Interpelacja w sprawie poprawy zgłaszalności na badania przesiewowe
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8340
do ministra zdrowia
w sprawie poprawy zgłaszalności na badania przesiewowe
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska
Data wpływu: 24-02-2025
Szanowna Pani Minister,
niski poziom zgłaszalności kobiet do badań przesiewowych w kierunku raka piersi jest poważnym problemem zdrowia publicznego w Polsce. Pomimo dostępności bezpłatnej mammografii w ramach Programu Profilaktyki Raka Piersi, statystyki wskazują na alarmujący spadek udziału kobiet w tych badaniach. Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia w 2016 roku zgłaszalność wynosiła 41%, a prognozy na 2025 rok wskazują na dalszy spadek do zaledwie 31,61%. Tymczasem, aby osiągnąć rzeczywisty efekt populacyjny i znacząco zwiększyć szanse na wczesne wykrycie nowotworu, eksperci podkreślają, że wskaźnik uczestnictwa powinien wynosić co najmniej 70%. Dla porównania, w krajach skandynawskich czy w Holandii poziom zgłaszalności do badań profilaktycznych sięga nawet 80%.
Problem ten ma daleko idące konsekwencje – im później wykryty nowotwór, tym trudniejsze i mniej skuteczne leczenie, co prowadzi do większej liczby zgonów z powodu raka piersi. W Polsce wciąż wiele kobiet rezygnuje z badań przesiewowych z różnych powodów, takich jak lęk przed diagnozą, brak czasu, brak wystarczającej wiedzy na temat profilaktyki lub utrudniony dostęp do placówek medycznych wykonujących mammografię. Z tego względu konieczne jest podjęcie zdecydowanych działań systemowych, które zwiększą uczestnictwo kobiet w programach przesiewowych i pozwolą na skuteczniejszą walkę z nowotworami piersi.
W związku z tym kluczowe stają się pytania dotyczące planów Ministerstwa Zdrowia w zakresie poprawy zgłaszalności do badań przesiewowych. Proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Jakie działania Ministerstwo Zdrowia podejmuje w celu zwiększenia świadomości kobiet o znaczeniu badań przesiewowych w kierunku raka piersi? Czy planowane są szeroko zakrojone kampanie informacyjne, które mogłyby efektywnie dotrzeć do kobiet w różnym wieku i z różnych środowisk?
2. Czy resort zdrowia pracuje nad nowymi programami edukacyjnymi, które pomogłyby zmniejszyć bariery związane z przystąpieniem do badań, takie jak strach przed diagnozą, brak czasu czy niewystarczająca wiedza na temat profilaktyki raka piersi? Czy rozważane są innowacyjne metody dotarcia do kobiet, np. poprzez media społecznościowe, współpracę z pracodawcami czy edukację w miejscach pracy?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia monitorują skuteczność realizatorów Programu Profilaktyki Raka Piersi oraz Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy? Jak oceniana jest ich aktywność w zakresie promocji badań profilaktycznych oraz zachęcania kobiet do skorzystania z bezpłatnej mammografii? Czy wprowadzane są mechanizmy kontrolne pozwalające na ocenę skuteczności tych działań?
4. Na jakim etapie znajdują się prace dotyczące wprowadzenia mammografii do pakietu świadczeń w ramach medycyny pracy? Czy istnieje szansa na objęcie kobiet w określonych grupach wiekowych obowiązkowym badaniem przesiewowym w ramach badań okresowych, co mogłoby znacząco zwiększyć wykrywalność nowotworów we wczesnych stadiach?
5. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wdrożenie bardziej skutecznych metod przypominania kobietom o konieczności wykonania badań przesiewowych? Czy planowane jest wykorzystanie nowoczesnych narzędzi, takich jak systemy SMS, e-mail czy automatyczne powiadomienia telefoniczne, które mogłyby przypominać o terminach badań i motywować do ich wykonania?
Poprawa zgłaszalności do badań profilaktycznych powinna być jednym z priorytetów polityki zdrowotnej państwa, ponieważ skuteczna profilaktyka i wczesne wykrycie raka piersi mogą uratować życie wielu kobiet.
Z wyrazami szacunku
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8165 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.42.2025.EM
Warszawa, 01 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8340 z 4 marca 2025 r. Pani Iwony Marii Kozłowskiej
Poseł na Sejm RP w sprawie poprawy zgłaszalności na badania przesiewowe, uprzejmie
proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Ministerstwo Zdrowia prowadzi działania informacyjne, edukacyjne i promocyjne
dotyczące profilaktyki przeciwnowotworowej, w tym raka piersi. Wszystkie te działania
prowadzone są i finansowane w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej (NSO) na lata
2020-2030. Strategia ta została przyjęta przez Radę Ministrów w drodze uchwały. NSO to
tzw. cancer plan, czyli kompleksowy program walki z rakiem, również poprzez
uświadamianie społeczeństwa o tym, jak ważna jest codzienna profilaktyka. W ramach
Narodowej Strategii Onkologicznej Ministerstwo Zdrowia prowadzi kampanię
informacyjno-edukacyjną „Planuję Długie Życie” oraz podejmuje różnego rodzaju działania
skierowane do różnych grup docelowych. Kampania „Planuję długie życie” dedykowana jest
poszczególnym obszarom onkologicznym. W szczególności rakowi płuca, rakowi jelita
grubego, rakowi złośliwemu skóry, rakowi prostaty, rakowi piersi, rakowi szyjki macicy. W
celu dotarcia do licznych i zróżnicowanych odbiorców, kampania społeczna „Planuję długie
życie” realizowana jest w oparciu o telewizję, radio, prasę, internet. Działania prowadzone
w ramach kampanii dotyczące profilaktyki raka piersi, w tym zachęcenia kobiet do badań
mammograficznych, realizowane są m.in. głównie poprzez:
emisję spotów telewizyjnych oraz radiowych w stacjach o zasięgu ogólnopolskim,
publikację artykułów opracowanych przez ekspertów z Narodowego Instytutu
Onkologii PIB na stronie www.planujedlugiezycie.pl oraz na stronie pacjent.gov.pl
przy wsparciu ich promocji w mediach społecznościowych typu Facebook i
Instagram,
prowadzenie dedykowanej kampanii strony www.planujedlugiezycie.pl, na której
znajdują się artykuły, spoty, filmy z ekspertami, a także informacje na temat
bezpłatnych badań, z adresami miejsc, w których można wykonać badanie,
emitowanie filmów z udziałem ekspertów z dziedziny onkologii oraz zakresu
dietetyki na temat m.in. profilaktyki przeciwnowotworowej oraz zdrowego
odżywiania, które opublikowane zostały na stronie www.planujedlugiezycie.pl,
kanale YouTube oraz w mediach społecznościowych Ministerstwa Zdrowia,
realizację cyklu audycji promujących profilaktykę przeciwnowotworową, w tym
zachęcających do wykonywania badań przesiewowych, realizowanych wspólnie z
największymi ogólnopolskimi stacjami telewizyjnymi oraz radiowymi.
W 2024 r. profilaktyka raka piersi była także przedmiotem działań promocyjnych podczas
Poland Rock Festiwal - Strefa Pomorza Zachodniego – Czaplinek. Na stoisku Ministerstwa
Zdrowia udzielano porad profilaktycznych oraz instruktażu samobadania piersi na
fantomie.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Ponadto, 3 marca 2024 r. do kobiet w wieku od 18 roku życia wysłano wiadomość PUSH za
pośrednictwem IKP zachęcającą do badań profilaktycznych. Analogiczna wiadomość PUSH
nakłaniającą do zrobienia mammografii lub usg piersi została również wysłana pod koniec
października 2024 r.
Październik uznawany jest na całym świecie za miesiąc świadomości raka piersi. W tym
czasie Ministerstwo Zdrowia skupia się w szczególny sposób na działaniach informacyjno-
promocyjnych skierowanych do kobiet, w tym właśnie na profilaktyce nowotworów piersi.
Dlatego na przykład w 2024 r. w terminie od 7-31 października zostały wyemitowane spoty
telewizyjne i radiowe zachęcające do badań mammograficznych. Kampania prowadzona
była również w audycjach telewizyjnych- poprzez rzeczywiste historie bohaterek
przekazaliśmy treści edukacyjne. Wyemitowane audycje telewizyjne skupiły się na
prezentacji prawdziwych historii kobiet, które stoczyły walkę z nowotworem piersi.
Ponadto wyprodukowaliśmy i wyemitowaliśmy audycje radiowe, które miały formę
rozmów z ekspertami. W terminie 11.10.-09.11.2024 r. została przeprowadzona także
szeroka kampania promocyjna w internecie (banery, spoty i reklama tekstowa) na portalach
i serwisach internetowych. Kampania realizowana była pod wymownym hasłem „Badaj się,
by żyć!” i zachęcała kobiety do regularnego badania piersi. Kampania promowała badania
mammograficzne, które dla kobiet w przedziale wieku 45-74 lata są bezpłatne. Ponadto, w
terminie 1-31 października emitowany był 20-sekundowy spot na nośnikach DOOH
(Digital Out-Of-Home–czyli cyfrowe nośniki reklamy zewnętrznej) w całej Polsce.
Działania promocyjne dotyczące profilaktyki raka piersi są także prowadzone na profilach
MZ w mediach społecznościowych.
W prowadzonych działaniach Ministerstwo Zdrowia wykorzystuje także poszczególne
święta (np. Dzień Kobiet) i dni tematyczne (np. Światowy Dzień Walki z Rakiem Piersi –
przypadający 15 października), jako okazje do wzmożonej aktywności i zachęcania
społeczeństwa do badań profilaktycznych – zarówno w mediach, stronie internetowej, jak
ina kanałach MZ w SM.
Tak jak wspomniano na początku, wszystkie działania prowadzone i finansowane są w
ramach Narodowej Strategii Onkologicznej (NSO) na lata 2020-2030. Co roku publikowane
są sprawozdania z realizacji NSO. Zachęcamy do zapoznania się z nimi:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/narodowa-strategiaonkologiczna-nso.
Jednocześnie informuję, że działania promocyjne dotyczące badań profilaktycznych w
kierunku raka piersi będą kontynuowane również w roku bieżącym.
Bieżący monitoring umów na realizację świadczeń opieki zdrowotnych zawartych w ramach
programów zdrowotnych prowadzony jest przez Narodowy Fundusz Zdrowia . Okresowe
tj. półroczne i roczne sprawozdania z realizacji programów są przekazywane do
Ministerstwa Zdrowia. Dane dotyczące objęcia populacji np. programem profilaktyki raka
piersi i raka szyjki macicy są publikowane w cyklu miesięcznym na stronie
https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/programy-profilaktyczne/dane-o-realizacji-
programow/. Dane służą np. realizatorom programu profilaktyki raka piersi
(mammobusom) do planowania postojów w tych regionach Polski, w których to objęcie jest
najniższe.
Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi prac nad włączeniem mammografii do medycyny pracy.
Zgodnie z § 6(1) Kodeksu pracy, w przypadku gdy pracownik skierowany na wstępne,
okresowe albo kontrolne badania lekarskie spełnia warunki objęcia programem
zdrowotnym lub programem polityki zdrowotnej, lekarz przeprowadzający wstępne,
okresowe albo kontrolne badania lekarskie kieruje pracownika, za jego zgodą, do udziału w
programie zdrowotnym lub programie polityki zdrowotnej. Uwzględniając powyższe
aktualnie lekarz medycyny pracy może skierować pracownika, za jego zgodą, na badanie
mammografii w ramach programu zdrowotnego profilaktyki raka piersi lub w ramach
programu polityki zdrowotnej.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W celu przypomnienia kobietom o konieczności wykonania badań przesiewowych oraz
przypomnienia o wizycie, Ministerstwo Zdrowia już wykorzystuje nowoczesne narzędzia,
takie jak SMSy i komunikaty w moje IKP.
Z okazji Dnia Kobiet w aplikacji moje IKP zostały wysłane komunikaty przypominające
o konieczności wykonania badań przesiewowych. Kobiety, które kwalifikują się na takie
badanie mogą umówić się na nie poprzez centralną e-rejestrację (taka funkcjonalność jest
dostępna dla Pacjentek w IKP i moje IKP). Ministerstwo Zdrowia powtarza cyklicznie takie
komunikaty.
Natomiast funkcjonalność przypominania o umówionym badaniu jest realizowana w
Ramach centralnej e-rejestracji. Kobiety, które umówiły się na badanie cytologiczne lub
mammografię poprzez centralną e-rejestrację otrzymują SMS-em informację z
przypomnieniem o wizycie. Takie komunikaty są wysyłane 7 dni i 1 dzień przed badaniem.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --