Odpowiedź na interpelację w sprawie prześladowań chrześcijan na świecie i działań polskiej dyplomacji w celu przeciwdziałania temu zjawisku, na przykładzie masakry w Demokratycznej Republice Konga Odpowiedź na interpelację nr 8353 w sprawie prześladowań chrześcijan na świecie i działań polskiej dyplomacji w celu przeciwdziałania temu zjawisku, na przykładzie masakry w Demokratycznej Republice Konga Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 14-03-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 8353 pana posła Michała Wosia i in. panów posłów w sprawie prześladowań chrześcijan na świecie i działań polskiej dyplomacji w celu przeciwdziałania temu zjawisku, na przykładzie masakry w Demokratycznej Republice Konga, uprzejmie informuję, co następuje. Ad 1. Od momentu zaognienia konfliktu we wschodnich prowincjach Demokratycznej Republiki Konga w 2022 r. oraz wybuchu jego kolejnej fazy od 26 stycznia br. we wschodniej DRK narasta kryzys uchodźczy, a sytuacja ludności cywilnej ulega bezprecedensowemu pogorszeniu. Dochodzi do dramatycznych zdarzeń, w których ofiarami jest ludność cywilna bez względu na przynależność etniczną czy wyznaniową. Ofensywa ugrupowania M23 doprowadziła do utraty kontroli przez władze i Siły Zbrojne DRK (FARDC – Forces Armées de la RDC) nad miastami i obszarami, gdzie mieszczą się strategiczne porty lotnicze (Goma, Rutshuru, Bukavu), służące jako regionalne „huby“ logistyczne dla organizacji humanitarnych niosących pomoc medyczną i żywnościową. Uszkodzona jest infrastruktura krytyczna, w tym drogi, szpitale, sieci energetyczne oraz wodociągowe, co czyni sytuację humanitarną jeszcze bardziej dramatyczną. Skala kryzysu humanitarnego i warunki bezpieczeństwa powodują, że potrzebą chwili jest wsparcie ludności cywilnej wszystkich wyznań w jej elementarnych potrzebach. Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP z uwagą śledzi i monitoruje eskalację konfliktu we wschodniej DRK oraz współpracuje w ramach działań prowadzonych przez społeczność międzynarodową. Ich celem jest deeskalacja konfliktu zbrojnego oraz wsparcie ludności cywilnej, bez względu na przynależność etniczną czy wyznanie. Odwołując się do fundamentalnych zasad w stosunkach międzypaństwowych, jakimi są integralność terytorialna, suwerenność oraz poszanowanie praw człowieka, Unia Europejska zawiesiła dialog na szczeblu politycznym z Rwandą. Omawiane jest także wprowadzenie reżimu sankcyjnego wobec osób i podmiotów odpowiedzialnych za wznowienia działań zbrojnych we Wschodniej DRK. Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła rezolucje: 1) nr 2773/(2025), Rady Praw Człowieka ONZ; 2) nr A-HRC/S-37L.1, w których społeczność międzynarodowa wyraziła potępienie za naruszanie praw człowieka, nawołując strony konfliktu do zaprzestania działań wojennych. Rezolucje te zmierzają do organizacji misji obserwacyjnych, których zadaniem będzie wdrożenie optymalnej, wszechstronnej pomocy dla ludności cywilnej dotkniętej skutkami konfliktu. Niemniej jednak sytuacja w objętych konfliktem prowincjach pozostaje trudna, jako że operuje w nich kilkadziesiąt ugrupowań rebelianckich, w tym bojówki prawdopodobnie powiązane z Państwem Islamskim. Ad 2. MSZ RP wielokrotnie wyrażało rosnące zaniepokojenie stanem bezpieczeństwa mniejszości chrześcijańskich, zamieszkujących m.in. regiony Afryki i Bliskiego Wschodu. Troska o los chrześcijan pozostaje jednym z priorytetów działalności polskich placówek dyplomatyczno-konsularnych, stanowiąc stały element dialogu politycznego przedstawicieli Polski z władzami państw przyjmujących. Warto dodać, że Polska uczestniczy w opracowywaniu oraz jest jednym ze sponsorów rezolucji dotyczących wolności wyznania i religii, przyjmowanych na forum Zgromadzenia Ogólnego NZ i Rady Praw Człowieka NZ. Kwestia prześladowań mniejszości religijnych Bliskiego