Interpelacja w sprawie oskładkowania wynagrodzeń członków Rady Polityki Pieniężnej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8230
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie oskładkowania wynagrodzeń członków Rady Polityki Pieniężnej
Zgłaszający: Jolanta Niezgodzka
Data wpływu: 19-02-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie niezabezpieczenia wynagrodzeń członków Rady Polityki Pieniężnej (RPP) składkami na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, mimo że członkowie tej instytucji pełnią funkcje publiczne i otrzymują wynagrodzenia pokrywane z budżetu państwa. Chciałabym zwrócić uwagę na problem obecnego stanu prawnego, który wyłącza te osoby z systemu ubezpieczeń społecznych.
Z analizy przepisów wynika, że wynagrodzenia członków RPP, które wynoszą 40 155,65 zł miesięcznie (na podstawie uchwały nr 33/2024 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 30 września 2024 r. zmieniającej uchwałę w sprawie premii i nagród dla Prezesa Narodowego Banku Polskiego, wiceprezesa – pierwszego zastępcy Prezesa Narodowego Banku Polskiego oraz wiceprezesa Narodowego Banku Polskiego), nie są oskładkowane na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co budzi wątpliwości w kontekście zasad sprawiedliwości społecznej i równych zasad wynagradzania osób pełniących funkcje publiczne.
W ustawie o Narodowym Banku Polskim (art. 14) znajduje się zapis mówiący, że członkom RPP przysługuje wynagrodzenie równe wynagrodzeniu wiceprezesów NBP. Przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych nie odnoszą się do członków tej rady, co skutkuje wyłączeniem ich wynagrodzeń z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, w tym emerytalne i rentowe.
Warto też dodać, że zgodnie z art. 14 ustawy o NBP w okresie kadencji członek RPP nie może zajmować żadnych innych stanowisk i podejmować działalności zarobkowej lub publicznej poza pracą naukową, dydaktyczną lub twórczością autorską. A więc zwykły członek RPP ma ograniczone możliwości uzyskania prawa do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. Tym samym osoby pełniące te funkcje nie gromadzą składek, które zapewniłyby im odpowiednią ochronę socjalną w przyszłości.
Przypomnę, że w przypadku innych organów o podobnym charakterze, takich jak Rada Mediów Narodowych, ustawodawca wprowadził przepisy, które nakładają obowiązek oskładkowania wynagrodzeń członków tego organu, uznając ich za objętych systemem ubezpieczeń społecznych (art. 14 ust. 4 ustawy o Radzie Mediów Narodowych). Takie rozwiązanie jest efektem rozważenia specyfiki funkcji publicznych pełnionych przez członków tego organu, a analogiczne rozważania powinny mieć miejsce również w przypadku członków Rady Polityki Pieniężnej.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega konieczność zmiany przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych tak, aby wynagrodzenia członków RPP zostały oskładkowane na zasadach ogólnych, w trosce o zapewnienie im pełnej ochrony socjalnej, w tym prawa do świadczeń emerytalnych i rentowych?
2. Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu zmiany obecnych przepisów, biorąc pod uwagę analogie z regulacjami dotyczącymi członków Rady Mediów Narodowych i innych organów pełniących funkcje publiczne?
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7466 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.91.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8230 Pani Posłanki Jolanty Niezgodzkiej w sprawie
oskładkowania wynagrodzeń członków Rady Polityki Pieniężnej, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Na mocy art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o Narodowym Banku Polskim1, w skład Rady Polityki
Pieniężnej wchodzi Przewodniczący Rady, którym jest Prezes NBP oraz 9 członków
powołanych w równej liczbie przez Prezydenta RP, Sejm i Senat, spośród specjalistów
z zakresu finansów na 6 letnią kadencję. Zgodnie z ustawą o NBP, członkom RPP przysługuje
wynagrodzenie. Trzeba podkreślić, że przepisy ustawy o NBP nie określają statusu prawnego
członków RPP.
Bycie członkiem rady polityki pieniężnej nie jest wymienione w art. 6 ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych2 jako tytuł do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Co więcej,
ustawa o NBP nie zawiera żadnych zapisów, z których wynikałoby, że osoby te podlegają
ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 2 Kodeksu pracy3 pracownikiem jest osoba
zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej
umowy o pracę.
Z powołaniem rozumianym jako czynność prawna, stanowiąca podstawę nawiązania stosunku
pracy na określonym stanowisku z osobą, która wyraziła na to zgodę, mamy
do czynienia tylko w przypadkach określonych w odrębnych przepisach (art. 68 § 1 k.p.).
Przepis art. 68 § 1 k.p. nie stanowi bowiem samoistnej podstawy nawiązania stosunku pracy na
podstawie powołania.
Przepisy odrębne powinny przewidywać powołanie jako podstawę nawiązania stosunku
pracy. Wówczas powołanie jest czynnością wywołującą podwójny skutek: nawiązanie
stosunku pracy i nadanie osobie powołanej praw i obowiązków związanych z piastowaniem
określonego stanowiska lub wykonywaniem funkcji.
W przypadku powołania rozumianego wyłącznie jako powierzenie danej osobie wykonywania
funkcji (bez nawiązania z nią stosunku pracy), praca na danym stanowisku lub pełnienie
określonej funkcji przez osobę powołaną może być wykonywana w ramach stosunku
cywilnoprawnego np. na podstawie umowy zlecenia lub na podstawie stosunku pracy/umowy
o pracę (w tym kontekście por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2009 r., II PK 95/09,
OSNP z 2011, nr 1-2, poz. 6, w którym Sąd orzekł, iż powołanie członków Krajowej Rady
1 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz.U. z 2022 r. poz. 2025) zwana dalej ustawą o NBP
2 ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 498, ze zm.) zwana dalej
ustawą systemową
3 ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. o Kodeksie pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277) zwana dalej k.p.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Radiofonii i Telewizji na podstawie art. 7 ustawy o Radiofonii i Telewizji nie prowadzi do
nawiązania z nimi stosunku pracy na podstawie powołania, o którym mowa w art. 68 k.p.).
Ponadto w myśl art. 70 § 1 k.p., pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być
w każdym momencie - niezwłocznie lub w określonym terminie - odwołany ze stanowiska
przez organ, który go powołał. Dotyczy to również pracownika, który na podstawie przepisów
szczególnych został powołany na stanowisko na czas określony. Natomiast art. 13 ust. 5
ustawy o NBP wskazuje przypadki odwołania członka Rady. Oznaczałoby to, że przepis w art.
13 ustawy o NBP przewidujący powołanie członka Rady Polityki Pieniężnej nie stanowi
podstawy prawnej nawiązania z nim stosunku pracy na podstawie powołania.
Natomiast na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych4, wynagrodzenie
członka Rady Polityki Pieniężnej z tytułu pełnienia funkcji w tym organie stanowi przychód
z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 w związku z art.13
pkt 7 ustawy PIT. Do tego źródła kwalifikowane są przychody otrzymane przez osoby fizyczne,
niezależnie od sposobu ich powołania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji
lub innych organów stanowiących osób prawnych.
Rada Polityki Pieniężnej mieści się w pojęciu organu stanowiącego osób prawnych, gdyż jest
organem decyzyjnym Narodowego Banku Polskiego. W odniesieniu do wypłacanego
wynagrodzenia Narodowy Bank Polski pełni funkcję płatnika podatku dochodowego od osób
fizycznych, zgodnie z art. 41 ust. 1 i ust. 4 ustawy PIT.
Biorąc pod uwagę powyższe, członkowie RPP również nie mogą podlegać ubezpieczeniom
społecznym jako pracownicy na mocy art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej.
Mimo tego, iż członkowie RPP to 9 osób, istotnym jest, by wszystkie osoby aktywne zawodowo
były objęte ubezpieczeniami społecznymi, a co z tym związane mogły korzystać ze świadczeń
z ubezpieczeń społecznych krótkoterminowych, jak i z możliwości nabywania prawa do
świadczeń emerytalno – rentowych.
W tym kontekście trzeba wziąć też pod uwagę szczególną sytuację członków Rady Polityki
Pieniężnej. Prezes NBP nie może być traktowany jako zwierzchnik służbowy względem
członków RPP, zaś oni sami formalnie nie są pracownikami NBP, a Prezes nie jest ich
pracodawcą w rozumieniu Kodeksu pracy. W wykonywaniu swojej funkcji członkowie RPP
działają w oparciu o zasadę bezstronności i nie mogą być zależni do wpływów innych organów
(instytucji) czy też osób trzecich, czego potwierdzeniem staje się uwzględnienie treści art. 13
ust. 4-5 oraz art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o NBP.
Trzeba zauważyć, że cechy zatrudnienia niepracowniczego, pozbawionego cechy
podporządkowania co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania pracy ma zatrudnienie
absolutnej większości osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, wymienionych
w ustawie o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe. Jednak
w praktyce wszystkie te osoby – z wyjątkiem Prezydenta – traktuje się jak pracowników
i zgłasza z tego tytułu do ubezpieczeń społecznych. Ten sam problem zachodzi w przypadku
osób, o których mowa w ustawie o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami
prawnymi. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że jest to dopuszczalne, ponieważ – ze
względu na konstytucyjną gwarancję praw pracowniczych, które przysługują wszystkim
zatrudnionym – można osoby te traktować jak pracowników w zakresie uprawnień
4 ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163) zwana dalej ustawą
PIT
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pracowniczych, w tym prawa do zabezpieczenia społecznego. Jest to więc kwestia pewnej
praktyki, która ukształtowała się inaczej w odniesieniu do osób zajmujących kierownicze
stanowiska państwowe, a inaczej w stosunku do członków RPP.
Sposoby możliwego rozwiązania sytuacji członków Rady Polityki Pieniężnej są obecnie
przedmiotem wnikliwych analiz. Modyfikacja przepisów w tym zakresie pociąga za sobą
konieczność szerszej zmiany, która rozstrzygnęłaby problematyczne kwestie zarówno
w zakresie prawa pracy, jak i prawa ubezpieczeń społecznych, dotyczące wszystkich
wspomnianych osób.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --