Interpelacja w sprawie wpływu zamykania elektrowni węglowych na rynek pracy i gospodarkę lokalną
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8205
do ministra aktywów państwowych, ministra przemysłu
w sprawie wpływu zamykania elektrowni węglowych na rynek pracy i gospodarkę lokalną
Zgłaszający: Michał Woś, Dariusz Matecki
Data wpływu: 18-02-2025
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
proces transformacji energetycznej niesie ze sobą istotne wyzwania dla lokalnych rynków pracy i gospodarki. Jak wynika z doniesień medialnych, zamknięcie elektrowni węglowych, takich jak Elektrownia Rybnik czy Elektrownia Dolna Odra, może negatywnie wpłynąć na zatrudnienie oraz dochody samorządów z tytułu podatków. Polskie bezpieczeństwo energetyczne wymaga, by te elektronie działały jak najdłużej.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie działania podejmuje rząd, by nie dopuścić do zamykania elektrowni, oraz jakie działania podejmuje w celu ograniczenia negatywnych skutków społecznych zamykania elektrowni węglowych?
2. Czy planowane są programy osłonowe dla pracowników tracących zatrudnienie?
3. Czy rząd przewiduje dodatkowe środki dla samorządów tracących dochody z podatków od nieruchomości należących do elektrowni?
4. Jakie inwestycje zastępcze planowane są w regionach najbardziej dotkniętych zamykaniem elektrowni węglowych?
Z poważaniem
Michał Woś
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Zbigniew Ziejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 10 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
29411 znakówwww.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.82.2025
IK: 1081494
Warszawa, 13 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację nr K10INT8205, Panów Michała Wosia
i Dariusza Mateckiego, Posłów na Sejm RP, z dnia 24 lutego 2025 r.
Na wstępie uprzejmie informuję, iż przedmiotowa odpowiedź obejmuje zagadnienia
pozostające w zakresie kompetencyjnym Ministra Aktywów Państwowych.
Zgodnie z informacjami udzielonymi przez PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. proces
transformacji dotyczy m.in. dwóch Oddziałów PGE Górnictwo i Energetyka
Konwencjonalna S.A. (dalej; PGE GiEK) tj.: Oddział Elektrownia Dolna Odra oraz Oddział
Elektrownia Rybnik. Pracownicy Elektrowni Dolna Odra oraz Elektrowni Rybnik objęci
procesem transformacji energetycznej będą mogli skorzystać z szeregu świadczeń
osłonowych, wynikających zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących, jak
i regulacji wewnątrzzakładowych.
Przepisy ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o osłonach socjalnych dla pracowników sektora
elektroenergetycznego i branży górnictwa węgla brunatnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1737)
wprowadzają możliwość skorzystania z urlopów energetycznych przez pracowników
spełniających przesłanki szczegółowo opisane w ustawie, którym brakuje nie więcej niż
4 lata do uzyskania uprawnień emerytalnych. W stosunku do pracowników niespełniających
ww. przesłanek, którzy posiadają co najmniej 5-letni staż pracy u danego pracodawcy
ustawa wprowadza prawo do jednorazowej odprawy pieniężnej w wysokości
12 miesięcznych wynagrodzeń.
Alternatywnie od powyższego systemu osłon ustawowych, z uwagi na regulacje
wewnątrzzakładowe Pracownicy PGE GiEK Elektrownia Dolna Odra w przypadku
rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących Pracowników, mają prawo do
świadczenia w wysokości do 27 miesięcznych wynagrodzeń.
W ramach Grupy Kapitałowej PGEj (dalej; GK PGE) preferowane jest - w miarę możliwości
- zatrudnienie obecnych pracowników Elektrowni Rybnik i Elektrowni Dolna Odra w innych
segmentach działalności GK PGE, w tym w segmentach związanych z wytwarzaniem energii
elektrycznej i ciepła, dystrybucji energii elektrycznej czy też w obszarze budowlanym
dotyczącym sieci trakcyjnych. W najbliższym czasie, Pracownicy ww. elektrowni uzyskają
również możliwość dofinansowania szkoleń, mających ułatwić uzyskanie
nowych/poszukiwanych kompetencji na rynku pracy.
Intencją GK PGE jest, aby wyłączenie z eksploatacji węglowych bloków Elektrowni Dolna
Odra oraz Elektrowni Rybnik w jak najmniejszym stopniu dotknęło Pracowników i lokalne
społeczności, a cały proces był prowadzony przy zapewnieniu otwartego i transparentnego
dialogu ze wszystkimi zainteresowanymi stronami.
W Grupie Kapitałowej ENEA u pracodawców: Enea Wytwarzanie sp. z o.o. (dalej: EW), Enea
Elektrownia Połaniec S.A. (dalej: EPP) oraz Enea Bioenergia sp. z o.o. (dalej: EBio)
-- 1 of 4 --
w regulacjach wewnątrzzakładowych, czyli w Zakładowych Układach Zbiorowych Pracy,
Regulaminie Wynagradzania, określone są dodatkowe uprawienia pracownicze (oprócz
wskazanych powyżej uprawnień ustawowych) w zakresie tzw. zasad stabilizacji
zatrudnienia.
Zasady stabilizacji zatrudnienia są swego rodzaju ochroną stosunku pracy, gdzie
w przypadku konieczności podejmowania działań skutkujących zmniejszeniem zatrudnienia
w spółkach z przyczyn niedotyczących pracowników, osoby objęte tym działaniem
uprawnione są do odprawy dodatkowej, której maksymalna wysokość wynosi 33 krotność
podstawy liczonej jak ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy,
zależnie od stażu pracy danego pracownika w spółce.
Zasady stabilizacji zatrudnienia obowiązują terminowo, odpowiednio w każdej
z wymienionych spółek, tj. w EW do listopada 2027 r., w EEP w do lipca 2026 r., a w EBio
do maja 2026 r., a pracodawcy, tak jak dotychczas będą je niezmiennie stosować
i respektować.
W grudniu 2024 roku, w odpowiedzi na potrzeby związane z zapewnieniem
ustrukturyzowanych działań w obszarze polityki personalnej, uruchomiony został w w/w
spółkach Program Dobrowolnych Odejść (PDO), który stwarza pracownikom możliwości na
w pełni dobrowolne zakończenie współpracy z pracodawcą na atrakcyjnych warunkach.
Program obowiązuje do końca 2025 roku. Pracownicy będą mogli składać wnioski
o skorzystanie z programu w okresie od 17 do 31 marca 2025 r., a decyzje co do ich
rozpatrzenia podejmowane będą do 28 kwietnia 2025 r.
Program kierowany jest do:
pracowników, którzy nabyli już uprawnienia emerytalne lub nabędą je
do 31 marca 2025 r.
pozostałych pracowników, którzy nabędą uprawnienia emerytalne:
o od 1 kwietnia do 31 grudnia 2025 r.
o od 1 stycznia 2026 r. do 31 grudnia 2029 r.
o po 31 grudnia 2029 r.
Dodatkowo, mając na uwadze troskę o przyszłość EW, EEP i EBio w procesie transformacji
sektora energetycznego, Zarządy ww. spółek podjęły wspólne działania w kierunku
wypracowania długofalowej strategii ich funkcjonowania i rozwoju, z uwzględnieniem
kwestii pracowniczych i społecznych. Jednym z przedsięwzięć jest projekt dotyczący
zwiększenia efektywności funkcjonowania spółek oraz wypracowania optymalnych
standardów etatyzacji w poszczególnych obszarach ich działalności.
Nadrzędnym celem projektu jest doskonalenie procesów, identyfikacja inicjatyw, które
wzmocnią efektywność pracy oraz przygotowanie zespołów pracowniczych do realizacji
zadań w zmieniającym się otoczeniu biznesowym w odpowiedzi na wyzwania wynikające
z transformacji polskiej energetyki, a także pozwolą na wykorzystanie potencjału
naturalnych odejść emerytalnych i uprawnień w zakresie osłon socjalnych określonych
ustawowo.
Grupa Kapitałowa ENEA ponadto poinformowała, iż do udziału w pracach zespołu
projektowego zapraszano przedstawicieli strony społecznej, jako że konstruktywny dialog
w zakresie przyszłości sektora energetycznego stanowi podstawę wypracowywania
optymalnych rozwiązań, zarówno w kontekście zabezpieczenia ciągłości pracy spółek
w odpowiedzi na zapotrzebowanie rynku i uwarunkowania regulacyjne, jak również
społecznej odpowiedzialności względem pracowników i społeczności lokalnych.
Zarządy TAURON Polska Energia S.A. i TAURON Wytwarzanie S.A., od początku swojego
funkcjonowania, z dużą determinacją uruchomiły działania na różnych płaszczyznach, które
mogłyby dać szansę na kontynuację działalności gospodarczej w poszczególnych
lokalizacjach TAURON Wytwarzanie S.A. Polegają one między innymi na urentownieniu
działalności po roku 2025 poprzez m.in. (i) wydłużenie rynku mocy, (ii) konwersję bloków
na paliwa alternatywne czy też (iii) budowę źródeł nisko i zeroemisyjnych. Zdaniem władz
spółek z Grupy Kapitałowej TAURON proces transformacji energetyki konwencjonalnej
powinien uwzględniać stopniowe wygaszanie elektrowni węglowych, z uwagi na ich
możliwości funkcjonalne oraz wykorzystanie w zbilansowaniu i utrzymaniu stabilnej pracy
-- 2 of 4 --
krajowego systemu elektroenergetycznego w okresie zmienności wytwarzania energii przez
źródła odnawialne. Jednak kluczową kwestią przy podejmowaniu decyzji o formule dalszego
funkcjonowania elektrowni węglowych jest co najmniej pozyskanie wsparcia finansowego
na pokrycie jej kosztów stałych i nakładów remontowych poprzez mechanizm Rynku Mocy,
którego reguły ustanawiane są na poziomie przepisów prawa.
W przypadku zaistnienia sytuacji ograniczającej dotychczasową działalność gospodarczą
w danej lokalizacji, Grupa TAURON, w celu zapewnienia stabilizacji zawodowej
pracownikom, wykorzystania potencjału istniejącego majątku oraz podtrzymania
wielkoskalowej aktywności gospodarczej, wyszła z inicjatywami ograniczającymi skutki tych
zmian poprzez realizację programów przekwalifikowania w celu przygotowania
Pracowników do relokacji w ramach TAURON Wytwarzanie, w następnej kolejności
również pozostałych spółek Grupy TAURON oraz uruchomienie dodatkowych programów
osłonowych i wsparcia dla Pracowników i ich rodzin. Dodatkowo, w ramach Grupy
TAURON funkcjonuje spółka TAURON Dystrybucja S.A., będąca właścicielem
dystrybucyjnych sieci elektroenergetycznych również na obszarach, gdzie zlokalizowane są
elektrownie i która w najbliższych latach będzie znacząco zwiększać wydatki na
modernizację oraz rozwój sieci, co jednocześnie wiąże się ze zwiększeniem zapotrzebowana
na wykonawstwo prac. Tym samym współpraca z TAURON Dystrybucja S.A. jest szansą dla
lokalnych firm wykonawczych i podwykonawczych.
Odnosząc się do kwestii dodatkowych środków dla samorządów oraz inwestycji
zastępczych planowanych w regionach objętych transformacją należy podkreślić,
iż przykładem minimalizacji negatywnych skutków transformacji energetycznej jest
działalność PGE, która w ramach zarządzanej Grupy Kapitałowej rozważa różne
rozwiązania, mające pozwolić wykorzystać istniejącą infrastrukturę i potencjał lokalizacji do
realizacji projektów, nie tylko wytwórczych. Potwierdzeniem powyższego jest fakt,
że zarówno w Gryfinie (lokalizacja Elektrowni Dolna Odra) jak i Rybniku, Grupa PGE poprzez
swoje spółki, realizuje inwestycje w postaci nowych bloków gazowo-parowych mających
zastąpić wycofywane jednostki węglowe PGE GiEK. Skutkiem tych działań jest utrzymanie
przychodów samorządów z tytułu podatków.
Z kolei spółka ENEA Wytwarzanie na chwilę obecną prowadzi następujące działania:
Opracowywana jest koncepcja budowy instalacji do wytwarzania produktów
z mieszanki popiołowo – żużlowej, która pozwoli na utworzenie dodatkowej linii
przychodowej dla spółki oraz na utrzymanie części miejsc pracy,
Rozpoczęto projekt budowy magazynu energii o mocy powyżej 200 MWe,
Rozpoczęto pracę nad koncepcją doboru układu wytwórczego ciepła na użytek własny
i odbiorców zewnętrznych w EW. Celem planowanego przedsięwzięcia jest
zapewnienie funkcjonowania układu ciepłowniczego EW z wykorzystaniem istniejącej
infrastruktury w przypadku wyłączeń z eksploatacji istniejących bloków węglowych, w
oparciu o technologie takie jak:
o przemysłowe pompy ciepła dużej mocy,
o kotły elektrodowe (indukcyjne),
o akumulatory ciepła,
o kotły gazowe (z ewentualnym wykorzystaniem istniejącej kotłowni rozruchowej),
o układy kogeneracyjne oparte o silniki gazowe,
o inne, uzasadnione technicznie i ekonomicznie.
Dodatkowo, w 2024 r. EW jako podmiot społecznie odpowiedzialny nawiązał współpracę
i jest w stałym kontakcie z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego:
Wicemarszałkiem Województwa Mazowieckiego, Burmistrzem Gminy Kozienice, Starostą
Powiatu Kozienickiego, w zakresie przygotowania strategii i jej realizacji na rzecz Regionu
Kozienickiego związanego z ograniczeniem negatywnych skutków społeczno –
ekonomicznych związanych z transformacją energetyczną.
Grupa TAURON realizuje szereg analiz techniczno-ekonomicznych mających na celu
poszukiwanie najlepszych rozwiązań umożliwiających uruchomienie nowych projektów
biznesowych, z wykorzystaniem potencjału oraz terenów Grupy TAURON. W grę wchodzą
inwestycje z zakresu budowy magazynów energii wraz z instalacją fotowoltaiczną oraz
budowy jednostek szczytowych gazowych – przygotowanych także do spalania wodoru czy
-- 3 of 4 --
konwersji kotłów na paliwa alternatywne (warianty inwestycji zależne od poszczególnych
lokalizacji). Realizacja planowanych inwestycji rozwojowych na terenach, na których
funkcjonują obecnie elektrownie węglowe, pozwoli na kontynuację działalności
gospodarczej, co skutkować będzie odprowadzaniem podatków do danej gminy.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Zbigniew Ziejewski
sekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1081494.3940575.3141272
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Marzena Czarnecka
BM I.053.22.2025.TŚ
Katowice, 2025-03-13 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8205 w sprawie wpływu zamykania elektrowni węglowych
na rynek pracy i gospodarkę lokalną oraz interpelację nr 8204 w sprawie braku planu dla
elektrowni węglowych po 2025 r. posłów Michała Wosia i Dariusza Mateckiego, uprzejmie
informuję:
Aby zapewnić szereg działań zmierzających do łagodzenie skutków transformacji
wpływających na społeczeństwo, zatrudnienie, gospodarkę i środowisko został wdrożony
Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (Just Transition Fund) oraz inne instrumenty
finansowe w ramach polityki spójności i Nowego Zielonego Ładu (European Green Deal).
Mają one za zadanie wspieranie regionów najbardziej dotkniętych procesem dekarbonizacji,
szczególnie w sektorze węgla i energetyki węglowej. Fundusze te są przeznaczone są m.in.
na tworzenie nowych miejsc pracy w regionach, które najbardziej odczują skutki
transformacji energetycznej; reindustrializację i rozwój technologii zielonej energii, w tym
odnawialnych źródeł energii, technologii związanych z magazynowaniem energii oraz
efektywnością energetyczną, a także na szkolenia pracowników oraz wsparcie w zakresie
przekwalifikowania zawodowego w obszarze zielonych technologii. Wskazania wymaga
fakt, że warunkiem umożliwiającym skorzystanie ze środków jakie zostały przewidziane dla
regionów węglowych w ramach Funduszu Sprawiedliwiej Transformacji było przygotowanie
Terytorialnych Planów Sprawiedliwiej Transformacji w których Urzędy Marszałkowskie
regionów przedstawiały plany przekształcenia poszczególnych regionów. Dokument ten
zawiera m.in: opis spodziewanego procesu transformacji w kierunku gospodarki neutralnej
dla klimatu, zgodnie z celami krajowych planów w dziedzinie energii
i klimatu oraz innych istniejących dokumentów; harmonogram zaprzestania lub ograniczenia
wydobycia węgla kamiennego i/lub brunatnego lub wytwarzanie energii elektrycznej
w instalacjach węglowych; opis terytoriów, które zgodnie z przewidywaniami będą
najbardziej dotknięte negatywnymi skutkami transformacji; ocenę skutków gospodarczych,
społecznych i terytorialnych przejścia na gospodarkę neutralną dla klimatu; potrzeby i cele
w zakresie rozwoju do 2030 r. służącego osiągnięciu neutralności klimatycznej; rodzaje
planowanych działań i operacji; opis procesu partycypacji społecznej, monitoringu
i ewaluacji.
Podkreślenia wymaga również fakt, że w efekcie podziału środków z FST, Polsce przyznano
na lata 2021–2027 - 3,85 mld EUR na wsparcie pięciu regionów narażonych na negatywne
skutki transformacji energetycznej. Regiony te to województwo dolnośląskie– 581,6 mln
-- 1 of 3 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 2 z 3
EUR (podregion wałbrzyski), województwo łódzkie– 369,5 mln EUR (wybrane gminy
z podregionów: piotrkowskiego i sieradzkiego), województwo małopolskie– 264,5 mln EUR
(podregion oświęcimski), województwo śląskie– 2 216,9 mln EUR (podregiony: katowicki,
bielski, tyski, rybnicki, gliwicki, bytomski i sosnowiecki), województwo wielkopolskie– 414,8
mln EUR (podregion koniński). Podział środków wynika z oceny wskaźników społeczno-
gospodarczych, w tym liczby ludności w podregionach, emisji zanieczyszczeń pyłowych przez
zakłady uciążliwe, zatrudnienia w przemyśle, zatrudnienia w górnictwie, liczby osób
bezrobotnych, liczby beneficjentów pomocy społecznej, udziału nowopowstałych
przedsiębiorstw. W ramach polityki energetycznej Polski, dąży się do intensywnego
wykorzystania środków unijnych na inwestycje w odnawialne źródła energii (OZE), w tym
fotowoltaikę, energetykę wiatrową, biomasę oraz technologie związane z magazynowaniem
energii poprzez rozwój infrastruktury energetycznej związanej z OZE, przekształcenie sieci
energetycznych w bardziej elastyczne, umożliwiające lepszą integrację z odnawialnymi
źródłami energii. Dodatkowo w ramach polityki transformacji energetycznej, Polska
przeznacza środki unijne na modernizację sektora transportowego, w tym na zadania
związane z promowaniem elektryfikacji transportu, wspierana rozwoju infrastruktury
ładowania pojazdów elektrycznych oraz poprawę dostępności transportu publicznego,
przyczynia się do rozwój zielonej mobilności i poprawy jakości powietrza w miastach.
Należy podkreślić, że w celu wdrażania projektów związanych z transformacją energetyczną
podejmowana jest współpraca z regionalnymi i lokalnymi władzami oraz odpowiednimi
instytucjami, które odgrywają kluczową rolę w opracowywaniu strategii i planów rozwoju,
które oparte są zasadach zrównoważonego rozwoju i sprawiedliwej transformacji. Istotnym
pozostaje również podejmowanie działań w celu monitoringu i oceny skuteczności
wykorzystania środków unijnych. Zapewnienie transparentności i efektywności alokacji
funduszy jest kluczowe, aby zmaksymalizować korzyści płynące z inwestycji
w transformację energetyczną. Ministerstwo Przemysłu podczas rozmów
z przedstawicielami podmiotów krajowych i zagranicznych, w tym poszczególnych
ministerstw, a zwłaszcza Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej podkreśla
konieczności utrzymania Funduszu Sprawiedliwej Transformacji w obecnym kształcie, jako
osobnego instrumentu w ramach Polityki Spójności po 2027 r. w celu zapewnienia narzędzi
niezbędnych dla celów łagodzenia transformacji poszczególnych regionów, aby zapewnić
pomyślną i społecznie akceptowalną transformację mając na uwadze uwarunkowania
społeczne, gospodarcze i środowiskowe transformacji. Propozycje Ministerstwa Przemysłu
do opiniowanego w ramach KSE dokumentu projektu Stanowiska Rządu RP w sprawie roli
spójności w UE i przyszłości polityki spójności po 2027 roku wskazują zapisy, w których
zmiany są w opinii Ministra Przemysłu niezbędne dla zachowania odrębności polityki
spójności i sprawiedliwej transformacji. Dlatego też Ministerstwo Przemysłu już w czerwcu
ubiegłego roku skierowało na Komitet Spraw Europejskich uwagi do przedstawionego przez
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej podejścia do Funduszu Sprawiedliwiej
transformacji ujętego w projekcie dokumentu „Stanowiska Rządu w sprawie roli spójności w
UE i przyszłości polityki spójności po 2027 roku”. Ministerstwo Przemysłu podkreśliło, iż
„Rząd RP powinien postulować utrzymanie Funduszu Sprawiedliwiej Transformacji
w obecnej postaci, nie w postaci „tradycyjnej polityki spójności Unii Europejskiej
z wykorzystaniem dobrych praktyk Funduszu Sprawiedliwiej Transformacji”. Rząd RP
powinien również stać na stanowisku, że utrzymanie Funduszu Sprawiedliwiej Transformacji
w obecnej formie jest konieczne dla regionów powydobywczych”. Ministerstwo Przemysłu
nadal będzie akcentowało konieczność utrzymanie Funduszu Sprawiedliwiej Transformacji
w obecnej formie w celu zapewnienia narzędzi niezbędnych dla celów łagodzenia
-- 2 of 3 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Strona 3 z 3
transformacji poszczególnych regionów w tym regionu bełchatowskiego aby zapewnić
pomyślną i społecznie akceptowalną transformację mając na uwadze uwarunkowania
społeczne, gospodarcze i środowiskowe transformacji.
Jednocześnie informuję, że górnicy likwidowanych kopalń węgla kamiennego będą objęci
pakietem wsparcia wynikającego z postanowień Umowy Społecznej dotyczącej
Transformacji Sektora Górnictwa Węgla Kamiennego oraz Wybranych Procesów
Transformacji Województwa Śląskiego z 2021 r. Jeżeli w systemie alokacji pracownik
nieposiadający uprawnień emerytalnych, nie będzie miał zagwarantowanej ciągłości
zatrudnienia pod ziemią lub w zakładzie przeróbki mechanicznej węgla, będzie mógł
skorzystać z systemu osłon socjalnych, takich jak urlop górniczy albo urlop dla pracowników
zakładu przeróbki mechanicznej węgla albo jednorazowej odprawy pieniężnej.
Obecnie w Ministerstwie Przemysłu trwa proces legislacyjny ustawy o zmianie ustawy
o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego (UD 167), który wprowadza ww. pakiet
osłonowy, z perspektywą do 2049 r.
Z wyrazami szacunku
Marzena Czarnecka
Minister
2025-03-13 $ezdPolePodpisu1
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DSA-WPE.050.1.2025.BZ
3661823.14691054.11904196
Warszawa, 02-04-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w załączeniu przekazuję odpowiedź na interpelację o numerze K10INT8205 Posłów
Michała Wosia oraz Dariusza Mateckiego w sprawie wpływu zamykania elektrowni
węglowych na rynek pracy i gospodarkę lokalną.
W zakresie właściwości Ministra Klimatu i Środowiska przekazuję odpowiedź na poniższe
pytania, zwracając jednocześnie uwagę, że odpowiedzi na interpelację udzielił również
Minister Przemysłu w odrębnym piśmie.
1. Jakie działania podejmuje rząd by nie dopuścić do zamykania elektrowni oraz
jakie działania podejmuje w celu ograniczenia negatywnych skutków
społecznych zamykania elektrowni węglowych?
Polska, solidarnie z innymi krajami Unii Europejskiej, podejmuje kroki w budowy
konkurencyjnej gospodarki zeroemisyjnej, obniżenia kosztów produkcji energii i budowy
bezpieczeństwa energetycznego, ekonomicznego i zdrowotnego. Transformacja
energetyczna jest jednym z kluczowych elementów tego procesu, który obejmuje odejście
od technologii o wysokich kosztach produkcji i wysokim uzależnieniu od importu, na rzecz
rozwiązań opartych o krajowe zasoby o niższych kosztach produkcji i użytkowania. Jest to
proces wieloletni, którego skuteczność zależy od odpowiedniego planowania, wsparcia
społecznego oraz dostosowania do lokalnych uwarunkowań.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska z pełnym zaangażowaniem dąży do tego, aby proces
transformacji był prowadzony w sposób sprawiedliwy i społecznie akceptowalny, a
ewentualne, przejściowe negatywne skutki dla mieszkańców, zostały zminimalizowane.
Priorytetem jest wypracowanie rozwiązań, które umożliwią nie tylko łagodzenie skutków
odchodzenia od energetyki węglowej, ale również stworzenie nowych perspektyw rozwoju
regionów. Dobrze przeprowadzona transformacja to otwarcie nowych możliwości. Wiele
regionów na świecie, które przeszły podobny proces, udowodniło, że zmniejszanie
wydobycia w kopalniach może stać się impulsem do innowacji, rozwoju nowych sektorów
gospodarki i poprawy jakości życia mieszkańców. Wdrożenie skutecznych działań wymaga
ścisłej współpracy rządu, samorządów, organizacji społecznych oraz sektora prywatnego.
Kluczowe jest nie tylko zapewnienie wsparcia dla osób zmieniających zatrudnienie,
lecz także inwestowanie w alternatywne źródła zatrudnienia oraz tworzenie nowych
perspektyw gospodarczych.
-- 1 of 4 --
Inwestycje procesu transformacji
Transformacja energetyczna oznacza budowę nowych mocy wytwórczych OZE,
termomodernizację budynków, transformację ciepłownictwa i wiele innych działań.
Wszystkie te procesy tworzą nowe miejsca pracy. W kolejnych latach i dekadach Polska
będzie realizowała bezprecedensowy w swojej skali proces inwestycyjny. W ramach działań
aktualnie projektowanych dla realizacji procesu transformacji przewiduje się:
a. Projekty badawcze w celu zmiany technologii na bezemisyjne procesowo
i energetycznie,
b. Projekty badawcze w celu zmiany starych technologii na technologie
gospodarki obiegu zamkniętego,
c. Projekty inwestycyjne w celu projektowania i wdrażania nowych procesów
produkcyjnych,
d. Projekty inwestycyjne w celu modernizacji zakładów produkcyjnych,
e. Projekty inwestycyjne instalacji źródeł OZE, ciepła odpadowego, efektywności
energetycznej.
Modernizacja istniejącego przemysłu
Obszary, na których zlokalizowane są kopalnie i elektrownie konwencjonalne to
jednocześnie obszary silnie uprzemysłowione. Dużą rolę odgrywa w nich przemysł ciężki
obejmujący hutnictwo, metalurgię, przemysł chemiczny czy produkcję maszyn.
Modernizacja przemysłu ciężkiego i jego rozwój jest czynnikiem łagodzącym równoległe
zmiany w wygaszanych kopalniach i elektrowniach. Modernizacja realizowana będzie
poprzez wdrażanie innowacyjnych technologii, które pozwolą na zwiększenie wydajności
sektora. Transformacja przemysłu ciężkiego wymaga wprowadzenia nowoczesnych
rozwiązań i źródeł energii, takich jak energia odnawialna, wodór, nowoczesne materiały i
technologie recyklingu oraz automatyzacja i cyfryzacja procesów produkcyjnych. Procesy
modernizacyjne i tworzenie nowych technologii realizowane będzie przy współpracy takich
organizacji jak m.in. PFR, NCBR czy PARP.
Budowa nowego przemysłu
Równolegle do modernizacji istniejącego przemysłu niezbędne jest budowanie od podstaw
nowego sektora przemysłowego opartego na innowacyjnych technologiach, który stanie się
filarem zrównoważonego rozwoju gospodarczego i konkurencyjności na globalnym rynku.
Obszary, na których wygaszane są elektrownie konwencjonalne i zmniejszane jest
wydobycie węgla są preferowane dla lokalizacji nowych inwestycji przemysłowych, ze
względu na rozwiniętą infrastrukturę i dobrze wykwalifikowaną kadrę. Nowoczesny
przemysł wysokich technologii najszybciej będzie rozwijać się w dziedzinach takich jak
produkcja i magazynowanie energii odnawialnej, technologie wodorowe, zaawansowana
inżynieria materiałowa, ekologiczne rozwiązania w transporcie oraz automatyzacja i
cyfryzacja procesów produkcyjnych. Rozwój nowych gałęzi przemysłu powinien być
wspierany przez ww. instytucje m.in. PFR, NCBR czy PARP, które odegrają kluczową rolę
w finansowaniu badań, wdrożeniach oraz budowaniu ekosystemu współpracy między
biznesem, nauką i administracją publiczną. Inwestowanie w technologie przyszłości pozwoli
-- 2 of 4 --
nie tylko na tworzenie nowych miejsc pracy, ale również na rozwój gospodarczy regionów
przechodzących transformację energetyczną oraz na budowanie długofalowej odporności
gospodarki na zmieniające się warunki rynkowe i klimatyczne.
Rynek Mocy
Z inicjatywy MKiŚ ustawą z dnia 24 stycznia 2025 r. o zmianie ustawy o rynku mocy (Dz.U.
poz. 159) wprowadzono aukcje uzupełniające na rynku mocy. Aukcje te są dodatkowym
procesem przetargowym, obok pierwotnych procesów rynku mocy, tj. aukcji głównych i
dodatkowych. W aukcjach uzupełniających, w przeciwieństwie do pozostałych procesów
aukcyjnych, mogą uczestniczyć również jednostki niespełniające limitu emisji 550
gCO2/kWh (w tym elektrownie opalane węglem). Taką możliwość – w ograniczonym czasie
i pod rygorystycznymi warunkami w drodze wyjątku–umożliwia rozporządzenie Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2024/1747 z dnia 13 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenia
(UE) 2019/942 i (UE) 2019/943 w odniesieniu do poprawy struktury unijnego rynku energii
elektrycznej (Dz. Urz. UE L z dnia 26.6.2024 r.). Należy jednak podkreślić, że decyzje o
uczestnictwie lub braku uczestnictwa w aukcji uzupełniającej, certyfikacji do aukcji oraz
certyfikacji ogólnej, są podejmowane indywidualnie przez każdego dostawcę mocy.
Społeczny Fundusz Klimatyczny
Zgodnie z nowelizacja ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, przyjętą przez Sejm
15 maja 2024 r., rząd stworzy Społeczny Fundusz Klimatyczny. Pomoże on gospodarstwom
domowym, małym przedsiębiorstwom, użytkownikom transportu oraz tym najbardziej
narażonym na ubóstwo energetyczne. Jest to nowe narzędzie finansowe w wysokości ok.
50 mld zł, pozwalające na ekonomiczne wyrównanie szans poszczególnych państw
przechodzących transformację energetyczną. Społeczny Fundusz Klimatyczny zostanie
uruchomiony w roku 2026.
4. Jakie inwestycje zastępcze planowane są w regionach najbardziej dotkniętych
zamykaniem elektrowni węglowych?
Odpowiedź w zakresie niniejszego pytania została przedstawiona również w odpowiedzi
na pytanie 1.
Do realizacji celów klimatyczno-energetycznych niezbędne jest wsparcie finansowe.
Obecnie najważniejszymi źródłami wsparcia w zakresie właściwości Ministra Klimatu
i Środowiska są: program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko
(FEnIKS), Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), czy wpływy z systemu
EU ETS, które są wydatkowane m.in. w ramach Funduszu Modernizacyjnego. To wsparcie
będzie komplementarne do działań przewidzianych przez regiony w ramach Regionalnych
Programów Operacyjnych (RPO), których elementem są działania finansowane ze środków
Funduszu Sprawiedliwej Transformacji.
Jako kluczowe narzędzie służące zapewnieniu, by transformacja na rzecz gospodarki
neutralnej dla klimatu przebiegała w sposób sprawiedliwy, został ustanowiony Mechanizm
Sprawiedliwej Transformacji (MST).
-- 3 of 4 --
Jednym z filarów MST jest Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST),
którego celem jest wsparcie regionów najbardziej dotkniętych skutkami transformacji. W
ramach tego Funduszu dla Polski dostępne jest ok. 3,85 mld EUR do zagospodarowania
przez regiony węglowe (w tym te obejmujące elektrownie) w województwie śląskim,
małopolskim, wielkopolskim, dolnośląskim (alokacja ok. 415 mln EUR) i łódzkim.
Środki z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji dały regionom węglowym impuls
do działania, teraz potrzeba dalszego stabilnego wsparcia finansowego, celem utrzymania
zaangażowania do działania lokalnych społeczności. Rząd RP oraz Ministerstwo Klimatu i
Środowiska zabiega i będzie zabiegać o wsparcie finansowe naszych regionów, w tym
zwłaszcza regionów węglowych, w kolejnej unijnej perspektywie finansowej.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 4 of 4 --