Interpelacja w sprawie umożliwienia podjęcia studiów na polskich uczelniach uczniom kończącym szkołę w Holandii, których co najmniej jeden z rodziców jest obywatelem polskim
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8302
do ministra edukacji, ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie umożliwienia podjęcia studiów na polskich uczelniach uczniom kończącym szkołę w Holandii, których co najmniej jeden z rodziców jest obywatelem polskim
Zgłaszający: Agata Wojtyszek, Bartłomiej Dorywalski
Data wpływu: 21-02-2025
W związku z informacjami otrzymanymi od naszych wyborców dotyczącymi trudności w podjęciu studiów w Polsce – szczególnie na kierunkach medycznych – przez absolwentów szkół średnich Holandii, których co najmniej jeden z rodziców jest obywatelem polskim, zwracamy się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania oraz rozważenie działań zwiększających konkurencyjność polskiego systemu edukacji na arenie międzynarodowej.
Pozyskane dane jednoznacznie wskazują na fundamentalne różnice w strukturze, zakresie oraz poziomie trudności egzaminów maturalnych w Polsce i Holandii. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której młodzież ucząca się w Holandii, mimo polskich korzeni i chęci studiowania oraz osiedlenia się w Polsce, napotyka bariery uniemożliwiające realizację tych planów.
Kluczowe różnice w systemach egzaminacyjnych:
1. Zakres i złożoność egzaminów
Egzamin VWO w Holandii wymaga zdania siedmiu, a w przypadku profilu gimnazjum klasycznego – ośmiu przedmiotów na poziomie zaawansowanym, co w dużej mierze odpowiada poziomowi rozszerzonemu polskiej matury. Dodatkowo, wszyscy uczniowie w Holandii muszą przystąpić do egzaminów m.in. z matematyki, języka niderlandzkiego, języka angielskiego (na poziomie C1) oraz wybranego języka nowożytnego (B2/C1). W Polsce natomiast istnieje możliwość zdawania matury wyłącznie na poziomie podstawowym z przedmiotów obowiązkowych.
Do studiów na kierunkach medycznych uprawnia w Holandii ukończenie profilu przyrodniczo-technicznego, oraz zdanie egzaminu rozszerzonego z matematyki, fizyki, chemii i biologii. Z każdego z nich muszą uzyskać ocenę powyżej 5.5, tzn. średnio powyżej 55% możliwych punktów. Ten profil wybiera około 7% całej populacji maturzystów.
2. Kryteria zaliczenia i wymagania szczególne
Aby uzyskać dyplom VWO, holenderscy uczniowie muszą zdobyć średnio co najmniej 55% punktów z wybranych przedmiotów. Tymczasem w Polsce minimalny próg zdawalności matury wynosi jedynie 30% dla poziomu podstawowego, a poziom rozszerzony nie ma ustalonego progu zdawalności. Powoduje to znaczące różnice w ocenie kompetencji kandydatów na studia, zwłaszcza na kierunkach wymagających wysokiego poziomu wiedzy i umiejętności, takich jak medycyna.
3. Rozbieżności w systemie oceniania
W Holandii wyniki egzaminu VWO są rozkładane zgodnie z krzywą Gaussa, gdzie średnia ocena wynosi między 6,0 a 7,0, a tylko nieliczni uczniowie uzyskują oceny powyżej 8,0. W Polsce natomiast obserwuje się większy odsetek uczniów osiągających maksymalne wyniki na maturze rozszerzonej. Może to prowadzić do niesprawiedliwej interpretacji wyników w porównaniu z systemami międzynarodowymi oraz ograniczać konkurencyjność polskich uczniów w rekrutacji na zagraniczne uczelnie.
Osiągnięcie cum laude (średnia 8,0) w Holandii plasuje ucznia w czołówce wyników VWO. Od 2024 r. cum laude umożliwia bezpośrednie przyjęcie na dowolny kierunek uniwersytecki bez dalszych procesów selekcji. Jednak holenderskich uczniów VWO, którzy osiągnęli ten wynik jest znacznie mniej niż polskich uczniów, którzy uzyskali 100% punktów na maturze rozszerzonej. Holenderscy uczniowie praktycznie nie otrzymują na maturze ocen pomiędzy 8.0-10.0 zdarza się to tylko uczniom wybitnym z danego przedmiotu.
4. Brak jednolitego systemu konwersji wyników
Różnice w systemach egzaminacyjnych powodują trudności w porównywaniu wyników uzyskanych przez uczniów w Polsce i Holandii. Nasi wyborcy wskazują na konieczność standaryzacji oraz wprowadzenia oficjalnych mechanizmów przeliczania wyników, co ułatwiłoby młodzieży polskiego pochodzenia kształcenie w Polsce.
Rezultatem analizy danych udostępnionych przez CvTE (holenderska komisja egzaminacyjna), dzięki pomocy pani Jacqueline Wonink, kierownika Wydziału Danych i Obliczeń Statystycznych oraz danych otrzymanych od pani Beaty Dobrosielskiej starszego eksperta Wydziału Analiz Wyników Egzaminacyjnych CKE jest tabela konwersji holenderskich ocen maturalnych w relacji do skali procentowej polskiej matury.
Pytania do ministra edukacji i ministra nauki i szkolnictwa wyższego:
Czy ministerstwo biorąc pod uwagę oczekiwania obywateli polskich mieszkających w Holandii rozważy konwersję holenderskich ocen maturalnych w relacji do skali procentowej polskiej matury?
Jakie działania są podejmowane w celu ujednolicenia interpretacji wyników polskiej matury w kontekście zagranicznych egzaminów dojrzałości, szczególnie w odniesieniu do rekrutacji na polskie uczelnie absolwentów szkół średnich spoza kraju?
Czy możliwe jest wprowadzenie systemu wspierającego uczniów osiągających najwyższe wyniki (np. na wzór holenderskiego systemu cum laude), który umożliwiałby im bezpośredni dostęp do najbardziej konkurencyjnych kierunków studiów w kraju i za granicą?
Czy ministerstwo planuje nawiązanie współpracy z instytucjami edukacyjnymi innych państw Unii Europejskiej w celu opracowania wspólnych wytycznych dotyczących egzaminów kończących szkołę średnią oraz systemu przeliczania wyników?
W związku z powyższym należy zauważyć, że obecny system maturalny w Polsce, mimo swojej skuteczności na poziomie lokalnym, może nie być wystarczający w kontekście rosnącej globalizacji edukacji.
Różnice w poziomie trudności, liczbie przedmiotów oraz metodach oceniania sprawiają, że uczniowie kończący szkołę w Holandii, których co najmniej jeden z rodziców jest obywatelem polskim i chcą studiować w Polsce planując tu pozostać na stałe takiej możliwości nie mają.
Podsekretarz stanu Andrzej Szeptycki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5423 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DWM-WSK.055.2.2025.AM
Warszawa, 17 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 8302
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP: Pani Agaty Wojtyszek
i Pana Bartłomieja Dorywalskiego w sprawie umożliwienia podjęcia studiów na polskich uczelniach
uczniom kończącym szkołę w Holandii, których co najmniej jeden z rodziców jest obywatelem polskim.
Szanowni Państwo Posłowie,
uprzejmie informuję, że świadectwa uzyskane w Holandii są w Polsce automatycznie uznane na
mocy przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r. poz. 750).
W kwestii przyjęć na studia w Polsce należy wskazać, że zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 2018 r.
– Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571), zwanej dalej „ustawą PSWN”,
zgodnie z przyznaną uczelniom autonomią decyzje o przyjęciu na studia podejmują władze
uczelni. Uczelnie samodzielnie ustalają warunki, tryb oraz terminy rozpoczęcia i zakończenia
rekrutacji oraz sposób jej przeprowadzenia.
Uczelnie określają również, jakie wyniki:
egzaminu dojrzałości,
egzaminu maturalnego,
egzaminu dojrzałości lub egzaminu maturalnego i egzaminu lub egzaminów
potwierdzających kwalifikacje w zawodzie,
egzaminu dojrzałości lub egzaminu maturalnego i egzaminu lub egzaminów
zawodowych,
będą stanowiły podstawę przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia
magisterskie i podają je do wiadomości publicznej nie później niż do dnia 30 czerwca roku
poprzedzającego rok akademicki, w którym ma się odbyć rekrutacja, a w przypadku utworzenia
uczelni lub studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu – niezwłocznie (art. 70 ust. 1 i 3
ustawy PSWN).
Jednocześnie zgodnie z przepisem określonym w art. 70 ust. 4a ustawy PSWN (obowiązującym
od dnia 1 stycznia 2019 r.), uczelnia może przeprowadzić egzaminy wstępne dla osób
ubiegających się o przyjęcie na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie
na podstawie świadectwa, dyplomu lub innego dokumentu, o którym mowa w art. 69 ust. 2
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
pkt 4-7 (dokument równorzędny), w przypadku konieczności sprawdzenia uzdolnień
artystycznych, sprawności fizycznej lub szczególnych predyspozycji do podejmowania
studiów lub w zakresie nieobjętym wynikami egzaminu zagranicznego lub wynikami
kształcenia ujętymi na tym świadectwie, dyplomie lub dokumencie. Informacje
o przeprowadzeniu egzaminów wstępnych i ich zakresie uczelnia podaje do wiadomości
publicznej w ww. terminie.
Należy podkreślić, że rekrutacja na studia może być prowadzona wyłącznie w oparciu o wyniki
z egzaminów maturalnych (w tym egzaminów zawodowych), wyniki zawarte w równorzędnym
dokumencie, o którym mowa w art. art. 69 ust. 2 pkt 4-7, czy też egzaminy wstępne. Każda
uczelnia ustala, jakie wyniki z ww. dokumentów będą stanowiły podstawę przyjęcia na studia
i w jaki sposób dokonywane będzie przeliczanie ocen/punktów (udział procentowy ocen
z poszczególnych przedmiotów w końcowym wyniku).
Zgodnie z powyższym wobec kandydatów na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia
magisterskie, którzy legitymują się dokumentami uzyskanymi poza Polską, uczelnie mogą
organizować dodatkowe egzaminy wstępne na studia w zakresie określonym w art. 70 ust. 4a
ustawy PSWN, ale nie mają takiego obowiązku.
W kontekście omawianej sprawy warto podkreślić, że polskie uczelnie podają z ponad rocznym
wyprzedzeniem zasady wstępu na studia, tak aby kandydaci mogli dokonać wyboru
odpowiednich przedmiotów (i ich poziomów), z których będą składali egzamin maturalny.
Należy również dodać, że o ile przepisy przewidują ustalenie przez uczelnie warunków
rekrutacji, to jednak uczelnie nie mają uprawnienia do wprowadzania odstępstw od generalnej
zasady dotyczącej dostępności do studiów i równego traktowania wszystkich kandydatów
na studia. Uczelnie mają obowiązek ustalania takich przeliczników wyników polskich matur
i wyników zagranicznych egzaminów (zawartych w dokumencie równorzędnym), aby wszyscy
kandydaci na studia mieli równe szanse w trakcie rekrutacji, a jedynym kryterium wstępu
na studia była ocena wiedzy i umiejętności kandydata.
W celu przeliczenia ocen nie jest konieczna znajomość treści kształcenia, a jedynie zasady
oceniania i stosowana w danym przypadku skala ocen. Uczelnia w procesie rekrutacji
otrzymuje dokumenty, na których stosowane są różne skale ocen, dlatego musi we własnym
zakresie opracować algorytm uwzględniający te wszystkie elementy, żeby móc dokonać
sprawiedliwego porównania wyników osiągniętych przez kandydatów na studia.
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie posiada ustawowych kompetencji do ustalania
warunków kwalifikacji na studia. Warunki te określają we własnym zakresie uczelnie
na podstawie ww. przepisów. Takie uregulowanie kwestii rekrutacji na studia znajduje
merytoryczne uzasadnienie i pozwala na dostosowanie wymogów, jakie muszą spełniać
kandydaci na studia, do specyfiki kierunków studiów prowadzonych przez uczelnie.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Andrzej Szeptycki
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 2 of 2 --