Interpelacja w sprawie tłumaczy przysięgłych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8334
do ministra sprawiedliwości
w sprawie tłumaczy przysięgłych
Zgłaszający: Michał Wawer, Krzysztof Mulawa, Witold Tumanowicz
Data wpływu: 24-02-2025
Panie Ministrze,
w ostatnich miesiącach do posłów z apelami o wsparcie zwracają się przedstawiciele branży tłumaczy przysięgłych - zawodu regulowanego, bardzo istotnego dla polskiego wymiaru sprawiedliwości i dla polskiej gospodarki, podlegającego nadzorowi ministra sprawiedliwości.
Tłumacze przysięgli zwracają uwagę na wiele przewlekłych problemów i patologii utrudniających im wykonywanie zawodu i negatywnie oddziałujących na polski wymiar sprawiedliwości. Wśród tych problemów przedstawiciele branży wymieniają między innymi:
- brak wykreślania z listy tłumaczy przysięgłych osób zmarłych,
- masowe występowanie w obrocie kart „in blanco” z podpisami i pieczęciami tłumaczy przysięgłych, które są wykorzystywane do wydawania pseudotłumaczeń przez osoby bez uprawnień,
- wykonywanie zawodu przez osoby zamieszkałe stale za granicą, które nie mogą wykonywać i nie wykonują kluczowego obowiązku osobistego udziału w czynnościach sądów i organów ścigania,
- nieadekwatnie niskie stawki wynagrodzeń za osobisty udział w czynnościach i brak wynagrodzenia za czas poświęcony na podróż do odległych geograficznie miejsc wykonania czynności.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości, jako organ odpowiedzialny za prowadzenie listy tłumaczy przysięgłych, weryfikuje na bieżąco lub okresowo, czy tłumacze wpisani na listę żyją (np. poprzez weryfikację w bazie PESEL) oraz czy spełniają warunki wykonywania zawodu (np. niekaralność)?
2. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości monitoruje skalę zjawiska wykorzystywania kart „in blanco” tłumaczeń przysięgłych do dokonywania pseudotłumaczeń przysięgłych przez osoby bez uprawnień? Czy prowadzone są prace legislacyjne lub działania faktyczne zmierzające do ograniczenia skali tego zjawiska i skuteczniejszego ścigania osób biorących udział w tym procederze?
3. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi nadzór nad tłumaczami przysięgłymi, którzy wykonują dziesiątki tysięcy tłumaczeń przysięgłych miesięcznie (liczba niemożliwa do wykonania osobiście i w sposób zgodny z przepisami), lub czy prowadzi prace nad stworzeniem narzędzi takiego nadzoru?
4. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości weryfikuje usprawiedliwienia tłumaczy przysięgłych regularnie odmawiających osobistego stawiennictwa podczas czynności sądów i organów ścigania, lub czy prowadzi prace nad stworzeniem narzędzi do takiej weryfikacji?
5. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace legislacyjne nad podwyższeniem wynagrodzeń za czynności tłumaczy przysięgłych lub nad wypracowaniem systemu wynagradzania za czas poświęcony na podróże tłumaczy przysięgłych do miejsc odległych geograficznie w celu wykonania czynności na rzecz sądów i organów ścigania objętych obowiązkiem stawiennictwa?
Z wyrazami szacunku Michał Wawer
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7728 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.101.2025
Warszawa, 03 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8334 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
posła Michała Wawra oraz grupę posłów w sprawie tłumaczy przysięgłych, uprzejmie
przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
Ministerstwo Sprawiedliwości, jako organ odpowiedzialny za prowadzenie listy tłumaczy
przysięgłych, dokłada wszelkich starań, aby lista była aktualna i zgodna ze stanem
faktycznym.
Zgodnie z ustawą z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. U.
z 2019 r. poz. 1326), weryfikacja spełniania warunków wykonywania zawodu, takich jak
niekaralność, jest prowadzona podczas wpisu na listę tłumaczy oraz w sytuacjach
uzasadnionych zgłoszeniami o możliwym naruszeniu przepisów.
Aktualizacja statusu tłumaczy przysięgłych, w tym informacji o ich zgonach, jest
przeprowadzana na podstawie zgłoszeń od właściwych organów, rodzin lub innych
tłumaczy, a także w ramach współpracy z innymi instytucjami publicznymi, takimi jak
urzędy stanu cywilnego. Istniejące rozwiązania prawne nie przewidują automatycznego
-- 1 of 5 --
2
mechanizmu cyklicznej weryfikacji danych w bazie PESEL. Jeśli chodzi o niekaralność oraz
inne warunki wykonywania zawodu, są one sprawdzane na etapie wpisu na listę tłumaczy
przysięgłych, a w przypadku otrzymania informacji o naruszeniach także w toku
postępowań nadzorczych.
Należy przy tym zauważyć, że funkcję kontrolną wobec tłumaczy przysięgłych
zamieszkałych na terenie swojego województwa pełni wojewoda, jako organ administracji
rządowej w województwie. Jeśli w trakcie czynności kontrolnych okaże się, że tłumacz
przysięgły nie żyje lub nie spełnia któregoś z warunków koniecznych do wykonywania tego
zawodu, wojewoda informuje o tym fakcie Ministra Sprawiedliwości, który wszczyna
postępowanie w sprawie skreślenia tłumacza z listy.
Ad 2
Do Ministerstwa Sprawiedliwości docierają sygnały dotyczące przypadków
wykorzystywania kart "in blanco" z podpisami i pieczęciami tłumaczy przysięgłych
do wykonywania tłumaczeń przez osoby nieuprawnione. Między innymi w celu
zapobiegania tego typu czynom, ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego zawiera
wymóg, aby osoba wykonująca ten zawód prowadziła repertorium, w którym odnotowuje
swoje czynności. Ponadto tłumacz zobowiązany jest do wskazywania pozycji, pod którą
tłumaczenie jest odnotowane w repertorium na wszystkich wydawanych przez siebie
tłumaczeniach poświadczonych. Daje to możliwość sprawdzenia, czy znajdujące się
w obiegu tłumaczenie zostało rzeczywiście sporządzone przez tłumacza przysięgłego.
Należy zaznaczyć, że nie ma narzędzi do powszechnego monitorowania tłumaczeń
poświadczonych. W indywidualnych sprawach zgłaszanych przez tłumaczy lub inne
podmioty, odpowiednie wnioski przekazywane są do organów właściwych do zwalczania
i ścigania przestępstw.
Ad 3
Jak wskazano powyżej, bieżącą kontrolę nad działalnością tłumaczy przysięgłych sprawują
wojewodowie, właściwi ze względu na miejsce zamieszkania tłumacza przysięgłego.
-- 2 of 5 --
3
W ramach sprawowanej kontroli wojewoda może żądać okazania przez tłumacza
przysięgłego repertorium oraz udzielenia przez niego wyjaśnień, w formie pisemnej
lub ustnej, dotyczących wykonywanych czynności. W przypadku stwierdzenia budzącej
wątpliwości dużej liczby tłumaczeń w repertorium, wojewoda powinien przekazać
odpowiednie zawiadomienie do organów ścigania.
Jednocześnie, w Ministerstwie Sprawiedliwości nadzór nad działalnością tłumaczy
przysięgłych, w tym nad liczbą wykonywanych przez nich tłumaczeń, jest realizowany
w ramach odpowiedzialności zawodowej tłumaczy przysięgłych, określonej w ustawie
o zawodzie tłumacza przysięgłego. Zgłoszenia dotyczące tłumaczy wykonujących bardzo
dużą liczbę tłumaczeń, co może wskazywać na naruszenie zasady osobistego
wykonywania zawodu, są analizowane w ramach postępowań wyjaśniających, jeśli
wpłyną odpowiednie skargi lub zawiadomienia, przekazywane przez indywidualnych
tłumaczy lub organizacje społeczne. W takich sytuacjach Ministerstwo, zależnie
od ustaleń, prosi wojewodę o przeprowadzenie kontroli tłumacza lub występuje
z wnioskiem o ukaranie przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej Tłumaczy
Przysięgłych albo zawiadamia organy ścigania.
Podkreślenia wymaga natomiast, że zarówno wojewodowie, jak i Minister
Sprawiedliwości nie mają uprawnień do samodzielnego nakładania sankcji na tłumaczy.
Ich rola ogranicza się do stwierdzenia naruszeń i przekazania sprawy odpowiednim
organom.
Ad 4
Ministerstwo Sprawiedliwości, w ramach obowiązujących uregulowań, nie prowadzi
systemowej weryfikacji usprawiedliwień tłumaczy przysięgłych odmawiających
osobistego stawiennictwa na wezwania sądów i organów ścigania. Takie przypadki są
rozpatrywane przez właściwe sądy lub organy, które mogą zgłaszać je do Ministerstwa
w ramach procedur nadzorczych. W takich sytuacjach, Minister występuje do Komisji
Odpowiedzialności Zawodowej Tłumaczy Przysięgłych z wnioskiem o wszczęcie
i przeprowadzenie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej. W przypadku
-- 3 of 5 --
4
stwierdzenia naruszenia przepisów, Komisja może orzec wobec tłumacza karę
od upomnienia aż po wydalenie z zawodu. Należy przy tym podkreślić, że Komisja to organ
niezależny od Ministra i jedynym uprawnieniem, które przysługuje Ministrowi jest
możliwość wniesienia odwołanie od rozstrzygnięcia Komisji do właściwego sądu
apelacyjnego.
Podobnie stwierdzenie, czy nieobecność wezwanego przez sąd tłumacza na rozprawie
lub w innych czynnościach jest usprawiedliwiona, należy wyłącznie do orzekającego sądu,
a interwencje Ministra Sprawiedliwości w tej sferze stanowiłyby naruszenie niezawisłości
sędziowskiej. Kodeks postępowania cywilnego i Kodeks postępowania karnego dają
sądowi narzędzia do dyscyplinowania osób wezwanych do stawiennictwa i umożliwiają
nakładanie na nich grzywny. Należy także zauważyć, że wymierzenie takiej kary przez sąd
nie stoi na przeszkodzie do wszczęcia postępowania przed Komisją Odpowiedzialności
Zawodowej Tłumaczy Przysięgłych.
Ad 5
Odnosząc się do kwestii wysokości wynagrodzenia tłumaczy przysięgłych należy
na początku wskazać, że stawki urzędowe obowiązują wyłącznie w postępowaniach
prowadzonych na podstawie ustawy, na żądanie sądu, prokuratora, Policji oraz organów
administracji publicznej. W pozostałych przypadkach obowiązują ceny rynkowe. Zatem
Minister Sprawiedliwości nie ma pełnego wpływu na poziom wynagrodzenia tłumaczy
przysięgłych.
Przy ustalaniu stawek określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie
wynagrodzenia za czynności tłumacza przysięgłego brane są pod uwagę nie tylko
postulaty środowiska tłumaczy, zmierzające do ustalenia tych wynagrodzeń na możliwie
najwyższym poziomie, ale także możliwości budżetowe sądów i prokuratury oraz Policji
podlegającej Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Ostatnia nowelizacja
wspomnianego rozporządzenia weszła w życie 1 stycznia 2024 r. i oznaczała wzrost
uprzednio obowiązujących stawek o ok. 27%.
-- 4 of 5 --
5
Ministerstwo Sprawiedliwości analizuje możliwości wprowadzenia dalszych podwyżek
oraz rozwiązań dotyczących rekompensaty za czas poświęcony na podróże w celu
realizacji czynności w odległych miejscach. W ostatnim czasie podjęto wstępne
konsultacje z przedstawicielami środowiska tłumaczy przysięgłych w celu
zidentyfikowania najbardziej palących problemów. Ewentualne propozycje wymagać
jednak będą dalszych uzgodnień oraz analizy sytuacji budżetowej.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --