Interpelacja nr 8195
Interpelacja w sprawie nierównego traktowania emerytów i rencistów w kwestii zajęć komorniczych niealimentacyjnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nierównego traktowania emerytów i rencistów w kwestii zajęć komorniczych niealimentacyjnych
Interpelacja nr 8195
do ministra sprawiedliwości, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie nierównego traktowania emerytów i rencistów w kwestii zajęć komorniczych niealimentacyjnych
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 18-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie przyczyn oraz podjęcie działań w celu usunięcia nierówności, które występują w przepisach dotyczących zajęć komorniczych niealimentacyjnych, w szczególności w odniesieniu do kwoty wolnej od zajęć. Obecnie emeryci i renciści mają zagwarantowaną kwotę wolną wynoszącą 1125,26 zł, podczas gdy u pracowników etatowych wynosi ona 2784 zł. Taka rozbieżność powoduje, że osoby pobierające świadczenia emerytalno-rentowe są narażone na wyższy poziom zajęć komorniczych, co budzi poważne wątpliwości co do zasadności takiego stanu rzeczy w kontekście ochrony najsłabszych grup społecznych.
W związku z powyższym, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jak Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uzasadnia istniejącą różnicę w kwotach wolnych od zajęć komorniczych między emerytami/rencistami a pracownikami etatowymi?
2. Czy ministerstwo planuje podjęcie inicjatyw legislacyjnych lub administracyjnych, które doprowadziłyby do wyrównania tej różnicy i zapewniłyby większą ochronę socjalną osobom pobierającym świadczenia emerytalno-rentowe?
3. Jakie działania mogą zostać podjęte, aby system zajęć komorniczych był bardziej sprawiedliwy i adekwatny do sytuacji finansowej emerytów i rencistów?
4. Czy ministerstwo rozważa przeprowadzenie konsultacji społecznych, które pozwoliłyby na zebranie opinii beneficjentów świadczeń emerytalnych i renty oraz innych zainteresowanych stron, w celu wypracowania rozwiązań eliminujących obecną dysproporcję?
Mam nadzieję, że przedstawione pytania spotkają się z rzetelną analizą oraz że podjęte zostaną działania zmierzające do usunięcia zaistniałej nierówności, co pozwoli na zapewnienie bardziej sprawiedliwego traktowania osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej.
Interpelacja nr 8195
do ministra sprawiedliwości, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie nierównego traktowania emerytów i rencistów w kwestii zajęć komorniczych niealimentacyjnych
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 18-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie przyczyn oraz podjęcie działań w celu usunięcia nierówności, które występują w przepisach dotyczących zajęć komorniczych niealimentacyjnych, w szczególności w odniesieniu do kwoty wolnej od zajęć. Obecnie emeryci i renciści mają zagwarantowaną kwotę wolną wynoszącą 1125,26 zł, podczas gdy u pracowników etatowych wynosi ona 2784 zł. Taka rozbieżność powoduje, że osoby pobierające świadczenia emerytalno-rentowe są narażone na wyższy poziom zajęć komorniczych, co budzi poważne wątpliwości co do zasadności takiego stanu rzeczy w kontekście ochrony najsłabszych grup społecznych.
W związku z powyższym, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jak Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uzasadnia istniejącą różnicę w kwotach wolnych od zajęć komorniczych między emerytami/rencistami a pracownikami etatowymi?
2. Czy ministerstwo planuje podjęcie inicjatyw legislacyjnych lub administracyjnych, które doprowadziłyby do wyrównania tej różnicy i zapewniłyby większą ochronę socjalną osobom pobierającym świadczenia emerytalno-rentowe?
3. Jakie działania mogą zostać podjęte, aby system zajęć komorniczych był bardziej sprawiedliwy i adekwatny do sytuacji finansowej emerytów i rencistów?
4. Czy ministerstwo rozważa przeprowadzenie konsultacji społecznych, które pozwoliłyby na zebranie opinii beneficjentów świadczeń emerytalnych i renty oraz innych zainteresowanych stron, w celu wypracowania rozwiązań eliminujących obecną dysproporcję?
Mam nadzieję, że przedstawione pytania spotkają się z rzetelną analizą oraz że podjęte zostaną działania zmierzające do usunięcia zaistniałej nierówności, co pozwoli na zapewnienie bardziej sprawiedliwego traktowania osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
18%
Konkretność
82%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.9 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12332 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.102.2025
Warszawa,/elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8195 Pana Posła Marka Matuszewskiego w sprawie
nierównego traktowania emerytów i rencistów w kwestii zajęć komorniczych
niealimentacyjnych, proszę przyjąć, w zakresie pozostającym w kompetencji ministra
właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, poniższe wyjaśnienia.
Regulacje dotyczące postępowania egzekucyjnego, wynikające ze stosunków prawa
cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy oraz co do których, na podstawie
przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, stosuje się regulacje ustaw szczególnych,
zawiera część trzecia ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, z późn. zm.). Zgodnie z art. 833 § 1 i § 4 k.p.c., wynagrodzenie ze
stosunku pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach kodeksu pracy,
natomiast świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym
podlegają egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach. Ustawodawca zróżnicował
zatem sposób dokonywania potrąceń i egzekucji w zależności od tego, czy dłużnik jest
pracownikiem, czy też emerytem lub rencistą. Obowiązujący stan prawny dopuszcza
możliwość niejednolitego sposobu ustalania górnej granicy potrąceń oraz obliczania kwoty
wolnej od potrąceń i egzekucji, ponieważ uwzględnia odmienność sytuacji społecznej
i rodzinnej tych kategorii dłużników oraz różny charakter świadczeń pieniężnych, które
mogą stanowić źródło pokrycia ich zobowiązań finansowych.
Przyjmuje się, że dłużnik będący pracownikiem przeznacza uzyskane wynagrodzenie za
pracę na utrzymanie całej rodziny, w tym na zaspokojenie potrzeb dzieci, które nie są
w stanie utrzymać się samodzielnie. Natomiast emeryci i renciści, co do zasady, otrzymują
świadczenia z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na zaspokojenie własnych potrzeb.
W przypadku pracowników, dochód uzyskiwany z wynagrodzenia za pracę jest dzielony
na pracownika i osoby pozostające na jego utrzymaniu. Wynagrodzenie za pracę ma zatem
charakter alimentarny. Poza tym, pracownik tylko przejściowo otrzymuje wynagrodzenie
w wysokości minimalnej. Kwota wynagrodzenia może wzrosnąć w sposób istotny,
co zasadniczo zwiększa możliwość prowadzenia potrąceń i egzekucji.
Dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia jest ograniczone poprzez wskazanie części
wynagrodzenia, która może być potrącona oraz ustalenie kwoty wolnej od potrąceń.
Na podstawie art. 87 § 3 k.p. potrącenia mogą być dokonywane w następujących granicach:
w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych - do wysokości trzech piątych
wynagrodzenia;
w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych - do wysokości
połowy wynagrodzenia.
Ponadto, stosownie do treści art. 871 § 1 k.p., od potrąceń wolna jest kwota wynagrodzenia
za pracę w wysokości:
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów,
przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy - przy
potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie
należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
75% minimalnego wynagrodzenia - przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych
pracownikowi;
90% minimalnego wynagrodzenia - przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych
w art. 108.
Kwota minimalnego wynagrodzenia w 2025 r. wynosi od 1 stycznia 4666 zł brutto
miesięcznie. Należy zauważyć, że w przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych nie ma
kwoty wolnej od potrąceń, co oznacza, że nawet z minimalnego wynagrodzenia za pracę
może być potrącone 3/5 wynagrodzenia na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych.
Natomiast, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631, z późn. zm.), z kwoty
emerytury i renty pozostałej po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki
i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, podlegają potrąceniu
należności enumeratywnie wymienione w art. 139. Potrąceniu podlegają świadczenia
alimentacyjne oraz sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie innych
należności, świadczenia nienależnie pobrane oraz należności z tytułu odpłatności za pobyt
w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych lub pielęgnacyjno-
opiekuńczych. W zależności od rodzaju należności, potrącić można od 25 do 70% kwoty
brutto emerytury lub renty (art. 140). Dodatkowym zabezpieczeniem osób pobierających
emerytury i renty podlegające potrąceniom jest tzw. „kwota wolna od potrąceń”, określająca
część świadczenia niepodlegającą potrąceniom i egzekucji (art. 141).
1 lipca 2018 r. – na mocy ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz.
1076) – nastąpiła zmiana zasad ustalania kwot wolnych od potrąceń. Kwoty te nie są już
ustalane jako procent najniższej emerytury lub renty. Zastąpiono je kwotami wskazanymi
bezpośrednio w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, które ustalono mając na względzie
minimum socjalne w 1-osobowym gospodarstwie emeryckim. Jako punkt odniesienia
przyjęto średnioroczny poziom takiego minimum w 2016 r., które wynosiło 1094,92 zł.
Kwoty emerytury i renty wolne od egzekucji i potrąceń wynoszą aktualnie:
806,67 zł - przy potrącaniu należności alimentacyjnych,
1331,03 zł - przy potrącaniu należności niealimentacyjnych,
1064,84 zł - przy potrącaniu świadczeń wypłaconych w kwocie zaliczkowej oraz
świadczeń (zasiłków) nienależnie pobranych,
322,66 zł - przy potrącaniu należności za pobyt w domach pomocy społecznej, zakładach
opiekuńczo-leczniczych i zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych.
Wskazane kwoty podlegają corocznej waloryzacji 1 marca na zasadach określonych dla
emerytur i rent.
Należy podkreślić, że nie dokonuje się potrąceń i egzekucji z emerytury i renty, jeżeli po
odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu
podatku dochodowego od osób fizycznych, wysokość świadczenia jest niższa niż kwota
świadczenia wolna od potrąceń i egzekucji.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy także pamiętać, że nie wszystkie świadczenia należne emerytom i rencistom
podlegają potraceniu. Kwota tzw. 13 i 14 emerytury nie podlega potrąceniom i egzekucji.
Przedstawiając powyższe informuję, że obecnie w resorcie rodziny, pracy i polityki
społecznej nie są prowadzone prace zmierzające do zmiany obowiązujących w omawianym
zakresie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Wskazać przy tym należy, że w zakresie, w którym postępowanie egzekucyjne regulowane
jest przez przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, właściwym pozostaje Minister
Sprawiedliwości, a nie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
BK-VII.0520.91.2025
Warszawa, 24 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 8195 Pana Posła Marka Matuszewskiego
w sprawie nierównego traktowania emerytów i rencistów w kwestii zajęć komorniczych
niealimentacyjnych.
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 833 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
– Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 z późn. zm.), dalej: k.p.c.,
świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają
egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach. Przytoczony przepis odsyła zatem do
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1631 z późn. zm.), dalej: ustawa o emeryturach
i rentach, a ściślej rzecz ujmując do art. 139-141 tej ustawy. Przedmiotowy akt prawny
pozostaje we właściwości Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
W konsekwencji, to właśnie ten resort jest właściwy merytorycznie w kwestii oceny
zasadności różnicowania ochrony przed egzekucją należności innych niż alimentacyjne
z emerytury, renty i minimalnego wynagrodzenia za pracę. Udzielenie odpowiedzi na
pytania interpelacji nr 8195 pozostaje zatem w kompetencji Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej.
Niezależnie od powyższego, należy zauważyć, że w kierowanych do Ministerstwa
Sprawiedliwości wystąpieniach często podnoszony jest postulat zmian umożliwiających
prowadzenie egzekucji sądowej należności innych niż alimentacyjne z minimalnego
wynagrodzenia za pracę na analogicznych zasadach, jak obowiązujące w odniesieniu do
-- 1 of 3 --
2
świadczeń emerytalnych i rentowych, tj. w wysokości 25% wartości minimalnego
wynagrodzenia za pracę.
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości zmiana kwoty wolnej od egzekucji wydaje się
pożądana, i to nie tylko z punktu widzenia wierzycieli i zwiększenia efektywności egzekucji,
lecz – co najważniejsze – również z perspektywy zasad równości i sprawiedliwości
społecznej.
Pośrednio mogłaby również wpłynąć pozytywnie na interesy fiskalne państwa i całą
gospodarkę. Należy mieć bowiem na względzie, że stały wzrost minimalnego
wynagrodzenia za pracę, które stanowi podstawę określenia wysokości kwoty wolnej od
zajęcia podlegającej ochronie, z roku na rok utrudnia dochodzenie wierzytelności,
prowadząc de facto do zakłócenia realizacji zrównoważonego poziomu ochrony dłużnika
i wierzyciela – na niekorzyść tego ostatniego.