Wschodu, w szczególności chrześcijan, jest poruszana zarówno przez Zgromadzenie Ogólne NZ, Radę Bezpieczeństwa NZ, jak i Radę Praw Człowieka NZ, podczas omawiania tematów geograficznych (sytuacja na Bliskim Wschodzie) oraz horyzontalnych (m.in. ochrona ludności cywilnej w konfliktach zbrojnych, rola kobiet w kształtowaniu pokoju i bezpieczeństwa, dialog ze specjalnym sprawozdawcą ds. wolności religii i wyznania), znajdujących się na agendzie prac tych organów. Polska aktywnie wykorzystuje mechanizm Powszechnego Przeglądu Okresowego (UPR) Rady Praw Człowieka NZ, aby zwrócić uwagę społeczności międzynarodowej na przypadki nieprzestrzegania praw mniejszości religijnych, w tym na przypadki prześladowań chrześcijan. W ramach UPR delegacja RP wygłosiła w Genewie w ostatnich latach szereg wystąpień, w których wskazywano na negatywne tendencje i niepokojące zjawiska narastającej dyskryminacji na tle etnicznym i religijnym, formułując w tym zakresie pytania oraz rekomendacje do poszczególnych państw. Kwestia wolności religii jest w ramach MSZ przedmiotem działania pełnomocnika ministra SZ ds. wolności religii, który jest zaangażowany w prace formatów międzyrządowych, przede wszystkim w spotkania Sojuszu na rzecz wolności religii lub przekonań oraz Międzynarodowej Grupy Kontaktowej ds. Wolności Religii lub Przekonań, w ramach których prowadzona jest bliska współpraca ze specjalną sprawozdawczynią ds. Wolności Religii lub Przekonań oraz wypracowywane są wspólne oświadczenia. Należy również podkreślić, że Polska jest inicjatorem Międzynarodowego Dnia Upamiętniającego Ofiary Aktów Przemocy ze względu na Religię lub Przekonania (22 sierpnia), ustanowionego rezolucją zainicjowaną przez Polskę na Zgromadzeniu Ogólnym NZ nr 73/296 z 28 maja 2019 r. Z okazji obchodzonego w 2024 r. po raz szósty Międzynarodowego Dnia Stałe Przedstawicielstwo RP przy Narodach Zjednoczonych w Nowym Jorku zorganizowało wydarzenie tematyczne dot. przemocy i dyskryminacji ze względu na religię lub przekonania poświęcone sytuacji kobiet (Violence and Discrimination based on Religion or Belief: Focus on Women). Wydarzenie miało na celu zwrócenie uwagi na większą podatność kobiet i dziewcząt na przemoc ze względu na religię lub wyznanie, dokonanie analizy powodujących to czynników oraz sformułowanie rekomendacji służących wzmocnieniu ich ochrony. Zaangażowanie Polski na forum ONZ obejmuje również współsponsorowanie przez Polskę rezolucji „Freedom of religion or belief“ w ramach corocznej regularnej sesji III Komitetu Zgromadzenia Ogólnego NZ w Nowym Jorku oraz aktywny udział w inicjatywach dotyczących wolności religii lub przekonań na forum Rady Praw Człowieka ONZ w Genewie. Ponadto, poprzez placówki dyplomatyczne w Luandzie i Kigali, utrzymujemy bieżący kontakt z polskimi misjonarzami i misjonarkami sprawującymi posługę duszpasterską i wsparcie dla miejscowych społeczności w tym bardzo trudnym stanie. Nasze działania nakierowane są na zapewnienie im bezpieczeństwa, a przykładem było chociażby wsparcie ewakuacji jednej z polskich misjonarek z Gomy w lutym br. Ad 3. Udzielana przez Polskę pomoc humanitarna ma na celu niesienie pomocy, opieki i ochrony dla ludności, która została poszkodowana w wyniku konfliktów zbrojnych, klęsk żywiołowych lub innych kryzysów humanitarnych spowodowanych przez naturę lub człowieka (art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o współpracy rozwojowej (Dz. U. 2021 poz. 1425). Działania te odbywają się zgodnie z zasadami humanitarnymi, tj. zasadą humanitaryzmu, neutralności, niezależności i bezstronności, co oznacza, że są skierowane do poszkodowanej ludności, a nie wyłącznie konkretnej grupy, np. grupy wyznaniowej. Należy zwrócić uwagę, że w ramach postępowań dotacyjnych MSZ pomoc humanitarna, w tym materialna, udzielana jest m. in. za pośrednictwem organizacji chrześcijańskich, tj. Caritas, Fundacja Adra, Zakon Maltański Polska, które dostarczają pomoc ludziom potrzebującym pomocy humanitarnej bez względu na kolor skóry czy wyznanie. Ad 4. Polska dokłada starań, by kwestia wolności religii i wyznania, w tym ochrona chrześcijan przed dyskryminacją, była przedmiotem zainteresowania i wspólnych działań na forum Unii Europejskiej. Przedstawiciele Polski aktywnie i regularnie uczestniczą w dyskusjach w ramach posiedzeń Grupy Roboczej ds. Praw Człowieka (COHOM), podczas których państwa członkowskie oraz instytucje unijne omawiają wdrażanie przyjętych przez Radę UE konkluzji nt. nietolerancji, dyskryminacji i przemocy z powodu religii i wyznania, a także wytycznych UE w zakresie wolności religii i wyznania (EU Guidelines on freedom of religion 4 or belief). Wytyczne te obligują zarówno instytucje unijne, jak i poszczególne państwa członkowskie do wspierania wolności religijnej oraz przeciwdziałania religijnej nietolerancji w kontaktach z państwami trzecimi. Podczas posiedzenia Grupy Roboczej COHOM w październiku 2024 r. KE przedstawiła działania specjalnego wysłannika UE ds. promocji wolności religii i wyznań poza UE oraz realizację programów i projektów w 2023 r. w zakresie promocji wolności religii i wyznania. W 2023 r. specjalny wysłannik koncentrował się na regionach, w których poziom prześladowań był szczególnie wysoki (m.in. Południowa Azja, Bliski Wschód i Afryka). Celem tych programów jest ochrona mniejszości dyskryminowanych ze względów religijnych oraz wzmacnianie potencjału społeczeństwa obywatelskiego i innych zainteresowanych stron przez szkolenia, komunikację, sojusze, spory strategiczne, dialog międzyreligijny i zaangażowanie organizacji wyznaniowych. Na forum Rady Praw Człowieka NZ, podczas jej 55. sesji (26 lutego – 5 kwietnia 2024 r.), Polska jako członek tzw. grupy przewodniej (core-group) zasponsorowała rezolucję nt. wolności religii. W interaktywnym dialogu dot. wolności religii delegacja Polski przedstawiła wystąpienie narodowe. W odpowiedzi na raport specjalnego sprawozdawcy ds. wolności religii i wyznania delegat Polski potępił ataki na miejsca kultu religijnego oraz modlitwy, jak również prześladowania i zabójstwa osób z powodu ich przekonań religijnych lub przynależności wyznaniowej. Ponadto delegat potwierdził niezachwiane zaangażowanie Polski w zwalczanie nienawiści na tle religijnym lub światopoglądowym, m.in. przez polską inicjatywę upamiętnienia i uhonorowania ofiar aktów przemocy na tle religijnym. Ad 5. Monitorowanie przestrzegania wolności wyznania i religii jest przedmiotem szczególnego zainteresowania MSZ RP. Polska dyplomacja aktywnie działa na rzecz ochrony wolności wyznaniowej i stanowczo reaguje na wszelkie przejawy nietolerancji religijnej. Nasza polityka w tym zakresie realizowana jest dwutorowo, tzn. na płaszczyźnie dwustronnej i multilateralnej, głównie na forum Rady Praw Człowieka NZ, gdzie wykorzystujemy mechanizm powszechnego przeglądu okresowego w celu podnoszenia przypadków dyskryminacji religijnej. MSZ nagłaśnia na forum międzynarodowym fakt, że chrześcijanie stanowią najbardziej prześladowaną grupę wyznaniową. Polska zwraca szczególną uwagę na problem prześladowania grup religijnych i wyznaniowych, w tym chrześcijan, w dwustronnym dialogu politycznym z państwami Azji, Afryki i Bliskiego Wschodu. Utrzymywanie gotowości do dialogu i współpracy z rządami państw, w których mniejszości religijne i wyznaniowe, w tym mniejszość chrześcijańska, spotykają się z przejawami dyskryminacji, jest niezwykle ważne. W ramach tego dialogu podkreślamy odpowiedzialność, ciążącą na rządzie każdego państwa, za zapewnienie poszanowania praw mniejszości religijnych i wskazujemy na konieczność każdorazowego osądzenia sprawców przemocy. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu