22 694 75 83/ (+48) 22 694 75 29 Komitet do Spraw Pożytku Publicznego,
spk@kprm.gov.pl / sekretariat_DOB@kprm.gov.pl Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
www.gov.pl/web/pozytek Al. Ujazdowskie 1/3
00-583 Warszawa
zostaną wykorzystane jako baza do opracowania systemowych narzędzi wsparcia rad
seniorów i rozwoju przeznaczonych dla nich usług społecznych, jak również zbioru
rekomendacji ukierunkowanych na zwiększenie roli rad w życiu społeczności lokalnych oraz
w lokalnych środowiskach osób starszych.
Raport dostępny jest na stronie NIW-CRSO:
https://niw.gov.pl/prezentacja-raportu-z-badania-niw-crso-dotyczacego-potencjalu-
organizacyjnego-i-dzialania-rad-seniorow-w-polsce/
Z wyrazami szacunku
Adriana Porowska
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --
telefon: +48 22 694 75 17 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariatMOD@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
adres strony internetowej: www.gov.pl/premier
Marzena Okła-Drewnowicz
DS.WMM.4510.4.2025
Warszawa, 28 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 8400 z dnia 7 marca 2025 r. Pana Posła Kamila Wnuka
i grupy Posłów1 w sprawie polityki senioralnej, proszę o przyjęcie informacji będących
w zakresie właściwości Ministra do spraw Polityki Senioralnej.
Obecnie trwają prace nad stworzeniem kompleksowej polityki senioralnej, która obejmuje
m.in.:
a) działalność Międzyresortowego Zespołu do spraw systemowych rozwiązań
związanych z opieką nad osobami starszymi2. Do zadań zespołu należą:
analiza systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami
starszymi;
proponowanie kierunków działań w obszarach dotyczących opieki nad
osobami starszymi;
opracowanie rekomendacji dla założeń rozwiązań legislacyjnych
dotyczących opieki nad osobami starszymi;
rozpatrywanie innych spraw zleconych przez Radę Ministrów lub Prezesa
Rady Ministrów w zakresie systemowych rozwiązań związanych z opieką
nad osobami starszymi.
W ramach Międzyresortowego Zespołu obecnie działają dwie grupy robocze:
ds. opieki długoterminowej;
ds. profilaktyki i wspierania osób starszych.
1 Pani Izabeli Bodnar, Pana Adama Gomoły, Pana Piotra Górnikiewicza, Pani Bożenny Hołowni,
Pani Barbary Okuły, Pana Łukasza Osmalaka, Pani Ewy Schädler, Pana Marcina Skonieczki, Pani
Ewy Szymanowskiej i Pani Wiolety Tomczak
2 Członkami Międzyresortowego Zespołu są Ministrowie, Sekretarze Stanu lub Podsekretarze
Stanu w resortach wskazanych w Zarządzeniu Nr 30 Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 marca
2024 r. w sprawie Międzyresortowego Zespołu do spraw systemowych rozwiązań związanych z
opieką nad osobami starszymi (M.P. poz. 224).
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 694 75 17 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariatMOD@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
adres strony internetowej: www.gov.pl/premier
b) współpracę Ministra do spraw Polityki Senioralnej z Radą ds. Polityki Senioralnej
oraz pełnomocnikami wojewodów ds. polityki senioralnej;
c) reformę systemu opieki długoterminowej w ramach koordynacji działań
w obszarze kamienia milowego A70G w ramach Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności (KPO) obejmującego zakres reformy A4.6 pn. „Wzrost
uczestnictwa niektórych grup w rynku pracy poprzez rozwój opieki
długoterminowej”, obejmującą w szczególności:
zdefiniowanie pojęć „opieki długoterminowej” w spójny sposób w całości
systemu opiekuńczego kraju (tzn. zarówno w systemie opieki zdrowotnej,
jak i pomocy społecznej) a także pojęć „opiekuna nieformalnego” oraz
„opieki nieformalnej”;
zwiększenie nakładów finansowych na system opieki długoterminowej
przez wprowadzenie bonu senioralnego;
przeprowadzenie przeglądu wydatków na opiekę długoterminową;
opracowanie dokumentu w którym zaproponowana zostanie
zharmonizowana definicja jakości opieki długoterminowej w ramach
systemów opieki społecznej i opieki zdrowotnej, a także zintegrowany
system monitorowania i ewaluacji jakości, gromadzenia danych i
wykorzystywania tych danych;
d) kontynuację prac nad wprowadzeniem ustawy o bonie senioralnym; Projekt
ustawy o bonie senioralnym przewiduje wprowadzenie nowego rozwiązania w
formie usługi wsparcia świadczonej w miejscu zamieszkania osoby w wieku 75 lat
lub więcej. Usługi wsparcia będą miały charakter niemedyczny i obejmujący
podstawowe czynności dnia codziennego. Jednocześnie trwają prace nad
przygotowaniem szkoleń dla opiekunów osób starszych;
e) nowelizację ustawy o osobach starszych;
f) przygotowanie nowych programów wieloletnich dla osób starszych, które będą
dostosowane do ich zmieniających się potrzeb.
Odpowiedź na pozostałe pytania pozostaje w kompetencjach Ministerstwa Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej oraz Ministerstwa Zdrowia, które są organami właściwymi do
udzielenia dalszych informacji.
Z wyrazami szacunku,
Marzena Okła-Drewnowicz
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.116.2025
Warszawa, /elektroniczny znak czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8400 Pana Posła Kamila Wnuka wraz z grupą posłów
w sprawie polityki senioralnej, proszę przyjąć wyjaśnienia pozostające we właściwości
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Obecnie trwają prace międzyresortowe, zmierzające do wypracowania satysfakcjonujących
rozwiązań, w tym również w zakresie świadczenia usług opiekuńczych i wzmacniania kadr
pomocy społecznej.
W wyniku wprowadzenia do ustawy o pomocy społecznej zmiany umożliwiającej przyjęcie
przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie
ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek
organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”,
w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r., zatrudnieni na podstawie umowy o pracę
pracownicy nabyli prawo do dodatku motywacyjnego w wysokości 1 000 zł brutto
miesięcznie. Kwota środków przeznaczona na realizację rządowego programu w całym
okresie jego realizacji wynosi 6 721 400 000 zł.
W roku ubiegłym uruchomiono środki na wypłaty dodatków dla pracowników domów
pomocy społecznej w wysokości ponad 393 000 000 zł, którymi objęto 56 884 osoby i kwotę
101 042 966 zł dla pracowników ośrodków wsparcia, którymi objęto 16 326 osób.
Zapotrzebowanie na środki na rok 2025 wynosi ponad 1 miliard 760 mln złotych, z czego na
dps ponad 790 mln zł, a na ośrodki wsparcia 205 mln zł.
W ramach podejmowanych działań, Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej prowadzi dialog z przedstawicielami organizacji związkowych, samorządów
terytorialnych oraz strony społecznej, dążąc do wypracowania optymalnych rozwiązań
służących poprawie warunków pracy kadr pomocy społecznej. W tym celu, na podstawie
Zarządzenia nr 24 Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 czerwca 2024 r.
w sprawie powołania Zespołu do spraw reformy systemu pomocy społecznej (Dz. Urz.
MRPiPS z 2024 r. poz. 24), 27 czerwca 2024 r. powołano Zespół do spraw reformy systemu
pomocy społecznej.
Członkowie zespołu – eksperci, praktycy oraz osoby ze świata nauki - mają za zadanie
wyznaczenie obszarów i kierunków zmian, by na tej podstawie wypracować rozwiązania
reformujące system pomocy społecznej w Polsce. (m.in. w zakresie wdrażania
deinstytucjonalizacji, dostępności świadczeń, usług i innych form wsparcia w ramach
systemu pomocy społecznej, sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej). Reforma
doprowadzi do integracji różnych form wsparcia oraz współpracy pomiędzy instytucjami
państwowymi, samorządami, organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznościami, co
przyczyni się do zwiększenia skuteczności podejmowanych działań pomocowych. W ramach
zespołu powołano:
-- 1 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Grupę tematyczną ds. reformy kryteriów dochodowych i systemu świadczeń.
Grupę tematyczną ds. mieszkalnictwa, rozwoju usług społecznych oraz CUS.
Grupę tematyczną ds. wsparcia i rozwoju kadr w systemie pomocy społecznej.
Grupę tematyczną ds. funkcjonowania instytucji i placówek świadczących usługi
całodobowe.
Grupę tematyczną ds. systemów kontroli i audytu w systemie pomocy społecznej.
Grupę tematyczną ds. kompetencji, podziału zadań i ich realizacji w ramach systemu
pomocy społecznej.
Zadania związane z tematem kadr i usług w pomocy społecznej powierzono dwóm
dedykowanym grupom roboczym zespołu, niemniej zagadnienia związane z warunkami
pracy i wynagrodzenia są przedmiotem prac również części pozostałych grup roboczych.
Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej, zgodnie z Kamieniem milowym A70G,
realizowanym w ramach reformy A4.6 pn. „Wzrost współczynnika aktywności zawodowej
określonych grup poprzez rozwój opieki długoterminowej” KPO, zakładającym wejście
w życie aktów prawnych realizujących wybrane priorytety reformy określone na podstawie
strategicznego przeglądu opieki długoterminowej w Polsce, podjął współpracę z Prezesem
Rady Ministrów, który Zarządzeniem nr 30 z dnia 22 marca 2024 r. powołał
Międzyresortowy Zespół do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad
osobami starszymi (M.P. poz. 224).
Zespół, będący organem pomocniczym Rady Ministrów, powołano w związku z potrzebą
ustrukturyzowania współpracy międzyresortowej w zakresie m.in. prac legislacyjnych
obejmujących zagadnienie opieki nad osobami starszymi (np. w zakresie opieki
długoterminowej, pomocy społecznej). Zróżnicowanie wyzwań sytuujących się
na pograniczu właściwości kilku ministerstw powoduje, że niezbędna jest w tym wypadku
współpraca międzyresortowa. Analizy powinny umożliwiać przygotowanie
wieloaspektowych rekomendacji. Organizowane spotkania przedstawicieli właściwych
resortów z przedstawicielami środowiska naukowego, instytucji świadczących pomoc
osobom starszym oraz zewnętrznych interesariuszy pozwalają precyzyjnie identyfikować
kierunki zmian. Podejście to zmierza do wdrożenia rozwiązań, które pozwolą na zwiększenie
współpracy w ramach systemu ochrony zdrowia, systemu pomocy społecznej oraz innych.
Do zadań Zespołu należy:
analiza systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami starszymi;
proponowanie kierunków działań w obszarach dotyczących opieki nad osobami
starszymi;
opracowanie rekomendacji dla założeń rozwiązań legislacyjnych dotyczących opieki nad
osobami starszymi;
rozpatrywanie innych spraw zleconych przez Radę Ministrów lub Prezesa Rady
Ministrów w zakresie systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami
starszymi.
Omawianym zagadnieniem zajmuje się Grupa robocza do spraw opieki długoterminowej.
W jej pracach uczestniczą przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Narodowego
Funduszu Zdrowia oraz eksperci zaproszeni do udziału w pracach.
W okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r. Zespół realizował zadania dotyczące przede
wszystkim systemu opieki długoterminowej. Zespół przyjął wypracowane definicje „opieki
długoterminowej”, „opieki nieformalnej” oraz „opiekuna nieformalnego”, które mają zostać
-- 2 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zawarte w przepisach wdrażających reformę opieki długoterminowej w Polsce. Zgodnie
z raportem z działania grupy roboczej do spraw opieki długoterminowej, opracowanie
definicji opieki długoterminowej wpłynie na usprawnienie zarządzania i finansowania opieki
długoterminowej, a także podniesie jakość usług realizowanych w ramach systemu opieki
długoterminowej. Z kolei zdefiniowanie opieki nieformalnej ma prowadzić do zapewnienia
wsparcia i opracowania polityki dotyczącej opiekunów nieformalnych. Zespół będzie
kontynuował prace zmierzające przede wszystkim do wypracowania rekomendacji
dotyczących koordynacji rozwiązań funkcjonujących w systemach ochrony zdrowia
i pomocy społecznej, w obszarze opieki długoterminowej (dotyczących m.in. domów pomocy
społecznej i zakładów opiekuńczo-leczniczych oraz kadry tych jednostek).
Realizowana obecnie deinstytucjonalizacja usług społecznych, polegająca na przechodzeniu
od opieki o charakterze instytucjonalnym do opieki świadczonej w społeczności lokalnej, nie
przewiduje zwiększania liczby miejsc w domach pomocy społecznej. Działanie to nie wpisuje
się więc w realizowaną i planowaną do realizacji politykę społeczną. Trwające prace
zmierzają do reformy i usprawnienia systemu pomocy społecznej tak, by wszystkie osoby
wymagające wsparcia otrzymały adekwatną do potrzeb ofertę usług w swoim środowisku,
a kierowanie do domów pomocy społecznej stosowane było jako ostateczność.
Już obecnie, w ramach systemu pomocy społecznej, oferowane są różnorodne formy
wsparcia, dedykowane osobom, które z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności
wymagają codziennej opieki. Wsparcie dla osób starszych kierowane jest zwłaszcza do osób
samotnych, w trudnej sytuacji finansowej, ale również do tych, którzy z różnych przyczyn nie
mogą liczyć na wsparcie najbliższych. Pomoc ta może być udzielana w miejscu zamieszkania,
podczas dziennego pobytu w ośrodkach wsparcia albo placówce całodobowej. Wsparcie
środowiskowe to przede wszystkim:
Usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania, przysługujące osobie, która jest
samotna i z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób,
a jest jej pozbawiona. Mogą zostać przyznane również osobie, która wymaga pomocy
innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni i zstępni
nie mogą jej takiej pomocy zapewnić.
Usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w formie usług sąsiedzkich. Usługi sąsiedzkie
obejmują pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową
opiekę higieniczno-pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia
niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji oraz, w miarę potrzeb i możliwości,
zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania. Przysługują one
osobie, która jest samotna i z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn
wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Mogą być przyznane również
osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący
małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Specjalistyczne usługi
opiekuńcze są dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia
lub niepełnosprawności i świadczone są przez osoby ze specjalistycznym
przygotowaniem zawodowym.
Specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Świadczenie tej formy
usług należy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a realizowane jest ze
środków budżetu państwa.
Usługi świadczone w ośrodkach wsparcia. Osobom, które ze względu na wiek, chorobę
lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu
-- 3 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
niezbędnych potrzeb życiowych, mogą być przyznane usługi opiekuńcze,
specjalistyczne usługi opiekuńcze lub posiłek, świadczone w ośrodku wsparcia.
Ośrodkami wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi są np. środowiskowe domy
samopomocy i kluby samopomocy.
Mieszkania treningowe i wspomagane, będące formą przygotowującą, przy wsparciu
specjalistów, osoby w nich przebywające do prowadzenia niezależnego życia lub
wspierającą je w codziennym funkcjonowaniu.
Usługi wsparcia krótkoterminowego realizowane w domach pomocy społecznej. Usługi
te mogą być przyznane osobie, która ze względu na wiek, chorobę lub
niepełnosprawność wymaga doraźnej pomocy w formie pobytu całodobowego bądź
dziennego, ze względu na czasowe ograniczenie możliwości zapewnienia właściwego
wsparcia w miejscu zamieszkania przez osoby na co dzień sprawujące nad nią opiekę.
Osoby, którym nie sposób zapewnić usług w miejscu zamieszkania, mogą zostać skierowane
do całodobowej opieki instytucjonalnej, przy czym może to się odbyć dopiero po
wyczerpaniu innych możliwości wsparcia w środowisku lokalnym. Pomoc w tej formie
świadczona jest w:
domach pomocy społecznej. Domy pomocy społecznej, jako jednostki organizacyjne
szczególnie istotne w kontekście usług opieki długoterminowej, przeznaczone są dla
osób wymagających całodobowej opieki ze względu na wiek, chorobę lub
niepełnosprawność, niemogących samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu,
którym nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
rodzinnych domach pomocy. Rodzinny dom pomocy stanowi formę usług opiekuńczych
i bytowych, świadczonych całodobowo przez osobę fizyczną lub podmiot uprawniony
nie mniej niż trzem i nie więcej niż ośmiu zamieszkującym wspólnie osobom,
wymagającym z powodu wieku lub niepełnosprawności wsparcia w tej formie.
placówkach zapewniających całodobową opiekę osobom z niepełnosprawnościami,
przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. Placówki tego rodzaju prowadzone
są w ramach działalności gospodarczej lub statutowej.
Należy podkreślić, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej, organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych jest zadaniem własnym gminy
i ma charakter obowiązkowy, natomiast prowadzenie i zapewnienie miejsc w domach
pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia o zasięgu gminnym/powiatowym oraz kierowanie
do nich osób wymagających opieki, w tym osób starszych, należy do zadań własnych
samorządów.
Wyjątek stanowi świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych i prowadzenie, a także
rozwijanie infrastruktury ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które
jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, realizowanym przez samorząd.