Również w sygnałach płynących z Krajowej Rady Komorniczej oraz środowisk wierzycieli,
także zwraca się uwagę na ustawiczny spadek efektywności egzekucji z wynagrodzenia za
pracę oraz innych świadczeń powtarzających się. Wprowadzenie zmian może pozwolić na
zapobieganie nadmiernemu zadłużaniu się dłużników. Dopuszczenie możliwości
prowadzenia egzekucji z minimalnego wynagrodzenia za pracę spowoduje, że dłużnicy
egzekwowani będą mogli w tych okolicznościach szybciej spłacić swoje zadłużenia
i niejednokrotnie uniknąć wejścia w pętlę zadłużeń.
W związku z powyższym, w ocenie ministerstwa, ochronie przed egzekucją powinno
podlegać 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, a nie jak to ma miejsce obecnie –
jego całość. Bez wątpienia byłoby to spójne z innymi istniejącymi regulacjami, takimi
właśnie jak chociażby ta przewidziana w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach
i rentach (egzekucji nie podlega 75% kwoty emerytury lub renty).
Dodatkowo informuję, że z uwagi na fakt, że wynagrodzenie ze stosunku pracy podlega
egzekucji w zakresie określonym w przepisach Kodeksu pracy (art. 833 § 1 k.p.c.), pismem
z 17 października 2024 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Pani Ministry Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o stanowisko odnośnie do zmiany przepisów Kodeksu
pracy w zakresie kwoty wolnej od egzekucji z minimalnego wynagrodzenia za pracę.
W odpowiedzi, Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazała, że przepis art. 871 §
-- 2 of 3 --
3
1 pkt 1 Kodeksu pracy ma charakter socjalny, pełni funkcję ochronną i jest instrumentem
zabezpieczającym materialne interesy pracowników. Jest także wyrazem funkcji
alimentarnej wynagrodzenia za pracę, które stanowi źródło utrzymania pracownika i jego
rodziny. W ocenie Pani Ministry uzasadnione jest przyjęcie kwoty minimalnego
wynagrodzenia za pracę jako kwoty wolnej od potrąceń przy potrącaniu sum
egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż
świadczenia alimentacyjne. Dodatkowo wskazano, że w najbliższym czasie resort nie
planuje podejmowania prac nad zmianą Kodeksu pracy w zakresie kwoty wolnej od
potrąceń (art. 871 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy).
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.102.2025
Warszawa,/elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8195 Pana Posła Marka Matuszewskiego w sprawie
nierównego traktowania emerytów i rencistów w kwestii zajęć komorniczych
niealimentacyjnych, proszę przyjąć, w zakresie pozostającym w kompetencji ministra
właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, poniższe wyjaśnienia.
Regulacje dotyczące postępowania egzekucyjnego, wynikające ze stosunków prawa
cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy oraz co do których, na podstawie
przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, stosuje się regulacje ustaw szczególnych,
zawiera część trzecia ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, z późn. zm.). Zgodnie z art. 833 § 1 i § 4 k.p.c., wynagrodzenie ze
stosunku pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach kodeksu pracy,
natomiast świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym
podlegają egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach. Ustawodawca zróżnicował
zatem sposób dokonywania potrąceń i egzekucji w zależności od tego, czy dłużnik jest
pracownikiem, czy też emerytem lub rencistą. Obowiązujący stan prawny dopuszcza
możliwość niejednolitego sposobu ustalania górnej granicy potrąceń oraz obliczania kwoty
wolnej od potrąceń i egzekucji, ponieważ uwzględnia odmienność sytuacji społecznej
i rodzinnej tych kategorii dłużników oraz różny charakter świadczeń pieniężnych, które
mogą stanowić źródło pokrycia ich zobowiązań finansowych.
Przyjmuje się, że dłużnik będący pracownikiem przeznacza uzyskane wynagrodzenie za
pracę na utrzymanie całej rodziny, w tym na zaspokojenie potrzeb dzieci, które nie są
w stanie utrzymać się samodzielnie. Natomiast emeryci i renciści, co do zasady, otrzymują
świadczenia z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na zaspokojenie własnych potrzeb.
W przypadku pracowników, dochód uzyskiwany z wynagrodzenia za pracę jest dzielony
na pracownika i osoby pozostające na jego utrzymaniu. Wynagrodzenie za pracę ma zatem
charakter alimentarny. Poza tym, pracownik tylko przejściowo otrzymuje wynagrodzenie
w wysokości minimalnej. Kwota wynagrodzenia może wzrosnąć w sposób istotny,
co zasadniczo zwiększa możliwość prowadzenia potrąceń i egzekucji.
Dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia jest ograniczone poprzez wskazanie części
wynagrodzenia, która może być potrącona oraz ustalenie kwoty wolnej od potrąceń.
Na podstawie art. 87 § 3 k.p. potrącenia mogą być dokonywane w następujących granicach:
w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych - do wysokości trzech piątych
wynagrodzenia;
w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych - do wysokości
połowy wynagrodzenia.
Ponadto, stosownie do treści art. 871 § 1 k.p., od potrąceń wolna jest kwota wynagrodzenia
za pracę w wysokości:
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów,
przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy - przy
potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie
należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
75% minimalnego wynagrodzenia - przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych
pracownikowi;
90% minimalnego wynagrodzenia - przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych
w art. 108.
Kwota minimalnego wynagrodzenia w 2025 r. wynosi od 1 stycznia 4666 zł brutto
miesięcznie. Należy zauważyć, że w przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych nie ma
kwoty wolnej od potrąceń, co oznacza, że nawet z minimalnego wynagrodzenia za pracę
może być potrącone 3/5 wynagrodzenia na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych.
Natomiast, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631, z późn. zm.), z kwoty
emerytury i renty pozostałej po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki
i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, podlegają potrąceniu
należności enumeratywnie wymienione w art. 139. Potrąceniu podlegają świadczenia
alimentacyjne oraz sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie innych
należności, świadczenia nienależnie pobrane oraz należności z tytułu odpłatności za pobyt
w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych lub pielęgnacyjno-
opiekuńczych. W zależności od rodzaju należności, potrącić można od 25 do 70% kwoty
brutto emerytury lub renty (art. 140). Dodatkowym zabezpieczeniem osób pobierających
emerytury i renty podlegające potrąceniom jest tzw. „kwota wolna od potrąceń”, określająca
część świadczenia niepodlegającą potrąceniom i egzekucji (art. 141).
1 lipca 2018 r. – na mocy ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz.
1076) – nastąpiła zmiana zasad ustalania kwot wolnych od potrąceń. Kwoty te nie są już
ustalane jako procent najniższej emerytury lub renty. Zastąpiono je kwotami wskazanymi
bezpośrednio w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, które ustalono mając na względzie
minimum socjalne w 1-osobowym gospodarstwie emeryckim. Jako punkt odniesienia
przyjęto średnioroczny poziom takiego minimum w 2016 r., które wynosiło 1094,92 zł.
Kwoty emerytury i renty wolne od egzekucji i potrąceń wynoszą aktualnie:
806,67 zł - przy potrącaniu należności alimentacyjnych,
1331,03 zł - przy potrącaniu należności niealimentacyjnych,
1064,84 zł - przy potrącaniu świadczeń wypłaconych w kwocie zaliczkowej oraz
świadczeń (zasiłków) nienależnie pobranych,
322,66 zł - przy potrącaniu należności za pobyt w domach pomocy społecznej, zakładach
opiekuńczo-leczniczych i zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych.
Wskazane kwoty podlegają corocznej waloryzacji 1 marca na zasadach określonych dla
emerytur i rent.
Należy podkreślić, że nie dokonuje się potrąceń i egzekucji z emerytury i renty, jeżeli po
odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu
podatku dochodowego od osób fizycznych, wysokość świadczenia jest niższa niż kwota
świadczenia wolna od potrąceń i egzekucji.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy także pamiętać, że nie wszystkie świadczenia należne emerytom i rencistom
podlegają potraceniu. Kwota tzw. 13 i 14 emerytury nie podlega potrąceniom i egzekucji.
Przedstawiając powyższe informuję, że obecnie w resorcie rodziny, pracy i polityki
społecznej nie są prowadzone prace zmierzające do zmiany obowiązujących w omawianym
zakresie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Wskazać przy tym należy, że w zakresie, w którym postępowanie egzekucyjne regulowane
jest przez przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, właściwym pozostaje Minister
Sprawiedliwości, a nie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
BK-VII.0520.91.2025
Warszawa, 24 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 8195 Pana Posła Marka Matuszewskiego
w sprawie nierównego traktowania emerytów i rencistów w kwestii zajęć komorniczych
niealimentacyjnych.
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 833 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
– Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 z późn. zm.), dalej: k.p.c.,
świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają
egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach. Przytoczony przepis odsyła zatem do
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1631 z późn. zm.), dalej: ustawa o emeryturach
i rentach, a ściślej rzecz ujmując do art. 139-141 tej ustawy. Przedmiotowy akt prawny
pozostaje we właściwości Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
W konsekwencji, to właśnie ten resort jest właściwy merytorycznie w kwestii oceny
zasadności różnicowania ochrony przed egzekucją należności innych niż alimentacyjne
z emerytury, renty i minimalnego wynagrodzenia za pracę. Udzielenie odpowiedzi na
pytania interpelacji nr 8195 pozostaje zatem w kompetencji Ministerstwa Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej.
Niezależnie od powyższego, należy zauważyć, że w kierowanych do Ministerstwa
Sprawiedliwości wystąpieniach często podnoszony jest postulat zmian umożliwiających
prowadzenie egzekucji sądowej należności innych niż alimentacyjne z minimalnego
wynagrodzenia za pracę na analogicznych zasadach, jak obowiązujące w odniesieniu do
-- 1 of 3 --
2
świadczeń emerytalnych i rentowych, tj. w wysokości 25% wartości minimalnego
wynagrodzenia za pracę.
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości zmiana kwoty wolnej od egzekucji wydaje się
pożądana, i to nie tylko z punktu widzenia wierzycieli i zwiększenia efektywności egzekucji,
lecz – co najważniejsze – również z perspektywy zasad równości i sprawiedliwości
społecznej.
Pośrednio mogłaby również wpłynąć pozytywnie na interesy fiskalne państwa i całą
gospodarkę. Należy mieć bowiem na względzie, że stały wzrost minimalnego
wynagrodzenia za pracę, które stanowi podstawę określenia wysokości kwoty wolnej od
zajęcia podlegającej ochronie, z roku na rok utrudnia dochodzenie wierzytelności,
prowadząc de facto do zakłócenia realizacji zrównoważonego poziomu ochrony dłużnika
i wierzyciela – na niekorzyść tego ostatniego.
Również w sygnałach płynących z Krajowej Rady Komorniczej oraz środowisk wierzycieli,
także zwraca się uwagę na ustawiczny spadek efektywności egzekucji z wynagrodzenia za
pracę oraz innych świadczeń powtarzających się. Wprowadzenie zmian może pozwolić na
zapobieganie nadmiernemu zadłużaniu się dłużników. Dopuszczenie możliwości
prowadzenia egzekucji z minimalnego wynagrodzenia za pracę spowoduje, że dłużnicy
egzekwowani będą mogli w tych okolicznościach szybciej spłacić swoje zadłużenia
i niejednokrotnie uniknąć wejścia w pętlę zadłużeń.
W związku z powyższym, w ocenie ministerstwa, ochronie przed egzekucją powinno
podlegać 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, a nie jak to ma miejsce obecnie –
jego całość. Bez wątpienia byłoby to spójne z innymi istniejącymi regulacjami, takimi
właśnie jak chociażby ta przewidziana w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach
i rentach (egzekucji nie podlega 75% kwoty emerytury lub renty).
Dodatkowo informuję, że z uwagi na fakt, że wynagrodzenie ze stosunku pracy podlega
egzekucji w zakresie określonym w przepisach Kodeksu pracy (art. 833 § 1 k.p.c.), pismem
z 17 października 2024 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Pani Ministry Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o stanowisko odnośnie do zmiany przepisów Kodeksu
pracy w zakresie kwoty wolnej od egzekucji z minimalnego wynagrodzenia za pracę.
W odpowiedzi, Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazała, że przepis art. 871 §
-- 2 of 3 --
3
1 pkt 1 Kodeksu pracy ma charakter socjalny, pełni funkcję ochronną i jest instrumentem
zabezpieczającym materialne interesy pracowników. Jest także wyrazem funkcji
alimentarnej wynagrodzenia za pracę, które stanowi źródło utrzymania pracownika i jego
rodziny. W ocenie Pani Ministry uzasadnione jest przyjęcie kwoty minimalnego
wynagrodzenia za pracę jako kwoty wolnej od potrąceń przy potrącaniu sum
egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż
świadczenia alimentacyjne. Dodatkowo wskazano, że w najbliższym czasie resort nie
planuje podejmowania prac nad zmianą Kodeksu pracy w zakresie kwoty wolnej od
potrąceń (art. 871 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy).
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --