Interpelacja w sprawie zmian kryteriów dopuszczających gminy wiejskie i miejsko-wiejskie do możliwości pozyskania środków finansowych na modernizację i budowę oczyszczalni ścieków i kanalizacji
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8215
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zmian kryteriów dopuszczających gminy wiejskie i miejsko-wiejskie do możliwości pozyskania środków finansowych na modernizację i budowę oczyszczalni ścieków i kanalizacji
Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka
Data wpływu: 19-02-2025
Szanowni Państwo Ministrowie,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, niniejszym kieruję do Państwa interpelację w sprawie rewizji środków finansowych z KPO oraz z innych źródeł z UE. Na chwilę obecną wnioski dotyczące większości naborów mogą składać gminy niespełniające warunków tzw. dyrektywy ściekowej. Zbyt duży nacisk kładziony jest na dochód na jednego mieszkańca, co powoduje, że od 20 lat większość środków idzie do tych samych samorządów. Brak jest bardzo ważnych prorozwojowych kryteriów, np. uzbrajania nowych terenów inwestycyjnych i mieszkaniowych, czy modernizacji pod poszczególne projekty realizowane przez przedsiębiorców np. w gminie Tarnogród i w mieście Hrubieszów. Brak możliwości pozyskania dofinansowania do modernizacji, przebudowy lub budowy oczyszczalni ścieków spowodował w gminie Tarnogród rezygnację przedsiębiorcy z budowy fabryki frytek. Dotyczy to przede wszystkim średnich gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Można zaproponować np. punktację dodatkową za kanalizowanie miejscowości, w której w ogóle nie ma jeszcze sieci.
W związku z powyższym moje pytania brzmią:
1. Czy są w resortach prowadzone prace nad zmianą ww. kryteriów dopuszczających do możliwości spełniania wskaźników i warunków konkursowych przy ubieganiu się o środki dla ww. gmin?
2. Czy planowana od 2030 roku zmiana w kontekście zmniejszenia liczby mieszkańców aglomeracji z 2 tysięcy do 1 tysiąca spowoduje zmianę kryteriów?
Ta zmiana jest niezbędna do zapewnienia zrównoważonego rozwoju gmin, szczególnie gmin wiejskich i miejsko-wiejskich.
Z poważaniem
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10139 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 03 kwietnia 2025 r.
Znak sprawy: DNI.bi.058.3.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 8215 Pani Posłanki Małgorzaty Gromadzkiej
„w sprawie zmian kryteriów dopuszczających gminy wiejskie i miejsko-wiejskie do
możliwości pozyskania środków finansowych na modernizację i budowę oczyszczalni
ścieków i kanalizacji”
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, uprzejmie informuję, co następuje.
W ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 zaplanowano
realizację operacji typu „Gospodarka wodno-ściekowa”. W ramach przedmiotowego
typu operacji możliwe było uzyskanie wsparcia na operacje w zakresie budowy,
przebudowy lub wyposażenia obiektów budowlanych służących do zaopatrzenia
w wodę lub odprowadzania i oczyszczania ścieków, lub gromadzenia wód opadowych
lub roztopowych oraz na zakup i montaż urządzeń oraz instalacji kanalizacyjnych lub
wodociągowych. Pomoc na realizację operacji przyznawana jest w formie refundacji
nawet do 100% kosztów kwalifikowalnych, do których zalicza się m. in. koszty budowy
lub przebudowy oczyszczalni ścieków czy systemów kanalizacji zbiorczej dla ścieków
komunalnych.
O pomoc mogła ubiegać się gmina, związek międzygminny lub spółka, w której jedynymi
udziałowcami są jednostki samorządu terytorialnego. Jednocześnie operacje mogły być
realizowane w obszarach gmin gminy wiejskiej lub gminy miejsko-wiejskiej,
z wyłączeniem miast liczących powyżej 5000 mieszkańców, lub gminy miejskiej,
-- 1 of 4 --
z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5000 mieszkańców i jednocześnie
położonych na obszarach zlokalizowanych poza terenem aglomeracji.
Zgodnie z przyjętymi kryteriami wyboru operacji premiowane były gminy biedniejsze,
czyli charakteryzujące się niskim dochodem podatkowym i wysokim bezrobociem,
a w przypadku realizacji operacji w zakresie gospodarki ściekowej - niskim wskaźnikiem
skanalizowania i wysokim wskaźnikiem zwodociągowania gminy.
W ramach operacji typu „Gospodarka wodno-ściekowa” zawarto 2 493 umów
o przyznaniu pomocy na łączną kwotę 5,14 mld PLN.
Mając na uwadze końcowy etap wdrażania Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na
lata 2014-2020 nie planuje się wprowadzenia zmian kryteriów wyboru operacji.
W ramach aktualnej perspektywy finansowej, tj. w ramach Planu Strategicznego dla
Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, przewidziano interwencję I.10.10
Infrastruktura na obszarach wiejskich oraz wdrożenie koncepcji inteligentnych wsi,
w ramach której zaplanowano wsparcie wyłącznie dla inwestycji polegających na
budowie przydomowych oczyszczalni ścieków.
Natomiast w ramach reformy B3.1. Wsparcie zrównoważonej gospodarki wodno-ściekowej
na terenach wiejskich Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)
zaplanowano inwestycję B3.1.1 Inwestycje w zrównoważoną gospodarkę wodno-
ściekową na terenach wiejskich. Zakresem wsparcia objęto budowę, rozbudowę lub
modernizację systemów zaopatrzenia w wodę lub odprowadzania ścieków na terenach
wiejskich. Poziom pomocy finansowej wynosi do 100% kosztów kwalifikowalnych, przy
czym maksymalna kwota wsparcia wynosi 5 mln zł na obszar gminy, a minimalna kwota
wsparcia wynosi 1 mln zł na jedno przedsięwzięcie. Kwota alokacji krajowej wynosi
880,6 mln zł.
KPO ukierunkowany został na gminy wiejskie lub gminy miejsko-wiejskie,
z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, z wyłączeniem obszarów
aglomeracji ujętych w KPOŚK. Beneficjentami programu mogą zostać gminy, spółki,
w których udziały mają wyłącznie jednostki samorządu terytorialnego, a także związki
międzygminne.
Zgodnie z przyjętymi kryteriami wyboru, premiowane są przedsięwzięcia realizowane
m.in. na terenie powiatów o niekorzystnej sytuacji na rynku pracy, w gminach, na
-- 2 of 4 --
terenie których występowały PGR-y czy na terenie gmin dla których zdiagnozowano
wysokie bariery rozwoju.
W związku z przyjętymi założeniami, do określenia syntetycznej miary nasilenia barier
w gminach określono następujące wskaźniki:
- udział (%) ludności korzystającej ze zbiorczej sieci kanalizacyjnej w ogólnej liczbie
ludności gminy;
- wskaźnik „G” – potencjalne dochody podatkowe gminy w zł na 1 mieszkańca w 2020
roku;
- zmiana wskaźnika „G” w latach 2019-2021;
- udział (%) zarejestrowanych bezrobotnych w ogólnej liczbie ludności gminy – średnia
z okresu ostatnich 5 lat;
- zmiana udziału zarejestrowanych bezrobotnych w ogólnej liczbie ludności gminy
w latach 2019-2021;
- saldo migracji ludności gminy w przeliczeniu na 1 tys. mieszkańców – średnia z okresu
ostatnich 5 lat.
Zaproponowane podejście określenia nasilenia barier społeczno - gospodarczych
pozwala ocenić każdą gminę wielokryterialnie i skierować wsparcie tam, gdzie nastąpiła
kumulacja niekorzystnych zjawisk, a zatem do gmin, które mają najmniejsze możliwości
finansowania inwestycji ze środków własnych.
W inwestycji B3.1.1 KPO Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawarł 16 umów
z samorządami województw, powierzając im rolę jednostki wspierającej plan rozwojowy.
W ramach 16 naborów wojewódzkich wpłynęło 1 416 wniosków na ponad 5,2 mld zł.
Obecnie trwa weryfikacja wniosków i podpisywane są umowy o objęcie przedsięwzięcia
wsparciem, dlatego mając na uwadze zaawansowany etap wdrażania KPO, nie planuje
się wprowadzenia zmian kryteriów wyboru przedsięwzięcia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 4 --
Podstawa prawna:
(1) § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2016 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy
finansowej na operacje typu „Gospodarka wodno-ściekowa” w ramach
poddziałania „Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub
rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w
energię odnawialną i w oszczędzanie energii” objętego Programem Rozwoju
Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DFE-WKW.050.2.2025.MG
3704878.14772507.11904725
Warszawa, 02-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji Posłanki Małgorzaty Gromadzkiej w sprawie zmian
kryteriów dopuszczających gminy wiejskie i miejsko-wiejskie do
możliwości pozyskania środków finansowych na modernizację i budowę
oczyszczalni ścieków i kanalizacji, K10INT8215 (Interpelacja skierowana
również do MRiRW)
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na postawione w interpelacji pytania dotyczące „możliwości rewizji środków
finansowych z KPO oraz innych środków finansowych z udziałem środków z UE”,
przedstawiam następujące informacje.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie uczestniczy we wdrażaniu inwestycji B3.1.1.
„Inwestycje w zrównoważoną gospodarkę wodno-ściekową na terenach wiejskich”, finansowanej
z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Za realizację KPO w tym obszarze
odpowiada Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które może udzielić bardziej
szczegółowych informacji w tym zakresie.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska odpowiada natomiast za realizację finansowanego ze
środków UE programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko na lata
2021-2027 (FEnIKS). Inwestycje związane z modernizacją i budową oczyszczalni ścieków
i kanalizacji są finansowane w działaniu FENX.01.03 Gospodarka wodno
‐ściekowa.
Wsparcie z FENiKS przewidziane jest dla aglomeracji ujętych w Krajowym Programie
Oczyszczania Ścieków Komunalnych, o wielkości co najmniej 15 000 RLM, które nie
spełniają wymagań wynikających z Dyrektywy 91/271/EWG dotyczącej oczyszczania
ścieków komunalnych. Koncentracja na obszarach aglomeracji wynika z konieczności ich
dostosowania do wymagań określonych w dyrektywie. W przeciwnym razie Polsce grożą
wysokie kary. Przedsięwzięcia w aglomeracjach o wielkości poniżej 15 000 RLM są
natomiast wspierane w ramach programów regionalnych, za których realizację
odpowiadają zarządy poszczególnych województw.
Wspomniany podział oraz ramowe zasady finansowania przedsięwzięć wynikają z zapisów
Umowy Partnerstwa zawartej pomiędzy Polską a Unią Europejską. Stanowi ona
podstawowy dokument, który określa współpracę z UE, w tym m.in. w zakresie celów
i zakresu finansowania w latach 2021-2027.
Należy również podkreślić, że aglomeracja w rozumieniu Dyrektywy oznacza „obszar, gdzie
zaludnienie i/lub działalność gospodarcza są wystarczająco skoncentrowane, aby ścieki
komunalne były zbierane i przekazywane do oczyszczalni ścieków komunalnych albo do
końcowego punktu zrzutu” i pojęcie to abstrahuje od podziału na gminy miejskie, gminy
miejsko-wiejskie oraz gminy wiejskie. W wielu przypadkach aglomeracje wyznaczone na
postawie art. 87 ustawy Prawo Wodne obejmują swoim obszarem w całości lub w części
-- 1 of 2 --
gminy wiejskie i miejsko – wiejskie, w związku z czym jednostki te nie są wykluczone
z możliwości uzyskania dofinansowania z instrumentów, o których mowa powyżej.
Odnosząc się natomiast do konieczności zapewnienia oczyszczania ścieków także
w aglomeracjach o wielkości powyżej 1000 RLM, informuję że wynika on ze zmienionej
Dyrektywy 91/271/EWG dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych. Obowiązek ten
będzie musiał zostać wypełniony przez Polskę do 2035 roku, w związku z czym
zapewnienie możliwości finansowania inwestycji dostosowujących do nowych wymogów
Dyrektywy ze środków polityki spójności, Polska będzie postulowała na perspektywę
2028-2034.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Pani Rita Kameduła – Tomaszewska, Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych,
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Pan Czesław Siekierski - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Pani Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz – Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
-- 2 of 2 --