Interpelacja nr 8289
Interpelacja w sprawie likwidacji tzw. pułapki rentowej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie likwidacji tzw. pułapki rentowej
Interpelacja nr 8289
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie likwidacji tzw. pułapki rentowej
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 21-02-2025
Szanowna Pani Minister,
8. punkt przedstawionych przez premiera Donalda Tuska 100 konkretów na pierwsze 100 dni rządów mówi, że osoby z niepełnosprawnością będą mogły pracować, nie tracąc renty. Jednak, tak jak w przypadku zdecydowanej większości z tych znajdujących się na liście 100 konkretów, które miały być zrealizowane w trakcie pierwszych 100 dni rządów, po ponad roku prac obietnica wyborcza nie została zrealizowana, co więcej nie ma nawet przygotowanego projektu ustawy w tym zakresie.
Obecnie renciści, których przychód przekracza 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, otrzymują pomniejszone świadczenie, a jeśli ich przychód przekroczy 130%, to renta ulega zawieszeniu. Takie limity stanowią istotne zniechęcenie rencistów do podjęcia aktywności zawodowej i słuszny wydaje się postulat likwidacji ograniczeń lub przynajmniej podwyższenia limitów w zarobkowaniu przez osoby pobierające renty socjalne i renty z tytułu niezdolności do pracy.
W związku z podnoszonymi przez obywateli pytaniami w tej sprawie proszę o odpowiedź:
1. Czy rząd podtrzymuje chęć likwidacji tzw. pułapki rentowej?
2. Jeśli tak, to na jakim etapie przygotowania są zmiany prawne w tym zakresie?
3. Ilu jest obecnie rencistów, którzy mają potrącone lub zawieszone świadczenie z powodu ww. limitów?
4. Jakie koszty pociągnie likwidacja tzw. pułapki rentowej według wyliczeń ministerstwa?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 8289
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie likwidacji tzw. pułapki rentowej
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 21-02-2025
Szanowna Pani Minister,
8. punkt przedstawionych przez premiera Donalda Tuska 100 konkretów na pierwsze 100 dni rządów mówi, że osoby z niepełnosprawnością będą mogły pracować, nie tracąc renty. Jednak, tak jak w przypadku zdecydowanej większości z tych znajdujących się na liście 100 konkretów, które miały być zrealizowane w trakcie pierwszych 100 dni rządów, po ponad roku prac obietnica wyborcza nie została zrealizowana, co więcej nie ma nawet przygotowanego projektu ustawy w tym zakresie.
Obecnie renciści, których przychód przekracza 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, otrzymują pomniejszone świadczenie, a jeśli ich przychód przekroczy 130%, to renta ulega zawieszeniu. Takie limity stanowią istotne zniechęcenie rencistów do podjęcia aktywności zawodowej i słuszny wydaje się postulat likwidacji ograniczeń lub przynajmniej podwyższenia limitów w zarobkowaniu przez osoby pobierające renty socjalne i renty z tytułu niezdolności do pracy.
W związku z podnoszonymi przez obywateli pytaniami w tej sprawie proszę o odpowiedź:
1. Czy rząd podtrzymuje chęć likwidacji tzw. pułapki rentowej?
2. Jeśli tak, to na jakim etapie przygotowania są zmiany prawne w tym zakresie?
3. Ilu jest obecnie rencistów, którzy mają potrącone lub zawieszone świadczenie z powodu ww. limitów?
4. Jakie koszty pociągnie likwidacja tzw. pułapki rentowej według wyliczeń ministerstwa?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
16 kwot, 13 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
13.5 / 1k zn.
- Zawiera 16 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (13)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11058 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.98.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8289 Pani Posłanki Lidii Czechak z 25 lutego 2025 r.
w sprawie likwidacji tzw. pułapki rentowej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Celem świadczeń przyznawanych na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zapewnienie
środków utrzymania osobom ubezpieczonym, które nie mogą kontynuować pracy zarobkowej
z przyczyn naturalnych (po osiągnięciu wieku emerytalnego) lub w wyniku utraty zdolności do
pracy z powodu stanu zdrowia. Przepisy ustawy, gwarantując prawo do świadczeń
w przypadku wystąpienia zdarzeń uniemożliwiających lub utrudniających ubezpieczonemu
kontynuowanie pracy zarobkowej, nie odbierają emerytom i rencistom możliwości
kontynuacji zatrudnienia. Prawo do swobodnie wybranej pracy zostało zagwarantowane m.in.
w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz w art. 10 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem zabezpieczającym przed skutkami
częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, spowodowanej naruszeniem sprawności
organizmu, powstałej przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W przypadku jej wystąpienia,
po spełnieniu warunków (co zależy m.in. od osiągnięcia stażu ubezpieczeniowego oraz daty
powstania niezdolności do pracy), osobie ubezpieczonej przysługuje renta z tytułu
niezdolności do pracy. Jej sensem jest dostarczanie świadczeniobiorcy środków finansowych,
które mają zastąpić dochód z pracy.
Niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła
zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje
odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Tak precyzyjne sformułowanie wynika
m.in. z potrzeby odróżnienia niezdolności do pracy (art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z
FUS) od tzw. czasowej niezdolności do pracy, której stwierdzenie jest przesłanką do
przyznania wynagrodzenia z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego oraz
świadczenia rehabilitacyjnego (art. 92 Kodeksu pracy, art. 6-10 oraz art. 18 ustawy z dnia 25
czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i
macierzyństwa). Natomiast renta socjalna to rodzaj pomocy finansowej państwa dla osób,
które w młodym wieku doznały naruszenia sprawności organizmu i tym samym utraciły szansę
na samodzielne zarobkowanie, ze względu na całkowitą niezdolność do pracy.
Polskie prawo nie wyklucza możliwości wypłacania renty osobie, która w celu poprawienia
swojej sytuacji materialnej pracuje zarobkowo. Aktywność zawodowa jest istotnym
elementem rehabilitacji i integracji społecznej osób z niepełnosprawnością. Zatrudnienie osób
z niepełnosprawnością w Polsce rośnie. Wzrost ich udziału na rynku pracy najlepiej obrazują
wyniki Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL). Zestawienie danych z lat 2007-
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
2023 pokazuje stały pozytywny trend. Zauważalnie rośnie zarówno współczynnik aktywności
zawodowej osób z niepełnosprawnością, jak i wskaźnik zatrudnienia. W IV kw. 2007 r.
współczynnik aktywności zawodowej w wieku produkcyjnym wśród tej grupy wynosił 23,8%,
a wskaźnik zatrudnienia 20,2%. W III kw. 2024 r. współczynnik aktywności zawodowej wyniósł
już 34,1%, zaś wskaźnik zatrudnienia 32,8%. Maleje również stopa bezrobocia wśród osób z
niepełnosprawnością w wieku produkcyjnym. W analizowanym okresie możemy
zaobserwować spadek z 15,0% (IV kw. 2007) do 3,7% (III kw. 2024). Celem działań
podejmowanych przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest dalsze zwiększanie
wskaźnika zatrudnienia osób z niepełnosprawnością oraz spadek stopy bezrobocia w tej
grupie.
W polskim ustawodawstwie przyjęto rozwiązanie kompromisowe, które umożliwia łączenie
przychodów z pracy z prawem do pobierania świadczenia zarówno rentowego (renty z tytułu
całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy), jak i emerytalnego (tzw. wcześniejszej
emerytury), wprowadzając w tym zakresie pewne ograniczenia. Osiąganie przychodów
z pracy zarobkowej przez rencistę lub emeryta może zatem powodować zmniejszenie lub
zawieszenie wypłaty świadczenia. Zasada ta nie jest stosowana wobec osób, które osiągnęły
wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn).
Prawo do świadczeń emerytalno-rentowych ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu
w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał
kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (od
1 marca 2025 r. – 11020,40 zł). W razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70%
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego
przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (od 1 marca 2025 r. – 5934,10 zł), nie wyższej
jednak niż 130% tej kwoty (od 1 marca 2025 r. – 11020,40 zł), świadczenie ulega zmniejszeniu
o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia, którą
stanowi odpowiednio zwaloryzowana tzw. część socjalna emerytury lub renty (od 1 marca
2025 r. w przypadku emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy jest to 939,61
zł, a w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy – 704,75 zł).
Limity zarobków powodujące ograniczenie wysokości lub zawieszenie wypłaty świadczeń
emerytalno-rentowych są uaktualniane co kwartał wraz ze zmianą przeciętnego
wynagrodzenia. Warto zwrócić uwagę, że według danych od 1 marca 2025 r. próg zawieszenia
świadczenia wynosi 586,5% minimalnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy
i 354,5% przeciętnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zaś próg zmniejszenia
świadczenia – odpowiednio 315,8% oraz 190,9%.
Warto też wspomnieć, że organ rentowy dokonuje rozliczenia prawa do wypłaty świadczenia
systemem miesięcznym, albo systemem rocznym – w zależności od tego, który z nich jest dla
rencisty korzystniejszy. Przykładowo, w marcu 2025 r. osoba pobierająca rentę z tytułu
całkowitej niezdolności do pracy w wysokości przeciętnej (3108,89 zł) i zarabiająca 11000 zł,
przy rozliczeniu miesięcznym, otrzymałaby rentę zmniejszoną o 939,61 zł, co oznacza, że jej
przychody za marzec wyniosłyby 13169,28 zł.
Obowiązujące od 1 stycznia 2022 r. przepisy w zakresie zmniejszenia i zawieszenia renty
socjalnej w przypadku osiągania przychodów są analogiczne jak w przypadku osób
uprawnionych do renty z tytułu niezdolności do pracy czy też wcześniejszej emerytury.
Przeciętna miesięczna liczba rent z tytułu niezdolności do pracy wypłacanych przez ZUS
i zmniejszonych z tytułu osiągania przychodu wyniosła 4,7 tys. w 2023 r. i 4,9 tys. w 2024 r.,
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
a rent socjalnych odpowiednio 1,5 tys. w 2023 r. i 1,7 tys. w 2024 r. Liczba rent z tytułu
niezdolności do pracy zawieszonych z tytułu osiągania przychodu wyniosła z kolei 2,5 tys.
w 2023 r. i 2,3 tys. w 2024 r., a rent socjalnych odpowiednio 1,2 tys. w 2023 r. oraz w 2024 r.
Kwota zmniejszeń dla rent z tytułu niezdolności do pracy wyniosła 35,2 mln zł w 2023 r. i 41,0
mln zł w 2024 r., a kwota zawieszonych ww. rent 59,6 mln zł w 2023 r. i 62,5 mln zł w roku
2024 r.
Kwota zmniejszeń rent socjalnych wyniosła 13,7 mln zł w 2023 r. i 17,5 mln zł w 2024 r.,
a kwota zawieszonych rent socjalnych to odpowiednio 20,8 mln zł i 23,4 mln zł.
W 2023 r. wysokość 6,2 tys. rent (z tytułu niezdolności do pracy i socjalnych) została
zmniejszona na kwotę 48,9 mln zł, a 3,7 tys., rent zawieszonych na kwotę 80,4 mln zł.
W 2024 r. było to odpowiednio 6,6 tys. rent zmniejszonych o kwotę 58,5 mln zł i 3,5 tys. rent
zawieszonych w kwocie 85,9 mln zł.
Zniesienie limitów zawieszania i zmniejszania rent z tytułu niezdolności do pracy i rent
socjalnych spowodowałoby szacunkowy roczny wzrost wydatków o 155,5 mln zł (po stronie
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i ewentualnej dotacji z budżetu państwa, która uzupełnia
jego deficyt – 112,9 mln zł, a po stronie budżetu państwa, z którego finansowana jest renta
socjalna – 42,6 mln zł), przy założeniu utrzymania się poziomu liczby świadczeń zmniejszonych
lub zawieszonych z lat 2023-2024.
Dokonane w ostatnim czasie zmiany prawne, których istotnym elementem jest wprowadzenie
nowych form wsparcia, mające na celu poprawę sytuacji finansowej osób
z niepełnosprawnościami stanowią wyraz docenienia przez obecny rząd ważkości problemów
tej grupy. Praca zawodowa jest dla osób z niepełnosprawnościami nie tylko źródłem dochodu,
ale również formą terapii i rehabilitacji społecznej. Ze względu na fakt, że osoby z
niepełnosprawnością mogą spotkać się z wieloma barierami uniemożliwiającymi im wejście na
rynek pracy, pracownikom posiadającym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności
przysługują dodatkowe uprawnienia wynikające z ustawy o rehabilitacji zawodowej i
społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Decyzja dotycząca dalszego obowiązywania progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia
musi stanowić wypadkową oceny możliwości realizacji tą drogą celów, którym jego zniesienie
ma służyć (i z których najważniejszym jest zwiększenie aktywności zawodowej osób z
niepełnosprawnością), spójności zmian w tym zakresie z zasadami prawa zabezpieczenia
społecznego (pogodzenie zniesienia progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia z funkcją
świadczeń z tytułu niezdolności do pracy w postaci zastąpienia dochodu, którego
świadczeniobiorca z powodu stanu zdrowia nie może osiągać z pracy), kosztów ewentualnego
wprowadzenia tych zmian (155 mln zł) oraz ich możliwych następstw, a także ocen
formułowanych według kryteriów sprawiedliwościowych przez osoby uprawnione do
świadczeń z tytułu niezdolności do pracy, jak i pozostałych ubezpieczonych i
świadczeniobiorców.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są analizy prawne,
ekonomiczne i społeczne dotyczące celowości dalszego obowiązywania progów zawieszenia i
zmniejszenia kwoty świadczeń z tytułu niezdolności do pracy oraz możliwych konsekwencji
ich zniesienia. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej traktuje przedstawione
zagadnienia w sposób szczególny, zgodnie z ich społeczną wagą. O ewentualnych,
projektowanych w tym zakresie zmianach poinformujemy odrębnym pismem. Wskazać przy
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
tym należy, że z powodu kosztów projektowanych zmian niezbędne w tej sprawie będzie
również uzyskanie pozytywnego stanowiska Ministra Finansów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.98.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8289 Pani Posłanki Lidii Czechak z 25 lutego 2025 r.
w sprawie likwidacji tzw. pułapki rentowej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Celem świadczeń przyznawanych na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zapewnienie
środków utrzymania osobom ubezpieczonym, które nie mogą kontynuować pracy zarobkowej
z przyczyn naturalnych (po osiągnięciu wieku emerytalnego) lub w wyniku utraty zdolności do
pracy z powodu stanu zdrowia. Przepisy ustawy, gwarantując prawo do świadczeń
w przypadku wystąpienia zdarzeń uniemożliwiających lub utrudniających ubezpieczonemu
kontynuowanie pracy zarobkowej, nie odbierają emerytom i rencistom możliwości
kontynuacji zatrudnienia. Prawo do swobodnie wybranej pracy zostało zagwarantowane m.in.
w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz w art. 10 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem zabezpieczającym przed skutkami
częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, spowodowanej naruszeniem sprawności
organizmu, powstałej przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W przypadku jej wystąpienia,
po spełnieniu warunków (co zależy m.in. od osiągnięcia stażu ubezpieczeniowego oraz daty
powstania niezdolności do pracy), osobie ubezpieczonej przysługuje renta z tytułu
niezdolności do pracy. Jej sensem jest dostarczanie świadczeniobiorcy środków finansowych,
które mają zastąpić dochód z pracy.
Niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła
zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje
odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Tak precyzyjne sformułowanie wynika
m.in. z potrzeby odróżnienia niezdolności do pracy (art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z
FUS) od tzw. czasowej niezdolności do pracy, której stwierdzenie jest przesłanką do
przyznania wynagrodzenia z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego oraz
świadczenia rehabilitacyjnego (art. 92 Kodeksu pracy, art. 6-10 oraz art. 18 ustawy z dnia 25
czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i
macierzyństwa). Natomiast renta socjalna to rodzaj pomocy finansowej państwa dla osób,
które w młodym wieku doznały naruszenia sprawności organizmu i tym samym utraciły szansę
na samodzielne zarobkowanie, ze względu na całkowitą niezdolność do pracy.
Polskie prawo nie wyklucza możliwości wypłacania renty osobie, która w celu poprawienia
swojej sytuacji materialnej pracuje zarobkowo. Aktywność zawodowa jest istotnym
elementem rehabilitacji i integracji społecznej osób z niepełnosprawnością. Zatrudnienie osób
z niepełnosprawnością w Polsce rośnie. Wzrost ich udziału na rynku pracy najlepiej obrazują
wyniki Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL). Zestawienie danych z lat 2007-
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
2023 pokazuje stały pozytywny trend. Zauważalnie rośnie zarówno współczynnik aktywności
zawodowej osób z niepełnosprawnością, jak i wskaźnik zatrudnienia. W IV kw. 2007 r.
współczynnik aktywności zawodowej w wieku produkcyjnym wśród tej grupy wynosił 23,8%,
a wskaźnik zatrudnienia 20,2%. W III kw. 2024 r. współczynnik aktywności zawodowej wyniósł
już 34,1%, zaś wskaźnik zatrudnienia 32,8%. Maleje również stopa bezrobocia wśród osób z
niepełnosprawnością w wieku produkcyjnym. W analizowanym okresie możemy
zaobserwować spadek z 15,0% (IV kw. 2007) do 3,7% (III kw. 2024). Celem działań
podejmowanych przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest dalsze zwiększanie
wskaźnika zatrudnienia osób z niepełnosprawnością oraz spadek stopy bezrobocia w tej
grupie.
W polskim ustawodawstwie przyjęto rozwiązanie kompromisowe, które umożliwia łączenie
przychodów z pracy z prawem do pobierania świadczenia zarówno rentowego (renty z tytułu
całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy), jak i emerytalnego (tzw. wcześniejszej
emerytury), wprowadzając w tym zakresie pewne ograniczenia. Osiąganie przychodów
z pracy zarobkowej przez rencistę lub emeryta może zatem powodować zmniejszenie lub
zawieszenie wypłaty świadczenia. Zasada ta nie jest stosowana wobec osób, które osiągnęły
wiek emerytalny (60 lat dla kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn).
Prawo do świadczeń emerytalno-rentowych ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu
w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał
kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (od
1 marca 2025 r. – 11020,40 zł). W razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70%
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego
przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (od 1 marca 2025 r. – 5934,10 zł), nie wyższej
jednak niż 130% tej kwoty (od 1 marca 2025 r. – 11020,40 zł), świadczenie ulega zmniejszeniu
o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia, którą
stanowi odpowiednio zwaloryzowana tzw. część socjalna emerytury lub renty (od 1 marca
2025 r. w przypadku emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy jest to 939,61
zł, a w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy – 704,75 zł).
Limity zarobków powodujące ograniczenie wysokości lub zawieszenie wypłaty świadczeń
emerytalno-rentowych są uaktualniane co kwartał wraz ze zmianą przeciętnego
wynagrodzenia. Warto zwrócić uwagę, że według danych od 1 marca 2025 r. próg zawieszenia
świadczenia wynosi 586,5% minimalnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy
i 354,5% przeciętnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zaś próg zmniejszenia
świadczenia – odpowiednio 315,8% oraz 190,9%.
Warto też wspomnieć, że organ rentowy dokonuje rozliczenia prawa do wypłaty świadczenia
systemem miesięcznym, albo systemem rocznym – w zależności od tego, który z nich jest dla
rencisty korzystniejszy. Przykładowo, w marcu 2025 r. osoba pobierająca rentę z tytułu
całkowitej niezdolności do pracy w wysokości przeciętnej (3108,89 zł) i zarabiająca 11000 zł,
przy rozliczeniu miesięcznym, otrzymałaby rentę zmniejszoną o 939,61 zł, co oznacza, że jej
przychody za marzec wyniosłyby 13169,28 zł.
Obowiązujące od 1 stycznia 2022 r. przepisy w zakresie zmniejszenia i zawieszenia renty
socjalnej w przypadku osiągania przychodów są analogiczne jak w przypadku osób
uprawnionych do renty z tytułu niezdolności do pracy czy też wcześniejszej emerytury.
Przeciętna miesięczna liczba rent z tytułu niezdolności do pracy wypłacanych przez ZUS
i zmniejszonych z tytułu osiągania przychodu wyniosła 4,7 tys. w 2023 r. i 4,9 tys. w 2024 r.,
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
a rent socjalnych odpowiednio 1,5 tys. w 2023 r. i 1,7 tys. w 2024 r. Liczba rent z tytułu
niezdolności do pracy zawieszonych z tytułu osiągania przychodu wyniosła z kolei 2,5 tys.
w 2023 r. i 2,3 tys. w 2024 r., a rent socjalnych odpowiednio 1,2 tys. w 2023 r. oraz w 2024 r.
Kwota zmniejszeń dla rent z tytułu niezdolności do pracy wyniosła 35,2 mln zł w 2023 r. i 41,0
mln zł w 2024 r., a kwota zawieszonych ww. rent 59,6 mln zł w 2023 r. i 62,5 mln zł w roku
2024 r.
Kwota zmniejszeń rent socjalnych wyniosła 13,7 mln zł w 2023 r. i 17,5 mln zł w 2024 r.,
a kwota zawieszonych rent socjalnych to odpowiednio 20,8 mln zł i 23,4 mln zł.
W 2023 r. wysokość 6,2 tys. rent (z tytułu niezdolności do pracy i socjalnych) została
zmniejszona na kwotę 48,9 mln zł, a 3,7 tys., rent zawieszonych na kwotę 80,4 mln zł.
W 2024 r. było to odpowiednio 6,6 tys. rent zmniejszonych o kwotę 58,5 mln zł i 3,5 tys. rent
zawieszonych w kwocie 85,9 mln zł.
Zniesienie limitów zawieszania i zmniejszania rent z tytułu niezdolności do pracy i rent
socjalnych spowodowałoby szacunkowy roczny wzrost wydatków o 155,5 mln zł (po stronie
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i ewentualnej dotacji z budżetu państwa, która uzupełnia
jego deficyt – 112,9 mln zł, a po stronie budżetu państwa, z którego finansowana jest renta
socjalna – 42,6 mln zł), przy założeniu utrzymania się poziomu liczby świadczeń zmniejszonych
lub zawieszonych z lat 2023-2024.
Dokonane w ostatnim czasie zmiany prawne, których istotnym elementem jest wprowadzenie
nowych form wsparcia, mające na celu poprawę sytuacji finansowej osób
z niepełnosprawnościami stanowią wyraz docenienia przez obecny rząd ważkości problemów
tej grupy. Praca zawodowa jest dla osób z niepełnosprawnościami nie tylko źródłem dochodu,
ale również formą terapii i rehabilitacji społecznej. Ze względu na fakt, że osoby z
niepełnosprawnością mogą spotkać się z wieloma barierami uniemożliwiającymi im wejście na
rynek pracy, pracownikom posiadającym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności
przysługują dodatkowe uprawnienia wynikające z ustawy o rehabilitacji zawodowej i
społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Decyzja dotycząca dalszego obowiązywania progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia
musi stanowić wypadkową oceny możliwości realizacji tą drogą celów, którym jego zniesienie
ma służyć (i z których najważniejszym jest zwiększenie aktywności zawodowej osób z
niepełnosprawnością), spójności zmian w tym zakresie z zasadami prawa zabezpieczenia
społecznego (pogodzenie zniesienia progów zawieszenia i zmniejszenia świadczenia z funkcją
świadczeń z tytułu niezdolności do pracy w postaci zastąpienia dochodu, którego
świadczeniobiorca z powodu stanu zdrowia nie może osiągać z pracy), kosztów ewentualnego
wprowadzenia tych zmian (155 mln zł) oraz ich możliwych następstw, a także ocen
formułowanych według kryteriów sprawiedliwościowych przez osoby uprawnione do
świadczeń z tytułu niezdolności do pracy, jak i pozostałych ubezpieczonych i
świadczeniobiorców.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są analizy prawne,
ekonomiczne i społeczne dotyczące celowości dalszego obowiązywania progów zawieszenia i
zmniejszenia kwoty świadczeń z tytułu niezdolności do pracy oraz możliwych konsekwencji
ich zniesienia. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej traktuje przedstawione
zagadnienia w sposób szczególny, zgodnie z ich społeczną wagą. O ewentualnych,
projektowanych w tym zakresie zmianach poinformujemy odrębnym pismem. Wskazać przy
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
tym należy, że z powodu kosztów projektowanych zmian niezbędne w tej sprawie będzie
również uzyskanie pozytywnego stanowiska Ministra Finansów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --