Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 24 marca 2025 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.4.2025
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji w sprawie finansowania spółek wodnych
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację Posła Konrada Frysztaka w sprawie finansowania spółek
wodnych (interpelacja nr 8296 z dnia 4 marca 2025 r.) informuję, że zgodnie z
przepisami ustawy Prawo wodne (1) spółki wodne, w odróżnieniu od osób
indywidualnie utrzymujących urządzenia melioracyjne, mogą korzystać z pomocy
finansowej państwa udzielanej w formie dotacji podmiotowej z budżetu państwa
przeznaczonej na dofinansowanie działalności bieżącej w zakresie realizacji zadań
związanych z utrzymaniem wód i urządzeń wodnych, z wyłączeniem zadań, na realizację
których została udzielona inna dotacja. Środki finansowe przeznaczone na ten cel
planowane są corocznie w budżetach wojewodów.
Z uwagi na większe zapotrzebowanie w powyższym zakresie, w ramach rezerw
celowych budżetu państwa, na wniosek Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od kilkunastu
lat wydzielane są dodatkowe kwoty pieniężne dla spółek wodnych na utrzymanie
urządzeń melioracji wodnych, od 2017 r. jest to kwota 40 mln zł. Właściwi miejscowo
wojewodowie składają wnioski o dotacje do MRiRW, na podstawie których
dokonywany jest podział środków na poszczególne województwa. Należy zauważyć,
że dotacje te nie są udzielane bezpośrednio spółkom wodnym. Podział dotacji na
funkcjonujące spółki, jak również wysokość i kryteria pozostają wyłącznie w
kompetencji właściwego miejscowo wojewody. Pozyskanie środków publicznych
wymaga aktywności ze strony spółek, polegającej na przygotowaniu i złożeniu
wniosków do odpowiednich organów.

-- 1 of 3 --

Rozdzielając środki pomiędzy województwa MRiRW stosuje wewnętrzne kryteria, które
obejmują powierzchnię zmeliorowanych gruntów objętych działalnością spółek
wodnych, które otrzymały dotację, średnią wartość robót i średni wzrost wartości robót
wykonanych ze składek członkowskich i świadczeń rzeczowych.
W związku z rosnącym zapotrzebowaniem, MRiRW rozważa zwiększenie
dofinansowania spółek wodnych z rezerwy celowej budżetu państwa.
Spółki wodne mogą korzystać również z pomocy finansowej z budżetów jednostek
samorządu terytorialnego (jst) na bieżące utrzymanie wód i urządzeń wodnych oraz na
finansowanie lub dofinansowanie inwestycji. Pomoc polega na udzieleniu dotacji
celowej w rozumieniu ustawy o finansach publicznych (2), a zasady jej udzielania i
sposób rozliczania określają organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego w
drodze uchwały będącej aktem prawa miejscowego. Udzielenie dotacji celowej
następuje na podstawie umowy zawartej przez jst ze spółką wodną.
Kolejnym źródłem finansowania działalności spółek wodnych są składki członkowskie.
Zgodnie z przepisami ustawy Prawo wodne (1), każdy członek spółki wodnej jest
obowiązany do wnoszenia składek członkowskich i ponoszenia na jej rzecz innych
określonych w statucie świadczeń, adekwatnych do celów tej spółki. Z informacji, jakie
otrzymuje resort rolnictwa, problemy zarówno z płatnością, jak i ze ściągalnością
składek członkowskich, jakie zobowiązani są ponosić członkowie spółek wodnych, są
dość powszechne. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie posiada narzędzi prawnych,
które umożliwiłyby rozwiązanie tego problemu. Wszelkie ewentualne zmiany przepisów
ustawy Prawo wodne, w tym kwestie dotyczące spółek wodnych, leżą w kompetencji
ministra właściwego ds. gospodarki wodnej.
Warto wspomnieć, że zgodnie z przepisami prawa wodnego, osoby fizyczne lub prawne
niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające
osobowości prawnej, które odnoszą korzyści z urządzeń spółki wodnej lub przyczyniają
się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka wodna została utworzona,
także są obowiązane do ponoszenia świadczeń na rzecz tej spółki. Mogą to być
świadczenia o charakterze należności pieniężnych lub obowiązków o charakterze
niepieniężnym.
Dodatkowo, pomimo iż spółki wodne nie działają w celu osiągnięcia zysku, mogą jednak
prowadzić działalność umożliwiającą osiągnięcie zysku netto w celu zaspokojenia

-- 2 of 3 --

potrzeb zrzeszonych w nich osób w zakresie gospodarowania wodami. Wypracowany
zysk może być przeznaczony wyłącznie na cele statutowe spółki wodnej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z późn.
zm.).;
(2) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (2) (Dz.U. z
2025 r. poz. 39).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 3 of 3 --

Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.31.2025
Warszawa, 14 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskie
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 8296 Posła na Sejm RP Pana Konrada Frysztaka,
w sprawie finansowania spółek wodnych, w zakresie kompetencji Ministerstwa
Infrastruktury poniżej przedstawiam odpowiedzi i informacje na postawione pytania.
Spółka wodna, do której odnoszą się liczne przepisy Prawa wodnego, jest jedną
z najstarszych form organizacyjnych związanych z gospodarką wodną i rozwojem prawa
wodnego1. Na przestrzeni ostatnich stu lat przepisy regulujące funkcjonowanie spółek
wodnych charakteryzują się dużą zmiennością. Liczne zmiany zakresów regulacji,
zastosowanej terminologii, a przede wszystkim ich odmienność ukształtowały obecne
otoczenie, w którym funkcjonują spółki wodne.
W myśl obowiązującego Prawa wodnego2 spółki wodne to podmioty, które są
niepublicznymi formami organizacyjnymi, nie działającymi w celu osiągnięcia zysku,
zrzeszające osoby fizyczne lub prawne na zasadzie dobrowolności i mające na celu
zaspokajanie wskazanych przepisami ustawy potrzeb w zakresie gospodarowania
wodami. Spółka wodna, będąc dobrowolnym zrzeszeniem osób fizycznych i prawnych,
stanowi organizację o charakterze celowym, przy czym cel ten jest prawnie
zdeterminowany. Wyłącznym celem spółki wodnej jest zaspokojenie wskazanych ustawą
potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami. Przyjmuje się, iż spółka wodna to podmiot
prawa, utworzony przez osoby fizyczne i osoby prawne, w celu wykonywania zadań
o charakterze publicznoprawnym, związanych z gospodarką wodną3.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 452 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, 1089 i 1473 z późn. zm.), dalej: ustawa Prawo wodne, członek
spółki wodnej jest obowiązany do wnoszenia składek członkowskich i ponoszenia na jej
rzecz innych określonych w statucie świadczeń, adekwatnych do celów tej spółki. W myśl
art. 448 ust. pkt 3, to statut spółki wodnej, zatwierdzony w drodze decyzji przez starostę
1 R. Paczuski, Spółki wodne. Historia, prawne podstawy działania, nowe tendencje, warszawa 1989, s. 11
2 art. 441 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, 1089 i 1473 z późn. zm)
3 B. Rakoczy, [w:] Prawo wodne. Komentarz, red. B. Rakoczy, lex 2013, wer. elektr.

-- 1 of 4 --

2
właściwego miejscowo dla siedziby spółki wodnej4, określa w szczególności zasady
ustalania wysokości składek członkowskich oraz innych świadczeń adekwatnych do celów
spółki wodnej.
Artykuł 205 przedmiotowej ustawy wskazuje, że utrzymywanie urządzeń melioracji
wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte
działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy lub związku spółek wodnych,
w którym jest zrzeszona spółka wodna działająca na terenie gminy – do tej spółki lub tego
związku spółek wodnych.
Spółki wodne, w odróżnieniu od osób indywidualnie utrzymujących urządzenia
melioracyjne, mogą korzystać z państwowych dotacji. Dodatkowo spółki wodne mogą
starać się o dofinansowanie z budżetu samorządu terytorialnego oraz Unii Europejskiej.
Z uwagi na to, że środki finansowe na pomoc dla spółek wodnych są niewystarczające
w stosunku do potrzeb, od 2011 roku, w ramach rezerw celowych budżetu państwa są
wydzielane dodatkowe kwoty pieniężne dla spółek wodnych na utrzymanie urządzeń
melioracji wodnych. Ich wysokość wyniosła 6 mln zł w roku 2011 oraz po 16 mln zł w latach
2012-2015. Od 2017 r. na wniosek Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotacje dla spółek
wodnych zostały zwiększone do kwoty 40 mln zł.
Wojewodowie składają wnioski o dotacje do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Na podstawie wniosków Wojewodów oraz w oparciu o przyjęte kryteria, Minister
Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonuje podziału środków rezerwy na poszczególne
województwa oraz informuje Ministra Finansów i Wojewodów o wysokości dostępnych
środków. Następnie Wojewodowie występują do Ministra Finansów o przeniesienie
środków z rezerwy celowej do budżetu wojewody. Przeniesienie środków następuje
w drodze decyzji Ministra Finansów.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przydziela dotacji bezpośrednio spółkom wodnym,
jak również nie ma wpływu na podział tych środków przez Wojewodów, którzy
samodzielnie ustalają zasady ubiegania się spółek wodnych o dotacje oraz obowiązujące
w tym zakresie wymagania.
Ministerstwo Infrastruktury nie dysponuje własnymi funduszami na cele finansowania
podmiotów trzecich, innych niż podmioty podległe lub nadzorowane realizujące zadania
z obszaru gospodarki wodnej.
Należy zauważyć, że zgodnie z ustawą Prawo wodne, spółki wodne mogą korzystać
z pomocy finansowej z budżetów jednostek samorządu terytorialnego na bieżące
utrzymanie wód i urządzeń wodnych oraz na finansowanie lub dofinansowanie inwestycji.
Pomoc finansowa, o której mowa wyżej, polega na udzielaniu dotacji celowej
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, z późn. zm.). Artykuł 443 ust. 2 Prawa wodnego wskazuje,
że spółki wodne mogą korzystać z pomocy finansowej z budżetów jednostek samorządu
4 art. 446 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, 1089 i 1473 z późn. zm)

-- 2 of 4 --

3
terytorialnego na bieżące utrzymanie wód i urządzeń wodnych oraz na finansowanie
lub dofinansowanie inwestycji. Pomoc finansowa, o której mowa w wyżej wymienionym
artykule, polega na udzielaniu dotacji celowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia
27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, z późn. zm.),
zwanej dalej „ustawą o finansach publicznych”, z budżetów jednostek samorządu
terytorialnego. W myśl art. 443 ust. 4-5 Prawa wodnego, zasady udzielania dotacji
celowej, tryb postępowania w sprawie udzielania dotacji i sposób jej rozliczania określają
organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego w drodze uchwały będącej aktem
prawa miejscowego, a jej udzielenie następuje na podstawie umowy zawartej
przez jednostkę samorządu terytorialnego ze spółką wodną.
Ponadto ustawa Prawo wodne dopuszcza prowadzenie przez spółki wodne działalności
umożliwiającej osiągnięcie zysku netto, który w całości przeznacza się na cele statutowe
danego podmiotu. W związku w powyższym formy udzielania pomocy finansowej
spółkom wodnym w ramach dotacji z budżetu państwa oraz budżetów jednostek
samorządu terytorialnego wymienione w art. 443 Prawa wodnego powinny pełnić funkcję
kompensacyjną i nie należy czynić z nich podstawowego źródła finansowania tych
jednostek. Artykuł 443 Prawa wodnego nie ogranicza zakresu podmiotowego spółek
wodnych do korzystania z określonych tam form pomocy finansowej i zgodnie z poglądami
wyrażanymi w orzecznictwie administracyjnym z form wsparcia finansowego mogą
korzystać wszystkie spółki wodne.
Dodatkowo pragnę poinformować, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w ramach
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, dalej: KPO, odpowiada
za realizację Inwestycji B3.3.1 Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej
gospodarki wodnej na obszarach wiejskich, realizowaną w ramach trzech odrębnych
obszarach tematycznych:
1. obszar A - aktywizacja mieszkańców obszarów wiejskich na rzecz działań
w poprawę gospodarki wodnej;
2. obszar B - przedsięwzięcia związane z budową, przebudową, odbudową,
rozbudową urządzeń melioracji wodnych oraz niewielkich urządzeń wodnych;
3. obszar C - inwentaryzacja urządzeń melioracji wodnych.
Obszary A i C realizowane są bezpośrednio przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
natomiast za obszar B odpowiada Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ale nabór wniosków
w tym obszarze jest realizowany przez jednostkę wspierającą – samorządy województw.
Celem interwencji w obszarze B jest pobudzanie lokalnych społeczności na rzecz działań
poprawiających gospodarkę wodną. Na obszarach należących do gminy wiejskiej
lub miejsko-wiejskiej, z wyłączeniem miast powyżej 5 tys. mieszkańców, gmina
lub związek międzygminny mogą realizować przedsięwzięcia związane z budową,
przebudową, odbudową lub rozbudową urządzeń melioracji wodnych oraz niewielkich
urządzeń wodnych (w szczególności ograniczających odpływ wody, z uwzględnieniem jej
retencjonowania). Za koszty kwalifikowalne takich inwestycji uznane zostanie również
zastosowanie rozwiązań opartych na przyrodzie.

-- 3 of 4 --

4
Ministerstwo Infrastruktury dostrzega podnoszony przez Pana problem w kontekście
szeroko rozumianego utrzymania urządzeń melioracji wodnych. Obecnie w Ministerstwie
Infrastruktury zapoczątkowano prace ukierunkowane na analizę potrzeb, kierunków
i zakresów uaktualnień Prawa wodnego w obszarze gospodarki wodnej i jej zarządzania,
w tym w zakresie przepisów dotyczących urządzeń melioracji wodnych.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Do wiadomości:
 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

-- 4 of 4 --