Ponadto, w celu realizacji zadań pomocy społecznej, np. organizacji wsparcia dla osób
starszych, gmina może tworzyć również inne jednostki organizacyjne. Zadania gmin
i powiatów w tym zakresie wynikają z opracowanych strategii rozwiązywania problemów
społecznych, uwzględniających sytuację osób starszych. Zatem, za kreowanie dostępności
usług dla osób starszych odpowiedzialny jest przede wszystkim samorząd.
W celu wsparcia samorządów w realizacji ich zadań własnych, Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej opracował programy resortowe służące wsparciu osób starszych, czyli
Program „OPIEKA 75+” na rok 2025 i Program Korpus Wsparcia Seniorów.
-- 4 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Program „OPIEKA 75+” umożliwia uzyskanie przez gminy wsparcia finansowego w zakresie
realizacji zadania własnego o charakterze obowiązkowym, określonego w art. 17 ust. 1 pkt
11 ustawy o pomocy społecznej, tj. świadczenia usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych
usług opiekuńczych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług
opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi.
W ramach programu, wsparcia finansowego dla gmin udziela się na podstawie art. 115
ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przy czym wysokość dotacji celowej z budżetu państwa
nie może przekroczyć 60% kosztów realizacji zadania. Celem programu jest zwiększenie
dostępności do usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób
w wieku 75 lat i starszych. W roku bieżącym, gminy przystępujące do realizacji programu
mogą skorzystać z dofinansowania, jeżeli:
dane świadczenie realizują samodzielnie tj. przez pracowników ośrodka pomocy
społecznej/ centrum usług społecznych, urzędu gminy lub innych gminnych jednostek
organizacyjnych,
zlecają realizację przedmiotowego zadania organizacjom pozarządowym,
kupują usługi opiekuńcze od podmiotów sektora prywatnego.
W bieżącym roku na realizację Programu przeznaczono kwotę 80 mln zł.
Program „Korpus wsparcia Seniorów” jest z kolei elementem polityki państwa w zakresie
wsparcia działań na rzecz osób starszych, niesamodzielnych ze względu na wiek oraz stan
zdrowia. Program kierowany jest do wszystkich gmin w Polsce. Jego adresatami pośrednimi
są osoby w wieku 60 lat i starsze, mające problemy z samodzielnym funkcjonowaniem ze
względu na stan zdrowia, prowadzące samodzielne gospodarstwa domowe, jak również
mieszkające z osobami bliskimi, które nie są w stanie zapewnić im wystarczającego wsparcia.
Program realizowany jest w dwóch Modułach:
Moduł I zapewnia wsparcie finansowe gmin w zakresie organizowania usług
opiekuńczych, świadczonych w formie usług sąsiedzkich dla osób w wieku 60 lat
i starszych. Usługi sąsiedzkie świadczone w ramach Modułu I obejmą pomoc
w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i podstawową opiekę higieniczno-
pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające
specjalistycznej wiedzy i kompetencji oraz, w miarę potrzeb i możliwości, zapewnienie
kontaktów z otoczeniem.
Moduł II wspiera finansowo gminy w realizacji usług opiekuńczych, poprzez zapewnienie
dostępu do tzw. „opieki na odległość”, mającej na celu poprawę bezpieczeństwa oraz
możliwości samodzielnego funkcjonowania w miejscu zamieszkania osób starszych.
W jego ramach gminy mogą uzyskać dofinansowanie do zakupu i kosztów użytkowania
tzw. opasek lub innych urządzeń bezpieczeństwa.
Do realizacji programu może przystąpić każda gmina w Polsce, w zakresie realizacji zadania
własnego określonego w art. 17 ust. 2 pkt 2a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej, tj. organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich
(Moduł I) oraz zgodnie z art. 17 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, tj. polegającego na podejmowaniu
innych zadań z zakresu pomocy społecznej, wynikających z rozeznanych potrzeb gminy,
w tym tworzeniu i realizacji programów osłonowych (Moduł II).
Wsparcia dla gmin w ramach omawianego programu udziela się na podstawie art. 115 ust. 1
ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przy czym wysokość dotacji celowej
z budżetu państwa w tegorocznej edycji programu nie może przekroczyć 80% całkowitych
-- 5 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
kosztów realizacji zadania. W bieżącym roku na realizację programu przeznaczono ogółem
kwotę 65 mln zł.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 6 of 6 --