Interpelacja w sprawie spadku pogłowia świń
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8342
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie spadku pogłowia świń
Zgłaszający: Fryderyk Sylwester Kapinos, Krzysztof Ciecióra, Zbigniew Dolata, Anna Gembicka, Kazimierz Bogusław Choma, Michał Cieślak, Norbert Jakub Kaczmarczyk, Katarzyna Sójka, Paweł Szrot, Tadeusz Chrzan, Piotr Uruski, Ewa Leniart, Jan Warzecha, Rafał Weber
Data wpływu: 24-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
niezwykle niepokojące i alarmujące dane z Głównego Urzędu Statystycznego ukazały się w sprawie pogłowia świń w Polsce. W grudniu 2024 roku osiągnęło ono historycznie najniższy poziom, co warto zaznaczyć, najniższy od czasu wojny. Według danych GUS było to 9,078 mln sztuk, co pokazuje spadek o 7,1%, czyli 691,5 tys. sztuk, w porównaniu do tego miesiąca w roku poprzednim.
Na tym negatywnym tle trzeba jeszcze zwrócić uwagę na spadek liczby loch, których liczba zmniejszyła się o 9,6%, co daje obecnie liczbę 599,7 tys. sztuk.
Spadek najbardziej dotknął województwo wielkopolskie, w którym to liczba świń zmniejszyła się w ciągu roku o 13,4% do stanu 2,42 mln sztuk. Warto przypomnieć, że w 2020 roku liczba ta wynosiła prawie 4,3 mln.
Za tymi negatywnymi danymi dotyczącymi spadku krajowej produkcji trzody chlewnej idzie wzrost importu. Od stycznia do listopada ubiegłego roku do naszego kraju sprowadzono blisko 7,73 mln żywych świń, co daje wzrost w porównaniu z takim samym okresem 2023 roku o 11,2%. Co istotne, większość pochodzących z importu zwierząt to prosięta, co obrazuje dalszy wzrost zależności od dostaw z zagranicy naszego sektora hodowlanego.
Należy również odnotować fakt, że w Polsce spada cena żywca wieprzowego w skupie przy jednoczesnym utrzymaniu ceny w Niemczech.
Przed kilku laty, za rządów Prawa i Sprawiedliwości, w lepszej sytuacji członkowie obecnego kierownictwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi bili na alarm.
Z uwagi na powyższe chciałbym zapytać:
Jakie działanie zamierzają podjąć rząd oraz kierownictwo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aby przeciwdziałać tak negatywnym trendom w sektorze hodowli trzody chlewnej?
Jak rząd oraz kierownictwo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi mają zamiar wspierać hodowców trzody chlewnej?
Skąd wynika przedstawiony powyżej spadek pogłowia świń w Polsce w ostatnim roku?
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9313 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 31 marca 2025 r.
znak sprawy: DRE.pz.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 8342 w sprawie spadku pogłowia świń
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8342 w sprawie spadku pogłowia świń na wstępie
chciałbym poinformować, że problem ten zaistniał i pogłębiał się już w trakcie rządów
naszych poprzedników. Programy wsparcia podejmowane do 2023 r. nie przyczyniły
się do zwiększenia krajowego pogłowia świń.
Prowadzona jest obecnie ocena rozwiązań, które w sposób trwały mogłyby odwrócić
ten niekorzystny trend. W celu odbudowy pogłowia, w 2024 r. do oferty Funduszu
Gwarancji Rolnych Plus wprowadzono wsparcie zwrotne (kredyty preferencyjne) na
budowę, rozbudowę i modernizację chlewni, o czym szerzej w dalszej części
odpowiedzi na interpelację.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi współpracuje z organizacjami branżowymi,
w szczególności z Polską Radą ds. Wieprzowiny, zrzeszającą największe związki
hodowców i producentów świń oraz przetwórców mięsa wieprzowego, i wspiera
opracowanie przez sektor strategii rozwoju rynku wieprzowiny. Środki na ten cel mają
zostać pozyskane z Funduszu promocji mięsa wieprzowego.
Sektor wieprzowiny wspierany jest na różnych płaszczyznach i z wykorzystaniem
zarówno instrumentów i środków pochodzących z Unii Europejskiej, jak i środków
krajowych.
-- 1 of 6 --
2
W produkcji zwierzęcej wspierany jest postęp biologiczny poprzez dofinansowanie
usług polegających na prowadzeniu ksiąg hodowlanych oraz prowadzeniu oceny
wartości użytkowej lub hodowlanej zwierząt. Aktualnie na terytorium Polski dwa
podmioty realizują zatwierdzone programy hodowlane dla świń czystorasowych, tj.
Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS” oraz
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.
W ramach mechanizmów wsparcia producentów świń, na podstawie przepisów
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego
zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.), producenci trzody chlewnej mogą ubiegać się
o:
1) preferencyjne kredyty na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych
i działach specjalnych produkcji rolnej
Kredyty te udzielane są przez banki współpracujące z Agencją Restrukturyzacji
i Modernizacji. Kwota kredytu nie może przekroczyć:
a) 80% wartości nakładów inwestycyjnych i wynosić więcej niż 5 mln zł,
w przypadku inwestycji realizowanych w gospodarstwie rolnym,
b) 70% wartości nakładów inwestycyjnych i wynosić więcej niż 8 mln zł
w przypadku inwestycji realizowanych w dziale specjalnym produkcji rolnej.
2) refundację do 100% wydatków poniesionych na działania związane
z bioasekuracją
Pomoc udzielana jest w formie refundacji wydatków na zakup m.in. mat
dezynfekcyjnych, sprzętu do wykonywania zabiegów dezynfekcyjnych,
zabezpieczenie budynków przed dostępem zwierząt domowych, jak również
przebudowę lub remont pomieszczeń, w których utrzymywane są świnie.
Producenci świń, którzy ponieśli straty w związku z ograniczeniami związanymi ze
zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń, mogą ubiegać się o:
1) pomoc finansową w związku z zaprzestaniem produkcji z powodu
obowiązującego zakazu utrzymywania w gospodarstwie świń lub ich
wprowadzenia do gospodarstwa wydanym w związku z wystąpieniem
afrykańskiego pomoru świń (ASF)
-- 2 of 6 --
3
Komisja Europejska na podstawie przepisów rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589
z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108
Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wydała decyzję o zgodności projektu
udzielenia pomocy publicznej z rynkiem wewnętrznym.
Stosowne informacje o uruchomieniu programu w 2025 r. zamieszczone są na stronie
internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pod adresem:
https://www.gov.pl/web/arimr/asf---zaprzestanie-produkcji-2025.
2) preferencyjny kredyt na ponowne uruchomienie produkcji świń zaprzestanej
w związku z ASF
Pomoc polega na stosowaniu przez okres nie dłuższy niż 10 lat dopłat do
oprocentowania kredytów bankowych zaciągniętych w celu ponownego uruchomienia
produkcji świń po zaprzestaniu produkcji. Maksymalna kwota kredytu jest zależna od
wielkości stada świń i nie może przekroczyć od - 50 000 zł na siedzibę stada, w której
w roku poprzedzającym rok wprowadzenia zakazu było utrzymywanych
średniorocznie do 50 sztuk świń - do 1 500 000 zł przy stadzie utrzymującym powyżej
1000 sztuk świń.
Ponadto, istnieje możliwość wsparcia producentów świń w ramach szeregu
interwencji Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027, w tym
finansowania zwrotnego.
W celu wsparcia odbudowy pogłowia świń w Polsce, w 2024 r. do oferty Funduszu
Gwarancji Rolnych Plus wprowadzono ofertę wsparcia dedykowaną tej branży w
formie wsparcia zwrotnego (kredytów preferencyjnych). Wsparcie jest realizowane w
ramach interwencji I 10.1.2. „Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększających
konkurencyjność - Instrumenty finansowe” Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki
Rolnej na lata 2023-2027.
Wsparcie polega na gwarancji spłaty kredytu udzielanego przez banki komercyjne lub
spółdzielcze, przeznaczonego na budowę, rozbudowę i modernizację chlewni, w tym
instalację elektryczną i wodnokanalizacyjną (roboty budowlane i zakup materiałów
budowlanych) oraz wyposażenie chlewni. Dodatkowo udzielana jest dotacja na spłatę
odsetek. Nie została określona maksymalna kwota kredytu.
