Interpelacja w sprawie opóźnień w wypłatach w ramach programu "Czyste Powietrze"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8254
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie opóźnień w wypłatach w ramach programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający: Monika Pawłowska
Data wpływu: 20-02-2025
Szanowna Pani Minister!
Ogólnopolski program „Czyste Powietrze” ma na względzie zwiększenie świadomości obywateli w temacie dbania o środowisko naturalne, a jego misją jest w szczególności walka ze smogiem. Program ten od lat jest fundamentem działań na rzecz czystego powietrza w samorządach i stanowi dla wielu mieszkańców jedyną szansę na dofinansowanie wymiany starych, nieekologicznych źródeł ciepła oraz innych działań termomodernizacyjnych. Niestety beneficjenci likwidujący nieekologiczne źródła ciepła i inwestujący w termomodernizację zostali wystawieni na ciężką próbę. Przedstawiciele NFOŚiGW od 28 listopada 2024 r. wstrzymali w prawie całym kraju nabór wniosków o wypłatę dotacji z programu „Czyste Powietrze”. Tylko na terenach objętych powodzią wyjątkowo wznowiony został nabór wniosków do programu. Ponadto od grudnia 2023 r. występują zaległości w wypłacie środków z programu. Państwo znów daje powody, by nie mieć do niego ani odrobiny zaufania. Koordynator programu „Czyste Powietrze” zapewnia, że wszystkie złożone wnioski zostaną rozpatrzone, a niezłożone – będą mogły być złożone wiosną, gdy „Czyste Powietrze” wystartuje na nowo. Pozostaje tylko pytanie, na jakich warunkach program zostanie wznowiony i według jakich kryteriów będzie następowała ocena wniosków.
Szanowna Pani Minister, w zawiązku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie są przyczyny opóźnień w wypłatach środków z programu „Czyste Powietrze”?
2. Jakie kwoty WFOŚiGW mają zaległe wobec beneficjentów indywidualnych i wykonawców na dzień 31.12.2024 r., z podziałem na poszczególne województwa?
3. Jakie kroki Ministerstwo Klimatu i Środowiska podejmuje, aby zapewnić terminowe finansowanie programu „Czyste Powietrze”?
4. Do kiedy wszystkie zaległości zostaną uregulowane przez WFOŚiGW?
5. Czy są już znane nowe kryteria oceniania wniosków? Jeśli tak, proszę o ich przedstawienie?
Łączę wyrazy szacunku
Monika Pawłowska
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7937 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DFE-WNF.050.15.2025.AS
3662314.14716442.11870285
Warszawa, 28-03-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji Posłanki Moniki Pawłowskiej w sprawie opóźnień
w wypłatach w ramach Programu „Czyste Powietrze” (K10INT8254)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane pytania, przygotowane na podstawie
informacji otrzymanych od Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (dalej: NFOŚiGW) oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki
wodnej (dalej: wfośigw), dotyczące realizacji Programu „Czyste Powietrze” (dalej:
Program).
1. Jakie są przyczyny opóźnień w wypłatach środków z programu „Czyste Powietrze”?
Opóźnienia w wypłatach środków w ramach Programu wynikają z co najmniej kilku
czynników. Na wolniejszy od przewidywanego proces obsługi wniosków i rozliczania
umów przez wfośigw miał wpływ przede wszystkim brak finansowania z Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększania Odporności (dalej: KPO) w 2023 r., przed uruchomieniem
finansowania z Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę Klimat Środowisko
2021-2027 (dalej: FEnIKS). Jednocześnie, w związku z licznymi nadużyciami w Programie
ze strony nieuczciwych wykonawców, trwają wzmożone i szczegółowe kontrole
przeprowadzonych inwestycji, co również wpływa na spowolnienie procesu wypłat.
Kontrole ujawniają m.in. zawyżanie kosztów jednostkowych, czy narzucanie bardzo
wysokich marż za wykonane prace.
Kwestia niewypłaconych środków zależna jest m.in. od liczby składanych wniosków
o dofinansowanie oraz możliwości kadrowych w danym wfośigw (tj. pracowników
zajmujących się rozpatrywaniem złożonych wniosków w ramach Programu), stąd też
sytuacja jest zmienna.
2. Jakie kwoty WFOŚiGW ma zaległe wobec beneficjentów indywidualnych i wykonawców
na dzień 31.12.2024 r. z podziałem na poszczególne województwa?
Z informacji pozyskiwanych z wfośigw wynika, że mają one zaległości w rozpatrywaniu
wniosków o płatność. Z danych gromadzonych w trybie nadzorczym przez Ministerstwo
Klimatu i Środowiska (dalej: MKiŚ) wynika, że na 21.03.2025 r. liczba wniosków o płatność
pozostająca do rozpatrzenia, dla których przekroczony został termin określony
w regulaminie Programu, wynosiła 50 468 sztuk na kwotę 1 371 079 781 zł. Tabela
-- 1 of 4 --
przedstawia liczba i kwotę wniosków o płatność (beneficjentów indywidualnych
i wykonawców) pozostającą do rozpatrzenia, dla których przekroczony został termin
określony w regulaminie w podziale na poszczególne województwa.
Informacja na temat stanu oceny wniosków o płatność w Programie
WFOŚiGW
Liczba wniosków o
płatność pozostająca do
rozpatrzenia, dla których
przekroczony został
termin określony w
regulaminie [szt]
Kwota wniosków o
płatność pozostająca do
rozpatrzenia, dla których
przekroczony został
termin określony w
regulaminie [zł]
WFOŚiGW w Białymstoku 1 890 61 414 572
WFOŚiGW w Gdańsku 4 170 86 918 105
WFOŚiGW w Katowicach 2 580 51 400 469
WFOŚiGW w Kielcach 5 987 185 645 518
WFOŚiGW w Krakowie 817 19 702 464
WFOŚiGW w Lublinie 3 732 116 519 661
WFOŚiGW w Łodzi 5 373 138 590 400
WFOŚiGW w Olsztynie 1 653 46 601 355
WFOŚiGW w Opolu 864 20 658 338
WFOŚiGW w Poznaniu 4 664 118 548 571
WFOŚiGW w Rzeszowie 7 593 251 686 434
WFOŚiGW w Szczecinie 91 2 653 702
WFOŚiGW w Toruniu 2 734 63 682 186
WFOŚiGW w Warszawie 4 044 117 753 154
WFOŚiGW we Wrocławiu 4 253 88 515 248
WFOŚiGW w Zielonej Górze 23 789 604
Suma 50 468 1 371 079 781
3. Jakie kroki Ministerstwo Klimatu i Środowiska podejmuje, aby zapewnić terminowe
finansowanie programu „Czyste Powietrze”?
Dzięki staraniom MKiŚ, Program został ujęty w KPO w ramach Komponentu B – Zielona
energia i zmniejszenie energochłonności. 20.12.2022 r. została zawarta umowa pomiędzy
MKiŚ a NFOŚiGW na kwotę 13 895 273 746,00 zł, o objęcie Programu wsparciem z KPO.
Z uwagi na poważne opóźnienia w realizacji KPO powstałe przed październikiem 2023 r.,
w szczególności brak składania przez Polskę wniosków o płatność do Komisji Europejskiej
w założonych wcześniej terminach, w 2023 r. w Programie wystąpiły poważne problemy
z płynnością finansowania. Pomimo braku zapewnionego finansowania, wnioski
w Programie były w dalszym ciągu przyjmowane, natomiast z uwagi na brak środków nie
były rozpatrywane. Wznowienie finansowania Programu ze środków KPO nastąpiło
dopiero na początku 2024 r. NFOŚiGW otrzymał dotychczas z Polskiego Funduszu
Rozwoju S.A. zaliczki w łącznej wysokości 5 828 036 641,87 zł.
-- 2 of 4 --
Z początkiem 2024 r., uruchomione zostało również finansowanie Programu ze środków
unijnych w ramach FEnIKS. 16.04.2024 r. NFOŚiGW zawarł z 16 wfośigw umowy
o dofinansowanie 16 projektów grantowych ze środków FEnIKS na łączną kwotę
6 400 000 000 zł. Nabór wniosków dofinansowanie dla grantobiorców uruchomiony
został 22.04.2024 r. Na tej podstawie 16 wfośigw otrzymało zaliczki w łącznej kwocie
1,61 mld zł. Pierwotna kwota wynikająca z 16 podpisanych z wfośigw umów została
w III kwartale 2024 r. zwiększona o dodatkowe 1 220 000 000 zł. Wszystkie aneksy
zwiększające dostępne środki do umów z wfośigw zostały podpisane. Łączna kwota
finansowania z FEnIKS to 7 620 000 000 zł.
Zabezpieczenie środków finansowych na przyszłą realizację Programu realizowane jest
poprzez zapewnienie nowych źródeł finansowania. 18.02.2025 r. NFOŚiGW złożył
wniosek do Europejskiego Banku Inwestycyjnego w kwocie 10 mld zł na potrzeby
finasowania naboru Programu ze środków Funduszu Modernizacyjnego (dalej: FM). FM
został ustanowiony w ramach wsparcia realizacji celów polityki energetyczno-klimatycznej
UE i jest zasilany środkami ze sprzedaży uprawnień do emisji CO2 w ramach unijnego
systemu handlu emisjami, tzw. EU-ETS. FM dedykowany jest transformacji energetycznej
gospodarki (w tym sektora budownictwa) i walce z ubóstwem energetycznym.
Nowa odsłona Programu będzie uwzględniała zmiany, które wyeliminują najczęściej
zidentyfikowane nadużycia w Programie. Wprowadzony zostanie również mechanizm
Operatorów zapewniających wsparcie mieszkańców o najniższych dochodach. Dzięki
lepszemu przygotowaniu wniosków, unikaniu błędów w dokumentach oraz ograniczeniu
nieprawidłowości podczas realizacji inwestycji, przyspieszony zostanie proces
rozpatrywania wniosków i realizacji płatności.
4. Do kiedy wszystkie zaległości zostaną uregulowane przez WFOŚiGW?
Obsługa wszystkich złożonych wniosków jest realizowana. Wypłata środków na konta
wfośigw przebiega zgodnie ze zgłaszanym przez poszczególne wfośigw
zapotrzebowaniem. Tempo rozpatrywania wniosków o płatność zależne jest od
możliwości poszczególnych wfośigw. Obecna przerwa w przyjmowaniu nowych wniosków
od 28.11.2024 r. do 31.03.2025 r. ma przyczynić się m.in. do przeprowadzenia zaległych
rozliczeń.
NFOŚiGW monitoruje przebieg prac prowadzonych w wfośigw na podstawie danych
które uzyskuje od wfośigw. Postęp widać w cotygodniowych statystykach dostępnych na
stronie https://czystepowietrze.gov.pl – widoczne jest sukcesywne zwiększanie się liczby
podpisanych umów (z puli zaległych) i wypłacanych środków (z rozliczonych inwestycji).
Wg stanu na 25.03.2025 r. w Programie zostało podpisanych 870 624 umów na łączną
kwotę dofinansowania 29 767 584 663 zł, w tym wypłacone środki wyniosły 15 227 513
203 zł. Pozostała kwota (różnica między przyznanym dofinansowaniem a wypłatami) to są
kwoty w umowach, które się jeszcze nie zakończyły (nie zostały rozliczone). Z uwagi na to,
że zawieranie umów, jak i ich rozliczanie to proces dynamiczny, dane w tym zakresie
zmieniają się w zasadzie z dnia na dzień.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 3 of 4 --
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --