Interpelacja nr 8278
Interpelacja w sprawie realizacji programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (95%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie realizacji programu "Czyste Powietrze"
Interpelacja nr 8278
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie realizacji programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający: Bartłomiej Pejo
Data wpływu: 20-02-2025
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907) zwracam się z interpelacją poselską w sprawie realizacji priorytetowego programu „Czyste Powietrze“.
W związku z licznymi sygnałami napływającymi od uczestników programu oraz przedstawicieli branży budowlanej wnoszę o przedstawienie kompletu dokumentacji pozwalającej na ustalenie odpowiedzi na poniższe pytania oraz odpowiedzi pisemnej na następujące pytania:
Czy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW) mają zabezpieczone środki finansowe na realizację wszystkich dotychczas podpisanych umów oraz umów będących w procesie weryfikacji? Proszę o przedstawienie stosownych zapisów budżetowych.
Czy NFOŚiGW oraz WFOŚiGW mają środki na realizację wniosków złożonych do dnia wstrzymania programu, które nie zostały jeszcze rozpatrzone? Gdzie obecnie znajdują się te środki?
Czy osoby odpowiedzialne za realizację programu CzP są informowane o stanie jego realizacji, niezbędnych środkach finansowych oraz występujących opóźnieniach w wypłatach? Dotyczy to m.in.: prezesa NFOŚiGW, zarządu NFOŚiGW, prezesów i zarządów wszystkich 16 WFOŚiGW, ministra klimatu i środowiska oraz kierownictwa ministerstwa, Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w Sejmie oraz Komisji Środowiska w Senacie, prezesa Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Ile na dzień 18.02.2025 r. wynoszą zaległości w wypłatach dla beneficjentów i wykonawców wynikające ze złożonych wniosków o płatność? Proszę o podanie zarówno kwoty, jak i liczby niewypłaconych wniosków.
Ile na dzień 18.02.2025 r. wynoszą zaległości w wypłatach dla beneficjentów i wykonawców wynikające ze złożonych „dyspozycji wypłaty zaliczki“? Proszę o uwzględnienie zarówno dyspozycji zaakceptowanych, ale niewypłaconych, jak i dyspozycji złożonych, ale jeszcze niezaakceptowanych.
Czy to prawda, że nie zostały wypłacone środki za wnioski o płatność sprzed ponad roku oraz że nie wszystkie zaliczki ze starej wersji programu CzP zostały wypłacone? Jeśli tak, to z czego wynika ta sytuacja i czy odpowiednie ograna zostały o tym poinformowane?
Jakie działania podejmuje NFOŚiGW i WFOŚiGW w celu przyspieszenia wypłat środków i uniknięcia dalszych opóźnień?
Czy zdają sobie Państwo sprawę, że obecna sytuacja finansowa programu prowadzi do problemów z płynnością finansową wielu firm, może doprowadzić do bankructwa części z nich oraz powodować tragiczne skutki społeczne, łącznie z tymi najgorszymi?
Jakie działania zamierzają podjąć odpowiednie organa, aby zabezpieczyć środki finansowe na bieżącą i przyszłą realizację programu?
Jakie kroki podejmie ministerstwo i rząd, aby uniknąć powtórzenia się obecnych problemów w przyszłych edycjach programu?
W obliczu krytycznej sytuacji finansowej wykonawców i beneficjentów programu „Czyste Powietrze“ oczekuję pilnej odpowiedzi na powyższe pytania oraz podjęcia stosownych działań w celu zapewnienia prawidłowej realizacji programu.
Łączę wyrazy szacunku Bartłomiej Pejo
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 8278
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie realizacji programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający: Bartłomiej Pejo
Data wpływu: 20-02-2025
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907) zwracam się z interpelacją poselską w sprawie realizacji priorytetowego programu „Czyste Powietrze“.
W związku z licznymi sygnałami napływającymi od uczestników programu oraz przedstawicieli branży budowlanej wnoszę o przedstawienie kompletu dokumentacji pozwalającej na ustalenie odpowiedzi na poniższe pytania oraz odpowiedzi pisemnej na następujące pytania:
Czy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW) mają zabezpieczone środki finansowe na realizację wszystkich dotychczas podpisanych umów oraz umów będących w procesie weryfikacji? Proszę o przedstawienie stosownych zapisów budżetowych.
Czy NFOŚiGW oraz WFOŚiGW mają środki na realizację wniosków złożonych do dnia wstrzymania programu, które nie zostały jeszcze rozpatrzone? Gdzie obecnie znajdują się te środki?
Czy osoby odpowiedzialne za realizację programu CzP są informowane o stanie jego realizacji, niezbędnych środkach finansowych oraz występujących opóźnieniach w wypłatach? Dotyczy to m.in.: prezesa NFOŚiGW, zarządu NFOŚiGW, prezesów i zarządów wszystkich 16 WFOŚiGW, ministra klimatu i środowiska oraz kierownictwa ministerstwa, Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w Sejmie oraz Komisji Środowiska w Senacie, prezesa Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Ile na dzień 18.02.2025 r. wynoszą zaległości w wypłatach dla beneficjentów i wykonawców wynikające ze złożonych wniosków o płatność? Proszę o podanie zarówno kwoty, jak i liczby niewypłaconych wniosków.
Ile na dzień 18.02.2025 r. wynoszą zaległości w wypłatach dla beneficjentów i wykonawców wynikające ze złożonych „dyspozycji wypłaty zaliczki“? Proszę o uwzględnienie zarówno dyspozycji zaakceptowanych, ale niewypłaconych, jak i dyspozycji złożonych, ale jeszcze niezaakceptowanych.
Czy to prawda, że nie zostały wypłacone środki za wnioski o płatność sprzed ponad roku oraz że nie wszystkie zaliczki ze starej wersji programu CzP zostały wypłacone? Jeśli tak, to z czego wynika ta sytuacja i czy odpowiednie ograna zostały o tym poinformowane?
Jakie działania podejmuje NFOŚiGW i WFOŚiGW w celu przyspieszenia wypłat środków i uniknięcia dalszych opóźnień?
Czy zdają sobie Państwo sprawę, że obecna sytuacja finansowa programu prowadzi do problemów z płynnością finansową wielu firm, może doprowadzić do bankructwa części z nich oraz powodować tragiczne skutki społeczne, łącznie z tymi najgorszymi?
Jakie działania zamierzają podjąć odpowiednie organa, aby zabezpieczyć środki finansowe na bieżącą i przyszłą realizację programu?
Jakie kroki podejmie ministerstwo i rząd, aby uniknąć powtórzenia się obecnych problemów w przyszłych edycjach programu?
W obliczu krytycznej sytuacji finansowej wykonawców i beneficjentów programu „Czyste Powietrze“ oczekuję pilnej odpowiedzi na powyższe pytania oraz podjęcia stosownych działań w celu zapewnienia prawidłowej realizacji programu.
Łączę wyrazy szacunku Bartłomiej Pejo
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
18
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.8 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (18)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11646 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DFE-WNF.050.14.2025.AS
3662315.14760032.11895607
Warszawa, 01-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji Posła Bartłomieja Pejo w sprawie realizacji
Programu „Czyste Powietrze” (K10INT8278)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane pytania, przygotowane na podstawie
informacji otrzymanych od Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (dalej: NFOŚiGW) oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki
wodnej (dalej: wfośigw), dotyczące realizacji Programu „Czyste Powietrze” (dalej:
Program).
1. Czy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚIGW) oraz
wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOSIGW) mają
zabezpieczone środki finansowe na realizację wszystkich dotychczas podpisanych umów
oraz umów będących w procesie weryfikacji? Proszę o przedstawienie stosownych
zapisów budżetowych.
2. Czy NFOŚIGW oraz WFOŚIGW posiadają środki na realizację wniosków złożonych do
dnia wstrzymania programu, które nie zostały jeszcze rozpatrzone? Gdzie obecnie
znajdują się te środki?
NFOŚiGW oraz wfośigw mają zabezpieczone środki finansowe na realizację przedsięwzięć
wynikających z wniosków o dofinansowanie złożonych do 28.11.2024 r., tj. do dnia
zawieszenia naboru nowych wniosków.
Dodatkowa pula środków – ze środków własnych NFOŚiGW - w wysokości
3 778 594 655 zł na pozostałe do przeprocedowania wnioski zostanie wkrótce
rozdzielona między 16 wfośigw. Proces jest w toku.
3. Czy osoby odpowiedzialne za realizację programu CzP są informowane o stanie jego
realizacji, niezbędnych środkach finansowych oraz występujących opóźnieniach w
wypłatach? Dotyczy to m.in.: Prezesa NFOSIGW, Zarządu NFOSIGW, Prezesów i
zarządów wszystkich 16 WFOSIGW, Ministra Środowiska i Klimatu oraz Komisji
Środowiska w Senacie, Prezesa Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Zadaniem NFOŚiGW jako instytucji odpowiedzialnej za wdrażanie Programu jest
monitorowanie i informowanie o bieżącej sytuacji Programu, dlatego oczywistym jest fakt,
-- 1 of 5 --
że wiedzą tą dysponują zarówno Zarząd NFOŚiGW, jak i kierownictwo Ministerstwa
Klimatu i Środowiska (dalej: MKiŚ) jako instytucji nadzorującej pracę NFOŚiGW, a także
pełni rolę nadzorczą względem działalności wfośigw. Co oczywiste wiedzą taką dysponują
także prezesi 16 wfosigw, które wdrażają Program. NFOŚiGW przekazuje również
informacje o Programie, jeśli zwracają się o takie informacje przedstawiciele komisji do
spraw środowiska Sejmu i Senatu, jak również KPRM. Ponadto, przedstawiciele NFOŚiGW
(różnego szczebla) biorą udział w posiedzeniach komisji i innych spotkaniach w przypadku
otrzymania zaproszenia.
Odpowiednie informacje o przebiegu naboru były też przekazywane pełnomocnikowi
rządu ds. odbudowy obszarów dotkniętych powodzią, która dotknęła 4 województwa we
wrześniu 2024 r.
4. Ile wynoszą na dzień 18.02.2025 zaległości w wypłatach dla beneficjentów i
wykonawców, wynikające ze złożonych wniosków o płatność? Proszę o podanie zarówno
kwoty, jak i liczby niewypłaconych wniosków.
5. Ile wynoszą zaległości na dzień 18.02.2025 w wypłatach dla beneficjentów i
wykonawców wynikające ze złożonych "dyspozycji wypłaty zaliczki"? Proszę o
uwzględnienie zarówno dyspozycji zaakceptowanych, ale niewypłaconych, jak i dyspozycji
złożonych, ale jeszcze niezaakceptowanych.
Z danych gromadzonych w trybie nadzorczym przez MKiŚ wynika, że na 21.03.2025 r.
liczba wniosków o płatność pozostająca do rozpatrzenia, dla których przekroczony został
termin określony w regulaminie Programu, wynosiła 50 468 sztuk na kwotę
1 371 079 781 zł.
Tabela przedstawia liczba i kwotę wniosków o płatność (beneficjentów indywidualnych
i wykonawców) pozostającą do rozpatrzenia, dla których przekroczony został termin
określony w regulaminie w podziale na poszczególne województwa.
Informacja na temat stanu oceny wniosków o płatność w Programie
WFOŚiGW
Liczba wniosków o
płatność pozostająca do
rozpatrzenia, dla których
przekroczony został
termin określony w
regulaminie [szt]
Kwota wniosków o
płatność pozostająca do
rozpatrzenia, dla których
przekroczony został
termin określony w
regulaminie [zł]
WFOŚiGW w Białymstoku 1 890 61 414 572
WFOŚiGW w Gdańsku 4 170 86 918 105
WFOŚiGW w Katowicach 2 580 51 400 469
WFOŚiGW w Kielcach 5 987 185 645 518
WFOŚiGW w Krakowie 817 19 702 464
WFOŚiGW w Lublinie 3 732 116 519 661
WFOŚiGW w Łodzi 5 373 138 590 400
WFOŚiGW w Olsztynie 1 653 46 601 355
WFOŚiGW w Opolu 864 20 658 338
WFOŚiGW w Poznaniu 4 664 118 548 571
WFOŚiGW w Rzeszowie 7 593 251 686 434
-- 2 of 5 --
WFOŚiGW w Szczecinie 91 2 653 702
WFOŚiGW w Toruniu 2 734 63 682 186
WFOŚiGW w Warszawie 4 044 117 753 154
WFOŚiGW we Wrocławiu 4 253 88 515 248
WFOŚiGW w Zielonej Górze 23 789 604
Suma 50 468 1 371 079 781
6. Czy to prawda, że nie zostały wypłacone środki za wnioski o płatność sprzed ponad roku
oraz że nie wszystkie zaliczki ze starej wersji programu CzP zostały wypłacone? Jeśli tak
to z czego wynika ta sytuacja i czy odpowiednie ograny zostały o tym poinformowane?
7. Jakie działania podejmuje NFOŚIGW i WFOŚIGW w celu przyspieszenia wypłat środków
i uniknięcia dalszych opóźnień?
Informacja o liczbie i kwocie wniosków o płatność pozostającej do rozpatrzenia, dla
których przekroczony został termin określony w regulaminie została przedstawiona w
tabeli w odpowiedzi na pytanie 4 i 5. Wnioski o płatność podlegają szczegółowej analizie
przez wfośigw. W większości w wyniku ww. analizy Beneficjenci są wzywani do
uzupełnień i wyjaśnień, a w wielu przypadkach inwestycje są poddawane kontroli,
zwłaszcza przed dokonaniem płatności końcowej i całkowitego rozliczenia inwestycji. Nie
otrzymaliśmy od prowadzącego Program NFOŚiGW informacji o nie wypłaconych
środkach za wnioski o płatność złożonych (i kompletnych) sprzed ponad roku. Jeśli chodzi
o zaliczki, czyli płatności w ramach prefinansowania, które zostało wprowadzone zmianą
Programu od 15.07.2022 r., i funkcjonuje w kolejnych wersjach Programu z 3.01.2023 r.
22.04.2024 r. 14.06.2024 r. oraz najnowszej z 31.03.2025 r., to należy przyjąć że nie
wszystkie zaliczki ze starej wersji Programu zostały wypłacone.
Opóźnienia w wypłatach środków w ramach Programu wynikają z co najmniej kilku
czynników. Na wolniejszy od przewidywanego proces obsługi wniosków i rozliczania
umów przez wfośigw miał wpływ przede wszystkim brak finansowania z Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększania Odporności (dalej: KPO) w 2023 r., przed uruchomieniem
finansowania z FEnIKS. Obecna przerwa w przyjmowaniu nowych wniosków od
28.11.2024 r. do 31.03.2025 r. ma przyczynić się m.in. do przeprowadzenia zaległych
rozliczeń. Jednocześnie, w związku z licznymi nadużyciami w Programie ze strony
nieuczciwych wykonawców, trwają wzmożone i szczegółowe kontrole przeprowadzonych
inwestycji, co również wpływa na spowolnienie procesu wypłat. Kontrole ujawniają m.in.
zawyżanie kosztów jednostkowych, czy narzucanie bardzo wysokich marż za wykonane
prace. Kwestia niewypłaconych środków zależna jest m.in. od liczby składanych wniosków
o dofinansowanie oraz możliwości kadrowych w danym wfośigw, tj. pracowników
zajmujących się rozpatrywaniem złożonych wniosków w ramach Programu, stąd też
sytuacja jest zmienna. Aktualne informacje w tym zakresie posiadają więc poszczególne
wfośigw.
NFOŚiGW monitoruje przebieg prac prowadzonych w wfośigw na podstawie danych,
które uzyskuje. Postęp widać w cotygodniowych statystykach dostępnych na stronie
https://czystepowietrze.gov.pl/, gdzie sukcesywnie zwiększa się liczba podpisanych umów
(z puli zaległych) i wypłacanych środków (z rozliczonych inwestycji).
8. Czy zdają sobie Państwo sprawę, że obecna sytuacja finansowa programu prowadzi do
problemów z płynnością finansową wielu firm, może doprowadzić do bankructwa części
z nich oraz powodować tragiczne skutki społeczne, łącznie z tymi najgorszymi?
-- 3 of 5 --
Zarząd NFOŚiGW wyraził gotowość i otwartość na dialog z przedstawicielami firm
wykonawczych, czego efektem było spotkanie 31.01.2025 r. w siedzibie NFOŚiGW.
NFOŚiGW zapowiedział możliwość kolejnych spotkań z firmami wykonawczymi, które
sygnalizują, że czekają na zaliczki i wypłaty za zrealizowane przedsięwzięcia w ramach
Programu. Ponadto, NFOŚiGW zwrócił się z prośbą do wszystkich 16 wfośigw o
organizowanie podobnych spotkań na terenie każdego województwa i takie spotkania się
sukcesywnie odbywają.
9. Jakie działania zamierzają podjąć odpowiednie organy, aby zabezpieczyć środki
finansowe na bieżącą i przyszłą realizację programu? Jakie kroki podejmie ministerstwo i
rząd, aby uniknąć powtórzenia się obecnych problemów w przyszłych edycjach programu?
Dzięki staraniom MKiŚ, Program został ujęty w KPO w ramach Komponentu B – Zielona
energia i zmniejszenie energochłonności. 20.12.2022 r. została zawarta umowa pomiędzy
MKiŚ a NFOŚiGW na kwotę 13 895 273 746,00 zł, o objęcie Programu wsparciem z KPO.
Z uwagi na poważne opóźnienia w realizacji KPO powstałe przed październikiem 2023 r.,
w szczególności brak składania przez Polskę wniosków o płatność do Komisji Europejskiej
w założonych wcześniej terminach, w 2023 r. w Programie wystąpiły poważne problemy
z płynnością finansowania. Pomimo braku zapewnionego finansowania, wnioski
w Programie były w dalszym ciągu przyjmowane, natomiast z uwagi na brak środków nie
były rozpatrywane. Wznowienie finansowania Programu ze środków KPO nastąpiło
dopiero na początku 2024 r. NFOŚiGW otrzymał dotychczas z Polskiego Funduszu
Rozwoju S.A. zaliczki w łącznej wysokości 5 828 036 641,87 zł.
Z początkiem 2024 r., uruchomione zostało również finansowanie Programu ze środków
unijnych w ramach FEnIKS. 16.04.2024 r. NFOŚiGW zawarł z 16 wfośigw umowy
o dofinansowanie 16 projektów grantowych ze środków FEnIKS na łączną kwotę
6 400 000 000 zł. Nabór wniosków dofinansowanie dla grantobiorców uruchomiony
został 22.04.2024 r. Na tej podstawie 16 wfośigw otrzymało zaliczki w łącznej kwocie
1,61 mld zł. Pierwotna kwota wynikająca z 16 podpisanych z wfośigw umów została
w III kwartale 2024 r. zwiększona o dodatkowe 1 220 000 000 zł. Wszystkie aneksy
zwiększające dostępne środki do umów z wfośigw zostały podpisane. Łączna kwota
finansowania z FEnIKS to 7 620 000 000 zł.
Zabezpieczenie środków finansowych na przyszłą realizację Programu realizowane jest
poprzez zapewnienie nowych źródeł finansowania. 18.02.2025 r. NFOŚiGW złożył
wniosek do Europejskiego Banku Inwestycyjnego w kwocie 10 mld zł na potrzeby
finasowania naboru Programu ze środków Funduszu Modernizacyjnego (dalej: FM). FM
został ustanowiony w ramach wsparcia realizacji celów polityki energetyczno-klimatycznej
UE i jest zasilany środkami ze sprzedaży uprawnień do emisji CO2 w ramach unijnego
systemu handlu emisjami, tzw. EU-ETS. FM dedykowany jest transformacji energetycznej
gospodarki (w tym sektora budownictwa) i walce z ubóstwem energetycznym.
Nowa odsłona Programu będzie uwzględniała zmiany, które wyeliminują najczęściej
zidentyfikowane nadużycia w Programie. Wprowadzony zostanie również mechanizm
Operatorów zapewniających wsparcie mieszkańców o najniższych dochodach. Dzięki
lepszemu przygotowaniu wniosków, unikaniu błędów w dokumentach oraz ograniczeniu
nieprawidłowości podczas realizacji inwestycji, przyspieszony zostanie proces
rozpatrywania wniosków i realizacji płatności.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
-- 4 of 5 --
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DFE-WNF.050.14.2025.AS
3662315.14760032.11895607
Warszawa, 01-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji Posła Bartłomieja Pejo w sprawie realizacji
Programu „Czyste Powietrze” (K10INT8278)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane pytania, przygotowane na podstawie
informacji otrzymanych od Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (dalej: NFOŚiGW) oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki
wodnej (dalej: wfośigw), dotyczące realizacji Programu „Czyste Powietrze” (dalej:
Program).
1. Czy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚIGW) oraz
wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOSIGW) mają
zabezpieczone środki finansowe na realizację wszystkich dotychczas podpisanych umów
oraz umów będących w procesie weryfikacji? Proszę o przedstawienie stosownych
zapisów budżetowych.
2. Czy NFOŚIGW oraz WFOŚIGW posiadają środki na realizację wniosków złożonych do
dnia wstrzymania programu, które nie zostały jeszcze rozpatrzone? Gdzie obecnie
znajdują się te środki?
NFOŚiGW oraz wfośigw mają zabezpieczone środki finansowe na realizację przedsięwzięć
wynikających z wniosków o dofinansowanie złożonych do 28.11.2024 r., tj. do dnia
zawieszenia naboru nowych wniosków.
Dodatkowa pula środków – ze środków własnych NFOŚiGW - w wysokości
3 778 594 655 zł na pozostałe do przeprocedowania wnioski zostanie wkrótce
rozdzielona między 16 wfośigw. Proces jest w toku.
3. Czy osoby odpowiedzialne za realizację programu CzP są informowane o stanie jego
realizacji, niezbędnych środkach finansowych oraz występujących opóźnieniach w
wypłatach? Dotyczy to m.in.: Prezesa NFOSIGW, Zarządu NFOSIGW, Prezesów i
zarządów wszystkich 16 WFOSIGW, Ministra Środowiska i Klimatu oraz Komisji
Środowiska w Senacie, Prezesa Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Zadaniem NFOŚiGW jako instytucji odpowiedzialnej za wdrażanie Programu jest
monitorowanie i informowanie o bieżącej sytuacji Programu, dlatego oczywistym jest fakt,
-- 1 of 5 --
że wiedzą tą dysponują zarówno Zarząd NFOŚiGW, jak i kierownictwo Ministerstwa
Klimatu i Środowiska (dalej: MKiŚ) jako instytucji nadzorującej pracę NFOŚiGW, a także
pełni rolę nadzorczą względem działalności wfośigw. Co oczywiste wiedzą taką dysponują
także prezesi 16 wfosigw, które wdrażają Program. NFOŚiGW przekazuje również
informacje o Programie, jeśli zwracają się o takie informacje przedstawiciele komisji do
spraw środowiska Sejmu i Senatu, jak również KPRM. Ponadto, przedstawiciele NFOŚiGW
(różnego szczebla) biorą udział w posiedzeniach komisji i innych spotkaniach w przypadku
otrzymania zaproszenia.
Odpowiednie informacje o przebiegu naboru były też przekazywane pełnomocnikowi
rządu ds. odbudowy obszarów dotkniętych powodzią, która dotknęła 4 województwa we
wrześniu 2024 r.
4. Ile wynoszą na dzień 18.02.2025 zaległości w wypłatach dla beneficjentów i
wykonawców, wynikające ze złożonych wniosków o płatność? Proszę o podanie zarówno
kwoty, jak i liczby niewypłaconych wniosków.
5. Ile wynoszą zaległości na dzień 18.02.2025 w wypłatach dla beneficjentów i
wykonawców wynikające ze złożonych "dyspozycji wypłaty zaliczki"? Proszę o
uwzględnienie zarówno dyspozycji zaakceptowanych, ale niewypłaconych, jak i dyspozycji
złożonych, ale jeszcze niezaakceptowanych.
Z danych gromadzonych w trybie nadzorczym przez MKiŚ wynika, że na 21.03.2025 r.
liczba wniosków o płatność pozostająca do rozpatrzenia, dla których przekroczony został
termin określony w regulaminie Programu, wynosiła 50 468 sztuk na kwotę
1 371 079 781 zł.
Tabela przedstawia liczba i kwotę wniosków o płatność (beneficjentów indywidualnych
i wykonawców) pozostającą do rozpatrzenia, dla których przekroczony został termin
określony w regulaminie w podziale na poszczególne województwa.
Informacja na temat stanu oceny wniosków o płatność w Programie
WFOŚiGW
Liczba wniosków o
płatność pozostająca do
rozpatrzenia, dla których
przekroczony został
termin określony w
regulaminie [szt]
Kwota wniosków o
płatność pozostająca do
rozpatrzenia, dla których
przekroczony został
termin określony w
regulaminie [zł]
WFOŚiGW w Białymstoku 1 890 61 414 572
WFOŚiGW w Gdańsku 4 170 86 918 105
WFOŚiGW w Katowicach 2 580 51 400 469
WFOŚiGW w Kielcach 5 987 185 645 518
WFOŚiGW w Krakowie 817 19 702 464
WFOŚiGW w Lublinie 3 732 116 519 661
WFOŚiGW w Łodzi 5 373 138 590 400
WFOŚiGW w Olsztynie 1 653 46 601 355
WFOŚiGW w Opolu 864 20 658 338
WFOŚiGW w Poznaniu 4 664 118 548 571
WFOŚiGW w Rzeszowie 7 593 251 686 434
-- 2 of 5 --
WFOŚiGW w Szczecinie 91 2 653 702
WFOŚiGW w Toruniu 2 734 63 682 186
WFOŚiGW w Warszawie 4 044 117 753 154
WFOŚiGW we Wrocławiu 4 253 88 515 248
WFOŚiGW w Zielonej Górze 23 789 604
Suma 50 468 1 371 079 781
6. Czy to prawda, że nie zostały wypłacone środki za wnioski o płatność sprzed ponad roku
oraz że nie wszystkie zaliczki ze starej wersji programu CzP zostały wypłacone? Jeśli tak
to z czego wynika ta sytuacja i czy odpowiednie ograny zostały o tym poinformowane?
7. Jakie działania podejmuje NFOŚIGW i WFOŚIGW w celu przyspieszenia wypłat środków
i uniknięcia dalszych opóźnień?
Informacja o liczbie i kwocie wniosków o płatność pozostającej do rozpatrzenia, dla
których przekroczony został termin określony w regulaminie została przedstawiona w
tabeli w odpowiedzi na pytanie 4 i 5. Wnioski o płatność podlegają szczegółowej analizie
przez wfośigw. W większości w wyniku ww. analizy Beneficjenci są wzywani do
uzupełnień i wyjaśnień, a w wielu przypadkach inwestycje są poddawane kontroli,
zwłaszcza przed dokonaniem płatności końcowej i całkowitego rozliczenia inwestycji. Nie
otrzymaliśmy od prowadzącego Program NFOŚiGW informacji o nie wypłaconych
środkach za wnioski o płatność złożonych (i kompletnych) sprzed ponad roku. Jeśli chodzi
o zaliczki, czyli płatności w ramach prefinansowania, które zostało wprowadzone zmianą
Programu od 15.07.2022 r., i funkcjonuje w kolejnych wersjach Programu z 3.01.2023 r.
22.04.2024 r. 14.06.2024 r. oraz najnowszej z 31.03.2025 r., to należy przyjąć że nie
wszystkie zaliczki ze starej wersji Programu zostały wypłacone.
Opóźnienia w wypłatach środków w ramach Programu wynikają z co najmniej kilku
czynników. Na wolniejszy od przewidywanego proces obsługi wniosków i rozliczania
umów przez wfośigw miał wpływ przede wszystkim brak finansowania z Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększania Odporności (dalej: KPO) w 2023 r., przed uruchomieniem
finansowania z FEnIKS. Obecna przerwa w przyjmowaniu nowych wniosków od
28.11.2024 r. do 31.03.2025 r. ma przyczynić się m.in. do przeprowadzenia zaległych
rozliczeń. Jednocześnie, w związku z licznymi nadużyciami w Programie ze strony
nieuczciwych wykonawców, trwają wzmożone i szczegółowe kontrole przeprowadzonych
inwestycji, co również wpływa na spowolnienie procesu wypłat. Kontrole ujawniają m.in.
zawyżanie kosztów jednostkowych, czy narzucanie bardzo wysokich marż za wykonane
prace. Kwestia niewypłaconych środków zależna jest m.in. od liczby składanych wniosków
o dofinansowanie oraz możliwości kadrowych w danym wfośigw, tj. pracowników
zajmujących się rozpatrywaniem złożonych wniosków w ramach Programu, stąd też
sytuacja jest zmienna. Aktualne informacje w tym zakresie posiadają więc poszczególne
wfośigw.
NFOŚiGW monitoruje przebieg prac prowadzonych w wfośigw na podstawie danych,
które uzyskuje. Postęp widać w cotygodniowych statystykach dostępnych na stronie
https://czystepowietrze.gov.pl/, gdzie sukcesywnie zwiększa się liczba podpisanych umów
(z puli zaległych) i wypłacanych środków (z rozliczonych inwestycji).
8. Czy zdają sobie Państwo sprawę, że obecna sytuacja finansowa programu prowadzi do
problemów z płynnością finansową wielu firm, może doprowadzić do bankructwa części
z nich oraz powodować tragiczne skutki społeczne, łącznie z tymi najgorszymi?
-- 3 of 5 --
Zarząd NFOŚiGW wyraził gotowość i otwartość na dialog z przedstawicielami firm
wykonawczych, czego efektem było spotkanie 31.01.2025 r. w siedzibie NFOŚiGW.
NFOŚiGW zapowiedział możliwość kolejnych spotkań z firmami wykonawczymi, które
sygnalizują, że czekają na zaliczki i wypłaty za zrealizowane przedsięwzięcia w ramach
Programu. Ponadto, NFOŚiGW zwrócił się z prośbą do wszystkich 16 wfośigw o
organizowanie podobnych spotkań na terenie każdego województwa i takie spotkania się
sukcesywnie odbywają.
9. Jakie działania zamierzają podjąć odpowiednie organy, aby zabezpieczyć środki
finansowe na bieżącą i przyszłą realizację programu? Jakie kroki podejmie ministerstwo i
rząd, aby uniknąć powtórzenia się obecnych problemów w przyszłych edycjach programu?
Dzięki staraniom MKiŚ, Program został ujęty w KPO w ramach Komponentu B – Zielona
energia i zmniejszenie energochłonności. 20.12.2022 r. została zawarta umowa pomiędzy
MKiŚ a NFOŚiGW na kwotę 13 895 273 746,00 zł, o objęcie Programu wsparciem z KPO.
Z uwagi na poważne opóźnienia w realizacji KPO powstałe przed październikiem 2023 r.,
w szczególności brak składania przez Polskę wniosków o płatność do Komisji Europejskiej
w założonych wcześniej terminach, w 2023 r. w Programie wystąpiły poważne problemy
z płynnością finansowania. Pomimo braku zapewnionego finansowania, wnioski
w Programie były w dalszym ciągu przyjmowane, natomiast z uwagi na brak środków nie
były rozpatrywane. Wznowienie finansowania Programu ze środków KPO nastąpiło
dopiero na początku 2024 r. NFOŚiGW otrzymał dotychczas z Polskiego Funduszu
Rozwoju S.A. zaliczki w łącznej wysokości 5 828 036 641,87 zł.
Z początkiem 2024 r., uruchomione zostało również finansowanie Programu ze środków
unijnych w ramach FEnIKS. 16.04.2024 r. NFOŚiGW zawarł z 16 wfośigw umowy
o dofinansowanie 16 projektów grantowych ze środków FEnIKS na łączną kwotę
6 400 000 000 zł. Nabór wniosków dofinansowanie dla grantobiorców uruchomiony
został 22.04.2024 r. Na tej podstawie 16 wfośigw otrzymało zaliczki w łącznej kwocie
1,61 mld zł. Pierwotna kwota wynikająca z 16 podpisanych z wfośigw umów została
w III kwartale 2024 r. zwiększona o dodatkowe 1 220 000 000 zł. Wszystkie aneksy
zwiększające dostępne środki do umów z wfośigw zostały podpisane. Łączna kwota
finansowania z FEnIKS to 7 620 000 000 zł.
Zabezpieczenie środków finansowych na przyszłą realizację Programu realizowane jest
poprzez zapewnienie nowych źródeł finansowania. 18.02.2025 r. NFOŚiGW złożył
wniosek do Europejskiego Banku Inwestycyjnego w kwocie 10 mld zł na potrzeby
finasowania naboru Programu ze środków Funduszu Modernizacyjnego (dalej: FM). FM
został ustanowiony w ramach wsparcia realizacji celów polityki energetyczno-klimatycznej
UE i jest zasilany środkami ze sprzedaży uprawnień do emisji CO2 w ramach unijnego
systemu handlu emisjami, tzw. EU-ETS. FM dedykowany jest transformacji energetycznej
gospodarki (w tym sektora budownictwa) i walce z ubóstwem energetycznym.
Nowa odsłona Programu będzie uwzględniała zmiany, które wyeliminują najczęściej
zidentyfikowane nadużycia w Programie. Wprowadzony zostanie również mechanizm
Operatorów zapewniających wsparcie mieszkańców o najniższych dochodach. Dzięki
lepszemu przygotowaniu wniosków, unikaniu błędów w dokumentach oraz ograniczeniu
nieprawidłowości podczas realizacji inwestycji, przyspieszony zostanie proces
rozpatrywania wniosków i realizacji płatności.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
-- 4 of 5 --
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 5 of 5 --