Wsparcie obejmuje wyłącznie inwestycje dotyczące zwiększenia i utrzymania
pogłowia loch wraz z produkcją prosiąt i warchlaków pochodzących od loch
-- 3 of 6 --
4
utrzymywanych w gospodarstwie, w tym również utrzymywanych w cyklu
zamkniętym.
Parametry opisywanego wsparcia są następujące:
gwarancja do 80% kwoty kredytu pozostającego do spłaty;
maksymalna wartość gwarancji do kwoty 9 mln zł;
dotacja na spłatę odsetek za rolnika przez pierwsze 4 lata: pierwsze 2 lata –
100% odsetek, przez kolejne 2 lata – 50% odsetek;
maksymalny okres objęcia kredytu gwarancją do 15 lat;
gwarancja udzielana bezpłatnie.
Oferta, pod nazwą Agromax, jest już dostępna w bankach kredytujących, które
podpisały umowę z Bankiem Gospodarstwa Krajowego: https://www.bgk.pl/male-i-
srednie-przedsiebiorstwa/zabezpieczenie-finansowania/gwarancja-
agromax/#c39594.
Jednocześnie prowadzone są systematyczne i prewencyjne działania ukierunkowane
na zwalczanie i zapobieganie ASF u świń i dzików w Polsce. W przypadku wystąpienia
choroby u świń lub u dzików, podejmowane są środki określone w przepisach unijnych
i krajowych.
W odniesieniu do dzików:
realizowana jest redukcja populacji dzików w pierwszej kolejności w ramach
planowej gospodarki łowieckiej (kompetencje Ministra Klimatu i Środowiska) oraz
uzupełniająco w ramach odstrzału sanitarnego (nakazywanego przez powiatowych
lekarzy weterynarii lub wojewodów – na wniosek wojewódzkich lekarzy
weterynarii);
systematycznie prowadzone są akcje poszukiwania padłych dzików i ich szczątków
na terenach występowania ASF oraz terenach zagrożonych występowaniem
choroby;
kładziony jest nacisk na kwestie przestrzegania przez myśliwych i osoby biorące
udział w polowaniach zasad bioasekuracji;
budowane są sztuczne bariery mające na celu spowalnianie przemieszczania się
dzików, w szczególności w okresie inkubacji choroby (ogrodzenia i zamykanie
-- 4 of 6 --
5
przejść dla zwierząt wzdłuż dróg ekspresowych i autostrad, bariery w postaci
ogrodzeń siatkowych, bariery zapachowe, odłownie żywołowne).
W odniesieniu do świń istotne elementy zwalczania i zapobiegania chorobie to:
reagowanie organów IW na podejrzenia ASF w stadzie w tym w szczególności
rzetelne prowadzenie dochodzenia epizootycznego, zabezpieczenie miejsca
podejrzenia, pobranie próbek i ich wysyłka do laboratorium diagnostycznego oraz
przekazywanie informacji do władz zwierzchnich o podejrzeniu;
bioasekuracja gospodarstw oraz wykonywane w tym zakresie przez IW kontrole
gospodarstw utrzymujących świnie;
prowadzenie akcji informacyjnych oraz szkoleń - organy Inspekcji Weterynaryjnej
przeprowadzą szereg działań informacyjnych mających na celu utrzymanie na
wysokim poziomie świadomości zagrożenia rozprzestrzenianiem się wirusa ASF
w populacji dzików i świń.
Zgodnie z danymi GUS pogłowie świń w grudniu 2024 r. było niższe o 7,1% od stanu
notowanego w analogicznym okresie 2023 r. Długookresowy trend związany ze
zmianami strukturalnymi zachodzącymi na rynku trzody chlewnej jest wynikiem
rezygnacji z produkcji wielu gospodarstw małych i średnich. Kontynuowanie produkcji
w warunkach dużej zmienności cen na rynku wieprzowiny (co jest cechą
charakterystyczną dla tego sektora) oraz ryzyka produkcyjnego związanego z ASF jest
trudne w szczególności dla gospodarstw o małej i średniej skali produkcji. Dane
statystyczne wskazują, że w długookresowym trendzie przybywa jedynie gospodarstw
o większej skali produkcji, w których osiąga się wyższą wartość produkcji wskutek
wyższej ceny sprzedaży żywca oraz niższe koszty ogółem.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 6 --
6
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --