Interpelacja w sprawie rejestracji zbycia udziałów lub akcji na rzecz fundacji rodzinnych w organizacji
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8199
do ministra sprawiedliwości
w sprawie rejestracji zbycia udziałów lub akcji na rzecz fundacji rodzinnych w organizacji
Zgłaszający: Sławomir Mentzen
Data wpływu: 18-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
kieruję swoją interpelację w związku z wydawanymi w ostatnim czasie postanowieniami sądów rejonowych, odpowiednich wydziałów KRS, wzywającymi do usunięcia braków formalnych w sprawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zmian w zakresie zbywania udziałów lub akcji przez spółki prawa handlowego na rzecz fundacji rodzinnych w organizacji.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej z dnia 26 stycznia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 326, z późn. zm.) z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu powstaje fundacja rodzinna w organizacji. Z kolei zgodnie z art. 23 ust. 3 tej ustawy fundacja rodzinna w organizacji zarządza we własnym imieniu posiadanym majątkiem i zapewnia jego ochronę, w szczególności nabywa prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciąga zobowiązania, pozywa i jest pozywana.
Nie budzi wątpliwości, że do powstania fundacji rodzinnej w organizacji nie jest konieczne uzyskanie wpisu do rejestru fundacji rodzinnych, który zasadniczo kończy jej byt. Wraz z tym momentem bowiem dochodzi do wpisu fundacji rodzinnej, która nie funkcjonuje już w formie tymczasowej (jak ma to miejsce w przypadku fundacji rodzinnej w organizacji). Tymczasem w przypadku składanych w ostatnim czasie przez spółki prawa handlowego wniosków o wpis zbycia akcji/udziałów na rzecz fundacji rodzinnych w organizacji, mimo przedłożenia statutu fundacji rodzinnej, który potwierdza fakt jej istnienia, sądy rejestrowe zwracają się do spółek wnioskodawców o przedłożenie na podstawie art. 23 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym odpisu postanowienia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim świadczącego o wpisie fundacji rodzinnej do rejestru fundacji rodzinnych, ewentualnie o przedłożenie wniosku o rejestrację podmiotu z prezentatą Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim potwierdzającego złożenie wniosku lub zaświadczenia z Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim o złożeniu wniosku przez fundację rodzinną w organizacji o rejestrację wraz z informacją, na jakim etapie znajduje się przedmiotowe postępowanie.
Warto zaznaczyć, że zgodnie z obowiązującymi przepisami Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim jako jedyny w Polsce rozpoznaje wnioski o rejestrację fundacji rodzinnych. Jego obłożenie jest na tyle duże, że wnioski o wydawanie orzeczeń w sprawach związanych z bieżącym etapem prac nad wpisem fundacji rodzinnych do rejestru mogą jeszcze bardziej przyczynić się do wydłużenia rozpoznawania spraw w tym zakresie. Jednocześnie trudno wskazać podstawę prawną do oczekiwania przedłożenia wskazywanego przez sądy odpisu postanowienia, zaświadczenia czy wniosku wraz z prezentatą sądu, skoro potwierdzeniem istnienia fundacji rodzinnej w organizacji jest statut podejmowany w formie aktu notarialnego, a nie stan procedowania wniosku o wpis fundacji rodzinnej do odpowiedniego rejestru. Warto zaznaczyć, że dla ważności transakcji zbycia udziałów/akcji nie jest nawet konieczne złożenie takiego wniosku, ponieważ transakcja ta skuteczna jest od dnia zawarcia odpowiedniej umowy.
Należy podkreślić, że konieczność uzyskiwania zaświadczeń, odpisów postanowień czy wniosków z prezentatą Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim powoduje konieczność dopełnienia kolejnych formalności oraz ponoszenia dodatkowych kosztów przez spółki wnioskodawców.
W związku z tym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Ile w poszczególnych latach (od 2023 r. do dnia złożenia przedmiotowej interpelacji w 2025 r.) wpłynęło wniosków o rejestrację fundacji rodzinnych do Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim?
Ile w poszczególnych latach (od 2023 r. do dnia złożenia przedmiotowej interpelacji w 2025 r.) wpłynęło wniosków o wydanie zaświadczenia o rejestracji fundacji rodzinnych lub o wydanie informacji, na jakim etapie znajduje się postępowanie o rejestrację fundacji rodzinnych?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości zgadza się z tym, że uzyskanie zaświadczenia o rejestracji fundacji rodzinnych lub informacji, na jakim etapie znajduje się postępowanie o rejestrację fundacji rodzinnych, lub wniosku o rejestrację fundacji rodzinnej wraz z prezentatą Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim jest koniecznym elementem do rozpoznania wniosku o wpis zmian w zakresie zbycia udziałów/akcji na rzecz fundacji rodzinnych w organizacji?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje podjąć działania zmierzające do zintegrowania systemu informowania się wzajemnie sądów o zarejestrowaniu sprawy o wpis fundacji rodzinnej w organizacji, aby usprawnić proces zgłaszania zmian do KRS, a także nie zwiększać obciążenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim?
Jakie Ministerstwo Sprawiedliwości planuje podjąć działania zmierzające do usprawnienia działania Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim w zakresie dokonywania wpisów fundacji rodzinnych do rejestru?
Z wyrazami szacunku
Sławomir Mentzen
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8293 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.89.2025
Warszawa, 04 kwietnia 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8199 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
posła Sławomira Mentzena w sprawie rejestracji zbycia udziałów lub akcji na rzecz fundacji
rodzinnych w organizacji, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1 i 2
Przekazuję zestawienie spraw dotyczących fundacji rodzinnych w Sądzie Okręgowym
w Piotrkowie Trybunalskim za lata 2023 – 2024. Dane za I kwartał 2025 roku nie zostały
jeszcze opracowane, będą dostępne w kwietniu 2025 roku.
Ad 3
Ocena, czy w konkretnym postępowaniu rejestrowym konieczne jest uzupełnienie
wniosku w zakresie braków formalnych lub innych należy wyłącznie do sądu.
Trzeba zaznaczyć, że zgodnie z §1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów
z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra
Sprawiedliwości (Dz. U. z 2023 r. poz. 2723), Minister Sprawiedliwości kieruje działem
administracji rządowej sprawiedliwość. Ten dział w myśl art. 24 ust. 1 ustawy z dnia
4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2512 ze zm.,
-- 1 of 5 --
2
dalej: „u.d.a.rz.”), obejmuje sprawy: sądownictwa; prokuratury, notariatu, adwokatury
i radców prawnych, w zakresie wynikającym z przepisów odrębnych; wykonywania kar
oraz środków wychowawczych i środka poprawczego orzeczonego przez sądy oraz sprawy
pomocy postpenitencjarnej; tłumaczy przysięgłych oraz nieodpłatnej pomocy prawnej
oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego.
Ponadto minister właściwy do spraw sprawiedliwości zapewnia przygotowywanie
projektów kodyfikacji prawa cywilnego, w tym rodzinnego, oraz prawa karnego i jest
właściwy w sprawach sądownictwa w zakresie spraw niezastrzeżonych odrębnymi
przepisami do kompetencji innych organów państwowych i z uwzględnieniem zasady
niezawisłości sędziowskiej (w myśl art. 24 ust. 2 i 3 u.d.a.rz.).
Minister Sprawiedliwości nie jest umocowany do dokonywania wiążącej wykładni
przepisów prawa w procesie ich stosowania przez powołane do tego sądy. Nie ma także
uprawnień do dokonywania interwencji w indywidualnych sprawach oraz badania
wykładni przepisów prawa stosowanych przez sądy powszechne w toku rozpoznawania
konkretnych spraw, na przykład z zakresu wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Zewnętrzny nadzór administracyjny Ministra Sprawiedliwości nad działalnością
administracyjną sądów powszechnych nie może wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie
są niezawiśli, a referendarze sądowi niezależni, a zatem nie może rozciągać się na sferę
orzekania i wykładni prawa (art. 9b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów
powszechnych, Dz. U. z 2024 roku, poz. 334 i 1907).
Działalność orzecznicza sądów powszechnych podlega wyłącznie kontroli instancyjnej,
sprawowanej przez sądy wyższego rzędu w ramach rozpatrywania środków
odwoławczych. Trzeba zatem podkreślić, że Minister Sprawiedliwości nie posiada
uprawnienia do dokonywania jakiejkolwiek oceny prawidłowości merytorycznych decyzji
sądu w zakresie zasadności czy niezbędności wzywania przez sąd rejestrowy
do uzupełnienia braków formalnych czy innych, w toku prowadzonego postępowania
rejestrowego.
-- 2 of 5 --
3
Ad 4 i 5
Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi zaawansowane prace analityczne, dotyczące
„włączenia” rejestru fundacji rodzinnych (prowadzonego przez Sąd Okręgowy
w Piotrkowie Trybunalskim) oraz rejestrów funduszy inwestycyjnych i funduszy
emerytalnych (prowadzonych przez Sąd Okręgowy w Warszawie) do Krajowego Rejestru
Sądowego.
Celem projektowanych zmian będzie przede wszystkim usprawnienie sposobu
prowadzenia rejestru fundacji rodzinnych. Kluczowe założenia, jakie ustalono
przy projektowaniu włączenia rejestru fundacji rodzinnych do Krajowego Rejestru
Sądowego, mają zapewnić co najmniej następujące korzyści:
1. skrócenie czasu rejestracji fundacji rodzinnej (wnioski będą rozpatrywane przez
27 wydziałów gospodarczych Krajowego Rejestru Sądowego w 21 sądach rejonowych
w całej Polsce w miejsce obecnie jednego sądu rejestrowego prowadzącego rejestr
fundacji rodzinnych),
2. stworzenie dostępu do rejestru fundacji rodzinnych (w celu jego przeglądania) przez
Internet, w tym możliwości udzielania informacji, wydawania wyciągów czy odpisów
z rejestru fundacji rodzinnych w postaci elektronicznej i za pośrednictwem Internetu,
3. akta rejestrowe fundacji rodzinnej będą prowadzone w postaci elektronicznej
wraz z możliwością reglamentowania dostępu do nich zgodnie z przepisami ustawy
o fundacji rodzinnej,
4. system teleinformatyczny Krajowego Rejestru Sądowego umożliwili załatwianie spraw
w sądzie rejestrowym przez Internet i zapewni obustronną elektroniczną komunikację
sądu rejestrowego i wnioskodawcy, w szczególności możliwość składania wniosków,
uzupełnień itp. oraz prowadzenia całości postępowania w systemie teleinformatycznym
Krajowego Rejestru Sądowego,
5. możliwość udostępniania danych zgromadzonych w rejestrze fundacji rodzinnych
w celu ponownego wykorzystywania, także za pośrednictwem interfejsu
programistycznego aplikacji (API),
-- 3 of 5 --
4
6. możliwość automatycznego pobierania przez system teleinformatyczny Krajowego
Rejestru Sądowego wypisów aktów notarialnych z Centralnego Repozytorium
Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych (CREWAN),
7. możliwe będzie automatyczne pobieranie i synchronizowanie danych z innymi
referencyjnymi rejestrami państwowymi czy publicznymi (np. PESEL, REGON, NIP),
8. możliwość składania sprawozdania finansowego i sprawozdania audytora z jego
badania do funkcjonującego Repozytorium Dokumentów Finansowych (RDF)
współdziałającego z Krajowym Rejestrem Sądowym, w tym możliwość ich udostępniania
dla każdego zainteresowanego.
Podkreślić należy, że lista powyższych, projektowanych funkcjonalności nie jest zamknięta
i w każdej chwili może zostać rozbudowana czy rozszerzona, w wyniku prowadzonych prac
koncepcyjno – rozwojowych, nad włączeniem rejestru fundacji rodzinnych do Krajowego
Rejestru Sądowego.
Dodatkowo Ministerstwo Sprawiedliwości dostrzega zasadność wszczęcia prac
legislacyjnych, mających na celu zmianę rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
18 maja 2023 r. w sprawie rejestru fundacji rodzinnych (Dz.U. z 2023 poz. 971 i z 2024
poz. 1537). Zmiana ww. rozporządzenia umożliwiłaby prezentowanie treści z rejestru
fundacji rodzinnych na stronie internetowej Sądu Okręgowego w Piotrkowie
Trybunalskim za pośrednictwem Biura Obsługi Interesanta, a w przyszłości także
pozwoliłaby na otrzymanie odpisów, wyciągów, zaświadczeń i informacji z rejestru
fundacji rodzinnych on-line. Na potrzebę wprowadzenia zmian do obecnie
obowiązującego rozporządzenia wskazują przede wszystkim postulaty i wystąpienia
zgłaszane przez licznych interesariuszy tj. pełnomocników procesowych, fundatorów
fundacji rodzinnych, członków władz fundacji rodzinnych czy innych uczestników obrotu
gospodarczego, jak i przez sam sąd rejestrowy tj. Sąd Okręgowy w Piotrkowie
Trybunalskim.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 5 --
5
W załączeniu:
zestawienie statystyczne
-- 5 of 5 --
dane z dnia 19.03.2025 r.
zawarcia ugody
przed sądem
cofnięcia
pozwu/wniosku mediacji
Fundacje Rodzinne 0 917 492 478 0 4 0 4 0 1 0 6 425
Fundacje Rodzinne 425 3 305 2 347 2 176 7 104 1 15 0 14 0 44 1 383
z tego
o wpis do rejestru 371 2 304 1 598 1 545 2 26 1 14 0 14 0 10 1 077
o zmianę danych 51 916 675 561 2 77 0 1 0 0 0 34 292
o wykreślenie z rejestru 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
pozostałe wnioski 3 85 74 70 3 1 0 0 0 0 0 0 14
*dane ze sprawozdania MS-S1o w sprawach cywilnych
w tym w wyniku
Wydział Statystyki i Analiz
Departament Analiz i Strategii
Ministerstwa Sprawiedliwości
Ewidencja spraw z rep. Ns-Rej. dotyczących Fundacji Rodzinnych w Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim*
2023
2024
Pozostało na
okres następny
razem
z tego
uwzględniono w
całości lub
części
oddalono zwrócono odrzucono
umorzono
Inne załatwienia
ogółem
Wyszczególnienie Pozostało z
ubiegłego roku
WPŁYNĘŁO
razem
ZAŁATWIONO
-- 1 of 1 --